Strona główna

4 kryzys republiki rzymskiej skutki podbojóW


Pobieranie 27.29 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar27.29 Kb.
4 KRYZYS REPUBLIKI RZYMSKIEJ

1. SKUTKI PODBOJÓW:

  • Zmieniła się sytuacja gospodarcza i społeczna Italii. W wyniku napływu niewolników i taniego zboża doszło do przeobrażeń w rolnictwie =>bogaci właściciele ziemscy rezygnowali z uprawy zbóż bo to było nieopłacalne.

  • Nowy typ majątku = villa (25-60 ha) w tych posiadłościach uprawiano oliwki i produkowano wino na sprzedaż

  • Ubożsi chopi spędzali lata na wojnach w tym czasie ich gospodarstwa podupadły. Zostały sprzedawane i rosła liczba chłopów bez ziemi, którzy przeprowadzali się do Rzymu, zasilali zastępy biedoty mającej liczne potomstwo i nazywanej proletariuszami => żyli z całymi rodzinami w niewielkich pomieszczeniach, nie służyli w wojsku, uczestniczyli w zgromadzeniach ludowych.

  • Władze zaczęły organizować sprzedaż taniego zboża

  • Nasiliły się różnice materialne i mentalne między rządzącą elita. ukształtował się nowy stan => ele zamieszkiwali tereny coraz bardziej odległe od niej

eniach ludowych.

a reszta obywateli



  • Życie polityczne toczyło się w stolicy a obywatele zamieszkiwali tereny coraz bardziej odległe od niej

  • II w. p.n.e. ukształtował się nowy stan => ekwici- bogaci obywatele, którzy nie stanowili arystokracji senatorskiej. Dorobili się majątku dzięki wojnom i eksploatacji prowincji. Zajmowali się handlem, obrotem finansowym i dzierżawą podatków

Populatorzy – niezadowoleni z rządów senatu (Gajusz Mariusz 156-86 r.pne) bronili wolności

Optymaci- stronnicy senatu „dobro rzeczypospolitej”



2. REFORMY GRAKCHÓW:

Konieczność zmian by powstrzymać wyniszczanie warstwy chłopskiej. Tyberiusz Grakchus w 133r pne pełnił funkcję trybuna ludowego. By rozwiązać kwestię agrarną doprowadził do uchwalenia ustawy ograniczającej wielkość majątków na terenach zajętych przez Rzym w czasie podboju Italii. Jedna rodzina mogła posiadać 250 ha ziemi. Nadwyżke zamierzano rozdzielić między ubogich i stworzyć śr wielkości gosp. (7,5ha). Reforma zakończona niepowodzeniem bo sprzeciw nobilów.Tyberiusz zamordowany. W 123rpne trybunem został Gajusz Grakchus próbował rozbić jedność środowiska przeciwników naprawy państwa. Podzielił na działki i rozdał bezrolnym chłopom część ziem. Podczas starć Gajusz kazał się zabić wiernemu niewolnikowi. Obaj bracia pozostali bohaterami ludu rzyms.



3. KRYZYS REPUBLIKI:

Zrezygnowano z próby odrodzenia wojska obywatelskiego i zorganizowano armię zawodową. Po REFORMIE WOJSKOWEJ wprowadzonej w II w pne przez Gajusza Mariusza armia składała się z ochotników. Każdy służył w niej 16 lat i otrzymywał wtedy ekwipunek oraz żołd. Proletariusze stali się gł. siłą wojskową. wodzowie odpowiadali za pozyskiwanie dla weteranów ziemi. Rozpoczęła się EPOKA WIELKICH WODZÓW decydujących o losach państwa dzięki żołnierzom i zwycięstwom. Wsławiony zwycięstwami na wsch. SULLA należący do optymatów, najwyższa władza w latach 82-79 pne. Zadbał o przywrócenie wszechwładzy senatu. Zginęło tysiące wrogów Sulli. W 79r pne zrzekł się władzy i rok później zmarł.



4. POWSTANIE SPARTAKUSA:

Właściciel miał prawo zabić niewolnika. Wykorzystywano ich do pracy na roli. Jeśli miał cenne umiejętności trafiał do rezydencji właściciela. GLADIATORZY niewolnicy walczący między sobą na arenach amfiteatrów na śmierć i życie. W specjalnych „szkołach” przygotowywano ich do występów w trakcie igrzysk. 73r pne w Kapui wybuchło powstanie. Na czele SPARTAKUS z Tracji. Po pokonaniu strażników uciekł z gladiatorami na wulkan Wezuwiusz. Próbował przedrzeć się przez Alpy. Po 2 latach Rzymianie zgromadzili 10 legionów i w 71r pne pod wodzą KRASSUSA pokonały powstańców nad rzeką Silarus. Spartakus zginął a powstańców ukrzyżowano wzdłuż drogi od Kapui do Rzymu.



5. I TRIUMWIRAT:

Lata 60. I w pne najpotężniejszym w Rzymie był GNEJUSZ POMPEJUSZ dawny współpracownik Sulli odniósł sukcesy w walkach z piratami i Mitrydatesem. Pogromca powstania Spartakusa Marek Krassus i Juliusz Gajusz Cezar. W 60 r pne zawarli porozumienie nazwane I triumwiratem. Podzielili się władzą w państwie. Hiszpania przez 5 lat miał władać Pompejusz, Syrią Krassus jednak zginął w 53rpne. A Galię Cezar. Galowie w 52 r pne wzniecili powstanie na czele z WERCYNGETORYKSem który skapitulował w bitwie pod Alezją. Pompejusz próbował mu się przeciwstawić. Cezar pokonał ich w 48r pne w bitwie POD FARSALOS. Pompejusz zamordowany. Cezar zakochał się w KLEOPATRZE VII jego siostrze.



6. RZĄDY CEZARA:

W lutym 44 r pne objął tytuł „dyktatora wieczystego”. Posiadał władzę trybuna ludowego i był najwyższym kapłanem. Zaostrzył np. przepisy przeciwko nadużyciom namiestników w prowincjach, umożliwił szybki awans i dostęp do urzędów arystokracji spoza Italii. Powiększył liczbę senatorów do 900 i wprowadził do niego ludzi z prowincji. Przeciwnicy zarzucali mu dążenie do wprowadzenia monarchii. Około 60 senatorów zawiązało spisek i w idy marcowe 44r pne zasztyletowano go podczas obrad senatu. Spiskowcy musieli uciekać.



7. II TRIUMWIRAT:

Porozumienie zawarli- Marek Antoniusz, Oktawian i Lepidus czyli II triumwirat. Podzielili się władzą i przyjęli tytuły triumwirów. Zaczęli od ogłoszenia listy proskrypcyjnych na których znalazło się 300 senatorów i 2000 ekwitów. Po rozprawie z wrogami wyruszyli do Macedonii. W 42 rpne doszło do bitwy POD FILIPPI zwycięstwo triumwiratu. Oktawian otrzymał prowincje Zach, Marek Antoniusz wsch, Lepidus Afrykę. Triumwirat się rozpadł. M.Antoniusz związał się z Kleopatrą. Doszło do starcia Okt. z M.Ant. w 31r.pne w bitwie morskiej POD AKCJUM. Zwyciężył Oktawian. M.A. i Kleop. Popełnili samobójstwo.



5 POWSTANIE CESARSTWA

1. NARODZINY CESARSTWA:

13 stycznia 27 r pne => Oktawian ogłosił w senacie że zrzeka się wszystkich swoich nadzwyczajnych uprawnień i chce przywróć republikę. Senatorowie poprosili go aby nadal stał na czele państwa. Władca łaska wie zgodził się na rządzenie wspólnie senatem a ten nadał mu przydomek „August”.



2. PRYNCYPAT – MONARCHIA CZY REPUBLIKA?

Stopniowo likwidowano zgromadzenie ludowe. Oktawian w pierwszych latach rządów bywał konsulem, ale zrezygnował z tego stanowiska bo chciał być jedynym władcą Rzymu. Szczególne uprawnienia zapewniła mu władza cenzorska. Choć nie był cenzorem mógł czuwać nad obyczajami i sporządzać listę członków senatu. Został „ pierwszym w senacie” od tego nazwa „PRYNCYPAT” nadana systemowi rządów wprowadzonemu przez Oktawiana. Przejął uprawnienia trybunów ludowych co zapewniło mu nietykalność osobistą i prawo weta wobec uchwał senatu. Zyskał możliwość zwoływania jego posiedzeń. Jako NAJWYŻSZY KAPŁAN sprawował nadzór nad rzymskimi kultami. Skład senatu został w dużym stopniu zmieniony. Arystokracja senatorska zachowała swoje przywileje. Wszyscy namiestnicy otrzymywali pensje i podlegali kontroli. Całe dochody państwa przejął August. Senat wybijał monety miedziane a August złote i srebrne. Na obrady senatu wkładał pod togę zbroję. Cesarz otaczał się ekwitami. Rekrutowano wśród nich PREFEKTÓW i PROKURATORÓW – namiestników prowincji. Dla ekwitów zarezerwowano stanowiska dowódców gwardii cesarskiej i namiestnika Egiptu. Z jeszcze większą nieufnością Oktawian odnosił się do plebsu.



3. PANOWANIE OKTAWIANA: (złoty wiek kultury rzymskiej)

Podzielił prowincje na senatorskie i cesarskie. Pod rząd senatu trafiły obszary zdobyte dawno temu. Nie stacjonowało tam wojsko poza 1 legionem w Afryce. W prowincjach władzę sprawowali legaci i prokuratorzy. Princeps miał wpływ na obsadzanie stanowisk namiestników w prowincjach senatorskich. Oktawian położył kres bezwzględnej eksploatacji tych terenów. Wysokość obciążeń finansowych zaczęto obliczać na podstawie spisu ludności i jej możliwości podatkowych => szybki rozwój prowincji i wzrost dobrobytu mieszkańców. Reforma armii i powołanie gwardii cesarskiej. Kohorty PRETORIANÓW stacjonowały w Rzymie oraz całej Itali. Kohorty MIEJSKIE pełniły funkcję policji. Zmiany religijne w strefach obyczajowej i religijnej. Władca odbudował zniszczone świątynie i wzniósł nowe. Wprowadził KULT OSOBY CASARZA . Dążył do przywrócenia prestiżu arystokracji. Wspierał rozwój literatury. Zarządził „święta nowego wieku”. Dbał o rozbudowę Rzymu.



4. DYNASTIA JULIJSKO - KLAUDYJSKA:

Z rodziny Oktawiana (Juliusze) i jego żony Liwii (Klaudiusze). 14 r ne władzę objął Tyberiusz który prowadził pokojową politykę zagraniczną i dbał o rozwój prowincji. Po jego śmierci przez krótki czas cesarstwem rządził Kaligula (37-41 r ne) znany z nieobliczalnych decyzji politycznych. Po jego śmierci władze przej ąła stryj władcy Klaudiusz (41-54 r ne). Rzymianie podporządkowali sobie Brytanie, Mauretanię i Tracje. Został otruty przez żonę. Neron (54-68 r ne) z pasją oddawał się działalności twórczej. Despotyczne rządy. Popełnił samobójstwo. Następcy Oktawiana tytułujący się imperatorami i cezarami wzorowali się na nim.



5. PODBOJE RZYMSKIE:

PAX ROMANA => pokój w częśći świata opanowanej przez Rzymian. Początkowo Zaniechanie wojen domowych. Rzymianie kontynuowali ekspansję terytorialną. Zakończyli podbój Hiszpanii. Głównym celem stało się ustanowienie północnej granicy państwa na Dunaju. Zakończyły się sukcesem Rzymian i utworzeniem nowych prowincji.



6. CESARSTWO RZYMSKIE W I WIEKU N.E.:

August podjął próbę opanowania terytorium między Renem a Łabą zamieszkałych przez Germanów. Powstanie na czele z ARMINIUSZem podczas bitwy W LESIE TEUTOBURSKIM zniszczyły 3 rzymskie legiony. Ren stał się trwałą granicą imperium. Rzym rozszerzył swoje wpływy w Azji Mniejszej. W 25r ne jego prowincją stała się Galicja a później Kapadocja. W 43 r ne cesarz Klaudiusz rozpoczął podbój Brytanii powiększył rzymskie posiadłości w Afryce o tereny Marka i i uczynił prowincją państwo Traków.



6 PRYNCYPAT I DOMINAT

1. PANOWANIE FLAWIUSZÓW I ANTONINÓW:

69 r ne to „rok czterech cesarzy” ostatecznie zwyciężył Wespazjan. Póżniej jego synowie Tytus i Domicjan. Dynastia flawijska(69-96r ne). Dawna administrację republikańską zastępowano nową scentralizowaną i podporządkowaną cesarzowi. Zaczęto tworzyć kancelarie cesarskie w których zatrudniano wyzwoleńców. Do najwyższych stanowisk dopuszczano przedstawicieli prowincjonalnej arystokracji – zostawali konsulami lub członkami senatu. Główna osoba w państwie był cesarz „pierwszy obywatel” w całym państwie.



2. ROMANIZACJA I URBANIZACJA PROWINCJI:

Na wschodzie wyższy poziom rozwoju i Grecki charakter. Tylko rzymska armia posługiwała się łaciną. Na zachodnich prowincjach upowszechniały się wzorce rzymskie => ROMANIZACJA. Rósł udział mieszkańców w służbach państwowych. Wstępowali do armii. Nadawano im OBYWATELSTWO RZYMSKIE. W 212 r ne mieli je wszyscy mieszkańcy ces. Rzymskiego. URBANIZACJA => zakładanie nowych i rozwój starych ośrodków miejskich. W miastach prowincjonalnych: wznoszono fora, amfiteatry, termy, monumentalne budowle. Artystyczna ceramika, używano oliwy i wina, szyby.



3. WOJNY W OKRESIE PRYNCYPATU:

W II w ne pod rzymskim panowaniem znalazly się Numidia Mauretania Brytania Tracja Kommagena Arabia Dacja Armenia i Mezopotamia. 66r ne wybuchło POWSTANIE W JUDEI. Rzymianie stłumili je dopiero w 70 r ne. Obrona Masady której uczestnicy popełnili zbiorowe samobójstwo aby uniknąć poddania się Rzymianom. Problemy z państwem DAKÓW. Za czasów panowania DECEBALA (87-106r ne) zagrozili naddunajskim prowincjom Imperium Rzyms. Klęska Rzym. W 89r. ne zawarto pokój-co rok przekazywali pewną sumę pieniędzy i specjalistów od fortyfikacji. W 2 kolejnych wojnach dackich prowadzonych przez TRAJANA w 106 r ne rozgromiono ich. Decebal samobójstwo. 114-117 ne wyprawa przeciw PARTOM zagrażającym rzymskim interesom na wschodzie. Utworzono 3 nowe prowincje: Armenię Mezopotamię i Asyrię.



4. LIMES I ZAGROŻENIA WEWNĘTRZNE:

Po śmierci Trajana tron ma HADRIAN. Zrezygnował z prowadzenia wojen zaborczych. Za jego panowania rzymianie przeszli do defensywy- starali się tylko bronić zdobyte terytoria. Za Flawiuszów zaczęto budowę limesu => systemu umocnień granicznych złożonego z wałów wież strażniczych obozów legionów i jednostek pomocniczych. Powstał on nad Renem i Dunajem. W Brytanii liczący ponad 120 km WAŁ HADRIANA oddzielił terytorium opanowane przez Rzymian od Kaledonii. Armia musiała strzec granic imperium. państwu stale zagrażały łupieżcze najazdy barbarzyńców. W II w ne germańskie plemiona przedarły się przez umocnienia i dotarły do Akwilei. Pokonali ich. Persja rządzona przez dyn. Sasanidów jej twórca Ardaszir dążył do odtworzenia kształtu imperium. 260 r ne do perskiej niewoli trafił cesarz WALERIAN. Cesarstwo uratował ODENATUS władca Palmyry. Za zachodzie nasilał się napór barbarzyńców. W bitwie z GOTAMI zginął w 251 r ne cesarz Decjusz. W III w. ne. ALAMANOWIE i FRANKOWIE przekroczyli Ren.



5. DOMINAT I TETRARCHIA: centralizacja i absolutyzacja rządów. Cesarz przestał być „pierwszym obywatelem” i stał się PANEM ABSOLUTNYM. Nowy system nazwano DOMINATEM jego twórca to Dioklecjan(284-305r ne). Władcy oddawano niemal boską cześć. Cesarz sprawował nieograniczoną władzę. Decyzje dotyczące polityki gospodarki i spraw społecznych. Dioklecjan wprowadził współrządy 4 cesarzy tzw. TETRARCHIA. Obowiązywała wśród nich hierarchia. Po 20 latach starsi przekazywali władze młodszym. Dioklecjan zrzekł się władzy i rozpoczęły się walki.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość