Strona główna

1. Uwagi wstępne – st


Pobieranie 1.56 Mb.
Strona1/17
Data20.06.2016
Rozmiar1.56 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17





SPIS TREŚCI

I. WPROWADZENIE – str.5

1. Uwagi wstępne – str. 5


2. Cel opracowania prognozy – str. 5

3. Podstawowe założenia i metodyka pracy – str. 5

4. Powiązania projektowanego dokumentu z innymi dokumentami dotyczącymi obszaru opracowania – str. 6

5. Ogólna charakterystyka terenu opracowania – str. 7
II. CELE OCHRONY ŚRODOWISKA USTANOWIONE NA SZCZEBLU MIĘDZYNARODOWYM, WSPÓLNOTOWYM I KRAJOWYM, ISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ SPOSOBY, W JAKICH TE CELE I INNE PROBLEMY ŚRODOWISKA ZOSTAŁY UWZGLĘDNIONE PODCZAS OPRACOWYWANIA DOKUMENTU – str. 23
III. UWARUNKOWANIA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO I KULTUROWEGO
DO ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO – str. 27

1. Uwarunkowania wynikające z opracowania ekofizjograficznego – str. 27

2. Uwarunkowania wynikające z dokumentów strategicznych gminy Miedza – str. 28

3. Uwarunkowania wynikające z dokumentów strategicznych powiatu kierunki węgrowskiego – str. 28

4. Uwarunkowania wynikające z dokumentów strategicznych województwa mazowieckiego – str. 29

5. Uwarunkowania wynikające z przepisów szczegółowych, w tym z ochrony obszarów i obiektów objętych odrębnym statusem prawnym – str. 29
IV. CHARAKTERYSTYKA USTALEŃ STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO – str. 46
1. Podstawa prawna studium oraz zakres studium – str. 46

2. Przeznaczenie - funkcje terenów – str. 46

3. Ustalenia z zakresu kierunków ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego – str. 48

4. Ustalenia w zakresie infrastruktury technicznej – str. 54

5. Ustalenia z zakresu rozwoju systemów komunikacji – str. 57
V. POTENCJALNE AKTUALNEGO STANU ŚRODOWISKA W PRZYPADKU BRAKU REALIZACJI STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO – str. 58
VI. ZAGROŻENIA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO WYNIKAJĄCE Z PROJEKTU STUDIUM – str. 59
1. Emisja gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego – str. 59

2. Hałas – str. 61

3. Odpady – str. 63

4. Gospodarka wodno-ściekowa – str. 64

5. Promieniowanie elektromagnetyczne – str. 65

6. Osuwanie się mas ziemi – str. 65

7. Zagrożenie powodzą – str. 65

8. Nadzwyczajne zagrożenia środowiska – str. 65
VII. WPŁYW REALIZACJI ZAPISÓW STUDIUM NA POSZCZEGÓLNE ELEMENTY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO – str. 66
1. Eksploatacja surowców mineralnych, powierzchnia terenu, grunty i gleby
– str. 66


2. Warunki wodne – str. 67

3. Szata roślinna i fauna – str. 72

4. Warunki klimatyczne – str. 73

5. Obszary dziedzictwa kulturowego, zabytki, dobra kultury współczesnej oraz dobra materialne – str. 73

6. Obszary i obiekty chronione, systemy przyrodnicze, różnorodność biologiczna – str. 73

7. Krajobraz - str. 78

8. Transgraniczne oddziaływania na środowisko – str. 79
VIII. WPŁYW PROJEKTOWANYCH ELEKTROWNI WIATROWYCH NA POSZCZEGÓLNE ELEMENTY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO – str. 79
IX. WPŁYW PROJEKTOWANYCH FARM FOTOWOLATAICZNYCH NA ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE – str. 93
X. WPŁYW PROJEKTOWANEJ LINII ELEKTROENERGETYCZNEJ WN
NA ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE – str. 95

XI. POWSTANIE ZAGROŻEŃ DLA ŚRODOWISKA I ZDROWIA LUDZI NA TERENIE OBJĘTYM STUDIUM I W STREFIE JEGO POTENCJALNEGO ODDZIAŁYWANIA – str. 107
XII. ANALIZA STUDIUM POD KATEM REALIZACJI UWARUNKOWAŃ ZAWARTYCH W OPRACOWANIU EKOFIZJOGRAFICZNYM – str. 109
XIII. ZGODNOŚĆ STUDIUM Z PRZEPISAMI PRAWA DOTYCZĄCYMI OCHRONY ŚRODOWISKA – str. 109
XIV. ZGODNOŚĆ ZAPISÓW STUDIUM Z DOKUMENTAMI STRATEGICZNYMI DOTYCZĄCYMI OBSZARU OPRACOWANIA – str. 109
XV. OPIS PRZEWIDYWANYCH ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO WYNIKAJĄCYCH Z REALIZACJI USTALEŃ ZAPISÓW STUDIUM – str. 110
1. Oddziaływanie bezpośrednie, pośrednie, wtórne, chwilowe, krótkoterminowe, średnioterminowe, długoterminowe, stałe – str. 110

2. Oddziaływanie skumulowane i znaczące – str. 112

3. Zasięg przestrzenny oddziaływań, odwracalność zjawisk – str. 113
XVI. ROZWIĄZANIA ELIMINUJĄCE, OGRANICZAJĄCE LUB KOMPENSUJĄCE NEGATYWNE ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO – str. 117
1. Rozwiązania eliminujące negatywne oddziaływania – str. 117

2. Rozwiązania alternatywne do rozwiązań przedstawionych w projekcie studium – str. 119


    XVII. METODY ANALIZY SKUTKÓW REALIZACJI POSTANOWIEŃ STUDIUM ORAZ CZĘSTOTLIWOŚĆ ICH PRZEPROWADZANIA – str. 119


XVIII. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM – str. 120

I. WPROWADZENIE

1. Uwagi wstępne


Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne we wszystkich sferach rozwojowych: społecznej, gospodarczej, ekologicznej - zapewnia sprzężenie długookresowego planowania i programowania z procesem realizacji inwestycji oraz przyjmuje za podstawę tych działań zrównoważony rozwój i ład przestrzenny.

Zrównoważony rozwój rozumiany jest tutaj jako rozwój społeczno - gospodarczy,


w którym następuje proces integrowania działań gospodarczych i społecznych,
z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Przez ład przestrzenny należy natomiast rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia
w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne: społeczno - gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno - estetyczne.

Jednym z instrumentów dla tworzenia warunków zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego, a także uwzględniającego wymagania ochrony środowiska jest Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego.

„Prognoza” jest realizacją obowiązku określonego w art. 51. Ustawy z dnia
3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199 poz. 1227) oraz art. 17, ust. 4 Ustawy z dnia 27 marca
2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647).

Zakres terytorialny opracowania obejmuje tereny w granicach administracyjnych gminy


i tereny sąsiednie, na których mogłyby skutkować ustalenia studium.

Zakres i stopień szczegółowości „prognozy” został uzgodniony przez:



  • Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie pismem z dnia
    28.12.2012 r. WOOŚ – I.411.383.2012.JD

  • Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Węgrowie pismem z dnia 06.12.2012 r. ZNS 712-26/12.

2. Cel opracowania prognozy

Opracowanie „Prognozy oddziaływania na środowisko do Studium Uwarunkowań


i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Miedzna” ma na celu ocenę ustaleń studium w aspekcie ochrony walorów środowiska przyrodniczego, jak również określenie przewidywanych jego przekształceń i związanych z tym warunków życia ludzi wynikających z realizacji przyjętych ustaleń planu.

3. Podstawowe założenia i metodyka pracy

Podstawowym założeniem prognozy, opracowywanej równocześnie z projektem studium jest poszukiwanie i wskazanie możliwości rozwiązań planistycznych najkorzystniejszych dla stanu środowiska, poprzez:

− Identyfikację i ocenę najbardziej prawdopodobnych wpływów na biofizyczne i zdrowotne komponenty środowiska określonego obszaru, jakie może wywołać realizacja dyspozycji przestrzennych zawartych w projekcie studium,

− Dyskusje i współprace autora prognozy z autorami projektu studium celem eliminacji rozwiązań i ustaleń niemożliwych do przyjęcia ze względu na ewentualne negatywne skutki dla środowiska lub zagrożenie dla zdrowia mieszkańców,

− Pełne poinformowanie podmiotów tj. wnioskodawców, społeczność lokalną
i organy samorządu o skutkach wpływu ustaleń studium dla środowiska przyrodniczego.

Zadanie to wymaga interdyscyplinarnej analizy procesów i zjawisk zachodzących


w środowisku, przy uwzględnieniu zmian w szeroko rozumianym otoczeniu (niezwiązanym ze studium), na które składa się system prawny, postęp cywilizacyjny i techniczny, zachowania i przemiany świadomości społeczności lokalnej itp.

Analizy przeprowadzone w ramach prognozy oparto na założeniach, że:

• Stanem odniesienia dla prognozy są:

− Istniejący stan środowiska przyrodniczego i zagospodarowania terenu, określony


w opracowaniu ekofizjograficznym wykonanym dla terenu gminy,

− Uwarunkowania wynikające z ustaleń projektu Studium Uwarunkowań


i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Miedzna,

• Działania związane z realizacją systemów technicznych na obszarze objętym studium realizowane będą zgodnie z zasadami przyjętymi w studium.

• Ocenę możliwych przemian komponentów środowiska przeprowadzono w oparciu
o analizę ich funkcjonowania w istniejącej strukturze przestrzennej.

• Etapem końcowym jest ocena skutku, czyli wynikowego stanu komponentów środowiska, powstałego na skutek przemian w jego funkcjonowaniu, spowodowanych realizacją ustaleń studium oraz sformułowanie propozycji zmian lub alternatywnej wersji ustaleń, wynikających z troski o osiągnięcie możliwie korzystnego stanu środowiska w warunkach projektowanego zagospodarowania przestrzennego obszaru.



4. Powiązania projektowanego dokumentu z innymi dokumentami dotyczącymi obszaru opracowania

Projektowany dokument powiązany jest z następującymi opracowaniami:



  1. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego
    (2004 r., Samorząd Województwa Mazowieckiego).

  2. Prognoza oddziaływania na środowisko do Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego (2004 r., Mazowieckie Biuro Planowania Przestrzennego i Rozwoju Regionalnego).

  3. Wojewódzki program opieki nad zabytkami na lata 2012-2015 (2011 r., Zarząd Województwa Mazowieckiego).

  4. Program Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2018 (2012 r., Samorząd Województwa Mazowieckiego).

  5. Prognoza oddziaływania na środowisko Programu Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2018 (2011 r., WGS84 Sp. z o.o.)

  6. Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017
    z uwzględnieniem lat 2018-2023 (2012 r., Zarząd Województwa Mazowieckiego).

  7. Prognoza oddziaływania na środowisko do Projektu Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017
    z uwzględnieniem lat 2018-2023 (2012 r., Zarząd Województwa Mazowieckiego).

  8. Program ochrony środowiska dla powiatu węgrowskiego na lata 2004-2011 (Polgeol S.A., 2004 r.).

  9. Strategia rozwoju powiatu węgrowskiego na lata 2007-2015 (Samorząd Powiatu, 2007 r.).

  10. Plan rozwoju lokalnego powiatu węgrowskiego na lata 2008-2015 (Samorząd Powiatu, 2008 r.).

  11. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Miedzna (1999 r.).

  12. Opracowanie ekofizjograficzne podstawowe gminy Miedzna (2012 r., Ekoprojekt).

  13. Plan gospodarki odpadami dla gminy Miedza na lata 2004-2011(2004 r.).

  14. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Miedzna na lata 2004-2011 (2004 r.).

  15. Plan rozwoju lokalnego gminy Miedzna na lata 2004-2006 (2004 r.).

  16. Program ochrony przyrody Nadleśnictwa Łochów (2004 r.).

  17. Przestrzenne aspekty lokalizacji energetyki wiatrowej w województwie lubelskim
    (2011 r.).

  18. Zasady lokalizacji elektrowni wiatrowych na obszarze Zielonych Płuc Polski (2011 r.).

  19. Perspektywy ochrony przyrody na obszarze funkcjonalnym Zielone Płuca Polski
    ze szczególnym uwzględnieniem docelowego kształtu Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 (2006 r.).

  20. Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pn.: Budowa elektrowni wiatrowej na terenie działki nr Ew. 762/1, położonej na gruntach wsi Miedzna, gm. Miedzna o mocy 2,3 do 2,5 MW (P.B.E. „NATURA”, 2001 r.).

5. Ogólna charakterystyka terenu opracowania

Gmina Miedzna położona jest we wschodniej części województwa mazowieckiego. Zajmuje powierzchnię 116 km2, gminę zamieszkuje (wg stanu na 31.12.2010 r.) 3 949 osób, 1 975 mężczyzn i 1 974 kobiety.

Zgodnie z podziałem fizyczno-geograficznym Polski, teren gminy położony jest w całości w obrębie Wysoczyzny Siedleckiej, wchodzącej w skład Niziny Południowomazowieckiej, w pasie Nizin Środkowopolskich.

Obszar gminy stanowi urozmaiconą morfologicznie powierzchnię o charakterze falistej wysoczyzny morenowej, położonej od około 120,0 (dolina rzeki Miedzanki w południowo-wschodniej części gminy) do ponad 170,0 m n.p.m. (w obrębie ozu na północ od miejscowości Wrzoski). Charakterystycznym elementem rzeźby są doliny Miedzanki i Ugoszczy, o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego. Towarzyszy im rozbudowana sieć różnej wielkości dolin bocznych, które miejscami mają charakter doli­nek erozyjno-denudacyjnych.

Wysoczyznę morenową urozmaicają formy rzeźby polodowcowej powstałe u schyłku zlodowacenia Warty (stadiał dolny tego zlodowacenia). Są to moreny czołowe przeważnie akumulacyjne o wysokościach względnych od 5,0 do 10,0 m. Występują one w rejonie miejscowości Tchórzowa. Znacznie słabiej zaznaczające się w rzeźbie terenu moreny martwego lodu, które można zaobserwować w rejonie wsi Międzyleś i na południe od wsi Ugoszcz. Ozy wy­stępują na wschód od miejscowości Miedzna. Na północy we Wrzoskach wyróżniono taras kemowy, które­go główna część ciągnie się dalej ku północy poza obszarem gminy. Taras kemowy bezpośrednio sąsiaduje z występującą na północ od Wrzosek formą szczelinową.

Formom pozytywnym towarzyszą m. in. niecki wytopiskowe są to znaczne zespoły obniżeń pozostałych po wyto­pieniu się płatów i brył martwego lodu. W obrębie wysoczyzny licznie występują mniejsze zagłębienia po martwym lodzie.

Na całym terenie gminy rozprzestrzeniają się równiny sandrowe po­chodzące z trzech etapów recesji lądolodu zlodowacenia Warty. Najwyższy poziom sandrowy (I najstarszy) osiąga około 157 m n.p.m. i rozprzestrzenia się we wschodniej i środkowej części oma­wianego obszaru. Poziom wyższy(II) występuje nieco niżej, około 145-150 m n.p.m. i towarzy­szy od wschodu dolinie Liwca. Poziom niższy (III) występuje na wysokości 140,0-143,0 m n.p.m. i jest śladem odpływu wód roztopowych w schyłkowym okresie zaniku lądolodu. Wyznacza on szlak odpływu sandrowego związany z doliną Miedzanki.

Na południowym-zachodzie gminy w morfologii terenu zaznacza się taras erozyjno-akumulacyjny nadzalewowy rzeki Liwiec.

Dno głównych dolin rzecznych gminy zajmują tarasy zalewowe położone na wysokości
1,0-1,5 m np. rzeki, niekiedy są one pokryte torfami. Niektóre części powierzchni sandrowych nadbudowane są przez wydmy i otoczone po­lami piasków przewianych.

Obszar gminy Miedzna charakteryzuje się dużą naturalnością rzeźby terenu,


jej przekształcenia są nieliczne i związane są z powierzchniową eksploatacją surowców mineralnych oraz obiektami infrastruktury technicznej, głównie komunikacyjnej.

Najstarsze występujące w strefie przypowierzchniowej utwory to piaski i żwiry wodnolodowcowe pochodzące z początkowej fazy zlodowacenia Warty. Są one przykryte cienką warstwą glin zwałowych, a ich największe powierzchnie znajdują się na północny-zachód od Wrotnowa.

Gliny zwałowe zlodowacenia Warty znane są z całego omawianego obszaru, są to najczęściej gliny mocno piaszczyste brązowe i rude, bogate w żwiry i otoczaki. Gliny w wielu profilach są dwudzielne, miejscami rozdzielone są serią beżowych iłów zastoiskowych (26,0 m miąższości), złożonych wewnątrz lodowego zbiornika.

Na wschód od wsi Miedzna, w obrębie warstwy glin tego wieku, występują dwa ozy zbudowane ze żwirów, otoczaków, piasków różnoziarnistych i glin miąższości do 3,0 m. Poznana miąższość osadów ozów w rozległych odsłonięciach dochodzi do 5,0 m. W okolicach Tchórzowej i na północny-zachód od miejscowości Miedzna poznano moreny czołowe zbudowane z nagromadzeń żwirów, głazów, piasków i płatów glin. Miąższość osadów moren czołowych koło Tchórzowej dochodzi do 7,0 m.

Na powierzchni wysoczyzny występują piaski, żwiry, głazy i gliny moren martwego lodu.

Ponad to miejscami gliny zwałowe wysoczyzny pokrywają piaski i żwiry oraz otoczaki lodowcowe. Ich miąższość jest przeważnie niewielka i waha się około 2 m.

Na wysoczyźnie, w czasie deglacjacji obszaru, uformował się najwyższy, najstarszy poziom sandrowy I. Tworzą go piaski różno-, drobno- i średnioziarniste ze żwirami wodnolodowcowe, jasnobrązowe i żółte. Ich miąższość mak­symalnie osiąga 12,0-15,0 m. Dolinie Liwca, od wschodu, towarzyszy niższy, młodszy poziom sandrowy II, który powstał w następnym etapie zaniku lądolodu. W jego bu­dowie dominują na ogół piaski drobno- i średnioziarniste z wkładkami różnoziarnistych i żwiry z otoczakami wodnolodowcowe, jasnobrązowe, szare i żółte, o miąższościach od 2,5 do 5,0 m. Występują one od rejonu wsi Miedzna w kierunku południowym, ku Jartyporom i Jarnicom.

Na północy omawianego obszaru, koło wsi Miedzna i Tchórzowa, płynęły wody roztopowe, po których pozostały piaski wodnolodowcowe i rzeczne wyznaczające najmłodszy, naj­niższy poziom sandrowy III. Związany jest z wycofywaniem się lądolodu na północ i wyta­pianiem się lądolodu i brył martwego lodu. W jego budowie zaznacza się przewaga piasków drobnoziarnistych jasnobrązowych i żółtych z grubszymi frakcjami występującymi w postaci wkładek. Ich miąższości dochodzą do 2,0-3,0 m koło wsi Żelaźniki.

Z ostatnim okresem ochłodzenia i formowania się odpływów rzecznych na dalekim przedpolu lądolodu zlodowacenia Wisły związana jest akumulacja osadów w dolinie Liwca: piasków i żwirów, lokalnie z wkładkami mad i namułów, rzecz­nych tarasów nadzalewowych 3,0-4,0 m n.p. rzeki. Tworzą one tarasy nadzalewowe wyjątkowo okazale rozwinięte w okolicach Węgrowa po ujście Miedzanki, które osiągają szerokość do 3 km. Są to najczęściej piaski drobno-, średnio- i różnoziarniste przemyte, ze żwirami, szare i jasnoszare, które najlepiej poznano w sondach i w odsłonięciach do głębokości 3,0 m, a ich największa miąższość (17,0 m) występuje w Węgrowie. Występują w nich wkładki (2-30 cm) mad pyłowato-piaszczystych i namułów.

Na niektórych obszarach zbudowanych z glin zwałowych występują pokrywy zwietrzelinowe określone jako piaski i piaski pyłowate zwietrzelinowe (eluwialne). Są to pia­ski różnoziarniste ze żwirami i otoczakami, czasem pyłowate lub lekko gliniaste, brązowe, rude i sza­re.

Na powierzchniach piaszczystych, sandrowych i tarasów rzecznych uformowały się pola piasków eolicznych przewianych i piaski eoliczne w wydmach. Tworzą je piaski drobno- i bardzo drobnoziarniste, jasnożółte. Ich miąższości w obrębie pól piasków przewianych są niewielkie: od 0,8 do 1,6 m, a w wydmach koło dochodzą do 7,0-12,0 m.

Osady złożone współcześnie to piaski drobno- i średnioziarniste, czasem z wkładkami różnoziarnistych, jasnobeżowe, szare, przemyte z laminami mułków ciemnobeżowych,


z domieszką żwirów, rzeczne tarasów zalewowych 1,0-1,5 m n.p. W obrębie całego omawianego obsza­ru, w niektórych obniżeniach wytopiskowych, w najniższych fragmentach dolin nagromadzone zo­stały piaski humusowe i namuły piaszczyste den dolinnych i zagłębień okresowo przepływowych, ciemnobeżowe i czarne o miąższościach 1,7-2,2 m. W innych obniżeniach występują namuły torfiaste i torfy. Na omawianym obszarze występują torfy niskie, drzewne, drzewno-mszyste, sfagnowe i wełniankowe o miąższościach 1,2-2,9 m.

Na terenie gminy Miedzna zlokalizowane jest jedno, udokumentowane złoże surowców mineralnych.

Złoże piasków i żwirów „Żeleźniki" posiada kartę rejestracyjną. Znajduje się ono na wschodnim krańcu miejscowości o tej samej nazwie. Serię złożową stanowią utwory lodowcowe. Powierzchnia złoża wynosi 1,47 ha, a jego miąższość od 4,8 do 5,2 m, średnio 4,96 m. Nadkład o grubości 0,8-1,2 m, średnio 1,0 m stanowią: gleba i piaski drobnoziarniste i pylaste. W spągu serii złożowej jest piasek zagliniony. Zawartość ziaren poniżej 2 mm (punkt piaskowy) wynosi 45-60%. Jest to złoże suche. Kruszywo może mieć zastosowanie w budownictwie i drogownictwie.

Z łoże jest udokumentowane w kategorii „C1”, z informacji PIG wynika, że dla złoża jest określony teren i obszar górniczy. Zasoby geologiczne tego złoża wynoszą 124 tys. ton. Złoże piasków i żwirów „Żeleźniki" było eksploatowane odkrywkowo, wgłębnie, od roku 1990 do roku 1996. Użytkownikiem złoża było przedsiębiorstwo Produkcja Materiałów Budowlanych i Wydobywanie Kruszywa w Żeleźnikach.

Obszar prognostyczny występowania glin zwałowych ceramiki budowlanej wyznaczono na północny zachód od miejscowości Miedzna w oparciu o niezatwierdzoną dokumentację geologiczną. Powierzchnia obszaru wynosi około 84 ha. Grubość kompleksu litologiczno-surowcowego zawiera się między 1,2-7,7 m, przy średniej 3,94 m. Nadkład stanowią gleba i piaski o miąższości 0,2-3,3 m, średnio 0,78 m. Parametry jakościowe kopaliny: skurczliwość suszenia - 2,8-9,4%, średnio 5%, nasiąkliwość tworzywa po wypaleniu w temperaturze 850° - 7,7-15,1%), średnio 10,7%, wartość wody zarobowej - 12,2-21,6%, średnio 16%.

Niewielki obszar perspektywiczny kruszywa naturalnego wyznaczono w południowej części obszaru gminy, w rejonie dawnej eksploatacji, gdzie aktualnie jest ona prowadzona „na dziko". Eksploatuje się tu piaski i żwiry pochodzenia lodowcowego na obszarze ponad 2 ha.

Wyrobiska mają tu do 8 m głębokości.

Cały omawiany teren położony jest w dorzeczu Bugu. Odwadniany jest przez dwa główne cieki powierzchniowe: rzekę Ugoszcz i Miedzankę.

Rzeka Ugoszcz przepływa przez północną część gminy, jest to lewobrzeżny dopływ Bugu.
Jej źródło znajduje się w okolicy wsi Wrzoski, a ujście w rejonie wsi Brzuza (gm. Łochów) do starorzecza Bugu. Całość zlewni ma powierzchnie 221,5 km2, a rzeka ma 44 km długości. Rzeka jest wąska i ma spadek 0,5 %o. Wody rzeki nie są wykorzystywane do celów przemysłowych. Szerokość dna wynosi 0,8-5 m, a głębokość 1,2-1,5 m. Ugoszcz jest częściowo uregulowana (około 10 km w górnym i dolnym biegu rzeki). Wpada do niej kilka mniejszych rzek o nie wielkiej powierzchni zlewni. Podczas wysokich stanów Bugu zamykane jest ujście rzeki Ugoszcz, co powoduje powstawanie rozległych rozlewisk wzdłuż jej koryta.

Druga co do wielkości to rzeka Miedzanka przepływająca przez południową część gminy, która jest prawobrzeżnym dopływem Liwca.

W ramach regionalnego monitoringu wód powierzchniowych badaniami objęty jest tylko jeden ciek wodny przepływający przez teren gminy - rzeka Ugoszcz w punkcie kontrolnym Brzuza poniżej w gm. Łochów.

Najpełniejsze dane WIOŚ dotyczące tego punktu pochodzą z roku 2009, w których potencjał ekologiczny wód rzeki Ugoszcz został określony jako umiarkowany, a ogólny stan wód jako zły.

Ponadto na terenie gminy występuje wiele naturalnych i sztucznych oczek wodnych, stawów i innych zbiorników lokalnych – retencyjnych i przeciwpożarowych.

Sieć wód powierzchniowych uzupełniają liczne rowy melioracyjne.

Na obszarze gminy Miedzna użytkowe poziomy wodonośne występują w obrębie dwóch pięter wodonośnych: czwartorzędowego i trzeciorzędowego. Piętro czwartorzędowe ma powszechne rozprzestrzenienie. W jego obrębie wyróżnić można 3 poziomy wodonośne o różnym rozprzestrzenieniu i różnych parametrach hydrogeologicznych.

Pierwszy poziom wodonośny wykształcony w postaci piasków fluwioglacjalnych przypuszczalnie stadiału Warty, lokalnie w górnej partii osadów eemskich, występuje na całym obszarze gminy.

W obrębie gminy Miedzna można wyróżnić kilka rejonów o zróżnicowanych warunkach występowania wód w strefie przypowierzchniowej.

W przepuszczalnych utworach aluwialnych, wodnolodowcowych, organogenicznych


i lokalnie lodowcowych oraz eolicznych występuje jeden ciągły poziom wód gruntowych.

W rejonach dolin, zagłębień i obniżeń wody gruntowe zalegają na głębokości 0 -1 m. p.p.t. Występują tu podmokłości i zatorfienia, w okresach wiosennych roztopów jak również wzmożonych opadów często zdarza się, że zwierciadło utrzymuje się na powierzchni terenu

Obszar zalegania wód gruntowych na głębokości 1 – 3 m.p.p.t. obejmuje zarówno tereny przyległe do dolin cieków powierzchniowych jak również niewielkie powierzchnie na wysoczyźnie. Przy silnie rozwiniętym systemie dolin na obszarach tych, wody opadowe utrzymują się na wysokim poziomie. Na terenach położonych w większej odległości od dolin i obniżeń, swobodne zwierciadło wód gruntowych zalega na głębokości przekraczającej 3,0 m. p.p.t. i nie stanowi istotnego utrudnienia przy lokalizacji nowej zabudowy (przy prowadzeniu robót fundamentowych czy wykopów pod infrastrukturę techniczną).

Wody gruntowe tego rejonu są zasilane głównie poprzez infiltrację opadów atmosferycznych, charakteryzują się bardzo dużą amplitudą wahań, miejscami dochodzącą do 1,0 m. Wody te z uwagi na płytkie położenie i brak izolacji są bardzo narażone na degradację. Największe zagrożenie dla tego poziomu stanowią tereny o nieuregulowanej gospodarce ściekowej, na których stosuje się szamba.

Drugim czynnikiem powodującym degradację płytkich wód przypowierzchniowych jest rolnictwo. Stosowanie z dużą intensywnością nawozów sztucznych i środków ochrony roślin w strefach, w których zalegają nieizolowane wody na małej głębokości prowadzi do ich degradacji.

Tam, gdzie osady piaszczyste posiadają stosunkowo niewielką miąższość i na głębokości mniejszej niż 2,0 m zalegają utwory słaboprzepuszczalne, po intensywnych opadach lub w czasie roztopów, mogą pojawiać się lokalne i nieciągłe poziomy wód gruntowych. Miąższość warstwy wodonośnej jest bardzo zmienna i zależy od głębokości zalegania stropu utworów słaboprzepuszczalnych. Z uwagi na małą zasobność i okresowe pojawianie się – poziom ten w zasadzie nie ma żadnego znaczenia gospodarczego.

W strefie zwartych wychodni glin zwałowych panują zdecydowanie inne warunki hydrogeologiczne – brak jest tu jednego ciągłego poziomu wód przypowierzchniowych. Uwarunkowane jest to oczywiście budową geologiczną tego rejonu. Są to praktycznie tereny bezwodne w strefie przypowierzchniowej. Wody gruntowe mogą pojawiać się płytko tylko w rejonach występowania soczew osadów przepuszczalnych, przy czym są to poziomy bardzo mało zasobne, bez znaczenia gospodarczego. Lokalnie, w strefach silnego spiaszczenia od powierzchni glin zwałowych, w okresie opadów i roztopów, mogą występować płytkie wody gruntowe, które mają jedynie znaczenia dla stanu zdrowotnego szaty roślinnej oraz właściwości wilgotnościowych gleb.

Teren gminy położony jest w regionie klimatycznym mazowiecko-podlaskim.

Zaznaczają się tu wpływy zarówno klimatu oceanicznego jak i kontynentalnego z przewagą klimatu kontynentalnego. Średnie temperatury miesięczne kształtują się od około -4,5°C (styczeń) do około 18°C (lipiec) przy średnich rocznych 7,1°C. Liczba dni z przymrozkami tj. temperaturą minimalną w ciągu doby spadającą poniżej 0°C wynosi przeciętnie 110-130. Okres wegetacyjny w którym średnia temperatura powietrza przekracza 5°C trwa poniżej 210 dni w roku. Średnia roczna suma opadów w obrębie badanego arkusza jest niższa od średniej dla Polski i waha się w przedziale 550-600 mm, najmniej opadów przypada na styczeń i luty, najwięcej na lipiec. Średnia wilgotność powietrza w ciągu roku wynosi około 82%. Dominują wiatry, z kierunku zacho­dniego i północno-zachodniego. Liczba dni pochmurnych jest mniejsza niż 140. Na badanym arkuszu latem i jesienią dominują wiatry zachodnie (W), wiosną znaczny udział mają wiatry z sektora północnego (NW i N), w zimie częste są wiatry południowo-wschodnie (SE).

Topoklimat

Podstawowe znaczenie dla kształtowania się warunków topoklimatycznych, ma wymiana energii zachodząca na powierzchni granicznej między atmosferą, a podłożem. Zróżnicowanie topoklimatyczne terenu objawia się najsilniej w warunkach pogody radiacyjnej- bezchmurnej lub z małym zachmurzeniem, i bezwietrznej.

Wartości składowych bilansu cieplnego, a co za tym idzie różnorodność warunków topoklimatycznych zależą od: rzeźby terenu, rodzaju podłoża, jego pokrycia i uwilgotnienia, odsłonięcia horyzontu, itd. Czynniki wymienione na pierwszym miejscu odgrywają najistotniejszą rolę spośród cech charakterystycznych podłoża, prowadzą do wyodrębnienia typów klimatów - form wypukłych, płaskich i wklęsłych. Znaczny udział w modyfikacji naturalnych warunków klimatycznych obszaru ma wprowadzenie nań zabudowy oraz rodzaj zagospodarowania przestrzeni. Także dominującą funkcję w kształtowaniu klimatu przejmują duże powierzchnie leśne.

Na omawianym terenie warunki topoklimatyczne są kształtowane głównie przez czynniki:



  • obecność form dolinnych,

  • niezbyt duży udział terenów z płytkimi wodami gruntowymi,

  • obecność dużych kompleksów leśnych,

  • duży udział terenów niezabudowanych, otwartych,

  • urozmaicenie rzeźby terenu,

  • mały stopień intensywności zabudowy.

Stan czystości powietrza atmosferycznego i zagrożenie hałasem

Ogólnie w całym województwie mazowieckim odnotowywano pozytywne tendencje zmian stężeń dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i pyłu zawieszonego.

W 2011 rok WIOŚ Warszawa wykonał roczną ocenę jakości powietrza dla województwa mazowieckiego.

Ocena została wykonana w oparciu o następujące akty prawne:



  • ustawę z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j. w Dz. U. z 2008r.
    Nr 25, poz. 150 z późn. zm.),

  • rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 47, poz. 281),

  • rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 grudnia 2008 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. z 2009 r. Nr 5, poz. 31),

  • rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie zakresu
    i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza
    (Dz. U. Nr 216, poz.1377),

  • dyrektywę 2004/107/WE z 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu
    i wwa w otaczającym powietrzu,

  • dyrektywę 2008/50/WE, Dyrektywa CAFE w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy.

Wynikiem oceny dla wszystkich substancji podlegających ocenie, jest zaliczenie strefy do jednej z poniższych klas:

klasa A - jeżeli stężenia substancji na terenie strefy nie przekraczają odpowiednio poziomów dopuszczalnych bądź poziomów docelowych,

klasa B - jeżeli stężenia substancji na terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne lecz nie przekraczają poziomów dopuszczalnych powiększonych o margines tolerancji;

klasa C- jeżeli stężenia substancji na terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne powiększone o margines tolerancji, w przypadku gdy margines tolerancji nie jest określony - poziomy dopuszczalne bądź poziomy docelowe, natomiast dla parametru jakim jest poziom celu długoterminowego dla ozonu, przewidziane są:

klasa D1 - jeżeli poziom stężeń ozonu nie przekracza poziomu celu długoterminowego,

klasa D2 - jeżeli poziom stężeń ozonu przekracza poziom celu długoterminowego.

Obszar gminy Miedzna położony jest w tzw. strefie mazowieckiej.

Wynikowe klasy stref dla poszczególnych zanieczyszczeń, uzyskane w ocenie rocznej dokonanej z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych w celu ochrony zdrowia



Lp.

Nazwa strefy

Kod strefy

Symbol klasy wynikowej dla poszczególnych zanieczyszczeń dla obszaru całej

strefy


SO2

NO2

PM10

Pb

C6H6

CO

O3

As

Cd

Ni

BaP

PM2,5

1.

Strefa mazowiecka

PL1404

A

A

C

A

A

A

A

A

A

A

C

C

Wynikowe klasy stref dla poszczególnych zanieczyszczeń uzyskane w ocenie rocznej dokonanej z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych w celu ochrony roślin


Lp.

Nazwa strefy

Kod strefy

Symbol klasy wynikowej dla poszczególnych zanieczyszczeń w strefie










SO2

NOx

O3

1.

Strefa mazowiecka

PL1404

A

A

A
Stan powietrza atmosferycznego na terenie gminy Miedzna można określić jak dobry,
nie występują tu przekroczenia dopuszczalnych norm. W obrębie gminy brak jest istotnych, punktowych źródeł zanieczyszczeń powietrza.

Teren gminy to teren typowo rolniczy, emisja gazów i pyłów do powietrza nie przekracza wartości dopuszczalnych.

Podstawowym procesem zanieczyszczania atmosfery jest energetyczne spalanie paliw
w małych kotłowniach i piecach c.o. Drugim źródłem jest transport drogowy. Na omawianym obszarze nie prowadzono badań stanu higieny atmosfery w rejonach przyległych do głównych ciągów komunikacyjnych.

W strefach potencjalnego uciążliwego oddziaływania ciągów komunikacyjnych należy wykluczyć uprawę roślin sadowniczych i ogrodniczych oraz lokalizację nowej zabudowy związanej ze stałym lub długotrwałym pobytem ludzi.

Na terenie gminy Miedzna brak jest istotnych punktowych źródeł emisji hałasu. Choć pewne uciążliwości na terenach przyległych może wywoływać tartak znajdujący się w miejscowości Wola Orzeszowska.

Największym zagrożeniem jest jednak hałas komunikacyjny. Badania uciążliwości hałasowej dróg na terenie gminy nie prowadzono. Można jednak stwierdzić, że nie ma tutaj ciągów komunikacyjnych o dużym natężeniu ruchu pojazdów samochodowych i nie występują strefy przekroczeń dopuszczalnych norm emisji hałasu komunikacyjnego.



Zagrożenie promieniowaniem niejonizującym

Źródłem tego promieniowania są wszystkie urządzenia elektryczne, stacje radiowe


i telewizyjne, stacje bazowe i odbiorniki telefonii komórkowej, radiotelefony itp.

Do najważniejszych czynników mających wpływ na oddziaływanie promieniowania elektromagnetycznego na zdrowie człowieka (tzw. parametrów pola) należą:



  • odległość od źródła promieniowania

  • natężenie pola elektromagnetycznego

  • czas ekspozycji.

Na terenie gminy źródłem promieniowania elektromagnetycznego niejonizującego są przede wszystkim:

  • linia elektroenergetyczna 400 kV,

  • linia elektroenergetyczna 110 kV,

  • stacje bazowe telefonii cyfrowej.

W przypadku stacji bazowych telefonii komórkowej pola elektromagnetyczne
są wypromieniowywane na bardzo dużych wysokościach, w miejscach niedostępnych dla ludzi. Natomiast, jeśli chodzi o napowietrzne linie elektroenergetyczne, należy wzdłuż nich zachować strefę ochronną wolną od zabudowy związanej ze stałym lub długotrwałym pobytem ludzi o szerokości po 19m licząc od osi linii (dla linii 110kV) i 35m (dla planowanej linii 400kV) oraz po 40m (dla istniejącej linii 400kV).

Gmina Miedzna jest gminą o charakterze wybitnie rolniczym. Według rejonizacji glebowo – rolniczej Instytutu Uprawy i Gleboznawstwa w Puławach gmina Miedzna znajduje się w tak zwanym Regionie Sokołowsko – Siedleckim. Na terenie gminy przeważają gleby średniej przydatności rolniczej, należące głównie do IV-VI klasy bonitacyjnej. Dominują tu gleby lekkie i bardzo lekkie - bielicowe i rdzawe wytworzone z piasków gliniastych i żwirów piaszczystych. Miejscami na piaskach gliniastych i lekkich glinach wytworzyły się gleby płowe i gleby brunatne wyługowane. Skałami macierzystymi dla gleb są utwory lodowcowe i wodnolodowcowe - piaski i gliny, tylko w dolinach rzecznych występują mady i namuły.

Użytki zielone występują zaś głównie w madach, glebach murszowych, torfach
i czarnoziemiach.

Monitoring chemizmu gleb był przeprowadzony w punkcie pomiarowo-kontrolnym w miejscowości Wrotnów. Na podstawie badania wykonanego w 2000 r. określono, że dla: kadmu, miedzi, niklu, cynku, ołowiu i WWA zanieczyszczenie gleby wynosi 0 stopni, natomiast dla siarki siarczanowej- 2 stopnie. Uzyskane wyniki pozwalają zakwalifikować gleby jako nie zanieczyszczone, o naturalnej zawartości metali ciężkich. W punkcie pomiarowym stwierdzono klasę bonitacyjną IVa.

Dla potrzeb doradztwa rolniczego badania gleb na tym obszarze były kontynuowane przez Stację Chemiczno-Rolniczą w Warszawie- Wesołej. Na tej podstawie określono zasobność w fosfor jako dość wysoką, natomiast w przypadku potasu i magnezu- jako niską. Stwierdzono ponadto, że na obszarze dominują gleby o odczynie kwaśnym i bardzo kwaśnym (77,5 %), a około 63,5 % wymaga wapnowania. Kwasowość jest bardzo istotnym wskaźnikiem, gdyż decyduje o zmniejszeniu wielkości plonów i zwiększeniu przyswajalności metali ciężkich przez rośliny. Jej wzrost wynika przede wszystkim z czynników klimatyczno - glebowych i niewłaściwego nawożenia mineralnego. Gmina Miedzna nie jest narażona na znaczny wpływ zanieczyszczeń, gdyż nie jest uprzemysłowiona. Najważniejsze jest, więc zabezpieczenie gleby przed erozją, niszczeniem mechanicznym i niewłaściwymi zabiegami rolniczymi, naruszającymi równowagę przyrodniczą.

Na terenie gminy podstawowe znaczenie dla kształtowania struktury przyrodniczej mają lasy oraz doliny rzeczne.

Lasy nie są równomiernie rozmieszczone, największe kompleksy leśne zlokalizowane są w północnej części gminy oraz na północ od miejscowości Miedzna i Tchórzowa.

Lasy ogółem w gminie Miedzna zajmują 27,8% ogólnej powierzchni, co przy średniej wojewódzkiej około 22% kwalifikuje ją do gmin o wysokiej lesistości.

Na terenie gminy największe powierzchnie zajmują siedliska świeże (LMśw, Lśw, BMśw i Bśw), co wiąże się z występowaniem większości lasów na glebach uboższych – bielicowych i rdzawych wytworzonych z piasków. Siedliska wilgotne rzadziej spotykane związane są z terenami dolin i obniżeń, gdzie często występują podmokłości natomiast w rejonach występowania osadów eolicznych najbardziej rozpowszechnione są siedliska suche.

Według danych z Nadleśnictwa Łochów lasy tego rejonu charakteryzują się znaczną przewagą sosny, jako gatunku panującego na większości siedlisk borów, borów mieszanych, a także lasów mieszanych. Jest to wynikiem występowania na tym terenie dość ubogich siedlisk, oraz zaszłości gospodarki leśnej okresu powojennego. Podczas zalesiania gruntów i odnawiania lasów, wskutek przybliżonego i nie zawsze precyzyjnego rozpoznania warunków glebowych oraz preferencji sosny, jako gatunku o największej przydatności dla gospodarki, masowo wprowadzano ten gatunek na większość siedlisk. Rola pozostałych gatunków była ograniczana. Obecne rozpoznanie siedlisk daje podstawy do przebudowy drzewostanów na bardziej zgodne z siedliskiem i naturalnymi zespołami roślinnymi, w związku z czym udział gatunków liściastych, zwłaszcza dęba, olszy, a także gatunków domieszkowych - lipy, modrzewia itp., stopniowo ale systematycznie się zwiększa. Występujące tu lasy to przede wszystkim jednogatunkowe drzewostany, które stanowią 48% powierzchni leśnej. 28 % lasów to drzewostany złożone z dwóch gatunków, 16% drzewostanów ma w swoim składzie


3 gatunki a 8% 4 i więcej gatunkowe. Rzeczywiste zróżnicowanie gatunkowe jest większe, ponieważ powyższe zestawienie dotyczy jedynie gatunków panujących i współpanujących, a więc pomija się sporadyczną i domieszkową obecność innych gatunków drzew w drzewostanie.

Przeciętny wiek drzewostanów wynosi 55 lat. Najcenniejsze ekosystemy leśne tworzone są przez stare, ponad stuletnie drzewostany. Dopiero w takich drzewostanach mają szanse rozwinąć się bogate zespoły fauny: liczne bezkręgowce, ptaki owadożerne, grzyby itp.

Na terenie gminy drzewostany w tym wieku są nieliczne.

Jak wspomniano wyżej największe rozprzestrzenienie na terenie gminy mają siedliska świeże.

Siedliska ubogie świeże, bez wyraźnego wpływu wody gruntowej lub pod słabym jej wpływem.

Zbiorowiska świeże występują na siedliskach piaszczystych. W zbiorowiskach tych tworzą się umiarkowanie kwaśne gleby bielicowe lub rdzawe bielicowane, rzadziej brunatne lub płowe bielicowane, o słabo zaawansowanym procesie bielicowania, bez wyraźnych wpływów wód gruntowych na górne horyzonty profilu.

Są to zbiorowiska pod względem bioterapeutycznym i psychoregulacyjnym uniwersalne.
W strefach wysokiego zalegania wód gruntowych występują siedliska wilgotne i mokre.

Siedliska wilgotne i mokre związane są z osadami piaszczystymi dość ubogimi, pozostającymi pod wpływem wód gruntowych, stagnujących na głębokości ok. 1 m. Tworzą się w tych warunkach rozmaite gleby glejowe i bielicowo-glejowe.

Z obszarami dolin, na terenie gminy Miedzna, związane są olsy (Ol).

Siedliska olsowe zajmują miejsca oddalone od bezpośredniego wpływu cieków wodnych, ale jednocześnie tam, gdzie poziom wód gruntowych przez dłuższy czas (ok. 200 dni w roku) pozostaje ponad powierzchnią terenu. Struktura takiego lasu jest kępowo-dolinkowa, z gatunkami szuwarowymi i gatunkami lasów liściastych. Siedliska olsowe występują w gminie sporadycznie.

Bór suchy (Bs) występuje rzadko na terenie gminy. Zajmuje z reguły wierzchołkowe części wydm lub osady o genezie eolicznej; miejsca najbardziej suche, z bardzo głębokim poziomem wody gruntowej. Drzewostan sosnowy o rozluźnionym zwarciu, ok. V bonitacji i bardzo złej jakości technicznej. Warstwa krzaczkowatych porostów jest silnie rozwinięta, a warstwa zielna złożona jest głównie z krzewinek i wąskolistnych traw o skupiskowym występowaniu.

Są to przeważnie jednogatunkowe zbiorowiska sosny, czasami z domieszką brzozy (rzadko także świerka), w warunkach naturalnych o kilku podwarstwach, w warunkach sztucznych drzewostanów zwykle jednowiekowy, niekiedy z dębem tzw. „podokapowym", o umiarkowanie lub słabo rozwiniętej warstwie krzewów (niekiedy silniejszy rozwój jałowca), z ubogim florystycznie i słabo zwartym runem krzewinkowym (rzadziej krzewinkowo-trawiastym) oraz z bogatą i tworzącą zwarty kobierzec warstwą mszystą.

Czynniki zagrażające trwałości ekosystemów leśnych dzielą się na:

- antropogeniczne;

- biotyczne;

- abiotyczne.



Czynniki antropogeniczne

a) Zanieczyszczenia powietrza, zakłady przemysłowe, szlaki komunikacyjne.

W zasięgu terytorialnym gminy brak jest większych zakładów przemysłowych mogących w niekorzystny sposób oddziaływać na środowisko.

b) Defoliacja

Miernikiem kondycji zdrowotnej lasów jest poziom uszkodzenia liści drzew (defoliacji)
w odniesieniu do drzew zdrowych w danych warunkach siedliskowych i klimatycznych.
Drzewostany Nadleśnictwa Łochów zaliczone zostały do słabo uszkodzonych o defoliacji w przedziale 21-25%.

c) Zagrożenia spowodowane oddziaływaniem turystyki

Niekontrolowana penetracja terenów leśnych, przejawia się w niszczeniu roślin, mrowisk, gniazd ptaków, wykopywaniem chronionych gatunków roślin, niszczeniem ogrodzeń upraw i gniazd, podpalenia.

Po części z turystyką związane jest zaśmiecanie obszarów leśnych. Zjawisko to obserwowane jest na obrzeżach kompleksów leśnych jak też wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych przebiegających przez obszary leśne. Z obserwacji terenowych wynika, że problem zaśmiecania lasów na terenie gminy Miedzna jest miejscami istotny.

d) Zagrożenie pożarowe

Główne przyczyny pożarów to: podpalenia i nieostrożność osób dorosłych.



Czynniki biotyczne

Do zagrożeń biotycznych zaliczamy szkody powodowane przez: owady leśne, grzyby patogeniczne i zwierzynę łowną.

Do głównych zagrożeń powodowanych przez owady na terenie nadleśnictwa należy stałe zagrożenie przez brudnicę mniszkę.

Dużym problemem są też zwójki i miernikowce. Powodują one znaczne szkody


w drzewostanach liściastych, głównie dębowych. Żery powodowane są przede wszystkim przez gąsienice piędzika przedzimka, zimowka ogłotniaka oraz zwójki zieloneczki. Narażone są również uprawy zarówno z panującym dębem jak i występującym w udziale czy domieszce, ponieważ gąsiennice przechodzą z sąsiednich, opanowanych drzewostanów.

Pewne nieznaczne zagrożenie może występować ze strony korników.

Nowo zakładane uprawy sosnowe mogą być zagrożone przez szeliniaki, jednakże w ubiegłym okresie powierzchnia upraw zagrożonych przez tego owada stale malała.

Poważne zagrożenie występuje w drzewostanach z jesionem. Obserwowane od kilku lat zjawisko zamierania drzewostanów jesionowych dotknęło również Nadleśnictwa Łochów. Niesprecyzowane do tej pory przyczyny tego zjawiska pozwalają jednak przypuszczać o kompleksowym charakterze tej choroby. Na starszych drzewach tworzą się suchoczuby, następnie zamierają całe korony. Młode jesiony wykazują objawy zgorzeli kory pędów.

Do najpoważniejszych chorób grzybowych stale zagrażających drzewostanom nadleśnictwa należą: huba korzeni, opieńkowa zgnilizna korzeni i rdza pęcherzykowata kory sosny (obwar). W starszych drzewostanach sosnowych występuje również huba sosny. Hubą korzeni zagrożone są przeważnie lite sośniny na gruntach porolnych. Z kolei opieńkowa zgnilizna korzeni atakuje głównie uprawy i młodniki w obrębie Węgrów.

Do innych chorób stwierdzanych na obszarze nadleśnictwa zaliczyć trzeba mączniaka dębu i osutkę sosny, atakującą przegęszczone uprawy sosnowe.

Szkody na obszarze nadleśnictwa powodowane przez zwierzynę należy zaliczyć do gospodarczo znośnych.

Czynniki abiotyczne

Na lasy mogą wpływać ujemnie zarówno czynniki glebowe, jak i atmosferyczne, jeżeli odbiegają znacznie od optymalnych dla danych drzewostanów. Spośród czynników glebowych, szczególnie niekorzystnie oddziałuje na las nadmierna wilgotność lub jej niedostatek, wahania poziomu wody gruntowej, niedostatek lub nadmiar składników mineralnych, niewłaściwa struktura gleby, źle rozkładająca się ściółka z grubą warstwą surowej butwiny. Zakłócony rozwój drzewostanów sprzyja ich osłabieniu, następstwem czego jest wzmożona podatność na choroby grzybowe i ataki szkodników owadzich. W celu przeciwdziałania tym zjawiskom należy prowadzić zabiegi melioracyjno- hodowlane, nadające glebie pożądane właściwości fizyczne i chemiczne dla rozwoju drzewostanów.

Do czynników atmosferycznych oddziałujących negatywnie na lasy należą: wiatry, wyładowania, opady atmosferyczne oraz niskie i wysokie temperatury powietrza.

Wiatry

Wiatry powodują zwłaszcza na ścianach lasu graniczących z otwartą przestrzenią, przesychanie gleby, zubożanie jej, utratę ciepła i wilgotności, a także zmniejszenie zawartości w powietrzu dwutlenku węgla (CO2). Następstwem tych procesów jest spadek przyrostu roślin, wzrost transpiracji i zakłócenie fotosyntezy. Wskutek nadmiernego wyparowania wody młode pędy drzew obumierają. Drzewa od strony wiatrów panujących pochylają się, wykształcają chorągiewkowatą koronę i ekscentryczne słoje roczne. Silne, huraganowe wiatry, zdarzające się sporadycznie, powodują głównie uszkodzenia mechaniczne w postaci obłamywania gałęzi, naruszania systemu korzeniowego, pękania strzał, wywracania drzew z korzeniami oraz łamania ich grupowo, gniazdowo, pasowo i powierzchniowo. W przypadku bardzo silnych i huraganowych wiatrów, szkody mają charakter klęsk gospodarczych. Największe szkody występują na skrajach drzewostanów, w gniazdach i lukach, ale niekiedy także w środku drzewostanu.

Najbardziej podatny na szkody od wiatru jest świerk pospolity, a z gatunków liściastych brzoza i osika, natomiast do gatunków bardziej odpornych na działanie wiatru zalicza się: sosnę pospolitą, modrzewia europejskiego, dęba szypułkowego i bezszypułkowego. Większe szkody od wiatru powstają w drzewostanach jednogatunkowych niż mieszanych, zwłaszcza w jednogatunkowych drzewostanach o wysoko osadzonych koronach, w których współczynnik smukłości drzew (stosunek wysokości w m do pierśnicy w cm) jest większy lub równy jeden.

Wyładowania atmosferyczne

Na uszkodzenia od piorunów najbardziej narażone są drzewa wysokie, dobrze zakorzenione i na glebach wilgotnych: dęby, topole, wiązy, jesiony, modrzewie, sosny i świerki. Szkody od piorunów mają charakter mechaniczny i fizjologiczny.. Wokół uderzonego drzewa niekiedy zamierają drzewa sąsiednie, co tłumaczy się istnieniem zjawiska zrastania się korzeni drzew sąsiednich i przemieszczaniem wyładowania elektrycznego za ich pośrednictwem. Następstwem jest obumieranie włośników korzeniowych całej grupy drzew, co powoduje utrudnienia w pobieraniu wody i stopniowe zamieranie drzew. Pioruny, którym nie towarzyszą opady atmosferyczne zwiększają niebezpieczeństwo powstania pożarów.



Opady atmosferyczne

Opady atmosferyczne w postaci deszczu stanowią podstawowe źródło zasilania gleby


w wodę. Brak lub niedobór wody powoduje negatywne skutki dla roślin, zwłaszcza młodych, ze słabo wykształconym systemem korzeniowym. Dla starszych roślin, długotrwała susza jest mniej niebezpieczna, powoduje jednak znaczne ograniczenie czynności fizjologicznych, czego następstwem jest zmniejszenie przyrostu masy drzewnej. Nadmierne opady występujące w postaci deszczu, gradu, okiści, gołoledzi i szadzi są szkodliwe dla lasu. Intensywne deszcze i grad powodują bezpośrednie uszkodzenia mechaniczne na skutek uderzenia.

Gęste opady mokrego śniegu, przy pogodzie bezwietrznej i temperaturze około 00 C może powodować okiść. Pod ciężarem nagromadzających się w koronach zwałów śniegu łamią się gałęzie i strzały drzew.

Do gatunków najbardziej wrażliwych na szkody powodowane przez obfite opady mokrego śniegu, okiść oraz szadź zalicza się sosnę, a z liściastych olszę i topolę, natomiast do najbardziej odpornych - jodłę, modrzew i brzozę.

Wysokie temperatury powietrza

Długie oddziaływanie wysokich temperatur powietrza powyżej (35-400 C) wpływa ujemnie na większość roślin, wskutek zahamowania procesów asymilacyjnych oraz wzmożenia procesów oddychania i transpiracji. Z wysoką temperaturą łączy się najczęściej brak opadów atmosferycznych, a co za tym idzie susza glebowa i atmosferyczna. Mało odporne na suszę są: świerk pospolity, modrzew zwyczajny, olsza czarna, jesion wyniosły i brzoza brodawkowata. Do średnio odpornych zaliczamy jodłę pospolitą, klon jawor, grab pospolity i dąb szypułkowy, natomiast dużą odporność wykazują - sosna pospolita, wiąz szypułkowy, jarząb pospolity. Jednak w pierwszym okresie życia wszystkie gatunki drzew są wrażliwe na suszę.

Objawami suszy jest więdnięcie i usychanie roślin, bądź ich części. Pośrednimi objawami jest osłabienie owocowania, mniejszy urodzaj nasion, zmniejszenie wzrostu i przyrostu drzew. Drzewostany osłabione suszą są podatne na szkody ze strony czynników patogenicznych, głównie ze strony szkodników wtórnych i chorób grzybowych.

Niskie temperatury powietrza

W zależności od pory występowania wyróżnia się mrozy zimowe i przymrozki. Mrozy zimowe powodują wymarzanie systemów korzeniowych drzew, które są bardziej wrażliwe na działanie niskich temperatur niż części nadziemne. Występowanie mrozu przy braku pokrywy śnieżnej powoduje niekiedy dotkliwe straty w szkółkach.

Pod wpływem silnych mrozów tworzą się, wskutek pękania pni, szczeliny mrozowe.
Do gatunków podatnych na pęknięcia mrozowe zalicza się: dęba szypułkowego, buka zwyczajnego, wiąza szypułkowego, jesiona wyniosłego, natomiast do najbardziej odpornych zalicza się: sosnę pospolitą, brzozę brodawkowatą, topolę osikę i olszę czarną.

Dość odpornymi są: grab zwyczajny, brzoza brodawkowata, olsza czarna, topola osika i sosna pospolita.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość