Strona główna

4 Częstotliwość pomiarów


Pobieranie 260.65 Kb.
Strona1/5
Data19.06.2016
Rozmiar260.65 Kb.
  1   2   3   4   5



4 Zalew Szczeciński

4.1. Częstotliwość pomiarów


Pobór prób i badania analityczne zostały wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ) w Szczecinie i Państwowy Urząd Ochrony Środowiska i Przyrody (STAUN) w Stralsundzie. Plan pracy na rok 2000 przewidywał przeprowadzenie 8 rejsów badawczych, raz w miesiącu od kwietnia do listopada, w tym wspólny polsko-niemiecki objazd Zalewu we wrześniu.

Terminy realizacji objazdów Zalewu podano w tabeli 15.


Tabela 15: Terminy poboru prób – Zalew Szczeciński


miesiąc

Zalew Wielki

Zalew Mały

kwiecień

10.04.2000

WIOŚ Szczecin

18.04.2000

STAUN Stralsund

maj

10.05.2000

WIOŚ Szczecin

16.05.2000

STAUN Stralsund

czerwiec

06.06.2000

WIOŚ Szczecin

20.06.2000

STAUN Stralsund

lipiec

03.07.2000

WIOŚ Szczecin

18.07.2000

STAUN Stralsund

sierpień

02.08.2000

WIOŚ Szczecin

29.08.2000

STAUN Stralsund

wrzesień

06.09.2000

WIOŚ Szczecin

05.09.2000

STAUN Stralsund

październik

04.10.2000

WIOŚ Szczecin

10.10.2000

STAUN Stralsund

listopad

13.11.2000

WIOŚ Szczecin

07.11.2000

STAUN Stralsund

Laboratoria WIOŚ i STAUN przeprowadziły wspólne badania polskiej i niemieckiej części Zalewu Szczecińskiego w dniach 5–6.09.2000 roku. Za organizację i przeprowadzenie badań odpowiedzialny był Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie.

Strona niemiecka wykonała dodatkowo badania w miesiącach: luty, marzec oraz grudzień na wszystkich stanowiskach badawczych Małego Zalewu.

4.2. Lokalizacja punktów pomiarowych w Zalewie Szczecińskim


Próby pobrano w stałych punktach pomiarowych, których lokalizację przedstawiono w tabeli 4 oraz na rysunku 88.

Rys. 88: Lokalizacja punktów pomiarowych w Zalewie Szczecińskim

4.3. Wykaz obligatoryjnych wskaźników fizyko-chemicznych i biologicznych

4.3.1. Podstawowy program pomiarowy


Badania na 12 stanowiskach: B, C, D, E, F, H, O, P, Q, M, K, J

warstwa powierzchniowa

pomiary terenowe:

– jakość wody, głębokość pobrania prób,

– kierunek i prędkość wiatru, temperatura powietrza,

temperatura wody, zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie, nasycenie tlenem w %, zasolenie w 0/00, odczyn pH, przewodność, przezroczystość – pomiar krążkiem Secchiego

badania laboratoryjne:

chemia

– analizy: chlorki, BZT5, azot amonowy, azot azotanowy, azot azotynowy, azot ogólny, fosfor ortofosforanowy, fosfor ogólny, krzemionka rozpuszczona



biologia

– barwniki chlorofilowe (chlorofil ogólny „a" , chlorofil „a" aktywny i feofityna „a"), miano Coli typu kałowego



warstwa przydenna

pomiary terenowe:

– głębokość wody, głębokość pobrania prób, temperatura wody, zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie, przewodność, nasycenie tlenem w %, zasolenie w 0/00

badania laboratoryjne:

chemia:

– zawartość chlorków



biologia:

– barwniki chlorofilowe (chlorofil ogólny „a" , chlorofil „a" aktywny i feofityna „a")


4.3.2. Rozszerzony program pomiarowy


badania na wybranych stanowiskach pomiarowych

chemia:


– zanieczyszczenia przemysłowe

– zawartość metali ciężkich

Jako obligatoryjne ustalono prowadzenie kontroli stężeń następujących metali: Cd, Cr, Cu, Hg, Ni, Pb, Zn. Dodatkowo strona polska prowadzi oznaczenia glinu (Al), a strona niemiecka arsenu (As). Próby do badań pobierane są z warstwy powierzchniowej w następujących punktach pomiarowo-kontrolnych: Zalew Mały – stanowisko M, Zalew Wielki – stanowiska B i E. Badania fenoli lotnych wykonano na 2 stanowiskach: Zalew Wielki – stanowiska B i E.

biologia:

– badania mikroskopowe planktonu: biomasa i liczebność jednostek glonowych w 1 ml (próba naturalna)

– Zalew Mały – stanowisko M, Zalew Wielki – stanowisko F

– biomasa fitoplanktonu (próba naturalna):

– Zalew Mały – stanowisko M, Zalew Wielki – stanowisko F


4.4. Charakterystyka fizyko-chemiczna


Granice zmienności temperatury wody w omawianym sezonie badawczym (od kwietnia doe listopada) wynosiły:

Zalew Wielki warstwa powierzchniowa 7,0–20,2 °C

warstwa przydenna 7,7–19,0 °C

Zalew Mały warstwa powierzchniowa 8,5–26,6 °C

warstwa przydenna 8,4–21,6 °C

W roku 2000 najcieplejszą wodę podczas poboru prób stwierdzono w Zalewie Małym. W maju i czerwcu na wszystkich stanowiskach temperatura wody warstwy powierzchniowej przekraczała 20 °C.

Maksymalne temperatury w warstwie powierzchniowej kształtowały się następująco:

– w wodach Zalewu Małego – 26,6 °C (czerwiec, stanowisko M),

– w wodach Zalewu Wielkiego – 20,2 °C (sierpień, stanowisko B).

W 2000 roku największe różnice rozpiętości temperatur warstw powierzchniowej i przydennej stwierdzono w wodach Zalewu Małego w czerwcu. Na stanowisku J różnica temperatur wyniosła 6,1 °C.

Na stanowiskach pomiarowych Zalewu Wielkiego w sezonie badawczym 2000 roku zróżnicowanie temperatur obu warstw pomiarowych było stosunkowo niewielkie, w granicach 1,0–3,2 °C – w maju, czerwcu oraz w lipcu.

Zasolenie wód Zalewu

Zawartość chlorków badana jest w laboratorium, w próbkach wody pobieranych z warstw powierzchniowej i przydennej.

W porównaniu do lat 1998–1999 w sezonie badawczym 2000 roku średnie stężenia chlorków nieznacznie wzrosły. Średnie roczne stężenia chlorków w latach 1980–2000 przedstawiono na rysunkach 89 i 90.

Wzrost stężeń chlorków w stosunku do roku ubiegłego stwierdzono tylko w warstwie przydennej Zalewu Wielkiego, podczas gdy w warstwie powierzchniowej średnia wartość stężenia utrzymała się na poziomie z dwóch ostatnich sezonów badawczych. Natomiast w płytkich, dobrze wymieszanych wodach Zalewu Małego wzrost stężeń chlorków nastąpił w obu warstwach pomiarowych.





Rys. 89: Stężenia chlorków w Zalewie Wielkim – wartości średnie
Oberfläche – warstwa powierzchniowa
Grundnähe – warstwa przydenna




Rys. 90: Stężenia chlorków w Zalewie Małym – wartości średnie
Oberfläche – warstwa powierzchniowa
Grundnähe – warstwa przydenna


Zasolenie wód jest mierzone w obu warstwach pomiarowych. Wyniki pomiarów podawane są w promilach (‰). Sezonowe zmiany zasolenia wód w warstwie powierzchniowej obu części akwenu w roku 2000 zobrazowano na rysunku 91, a średnie zasolenie wód na wszystkich stanowiskach pomiarowych na rysunku 92.

Wartości ekstremalne i mediany wyników pomiarów dla sezonu badawczego 2000 roku przedstawiono poniżej:

Zalew Wielki warstwa powierzchniowa 0,2–2,2 ‰ mediana 0,8 ‰ n=48

warstwa przydenna 0,2–6,2 ‰ mediana 1,7 ‰ n=48

Zalew Mały warstwa powierzchniowa 0,7–1,9 ‰ mediana 1,2 ‰ n=48

warstwa przydenna 0,7–2,0 ‰ mediana 1,3 ‰ n=48

Wartości te wskazują, że wzrost stężenia chlorków nie spowodował istotnego wzrostu poziomu zasolenia wód powierzchniowych. Uwagę zwraca fakt, iż najwyższe wartości zasolenia stwierdzono w rynnie toru wodnego w miesiącach lipiec i sierpień. Właśnie w tych miesiącach wystąpił największy dopływ słonych wód z Bałtyku.



Rys.91: Średnie wartości zasolenia wód Zalewu Szczecińskiego w sezonie badawczym roku 2000

Oberfläche – warstwa powierzchniowa Großes Haff – Zalew Wielki

Grundnähe – warstwa przydenna Kleines Haff – Zalew Mały

W warstwie powierzchniowej Zalewu Wielkiego wartości zasolenia wyższe od 2 ‰ zanotowano dwukrotnie: na stanowisku B i H (w listopadzie, na obu stanowiskach 2,2 ‰).

W warstwie przydennej tej części akwenu słonawa woda przemieszczała się rynną toru wodnego w miesiącach: czerwiec, lipiec oraz wrzesień. Maksymalne zasolenie wód tej warstwy stwierdzono na stanowisku B – 6,2 ‰ w czerwcu.

W wodach Zalewu Małego nie stwierdzono różnic w zasoleniu warstw powierzchniowej i przydennej. Wartości w granicach 1,0–2,0 ‰ notowano podczas całego sezonu badawczego, w obu warstwach pomiarowych. Niższe wartości od 1 ‰ wystąpiły sporadycznie.

Maksymalne wartości pomiarów zasolenia dla tej części akwenu wystąpiły w lutym, czyli poza omawianym sezonem badawczym. Wyniki mieściły się w granicach od 2,6 do 3,0 ‰.



Rys. 92: Porównanie zasolenia wód Zalewu Szczecińskiego na poszczególnych stanowiskach badawczych

Oberfläche – warstwa powierzchniowa Großes Haff – Zalew Wielki

Grundnähe – warstwa przydenna Kleines Haff – Zalew Mały

Przewodność

Pomiar przewodności prowadzony jest podczas prac terenowych na wszystkich stanowiskach pomiarowych Zalewu, w próbkach wody z warstwy powierzchnio­wej i przydennej. Wskaźnik ten służy do określenia zawartości substancji rozpuszczonych w wodzie.

Poniżej przedstawiono zakresy wartości ekstremalnych i mediany:

warstwa powierzchniowa

zakres mediana liczba

Zalew Wielki 571–4280 1602 n=48

Zalew Mały 1540–3640 2500 n=48

warstwa przydenna



zakres mediana liczba

Zalew Wielki 5819860 2936 n=48

Zalew Mały 17404060 2575 n=48

Podobnie jak stężenia chlorków, wyniki badań przewodności elektrolitycznej właściwej wskazują na istotny wpływ wód Odry na wody Zalewu Wielkiego.


Odczyn pH

Pomiary odczynu wody przeprowadzono dla warstwy powierzchniowej wód Zalewu Szczecińskiego. Zakresy zmienności tego wskaźnika dla obu części akwenu przedstawiono poniżej:

zakres mediana liczba

Zalew Wielki 7,6–9,3 pH 8,8 n=48

Zalew Mały 7,9–9,6 pH 8,9 n=48

W wodach Wielkiego Zalewu wartości pH wyższe od 9,0 stwierdzono na stanowiskach B, C i H w maju oraz w czerwcu. Maksymalny wynik pomiarów: pH = 9,3 zanotowano na stanowiskach C i H w maju (10.05.2000). Na kilku stanowiskach jednorazowo stwierdzono wyniki pH= 9,0. Najniższe wyniki pomiarów pH w tej części akwenu odnotowano w kwietniu oraz listopadzie.

Zwracają uwagę stosunkowo niskie wartości odczynu na stanowisku E. Maksymalny wynik dla całego sezonu badawczego na tym stanowisku wyniósł 8,5, a minimalny 7,6.

W wodach Małego Zalewu wartości pH większe od 9,0 stwierdzono w kwietniu oraz w maju na wszystkich stanowiskach pomiarowych i w czerwcu na 5 stanowiskach pomiarowych. Maksymalny wynik pomiarów: pH = 9,6 odnotowano w maju (16.05.2000) na stanowiskach K i P. Najniższe wyniki pomiarów pH w tej części akwenu odnotowano w październiku oraz listopadzie. Dla tej części akwenu wykonano również badania w miesiącach: luty, marzec i grudzień. Wyniki pomiarów mieściły się w zakresie wartości od 8,0 do 8,2.

Podwyższone wyniki odczynu pH wody były związane z wysokimi wartościami koncentracji barwników chlorofilowych. W sezonie badawczym w roku 2000 zakwity fitoplanktonu intensywniej przebiegały w wodach Zalewu Małego. W związku z tym w tej części akwenu wyniki pomiarów pH, wynoszące 9,0 oraz powyżej tej wartości, były odnotowane z większą częstotliwością.

  1   2   3   4   5


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość