Strona główna

1. Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Historii. Kierunek: Historia Nazwa przedmiotu


Pobieranie 19.13 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar19.13 Kb.
1. Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Historii.

Kierunek: Historia

Nazwa przedmiotu: Wykład

Tytuł: Kultura monastyczna średniowiecznej Europy.

Treści programowe: Wykład poświęcony jest prezentacji dziejów europejskiego monastycyzmu w okresie średniowiecza. Poruszona zostanie problematyka początków monastycyzmu w V – VI w. Omówione zostaną najstarsze reguły zakonne wykorzystywane w Europie, w tym przede wszystkim reguły św. Benedykta i św. Augustyna. Prześledzimy proces kształtowania się monastycyzmu benedyktyńskiego oraz jego wpływ na kształt refom karolińskich. Ponadto studenci dowiedzą się w jakim stopniu monastycyzmu oddziaływał na rozwój głównych ośrodków życia religijnego, naukowego i gospodarczego średniowiecznej Europy. Osobno potraktowany zostanie monastycyzm iryjski oraz jego znaczenie dla chrystianizacji Europy. Wiele uwagi poświęcamy też cystersom. Przedstawiona zostanie specyfika zakonu, formy organizacyjne i dynamika rozwoju sieci klasztornej na przestrzeni XII – XV wieku. Podkreślamy też znaczenie kapituły generalnej w Citeaux i powiązań filiacyjnych w ramach zakonu cystersów. Ważne miejsce w ramach wykładu przypada epoce krucjat i zakonom rycerskim, w tym przede wszystkim templariuszom, joannitom i krzyżakom. Przeanalizowana zostanie reguła zakonu templariuszy wraz z podkreśleniem jej specyfiki i oddziaływania na inne zakony, zwłaszcza rycerskie. Omówimy też rozwój zakonów kanoniczych, ze szczególnie ważnymi dla Europy Środkowowschodniej kongregacjami - kanoników Bożego Grobu, premonstratensów i duchaków. Przedstawiona zostanie wszechstronna działalność tej grupy zakonów, począwszy od duszpasterstwa aż po szpitalnictwo. Dużo czasu w ramach wykładu poświęcimy zakonom żebrzącym. Prześledzimy ich wpływ na kształtowanie się wewnętrznej demokracji zakonnej oraz na proces powstawania samorządności miejskiej doby średniowiecza. Zainteresuje nas też związek zakonu dominikanów z działalnością średniowiecznej inkwizycji. Osobny problemem stanowią zakony żeńskie. Prześledzimy rosnącą rolę kobiet w średniowiecznym monastycyzmie.

Założenia i cele przedmiotu: celem zajęć jest zapoznanie studentów z wszechstronnym i niezwykle bogatym wkładem zakonów w rozwój cywilizacji europejskiej. Nauka w kręgu monastycznym. Rozwój kontaktów w skali Europy, co umożliwiło przekazywanie zdobyczy cywilizacyjnych. Wreszcie wielką zasługą zakonów, szczególnie ważną dla historyków, jest rozwój kronikarstwa, a zatem utrwalanie wiedzy historycznej.

Literatura podstawowa:

J. Kłoczowski, Wspólnoty chrześcijańskie w tworzącej się Europie, Poznań 2003.


L. Moulin, Życie codzienne zakonników w średniowieczu: X-XV wiek, Warszawa 1986.

C. H. Lawrence, Monastycyzm średniowieczny, Warszawa 2005.


M. Bloch, Społeczeństwo feudalne, Warszawa 2002.

J. Le Goff, Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa 1970.



Literatura uzupełniająca: szeroki wybór literatury uzupełniającej podany jest na internetowej stronie Katedry Historii Powszechnej Wieków Średnich.

Metody dydaktyczne: wykład konwencjonalny z elementami wykładu konwersatoryjnego, wzbogacony o prezentacje multimedialne (pokaz ).

Forma i warunki zaliczenia zajęć: obecność na wykładach i egzamin.

Opracował: dr Zbigniew Piłat

2. Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Historii.

Kierunek: Historia

Nazwa przedmiotu: Konwersatorium

Tytuł: Zakony rycerskie w średniowieczu.

Treści programowe: W ramach zajęć poznają dzieje zakonów rycerskich w Ziemi Świętej i w Europie w okresie średniowiecza. Na wstępie przedstawiona zostanie epoka krucjatowa z Omówione zostaną na podstawie teksów źródłowych początki najważniejszych zakonów rycerskich – templariuszy, joannitów, krzyżaków. Poznamy wpływ zakonów rycerskich na rozwój wojskowości w średniowieczu. Studenci dowiedzą się jak ewoluowała strategia i taktyka prowadzenia działań wojennych w średniowieczu pod wpływem doświadczeń zebranych przez zakony rycerskie. Ponadto nieco uwagi poświecimy zamkom i fortyfikacjom wznoszonym przez zakony rycerskie w Ziemi Świętej i na Półwyspie Iberyjskim. Wiele miejsca poświęcimy też zakonom nadbałtyckim – braciom dobrzyńskim i kawalerom mieczowym (inflanckim). Przeanalizujemy okoliczności powstania tychże zakonów, ich dzieje w XIII wieku oraz powody wchłonięcia przez zakon krzyżacki. Osobna grupę stanowią zakony iberyjskie. Uwagę skoncentrujemy w tym przypadku na zakonach Calatrava i Alcantara. Zapoznamy się ze specyfiką tych zakonów i poznamy ich wpływ na rozwój kultury państw Półwyspu Iberyjskiego. Na koniec naszych zajęć studenci będą mogli dowiedzieć się - jakim przeobrażeniom podlegały zakony rycerskie po zakończeniu epoki krucjat.

Założenia i cel przedmiotu: celem zajęć jest ukazanie w jaki klimat religijny epoki wpływa na kształt ruchu zakonnego. Studenci poznają też wkład zakonów rycerskich w pomnażanie dorobku kulturowego.

Literatura podstawowa:

M. Barber, Templariusze, Warszawa 1999.

M. Melville, Dzieje templariuszy, Warszawa 1991.

H. J. A. Sire, Kawalerowie maltańscy, Warszawa 2000.

S. Runciman, Dzieje wypraw krzyżowych , t. 1-3, Warszawa 1988.

J. Riley-Smith, Krucjaty, historia, Poznań 2008.

J. Le Goff, Święty Ludwik, Warszawa 2001.

Literatura uzupełniająca: szeroki wybór literatury uzupełniającej podany jest na internetowej stronie Katedry Historii Powszechnej Wieków Średnich.

Metody dydaktyczne: podczas zajęć zastosowane zostaną następujące metody - metoda dialogowa, polegająca na . Ponadto metoda problemowa, która rozwijając ma umiejętności analityczne, ale i zdolności do syntetycznego ujmowania zagadnień. Zajęcia wzbogacone będą o prezentacje multimedialne. Ważnym elementem będzie też częsty kontakt studenta z tekstem źródłowym oraz praca zespołowa.

Forma i warunki zaliczenia zajęć: aktywna obecność na zajęciach, zaliczenie obowiązkowych lektur, napisanie krytycznej recenzji jednej z przeczytanych książek, a także zdanie czterech kolokwiów (po 2 w semestrze letnim i zimowym).

Opracował: dr Zbigniew Piłat

3. Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Historii.

Kierunek: Historia

Nazwa przedmiotu: Proseminarium

Tytuł: Kultura średniowiecznej Europy.

Treści programowe: W ramach proseminarium przeanalizujemy szereg zagadnień związanych z szeroko rozumianą kulturą europejską wieków średnich. Na wstępie omówimy reformy doby karolińskiej oraz ich długofalowe skutki, a następnie okoliczności i uwarunkowania kulturowo – polityczne kształtowania się pierwszych państw słowiańskich w Europie Środkowej i Wschodnie, a także ich dorobek kulturowy. Wiele uwagi poświęcimy historii Kościoła. Przedstawione zostaną okoliczności i konsekwencje sporu o inwestyturę. Wiele uwagi poświęcimy rozwojowi ruchów pielgrzymkowych do Ziemi Świętej i do ważniejszych sanktuariów pielgrzymkowych średniowiecznej Europy. Zajmiemy się też dynamiką tego procesu i jego geograficznymi uwarunkowaniami. Ważnym blokiem problemowym będą dzieje epoki krucjat. Ponadto omówimy rolę zakonów żebrzących oraz inkwizycji w walce z herezjami. Sporo uwagi poświęcimy skutkom najazdu Mongołów na Europę w 1241 r., a zwłaszcza bitwie pod Legnicą. Studenci zapoznają się również z zagadnieniem kształtowania się horyzontu geograficznego i – przynajmniej ogólnie – zapoznają się z rozwojem kartografii w średniowieczu. Wreszcie prześledzimy wpływ czynników biologicznych na rozwoju procesów dziejowych na przykładzie Czarnej Śmierci siejącej spustoszenie w Europie w połowie XIV wieku.

Założenia i cel przedmiotu: Poszczególne zagadnienia omówimy w oparciu o literaturę, a przede wszystkim o teksty źródłowe. Zapoznamy się z metodami gromadzenia i opracowania naukowego materiałów źródłowych. Studenci poznają zasady przygotowywania rozpraw naukowych i zdobędą podstawowe wiadomości na temat wykonywania tabel, kartogramów i map historycznych.

Literatura: podstawowa

F. Braudel, Historia i trwanie, Warszawa 1999.

J. Le Goff, Długie średniowiecze, Warszawa 2004.

T. Wojciechowski, Szkice historyczne jedynastego wieku, Poznań 2004.



Ph. Ariès, Czas historii, Warszawa 1996.
H. White, Poetyka pisarstwa historycznego, Kraków 1999.

Literatura uzupełniająca: szeroki wybór literatury uzupełniającej podany jest na internetowej stronie Katedry Historii Powszechnej Wieków Średnich.

Metody dydaktyczne: Podczas zajęć zastosowane będą przede wszystkim metody rozwijające umiejętności warsztatowe, a także metody wspierające umiejętności analityczne. Proces nauczania wspomagany będzie technikami informacyjnymi, w tym przede wszystkim prezentacje multimedialne i elementy wiedzy o konstrukcji i wykorzystywaniu komputerowych baz danych. Jednak podstawowe znaczenie ma indywidualna praca z tekstem źródłowym. Pojawiają się też elementy pracy w grupowej.

Forma i warunki zaliczenia zajęć: aktywna obecność na zajęciach, zaliczenie obowiązkowych lektur i napisanie dobrze ocenionej pracy proseminaryjnej.

Opracował: dr Zbigniew Piłat


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość