Strona główna

1. Co to jest administracja? Słowo „administracja pochodzi od łacińskiego „ministrare”


Pobieranie 92.42 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar92.42 Kb.
1. Co to jest administracja?
Słowo „administracja pochodzi od łacińskiego „ministrare”, które oznacza służyć, kierować, rządzić. Zostało wprowadzone dla oznaczenia działalności służebnej i wykonawczej. W czasie monarchii nowożytnej, gdy przystąpiono do realizacji koncepcji rządu i dzielenia administracji królewskiej na resorty – minister miał być pierwszym sługą królewskim. W liturgii kościelnej ministrant ma usługiwać kapłanowi. Przedrostek „ad” dodany do ministrare miał podkreślać z jednej strony, że w ramach administrare chodzi o działalność wielce zróżnicowaną, niekiedy tylko pośrednio związaną z ministrare albo pomocniczą i służebną wobec ministrare, a z drugiej strony, że administrare nie miało się kończyć na aktach jednorazowych, lecz obejmować aktywność wykonawczą systematycznie i względnie trwale podejmowano przy pomocy mniej lub bardziej powiązanych czynności szczegółowych.

W tak ustalonym znaczeniu określenia: administracja, administrować, administrator, administracyjny – przyjęte zostały przy minimalnej modyfikacji ich brzmienia do współczesnych języków europejskich.



Obecnie administrację definiuje się następująco:

1) administracja jest organizacją ludzi wyodrębnioną w celu realizacji zadań wymagających

wspólnego działania

2) administracja stanowi pewną, prawnie wyodrębnioną część aparatu państwowego

3) administracja jest tą częścią działalności państwowej, która pozostaje po wyeliminowaniu

z niej działalności prawodawczej i sądowej. Jest to zawsze działalność prawna, gdyż jest

oparta na normach prawnych.

4) administracja w znaczeniu prawniczym -



  • określenie osób sprawujących funkcje kierownictwa i zarządu oraz organów spełniających te funkcje

  • administracja jako pewne działanie

  • administracja jako pewna wyodrębniona organizacja (wyodrębniony zespół organów i ludzi, którzy są w nich zatrudnieni)



2. Scharakteryzuj określenia tożsame znaczeniowo z pojęciem administracja.
Pojęcie administracja z łaciny ministrare, minister, administrare oznaczają służbę, wykonawcę, kierowanie czy też działanie celowe. Pojęcie to przyjęło się używać również w języku potocznym w różnym znaczeniu, np. jako:

  • służba

  • przewodnictwo

  • kierownictwo

  • zarząd

  • zarządzanie

  • prowadzenie

W Europie istnieje 17 różnych pojęć potocznych pojęcia „administracja”.
3. Omów zagadnienia funkcji administracyjnej – podaj przykłady.
Przez pojęcie funkcji administracji rozumie się zakres powtarzających się działań wykonywanych w ramach podziału pracy, polegających na stałym realizowaniu określonych, ścisłych zadań skierowanych na osiągnięcie określonych celów.

Funkcja administracyjna to wykonywanie przez administrację funkcji państwa i samorządu terytorialnego, polegających na wykonywaniu zadań publicznych określonych w konstytucji i innych źródłach prawa powszechnie obowiązującego.

Funkcja administracji publicznej - czyli to, co administracja musi wypełniać, działając na rzecz interesu publicznego.
Funkcja porządkowo-reglamentacyjna: ma na celu ochronę spokoju i porządku publicznego oraz bezpieczeństwa zbiorowego. Z jednej strony chroni się pewne dobra (życie, zdrowie, mienie), a z drugiej pewne stany (bezpieczeństwo, porządek i spokój publiczny). Cele te realizowane są przez różnego rodzaju organy i służby, które wyposażone są w kompetencje w poszczególnych dziedzinach życia zbiorowego.

Jej założeniem jest, że jednostka ma przestrzegać obowiązujące prawo, natomiast władza może ją do tego przymusić, stosując nakazy i zakazy albo karząc tych, którzy nie podporządkowali się obowiązującym standardom (np. mandat za przekroczenie szybkości), w szczególnych sytuacjach może nawet zastosować przymus fizyczny.

Reglamentacja oznacza różnorodną sferę działalności administracji, której istotą jest

ograniczenie w dziedzinie wykorzystania składników procesu wytwarzania, świadczenia usług i obrotu towarowego, swobody działalności podmiotów gospodarujących w imię szeroko pojętego interesu społeczno-ekonomicznego (def. Chełmoński i Kocowski). Funkcja reglamentacyjna polega na wydawaniu aktów stosowania przepisów prawa, do czego niezbędne jest istnienie procedury postępowania administracyjnego. Tego rodzaju zadania administracji podlegają kontroli sądowej. Zadania realizowane są głównie w formie wydawania decyzji administracyjnych, ale również w formie np. zezwoleń administracyjnych. Zezwolenia służą ochronie porządku publicznego i bezpieczeństwa zbiorowego, według ustalonych standardów. Zezwolenie jest potwierdzeniem spełnienia wymagań i dopuszcza ono zainteresowanego do prowadzenia działalności czy wykonania innej czynności.



Funkcja świadcząca (organizatorska): związana jest ona z szeroko rozumianym zaspokajaniem potrzeb społecznych w skali nie indywidualnych spraw, a grup obywateli. Administracja świadcząca ponosi odpowiedzialność za szeroki zakres usług publicznych. Mówiąc o usługach mamy tutaj na myśli za równo usługi typu społecznego np. z zakresu oświaty, ochrony zdrowia, opieki społecznej, kultury itp., jak również usługi o charakterze technicznym np. komunikacja zbiorowa, wodociągi, kanalizacja, światło, energetyka cieplna, oczyszczanie miast, ale również chodzi tutaj o rozwój świadczeń społecznych np. ubezpieczenia społeczne.

Funkcja polityczna: administracja jest aktywnym aparatem wykonawczym decyzji politycznych, ale ma ona również obowiązek inicjowania określonych decyzji politycznych. Administracja i polityka są ze sobą ściśle powiązane. Polityka wyznacza kierunki i programy polityczne, natomiast administracja dąży do ich skutecznej realizacji. I to jest jej podstawowym zadaniem. Administracja jest niezbędna i działa w sposób podporządkowany.
Np. walka z klęskami żywiołowymi i katastrofami, walka z przestępczością zorganizowana, zapobieganie patologiom społecznym tj. korupcja, narkomania, alkoholizm, zapewnienie dostępu do szkolnictwa, dostępu do służby zdrowia, budowa dróg, oczyszczalni, zapewnienie dostępu do teatru itd.


4. W czym przejawia się służebna rola administracji?
Służebna rola administracji to stosunek pomiędzy administracją a społeczeństwem. Prawidłowemu ukształtowaniu tych stosunków służą liczne, zróżnicowane w swej treści i formie instytucje polityczno-prawne, służy też odpowiednia polityka państwa realizowana przez powołane do tego organy, a szczególnie przez organy administracji państwowej.

Służebna rola administracji przejawia się w 2 sferach działania:



  • świadczeniach materialnych - zapewnia ona materialne warunki życia w społeczeństwie

  • świadczenia niematerialne – dotyczą regulacji niematerialnych warunków życia w społeczeństwie np. wydanie decyzji o przyjęciu chorego do kliniki, obowiązek szkolny.

Administracja ma za zadanie służyć całemu społeczeństwu. Ma ona organizować placówki służby zdrowia, kultury czy też oświaty. Służebna rola administracji wobec społeczeństwa przejawia się również w stosowaniu środków przymusu w interesie ogółu społeczeństwa. W administracji obowiązuje pierwszeństwo dobra wyższego rzędu przed dobrem mniejszym (indywidualnym). Tzn., że ze służebną rolą administracji wiąże się zasada pierwszeństwa interesu społecznego przed interesem indywidualnym.

5. Wykaż przejawy służebnej roli administracji w koncepcji i formule prawa publicznego oraz prawa prywatnego.
Już Ulpianus rzymski prawnik odróżniał administrację publiczną od prywatnej. Prywatnym jest prawo, które służy użyteczności (korzyściom) jednostki, zaś prawem publicznym to, które za cel ma podporę (dobro) państwa rzymskiego, inne są bowiem korzyści (interesy) publiczne wobec pożytków (interesów) prywatnych.

Nowoczesna nauka uzupełnia ten wymóg mówiąc, że prawo publiczne służy korzyściom i celom interesu ogólnego, zaś prawo prywatne – indywidualnym. Prawo publiczne spełnia funkcje społeczne i zajmuje się zaspokajaniem szeroko rozumianego interesu publicznego.

Administracja publiczna w państwie prawa ma wykonawczy charakter całej działalności organów administracji publicznej. Zasada ta wyrasta z konstytucyjnej zasady trójpodziału władzy (na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą).

Stąd też wywieść można stwierdzenie, że administracja publiczna to działalność organów wykonawczych – rządów centralnych, terenowych, lokalnych (samorządów), mająca za główny cel dobro państwa (interes publiczny), zaś przy prawnym przestrzeganiu zasady równości podmiotów stosunku administracyjnego w sytuacjach konfliktu interesu prywatnego wobec publicznego, stojąca na straży realizacji interesów publicznych w myśl zasady „ordo publicus perpetuo clamat” – porządek (interes) publiczny ciągle głośno woła (przeważa nad prywatnym).






6. Jaka jest geneza nauki administracji?
Powstanie i rozwój nauki administracji zawdzięczać możemy z jednej strony dociekaniom tzw. kameralistów i policystów, z drugiej – inspiracjom płynącym z rozwijającej się teorii organizacji.

Nazwa kameraliści łączy się z pojęciem „kamera” oznacza najpierw skarbiec królewski, później także nazwę urzędów skarbowych. Badania rozwijały się głównie w Europie Zachodniej na gruncie austro-niemieckim.

Nazwa policyści łączy się ze słowem ”policja”, co oznaczało wówczas określoną gałąź administracji (dziś także mówimy o policji sanitarnej, budowlanej itd. mając na myśli określony dział administracji). Wpływ miała przede wszystkim literatura amerykańska.

Kameraliści lub policyści opisywali ówczesną policję lub dawali wskazania panującemu, jak zarządzać państwem, aby skarbiec królewski „kamera” był pełen. Rozważania kameralistów dotyczyły zarządzania przede wszystkim państwem absolutnym. Rozważania te łączyły w sobie różne dziedziny wiedzy, takie jak ekonomia, polityka, filozofia itp. Można powiedzieć, że kameraliści zajmowali się ustalaniem odpowiedniego programu jak urządzić państwo, czyli zajmowali się polityka administracyjną. Nie tworzyli oni nowego pojęcia administracji, a odtwarzali konkretną rzeczywistość, która tworzyła podstawy do rodzącej się wiedzy o administracji. W kameralistyce można wyróżnić trzy okresy: okres wpływu merkantylizmu, okres wpływu prawa natury, okres wpływu doktryny konstytucyjnej XIX wieku.

Policyści natomiast zajmowali się opisywaniem zagadnień wchodzących w zakres policji. Skupiali uwagę na prawnej stronie zagadnień, co w konsekwencji spowodowało późniejszy rozwój badań nad administracją publiczną. Kameraliści to uczeni prawnicy, promotorzy tej nauki. Policyści to tzw. technicy, którzy w XIX wieku tworzyli nowy pogląd na administrację zwany nauka administracji.

Przedstawiciele to: Lorenzo von Stein, Max Weber (na gruncie austro-niemieckim), H. Fayol (Francja), Woodrow Wilson (Amerykanin), B. Oczapowski, S. Starościak, W. Dawidowicz, Z. Leoński (Polska).


7. Przedstaw kierunki ujmowania nauki administracji we współczesnej literaturze przedmiotowej.
Powstanie i rozwój nauki administracji zawdzięczać możemy z jednej strony dociekaniom tzw. kameralistów i policystów, z drugiej – inspiracjom płynącym z rozwijającej się teorii organizacji. Pierwszy z kierunków badań rozwinął się głównie w Europie Zachodniej na gruncie austro-niemieckim, na drugi zaś miała wpływ przede wszystkim literatura amerykańska. Dziś naukę administracji ujmuje się raczej „kompleksowo”, starając się pogodzić oba nurty badawcze.

Lorenzo von Stein twórca nauki administracji na gruncie austro-niemieckim (kameraliści), odróżnił trzy samodzielne dyscypliny: naukę prawa administracyjnego, naukę administracji i naukę polityki administracyjnej. Dało to początek do rozwoju innych dziedzin naukowych. W sposób naturalny wzrasta, zatem potrzeba nowej nauki, która byłaby zdolna badać nowe rzeczywistości administracji.

Henry Fayol przedstawiciel kultury francuskiej (policyści), stworzył naukę, którą nazywał nauką administracji. Była to nauka społeczna (pewne elementy wiedzy o człowieku), która dała początek badaniom administracji poprzez nauki biologii i socjologii.

W Stanach Zjednoczonych rozwinął się nurt wiedzy o organizacji i zarządzaniu służący potrzebom organizacji pracy w przedsiębiorstwach różnego typu. Jest to dyscyplina zajmująca się administracją publiczną jak i prywatną. W latach 30 dwudziestego wieku rozwinął się kierunek wiedzy politycznej tworzonej przez partie i zrzeszenia zwany politologią.



Socjologia: poznanie nauki administracji publicznej z socjologicznego punktu widzenia łączy się przede wszystkim z rozwojem administracji a jednocześnie ze wzrostem personelu administracyjnego, co powoduje zróżnicowanie stosunków między pracownikami administracji a potencjalnym klientem. Jest to metoda badawcza opierająca się na rzeczywistości administracji.

Politologia: zajmuje się badaniem celów politycznych administracji, hierarchii wartości pracowników administracji, problemy przywództwa i tworzenia koalicji oraz przepływu informacji. Bada także skutki wpływów politycznych na administrację tworzonych przez partie, zrzeszenia itp.

Ergologia: to nauka o organizacji ludzkich działań, nauka o pracy, ponieważ nauka o administracji dotyczy: ogółu czynności administrowania, ogółu organów zajmujących się administrowaniem, pracowników aparatu administracji publicznej i prywatnej, a więc dotyczy działania ludzi (podmiotów administracyjnych) tworzących system administracji. To urzędnicy na podstawie przepisów prawa, swojej wiedzy, kwalifikacji podejmują decyzje w postępowaniu administracyjnym. Tak, więc nauka o administracji jest niewątpliwie dyscypliną ergologiczną.

Prakseologia: polega na badaniu pracy instytucji, które działają na użytek społeczny. Ocenia sprawność, organizację oraz efektywne zarządzanie.

Psychologia: skupia się głównie na badaniach zachowań i motywacji kadr kierowniczych administracji publicznej i relacji kierownik-pracownik (podwładny).

Ekonomia: rozwój działalności gospodarczej oraz zarządzanie dobrami narodowymi w imieniu państwa. Nauki ekonomii służą do badania gospodarności urzędów administracyjnych.
8. Omów współzależności nauki administracji z prawem administracyjnym, prakseologią oraz nauką o organizacji i zarządzaniu.
Do katalogu dyscyplin nauki o administracji zaliczano naukę prawa administracyjnego, naukę administracji i politykę administracyjną. Obecnie J. Starościak oprócz wyżej wymienionych dolicza historię administracji i informatykę administracyjną.

Nauka administracyjna zajmuje się administracją rzeczywistą, jaka jest, a więc światem realnym. Jest, więc dziedziną praktyczną. To przede wszystkim cechuje nauki społeczne, opierające się na strefie ludzkich doświadczeń.

Nauka prawa administracyjnego zajmuje się natomiast normami prawnymi i ich wykładnią, a także stosunkami prawnymi. Kształtuje formy, w jakich jest wykonywana administracja np. pojęcie aktu administracyjnego, procedura wydania tych aktów i ich realizacja. Prawo administracyjne służy jako narzędzie, za pomocą, którego państwo reguluje określone stosunki społeczne. Traktuje instytucje w sposób instrumentalny, widzi w nich pewne narzędzia (instrumenty), za pomocą których państwo reguluje określone stosunki społeczne. Nauka prawa administracyjnego zajmuje się przede wszystkim problematyka funkcji, jaką ma spełniać administracja.

Prakseologia jest dziedziną, która bada wszelkie działania zorganizowane. Jest to ogólna teoria sprawnego działania, dziedzina badań naukowych dotyczących metody wszelkiego celowego działania ludzkiego. Prakseologiczny aspekt w administracji publicznej polega na badaniu pracy instytucji, które działają na użytek społeczny. Ocenia sprawność, organizację oraz efektywne zarządzanie. Wyszukuje metod najsprawniejszego funkcjonowania zespołów w stosunku do struktury danej instytucji.

Nauka o organizacji i zarządzaniu nie pokrywa się w pełni z naukami społecznymi. Poznajemy ją przede wszystkim poprzez zjawisko społeczne w obszarze organizacji i zarządzania, które opisuje główne cele i kumulowania praktycznych kierunków działania. Przedmiotem teorii organizacji i zarządzania są wszelkie zorganizowane działania, w tym głównie działania zespołowe charakteryzujące się różnymi formami organizacyjnymi. Teoria organizacji i zarządzania obejmując swoim zakresem główne całości zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych działań zespołowych dystansuje się do prawa.

Każda z tych nauk jest odrębna w swoich dociekaniach, jednakże nie wykluczają się. Rola nauki administracji polega na funkcji zespalającej w jedna całość dociekania z różnych dyscyplin, zwracając szczególną uwagę na pracę ludzi w administracji publicznej.



9. Zaprezentuj najważniejsze treści z dorobku naukowego H. Fayola, H. LeChaterliera, W. Taylora, M. Webera
Henry Fayol francuski inżynier górnictwa, zajmował się przede wszystkim organizacją i funkcjonowaniem górnictwa i administracji przedsiębiorstw. Odkrył współzależność pomiędzy zasadą pracy kierowniczej w przedsiębiorstwie a administracją ogólna (państwową). W swojej pracy „Administracja przemysłowa i ogólna” wymienił 14 zasad prawidłowej organizacji pracy (np. dyscyplina, jedność kierownictwa, wynagrodzenie, inicjatywa podwładnych, hierarchia itd.), od których zależy powodzenie instytucji. Określił podstawowe funkcje kierownicze: przewidywanie, organizowanie, koordynowanie, rozkazywanie, kontrola.
Henry Le Chatelier – francuski inżynier, popierał poglądy Taylora i dostosował je do warunków funkcjonowania francuskiej administracji państwowej i organizacji francuskiego przemysłu. Jego własny wkład w rozwój nauki o organizacji i zarządzaniu m.in. w postaci opracowania pojęcia cyklu działania zorganizowanego (cykl organizacyjny), stosowanego do dziś m.in. w badaniu pracy w przedsiębiorstwach. Cykl ten składał się z następujących etapów: wyboru celu, który chcemy osiągnąć, zbadania środków i warunków, które są potrzebne do osiągnięcia tego celu, przygotowanie środków i warunków uznanych za potrzebne, wykonanie stosownie do powziętego planu, kontrola otrzymanych wyników. Chatelier silnie podkreślał wagę dobrego przygotowania działań. Cel powinien być jedyny i ścisły, powinien wyraźnie wskazywać to do czego służy, cel powinien być również ograniczony, ponieważ zawsze mamy ograniczone środki, musi być również użyteczny.

Fryderyk Winslow Taylor – amerykański inżynier, analizując procesy pracy ustalił normy pracy w takiej wysokości, aby wykorzystywać wszystkie możliwości fizyczne i psychiczne pracownika, który jest dobrze opłacony za wydajną pracę (człowiek ekonomiczny). Taylora uważa się za jednego z najwybitniejszych twórców naukowych podstaw organizacji i zarządzania i prekursora nauki o organizowaniu pracy ludzkiej. Formułował on prawa racjonalnej organizacji pracy, przede wszystkim chodziło o to, żeby podnieść wydajność pracy w przedsiębiorstwie. Głównym zadaniem wg Taylora była potrzeba tworzenia właściwych warunków organizacyjnych i technicznych pracy w celu podniesienia efektywności, doboru odpowiednich ludzi do odpowiednich prac.
Max Weber – niemiecki uczony. Na początku XX wieku stworzył teorię organizacji, dokonując analizy organizacyjno-biurokratycznej, do której zaliczył zarówno organy państwa, jaki i przedsiębiorstwa (także kościoły, partie polityczne, fundacje). Jego zdaniem biurokracja (czyli stała, związana prawem realizacja zadań przez wykwalifikowanych pracowników zorganizowanych w sposób hierarchiczny) jest dla każdej organizacji absolutnie niezbędna. Innym słowy każda organizacja ma do wyboru jedynie biurokrację. Prezentował koncepcję tzw. państwa biurokratycznego zwaną też modelem idealnej biurokracji, w którym władza oparta była na: wyspecjalizowanym, fachowym, sprawnym, hierarchicznie zbudowanym aparacie administracji państwowej (jednolite dla działania całego aparatu biurokratycznego). Najbardziej typowym przykładem struktury biurokratycznej jest administracja. W skład jej struktury wchodzą urzędnicy mający specyficzne wykształcenie, obowiązuje zasada hierarchiczności, autorytet w aparacie administracji nie zależy od przymiotów osobistych, ale od miejsca w hierarchii, zasady awansowania są ściśle określone, podobnie jak obieg dokumentów.

10. Jakie jest znaczenie wyżej wymienionych autorów dla nauki administracji?
Wszelkie badania naukowe prowadzone przez Fayola, Chateliera, Taylora, Webera mają do dziś zastosowanie w badaniach dotyczących nauki administracji. Ogółem dorobek naukowy przełomu XIX i XX wieku będący zasługą wspomnianych prekursorów nauki o organizacji i zarządzania pozwalają zauważyć, że wykształciły się pewne kierunki reprezentujące różne punkty widzenia i podejścia teoretycznego, inaczej mówiąc „szkoły” naukowego poznania zjawisk organizacji i zarządzania. Wśród tych procesów i zjawisk następuje szybkie tempo rozwoju i postępu naukowego, organizacyjnego, technicznego, społecznego i gospodarczego obejmujące cały w zasadzie cywilizacyjny świat.

11. Przedstaw organizacyjne i prawne uwarunkowania działania administracji w demokratycznym państwie prawa.
Konstytucja i ustawy pozostawiają podmiotom administracji publicznej wiele zakresów samodzielności w wykonywaniu prawa. Delegacje i upoważnienia ustawowe przyznają podmiotom administracji publicznej przede wszystkim pewną samodzielność w konkretyzowaniu zadań publicznych, w określaniu należytej organizacji wykonywania tych zadań, a także w wyborze odpowiednich form działania. Wszystkie te zakresy samodzielnie przyznane przez konstytucję i ustawy podmiotom administracji publicznej nie znoszą, ani nie osłabiają założenia, że działania administracji w państwie prawa są wykonywaniem prawa.

Administracja publiczna w państwie prawa opiera się na 4 podstawowych zasadach:

  1. związaniu prawem powszechnie obowiązującym całej działalności wszystkich jej organów – oznacza, że wszystkie działania organów administracji publicznej muszą mieć podstawę prawną i mogą być podejmowane wyłącznie dla wykonania zadań publicznych określonych prawem. Prawo określa również formy działania organów administracji oraz procedury ich działania.

  2. wykonawczym charakterze jej działalności – zasada ta wyrasta z konstytucyjnej zasady trójpodziału władz publicznych. Organy administracji publicznej sytuowane są jednoznacznie w strukturach władzy wykonawczej. Wykonawczy charakter administracji publicznej oznacza, że organy tej administracji ograniczają swe działania jedynie do konkretyzowania prawa powszechnie obowiązującego, do wykonywania tego prawa.

  3. poddaniu całej działalności administracji publicznej kontroli niezawisłego sądu - kontrola działalności administracji jest skutecznym środkiem ochrony praw i wolności obywatela, ma na celu także ochronę przed nakładaniem na obywateli niekonstytucyjnych obowiązków.

  4. odpowiedzialności prawnej organów i osób wykonujących administrację za podejmowane działania – chodzi tutaj o odpowiedzialność karną, cywilną i dyscyplinarną urzędników za działania niezgodne z prawem, naruszające prawo oraz za szkody wyrządzone takimi działaniami.

Opierając się na myśli Józefa Filipka, możemy stwierdzić, że cały byt prawny administracji państwowej w swym kształcie organizacyjnym powinien być oparty na prawie przedmiotowym. Nie ma bowiem ani administracji państwowej, ani organów administracyjnych, póki prawo nie ustanowi dostatecznie szczegółowo podstaw prawnych ich istnienia. W państwie prawa wszystkie działania administracji publicznej są związane prawem powszechnie obowiązującym. Niewystarczająca regulacja prawna działań administracji publicznej to zjawisko niezmiennie towarzyszące działaniom administracji, które jest źródłem wielu nieporozumień i sporów.

12. Na czym polega instytucjonalizacja działania administracji?

Instytucję rozpatruje się jako szczególną formę działalności zorganizowanej. Instytucja to zespół ludzi i aparatury powołany do realizacji określonych celów.



  • Pierwszą czynnością w tworzeniu instytucji jest określenie celu, któremu ta realizacja ma służyć (cel podstawowy i cele dodatkowe);

  • Drugi etap stanowi podział celu podstawowego na mniejsze całości, aż do jednoosobowych stanowisk organizacyjnych;

  • Trzeci etap to faza łączenia stanowisk w komórki organizacyjne, łączenie mniejszych jednostek w większe zespoły co w rezultacie powinno doprowadzić do danej instytucji. W obrębie tej całości tworzy się więzi typu hierarchicznego;

  • czwarty etap to zbudowanie systemu informacji a następnie rejestracji.

Instytucje administracji publicznej zostały sformalizowane przez przepisy prawne. Ponadto działania poszczególnych instytucji regulują: statuty, regulaminy, instrukcje służbowe. W instytucjach administracji publicznej w drodze przepisów prawa ustala się zakres zadań związanych z danym stanowiskiem.

13. Jaka rolę odgrywa instytucja prawna w opisie działania administracji?
Administracja publiczna w odróżnieniu od administracji prywatnej, nie może być kształtowana według jakichś dowolnych wzorców. Bowiem działalność administracji publicznej musi być uregulowana prawem. Konstytucja mówi, że „organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”. Nakaz działania administracji na podstawie prawa jest istotnym elementem ustroju państwa prawa. Prawo określa zadania administracji, organizację aparatu administracji, jak też formy czynności podejmowanych przez aparat administracji. Ponadto administracja nie tylko stosuje prawo, ale również je tworzy, tyle tylko, że zazwyczaj prawo typu wykonawczego. Poszczególne działy prawa wskazują na role prawa w administracji państwa:

  • Prawo konstytucyjne określa całokształt norm dotyczących organizacji i trybu działania aparatu państwowego, zawiera również kompetencje organów administracji rządowej i samorządowej;

  • Materialne prawo administracyjne normuje ustrój organów administracji rządowej i samorządowej;

  • Ustrojowe prawo administracyjne zawiera regulacje dotyczące wolności i praw obywatelskich, statusu prawnego i wewnętrznego państwa, ochronę wspólnot obywateli, ochronę środowiska naturalnego;

  • Prawo postępowania administracyjnego normuje instytucje procesowe oraz tryby postępowania;

  • Prawo karne procesowe określa reguły postępowania organów państwowych w procesie karnym oraz uprawnienia i obowiązki osób w nim uczestniczącym.



14. Podaj przykłady formalizacji działania administracji.
Formalizacja – to nadanie formy poprzez opis prawny. Są to np. cele organizacji, jej

struktura, powiązania z otoczeniem.



Formalizacja – to proces, którego przedmiotem jest utrwalanie celów, struktury, wymagań

kadrowych, reguł współdziałania, określenie środków i sposobu osiągania

celów i powiązań instytucji z otoczeniem. Jest procesem decydującym o typie

i charakterze instytucji, a zarazem jej elementem.


Przykłady: dokumenty organizacyjne, statuty, regulaminy, instrukcje.
Podstawa działania administracji publicznej jest prawo. To ono określa zadania administracji i organizację aparatu administracji. Wszystkie postulaty wskazują na rolę prawa w administracji państwa, ale jednocześnie nasuwają wiele pytań. Czy działalność administracji ma być twórcza czy swobodna? Czy też należy wyznaczyć jej ścisłe granice normami prawa, aby ukrócić jej samowolę?

Po pierwsze chodzi o postulat nie krępowania administracji, zwłaszcza w zakresie świadczenia usług dla obywatela (np. administracja samorządu terytorialnego organizuje lokalny transport zbiorowy). Zbytnie formalizowanie w zakresie usług wobec obywateli, prowadzić może do skrępowania działalności administracji (znane w praktyce zasłanianie się administracji, że nie może wykonać danego działania, bo „przepisy na to nie pozwalają”).

Po drugie zależy nam na tym, aby kontrolować legalność działań administracji. Pozostawienia zaś „luzów” administracji utrudnia kontrolę jej legalności, skoro przepis pozostawia swobodę działania administracji (problem ten występuje zwłaszcza w zakresie kontroli administracji przez Naczelny Sąd Administracyjny).

Po trzecie na odcinku działania „urząd – obywatel”, wysuwa się postulat, aby eliminować swobodę działania administracji i zezwalać jej na taką działalność, do której upoważnił ją ustawodawca.



15. Wskaż przykłady uregulowań prawnych działania administracji publicznej w zależności od stopnia sformalizowania instytucji administracyjnej.
Należy zastanowić się jak daleko sięga ingerencja prawa w działalność administracji państwowej i publicznej. Kiedy działalność administracji jest swobodna, a kiedy działa w granicach prawa, do którego upoważnił ją prawodawca?
Wyróżniamy trzy stopnie sformalizowania:

  • niski: np. wycieczka rowerowa

  • średni: np. szkoła, przedszkole

  • wysoki: np. jednostka wojskowa

Stopień sformalizowania zależy od ilości dokumentów i przepisów, które obowiązują w instytucji.



16. Dlaczego można uznać prawo za instrument zarządzania w administracji?
Ponieważ:

  • administracja działa na podstawie prawa i w granicach prawem określonych

  • prawo określa zakres jej działania

  • administracja działa w ramach przyznanej prawem kompetencji

  • prawo określa zasady w zakresie kontroli

  • wszelkie działania administracji publicznej muszą mieć podstawę prawną

  • w zakresie motywacji określa np. wymagania, kwalifikacje, wynagrodzenia

  • prawo w zakresie planowania i prognozowania wprowadza ład i koordynację działań różnych organów

PRIMUM NON NOCERI – po pierwsze nie szkodzić (z wykładów Cabana)



17. Co to jest organ administracji?- Podaj przykłady
Organem administracji publicznej – jest każdy podmiot, któremu ustawa przyznała kompetencje z zakresu prawa administracyjnego, niezależnie od tego, czy stanowi część struktury państwa czy też innego podmiotu (gminy, powiatu, organizacji społecznej).

Organem administracji jest prawnie wyodrębniona część aparatu administracyjnego, działająca w imieniu państwa lub samorządu, w ramach przyznanych kompetencji i upoważniona do stosowania środków władczych.

Organem administracji publicznej jest człowiek (lub grupa ludzi – organ kolegialny) znajdujący się w strukturze organizacyjnej państwa lub samorządu terytorialnego, powołany do realizacji norm prawa administracyjnego, działający w granicach przyznanych mu przez prawo kompetencji.

Organ administracji publicznej jest zasadniczą jednostką składową administracji w sensie podmiotowym.
Np. wojewoda, kurator oświaty, urząd morski, policja, starosta, Rada Ministrów, Prezes

Głównego Urzędu Statystycznego, skarbnik gminy itd.


Organ administracji publicznej utożsamiany jest często z człowiekiem, a nie tylko z jednostką administracyjną, np. minister to osoba a nie jednostka organizacyjna. Nie wszyscy ludzie znajdujący się w strukturach państwowych i samorządowych są organami administracji np. prodziekan nie jest organem administracji państwa, tylko pracownikiem w dziekanatu.



Podział organów administracji wg kryterium składu organów:

  • jednoosobowe

  • kolegialne – więcej niż jedna osoba

Podział organów administracji wg kryterium zakresu kompetencji:

  • decydujące – wójt, burmistrz, prezydent

  • pomocnicze – komisje

  • doradcze – skarbnik gminy


18. Określ cechy charakterystyczne („differentia specifica”) organu administracji – w czym wyraża się zakres kompetencji i działania tego podmiotu prawa?
Organy są wyodrębnione organizacyjnie, działają w imieniu i na rachunek danej struktury, mogą korzystać ze środków władczych, działają w zakresie przysługujących im kompetencji. Organy podległe są ustawom.

Organy wchodzą w skład organizacji administracji publicznej w państwie. Organ administracji posiada uprawnienia do korzystania ze środków władczych, działają w sposób ciągły i zorganizowany. Element ten wyróżnia organy administracji publicznej od innych osób prawnych.

Pod określeniem kompetencji należy rozumieć zespół uprawnień dotyczących określonego zakresu spraw, w których organ ma prawo, a z reguły również obowiązek działania. Przepisy prawa posługują się pojęciem właściwości organów. Kompetencje organów administracji licznie przedstawia konstytucja. Każdy organ posiada inne kompetencje. Właściwe określenie właściwości organu jest konieczne, ponieważ zapobiega sporom kompetencyjnym i zbędnym działaniom.
19. Omów zagadnienie sprawności działania podmiotów administracyjnych – podaj przykłady.
Działania zorganizowane zmierzają zawsze do określonego celu lub celów, dlatego istotna jest sprawność działania, którą mierzy się za pomocą kryteriów prakseologicznych:


  • skuteczności działania – to takie, które zmierza do osiągnięcia zamierzonego celu. Miarą skuteczności działania jest stopień osiągnięcia celu, przy czym w ocenie skuteczności nie bierze się pod uwagę pozostałych kryteriów działania. Często zatem działanie skuteczne jest nieekonomiczne i niekorzystne.

  • ekonomiczności działania – (gospodarność) jest mierzona stosunkiem wyniku użytecznego (efektu) do kosztu (nakładu) poniesionego na jego osiągnięcie. Ze względu na kryterium ekonomiczności można wyróżnić 3 rodzaje działań:

    1. obojętne – stosunek wyniku użytecznego do kosztów równa się jedności (w/k=1)

    2. korzystne (dodatnie) – stosunek wyniku użytecznego do kosztu jest większy od jedności (w/k>1)

    3. niekorzystne (ujemne) – stosunek wyniku użyteczności do kosztów jest mniejszy od jedności (w/k<1)

  • korzystności działania (cenność): uzupełnia wcześniejsze kryteria, działanie będzie korzystne, jeśli w efekcie przyniosło korzyści, niekorzystne, jeśli przyniesie straty.


20. Scharakteryzuj aparat urzędniczy jako podmiotowy element instytucji administracyjnej.
Urząd jest to zorganizowany zespół pracowników państwowych lub samorządowych przydzielony do pomocy organowi administracji i powołany do merytorycznej i technicznej obsługi tego organu.

Aparat urzędniczy – w jego skład wchodzą wszyscy ci, którzy pracują w administracji.

Aparat administracyjny to określenie zbiorcze dla oznaczenia różnych jednostek organizacyjnych wykonujących funkcje administracji publicznej, takich jak organy administracji publicznej (rządowej, samorządowej) zakłady publiczne, przedsiębiorstwa użyteczności publicznej (komunalne)organizacje społeczne, korporacje i upoważnione osoby prywatne.

Aparat administracyjny tworzą podmioty o różnym charakterze. Przyczyny podziału aparatu administracyjnego na różne jednostki organizacyjne można podzielić na przyczyny:


  • funkcjonalne – różne dziedziny administracji wymagają zróżnicowanych, specjalnych kwalifikacji innych w administracji służby zdrowia, a innych w administracji obrony kraju

  • terytorialne – ze względu na podział terytorialny i wagę spraw występujących inną np. w gminie a inna w skali całego kraju

  • organizacyjne – inne są powiązania między organami samorządowymi, a inne między samorządem a administracją rządową czy między organami administracji rządowej wzajemnie

Jednostki wchodzące w skład aparatu administracyjnego nazywane są podmiotami administracyjnymi.

21. Przedmiotowy element instytucji administracyjnej – aparatura.
Aparatura – oznacza sprzęt, wyposażenie, wszystkie te narzędzia, materiały, które są używane w administracji. Aparaturę tworzą, więc np. komputery, meble biurowe itp. wszystko to, co jest potrzebne do pracy.

22. Przedstaw współzależności pomiędzy władztwem organizacyjnym a stosunkiem administracyjnym – podaj przykłady.
Władztwo organizacyjne jest to stosunek między przełożonym a podwładnym. Są to relacje

jakie ich łączą.



Władztwo administracyjne jest charakterystyczne dla administracji publicznej. Prawo dopuszcza możliwość użycia przymusu w celu wyegzekwowania nakazów i zakazów administracyjnych. Organy administracji publicznej bez ingerencji sądów mogą stosować przymus. Władztwo ma charakter normatywny.

Atrybuty władztwa administracyjnego:



  • zdolność autorytatywnej konkretyzacji norm

  • domniemanie legalności

  • oparcie w przymusie państwowym


Stosunkiem administracyjno-prawnym: jest stosunek społeczny uregulowany przez przepisy prawa administracyjnego. Posiada on pewne cechy:

  • jedną ze stron jest zawsze organ administracji wyposażony w uprawnienia władcze

  • przedmiotem stosunku administracyjnego są jedynie sprawy należące do kompetencji organów administracji

  • treścią stosunku są obowiązki i uprawnienia stron.



Stosunek może być na podstawie:


  • mianowania – dokonywane jest przez organ państwowy i dotyczy obsadzania takich stanowisk, które są w prawie określone, co oznacza, że mianowanie nie dotyczy pracowników szeregowych. Np. nauczyciele, pracownicy szkół wyższych

  • umowy o pracę

  • umowy zlecenia

  • powołania – np. sędzia



23. W czym wyrażają się podobieństwa i różnice pomiędzy stosunkiem pracy a stosunkiem służby w administracji publicznej?
Zadania administracji publicznej wykonują pracownicy zawodowi. Pracownicy administracji, jako bezpośredni wykonawcy organizatorskiej funkcji państwa, mają znaczący wpływ na rozwój społeczeństwa i państwa, na gospodarkę narodową, na zaspokajanie różnych potrzeb obywateli. Dysponują znacznymi środkami, kształtują stosunki społeczne poprzez nadawanie podmiotom stosunków administracyjnych uprawnień i nakładanie na te podmioty obowiązków wobec państwa i społeczeństwa.

Stosunek pracy to umowa o pracę, natomiast stosunek służby w administracji pochodzi z mianowania. Zatrudnieni mają inny status i inną wewnętrzną dyscyplinę. W obu przypadkach mają wyznaczone jakieś zadania i cele do zrealizowania.




24. Jak przedstawia się struktura celów w administracji rządowej i samorządowej?
Strukturę celów występującą w każdej instytucji możemy podzielić na cele:

  • bezpośrednie i pośrednie

  • główne i uboczne

  • nadrzędne i podrzędne

  • stopniowalne i niestopniowalne

  • równorzędne i nierównorzędne

  • strategiczne, taktyczne i operacyjne

Administracja rządowa ma za zadanie realizację celów głównych np.:



  • zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom

  • zapewnienie powszechnego dostępu do służby zdrowia

  • prowadzenie polityki zagranicznej itp.

Administracja samorządowa ma na celu:



  • reprezentować interesy społeczności ją tworzącej

  • realizuje podobne cele jak administracja rządowa, ale na niższym szczeblu

Krótko mówiąc ich zadaniem jest zaspokajanie potrzeb zbiorowych obywateli.

25. Scharakteryzuj zagadnienie odpowiedzialności szczebli struktury organizacyjnej administracji w powiązaniu z kompetencjami urzędnika.
Im urzędnik znajduje się wyżej w hierarchii, tym większe posiada kompetencje. Każdy organ administracji publicznej wyposażony musi być w jasno określony zespół uprawnień przyznanych mu w takim zakresie by mógł je zrealizować.

Organy ze względu na zakres kompetencji dzielimy na:



  • decydujące

  • pomocnicze

  • doradcze


odpowiedzialność prawna – to taka odpowiedzialność, która jest wprowadzona i określona przez prawo, niezależnie od tego, na podstawie jakich kryteriów następuje ocena odstępstwa działalności faktycznej od działalności oczekiwanej.
Rodzaje odpowiedzialności:

  1. za działania legalne administracji – obejmuje głównie odpowiedzialność majątkową. Ma na celu ochronę interesu publicznego. Obowiązek wyrównania straty nie ciąży jednak na podmiocie, który przyczynił się do tej straty, ciąży on na państwie. Chodzi tu o odpowiedzialność władzy publicznej za szkody (straty) powstałe w wyniku wydaniu lub wykonania nieprawidłowego aktu normatywnego lub administracyjnego.

  2. za działania nielegalne – obejmuje:

    • odpowiedzialność polityczną – która wobec naczelnych organów administracji sformułowana jest w konstytucji. Polega na odwołaniu ze stanowiska. Obejmuje jedynie osoby pełniące funkcje organów administracji

    • odpowiedzialność majątkowa – o charakterze cywilnym oparta na zasadach kodeksu cywilnego

    • odpowiedzialność majątkowa – za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej

    • odpowiedzialność karna – regulowana przez prawo karne za przestępstwa związane z wykonywaniem kompetencji w sferze administracji publicznej

    • odpowiedzialność służbowa – porządkowa i dyscyplinarna oparta na zróżnicowanych podstawach prawnych i jest związana z zatrudnieniem na określonym stanowisku

    • odpowiedzialność konstytucyjna – odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu, podlegają jej najwyższe organy państwowe


26. Na czym polega specjalizacja aparatu administracji publicznej, niepublicznej i prywatnej?
Polega ona na podzieleniu aparatu administracji na niezależne od siebie struktury organizacyjne, odpowiedzialne za realizację określonych zadań, spraw. Specjalizacja sprzyja zwiększaniu stopnia fachowości urzędników i koncentracji na specyficznym podmiocie działania.
Specjalizacja administracji publicznej - realizacja interesu społecznego

Specjalizacja administracji prywatnej – realizacja interesu jednostki (indywidualnego)

Specjalizacja administracji niepublicznej – polega na działalności na rzecz dobra ogólnospołecznego (zakaz podziału zysków między członków)
Rozrasta się dzisiaj pole i znaczenie administracji prywatnej. Na świecie niektóre administracje prywatne (niektóre przedsiębiorstwa) decydują o budżetach państwa. Administracja prywatna tym różni się od administracji publicznej, że:


    • jej cele działania są węższe niż publicznej

    • jej zadania są wewnętrzne, a publicznej – zewnętrzne

    • główną motywacją działania administracji prywatnej jest ochrona interesu indywidualnego, a motywacją administracji publicznej – interesu publicznego

    • cele administracji prywatnej wyznacza rynek, a publicznej państwo

    • działalność administracji prywatnej opiera się na prawie cywilnym i handlowym, a administracji publicznej na prawie administracyjnym

    • administracja prywatna prowadzona jest w imieniu właściciela, a publiczna w imieniu państwa czy też samorządu

    • administracja prywatna ma charakter przejściowy, a publiczna jest stabilna i trwała



27. W czym wyraża się decentralizacja administracji?
Decentralizacja – jest takim zorganizowaniem aparatu administracyjnego, w którym organy niższego stopnia nie są hierarchicznie podporządkowane organom wyższego stopnia. Organy wyższego stopnia nie mogą zatem wydawać organom niższym poleceń co do sposobu załatwienia sprawy. Organ wyższy jedynie nadzoruje organ niższy (organy wyższego stopnia: RIO, SKO). Wyróżniamy decentralizację:

    • rzeczową – polega na powierzeniu samodzielnym organom zarządzania określonymi rodzajami spraw

    • terytorialna – oznacza usamodzielnienie organów samorządu terytorialnego w stosunku do organów nadrzędnych

Najważniejszymi warunkami funkcjonowania decentralizacji administracji są: posiadanie własnych kompetencji, własnego majątku, odrębnego systemu finansowego, a także niezależności w polityce kadrowej.


Decentralizacja wyraża się w ustawowym przeniesieniu odpowiedzialności publicznoprawnej za realizację określonych zadań publicznych na samodzielne prawne podmioty, władze lub instytucje administracyjne, nie należące do scentralizowanej administracji rządowej.

Formy decentralizacji administracji publicznej:



  • formy korporacyjne – podstawową formą jest samorząd czyli powierzenie zarządu sprawami publicznymi zrzeszeniu obywateli, zorganizowanych z mocy ustawy w korporacjach prawa publicznego

  • inne formy osobowe posiadające status w sferze prawa publicznego (np. SKO, RIO, kolegia do spraw wykroczeń, KRRiT)

  • formy oparte na czynniku majątkowym (przedsiębiorstwa użyteczności publicznej i zakłady administracyjne oraz instytucje o charakterze kapitałowym)

  • zlecanie zadań publicznych (mocą ustawy – np. Polskiemu Związkowi Łowieckiemu w ustawie Prawo Łowieckie) lub w drodze czynności indywidualnej (koncesje, porozumienie administracyjne) lub w trybie prywatno-prawnym (np. umowa)

O decentralizacji mówimy dopiero wtedy, gdy przekazaniu zadań towarzyszy względna samodzielność ich realizacji tj. gdy nastąpi brak skrępowania w działaniu niższych szczebli przez organ wyższego stopnia. Formy różnego rodzaju samorządów stosowane są gdy zależy nam na dojściu do głosu czynnika społecznego.

28. Przedstaw koncepcję ustrojową („de lege ferenda”) udziału jednostki oraz społeczności w wykonywaniu zadań administracji samorządowej.

DE LEGE FERENDA – dąży do wzrostu roli jednostki i społeczności lokalnej w

wykonywaniu zadań administracji samorządowej.

Zgodnie z art.15 ust.1 Konstytucji RP „ustrój terytorialny zapewnia decentralizację władzy”. Podstawową formą decentralizacji jest samorząd terytorialny. Jego istotą jest powierzenie zarządu sprawami publicznymi samym zainteresowanym, czyli zrzeszeniu obywateli zorganizowanych z mocy ustawy w korporacjach prawa publicznego. Jest to publiczno-prawny związek osób.




29. Wyjaśnij zagadnienie optymalnego zasięgu kierowania na tle charakterystyki

kierownictwa (różnych szczebli) w administracji.
Struktura administracji publicznej w Polsce- 3 szczeble:

  1. centralny – administracja rządowa, kierują nią Prezes Rady Ministrów

  2. regionalny – w terenie: administracja rządowa, w województwie: wojewoda, urzędy wojewódzkie, administracja zespolona

  3. lokalny (samorządowy)- gminna: na czele stoi wójt (gminy wiejskie), burmistrz, prezydent (duże miasta); powiatu: na czele stoi starosta, organy: urzędy powiatowe, zarząd powiatu, służby, inspekcje podległe staroście

Podmiotami administracji obok organów administracji państwowej i samorządowej są także:

  • zakłady administracyjne

  • spółki prawa handlowego

  • przedsiębiorstwa państwowe

  • organizacje społeczne

  • osoby fizyczne


30. Co to są:

  1. metody i techniki działania administracji

  2. prawne formy działania administracji

  3. czynności prawne na gruncie prawa cywilnego


a)

Metody - to styl rozwiązywania spraw określonego typu; jest to stosowanie tych samych

form w dłuższym okresie bądź ich wyraźna preferencja w stosunku do

pozostałych.

Techniki - możemy określić jako zrutynizowany sposób wykorzystania narzędzi do

rozwiązania problemu lub jako część składową metody; uszczegółowiony sposób

działania nie zakładający wielokrotnego stosowania.

Pojęcia metody i techniki trudno dają się rozróżnić, bo niejednokrotnie metoda związana jest ściśle z techniką, a technika bywa charakterystyczna dla jednego lub kilku metod.


b)

Prawne formy działania – jest to prawnie określony sposób rozwiązywania określonych

sytuacji przez administrację. Np. stanowienie przepisów

powszechnie obowiązujących, wydawanie aktów

administracyjnych, zawieranie umów, prowadzenie działalności

społeczno-organizatorskiej, zawieranie porozumień

administracyjnych, wykonywanie czynności materialno-

technicznych.


c)

Czynności prawne na gruncie prawa cywilnego – działalności organów administracyjnych

oparte są na przepisach prawa cywilnego.

Np. możliwość optymalnego kształtowania

praw i obowiązków przez strony czynności

prawnej, bezpośrednia kontrola stron nad

wykonywaniem zaciąganych zobowiązań,

sądowy tryb rozpatrywania spraw cywilnych


31. Scharakteryzuj znane ci metody działania administracji.
METODY ORGANIZATORSKIE maja na celu powiązanie różnych elementów całości w sposób mniej lub bardziej trwały. Stosuje się je do budowy korekty struktur organizacyjnych, podziału pracy, zespołów pracowniczych.
METODY PLANISTYCZNE związane są z przewidywaniem pewnych działań w określonych horyzontach czasowych. Wyodrębnione, sformalizowane metody związane są z opracowywaniem planów społeczno – gospodarczych, planów zagospodarowania przestrzennego. Przewidują przyszłe działania.
METODY KOORDYNACJI znajdują zastosowanie w sferze zakresu i rytmu działań wielopodmiotowych. Wymienić należy metody koordynacji przedmiotowej (dostosowanie środków do zamierzeń) i koordynacji podmiotowej (odnoszące się do podmiotu działań zbiorowych np. organów niższych stopni). Szczególną rolę odgrywają w nich takie czynniki jak czas, kolejność działań, środki i czynnik ludzki.
METODY MOTYWACYJNE związane są z wytwarzaniem sytuacji, w których podmioty działań wykazują pozytywny stosunek do stwarzanych im otoczeń np. motywacja pracownika do powierzonej mu pracy lub skłonienie podmiotów stosunków administracyjno – prawnych do poddania się władczym działaniom administracyjnymi.
METODY KONTROLI polegają na porównywaniu stanu założonego ze stanem osiągniętym w celu usunięcia ewentualnych niedociągnięć.
METODY OBSŁUGI INTERESANTÓW związane są z postępowaniem administracyjnym np. przyjęcie podania, wezwania stron.
METODY DECYZYJNE związane są z procesami decyzyjnymi
METODY NEGOCJACJI jest to zbliżenie stanowisk rozbieżnych

32. W czym wyrażają się podobieństwa i różnice pojęć „kontrola” oraz „nadzór” w

administracji?

Kontrola – oznacza funkcje organu, którego zdaniem jest sprawdzenie działalności innych organów oraz ocenie prawidłowości ich działania. Organ kontrolujący nie ma możliwości wpływania na organy kontrolowane, może jednak wydawać zalecenia co do sposobu usunięcia nieprawidłowości.

Nadzór – sytuacja, w której organ nadzorujący jest wyposażony w środki oddziaływania na postępowanie organów nadzorowanych. Nadzór może być tylko stosowany w przypadku przewidzianym przepisami prawa i przy zastosowaniu środków nadzoru przewidzianych przez prawo. Najczęstsze środki nadzoru: uchylenie rozstrzygnięcia organu nadzorowanego, zmiana rozstrzygnięcia albo utrzymanie go w mocy albo zawieszenie w działaniu organu nadzorowanego. Najczęściej organ nadzoru jest organem wyższego stopnia nad organem nadzorowanym.

33. Przedstaw zagadnienie kontroli i nadzoru w wybranych działach rządowej administracji

centralnej oraz terenowej.
NIK – kontrola całej działalności rządowej administracji, państwowych osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych.
SKO – pełni rolę nadzoru w sprawach z zakresu zadań własnych działania administracji samorządowej. Przedmiotem nadzoru jest działalność samorządu. Działalność nadzorcza ukierunkowana jest na zgodność z prawem, czyli legalność działań samorządowych.
RIO – bada uchwały budżetowe wszystkich szczebli samorządu w zakresie zgodności z prawem, uchwały o nieudzieleniu absolutorium samorządowym, ustala budżet gminy, powiatu i województwa, ale dopiero gdy upłynie ustawowy termin uchwalania budżetu (do 31 marca każdego roku).
PREZES RADY MINISTRÓW – jego uprawnieniem nadzorczym jest możliwość zawieszenia na wniosek ministra do spraw administracji wszystkich organów samorządu i ustanowieniu zarządu komisarycznego
RPO – swoisty organ kontroli respektowania prawa
Prokurator – ma prawo zwrócić się do organu administracji o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem
NSA – sprawuje wymiar sprawiedliwości w II instancji przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej, rozpatruje skargi na uchwały i wyroki WSA, w drodze uchwał udziela wyjaśnień co do interpretacji przepisów prawa, rozstrzyga w I instancji sprawy szczególnie zawiłe, rozstrzyga spory kompetencyjne w I i II instancji
WSA – rozpatruje wszystkie sprawy sądu administracyjnego, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość NSA, I instancja, posiada właściwość miejscową tzn. ten sąd rozstrzyga sprawę, na którego obszarze działania znajduje się organ, którego działalność została zaskarżona.
34. Jakie są tendencje i perspektywy przemian administracji publicznej Rzeczpospolitej Polskiej po przystąpieniu do struktur Europejskich: UE, NATO i innych (do wyboru)?
Po przystąpieniu Polski do UE nastąpiło wiele zmian społeczno-prawnych. Przemianom uległy 3 porządki prawne istotne dla działania każdej instytucji:

  • porządek administracyjny – uwzględniający administracją wspólnotową

  • porządek konstytucyjny – wysuwający na pierwszy plan konstytucje UE, ustawodawstwo europejskie

  • porządek wspólnotowy

Przekształcenia dotyczą również władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość