Strona główna

5,12,19 X prawo kościelne I wyznaniowe


Pobieranie 147.31 Kb.
Strona2/4
Data20.06.2016
Rozmiar147.31 Kb.
1   2   3   4

WOLNOŚĆ SUMIENIA I WYZNANIA

Głównym przedmiotem wokół którego kręci się prawo kościelne i wyznaniowe są religie.

W słownikach opis definicji religii określany jest przez pojęcia deskrypcyjne. Religia to system wierzeń i praktyk przyjętych w danej społeczności określający relacje jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery Boskiej. Manifestuje się w wymiarze bądź doktrynalnym (doktryna religijna), czynnościach religijnych (kult religijny), społeczno-organizacyjnym (kościół, związek wyznaniowy, sekta), duchowości indywidualnej (mistyka).
Współczesne kryteria podziału religii:
1. Sposób powstania religii:

a) naturalne - to takie które istniały od dawna na danym terytorium lub w określonej społeczności, nie można uchwycić początków tych religii, charakterystyczne kulty amnestyczne, rozwój w społecznościach lokalnych, odizolowanych – Afryka, Azja,

b) objawione - to takie które miały twórców, mistrzów, nauczycieli, proroków. Da się uchwycić początek tych religii, czasookres dziejów tej religii – chrześcijaństwo, islam, judaizm (praojciec Abraham), buddyzm (Budda), konfucjanizm (niektórzy jako religia, inni jako nurt filozoficzny – Konfucjusz), Świadkowie Jehowy.

Największą procentowo religią jest Chrześcijaństwo- ponad 33% ludności a dominującym wyznaniem jest Katolicyzm (rzymski). Druga Islam - 19%, dominujące nurty - sunnici i Szyici. Hinduizm - 14%, Buddyzm - 6%. Religie pierwotne i społeczne – Chiny – 18%. Dane trochę sztuczne, bo większość Chińczyków zadeklarowałoby buddyzm


2. Pojmowanie istoty boskiej:

a) monoteistyczne (wiara w 1 Boga) – chrześcijaństwo, islam, judaizm, buddyzm,

b) politeistyczne (wielobóstwo) – hinduizm, wiele kultów religijnych pierwotnych.
3. Współczesne istnienie wyznawców

a) żywe – chrześcijaństwo, islam itd.,

b) wymarłe – religie Etrusków, staroegipskie, starobabilońskie, neopogańskie, pogańskie. W przeszłości starogreckie były wymarłymi jednak w kwietniu 2006 r. nastąpiła zgoda na zinstytucjonalizowanie religii starogreckiej, zatem obecnie jest żywa.W Skandynawii - druidzi.
Podział ze względu na to kryterium nie jest do końca oczywisty, może się oczywiście z czasem zmieniać.
4. Zasięg oddziaływania:

a) światowe o zasięgu uniwersalistycznym - chrześcijaństwo, islam, buddyzm,

b) narodowe - żydzi, sikhowie, samarytanie,

c) plemienne - typowe dla danej społeczności plemiennej, religie lokalne.




Nazewnictwo w polskim porządku prawnym (nazwy indywidualnych kościołów i związków wyznaniowych):
Dlaczego - kościół, sekta, związek wyznaniowy, gmina itd. ?
Terminem kościół nazywa się te związki, które mają rodowód chrześcijański: Kościół katolicki, Autokafaliczny Kościół Prawosławny, Kościół ewangelicko - reformowany, Kościół ewangielicko – augusburski, Kościół polskokatolicki itd. Ale istnieją także wyjątki – są to związki o rodowodzie chrześcijańskim bez nazwy „kościół”: Zbory Boże Chrześcijan Dnia Siódmego (dzień świąteczny – sobota), Adwentyści Dnia Siódmego, Jednota Braci Polskich.
W tradycji niechrześcijańskiej zasady są odwrotne. W swojej nazwie nie używają nazwy „kościół”. Używana jest nazwa inna, np.

- stowarzyszenie (6 stowarzyszeń buddyjskich)

- związek (Związek Garuda w Polsce)

- szkoła


- zakon, zjednoczenie („Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego)

- gmina (Niezależna Gmina Wyznania Mojżeszowego)


Są jednak inne związki bez rodowodu chrześcijańskiego, z nazwą kościół, np. „Kościół Słowiański”.
Czy są podejmowane pewne próby ujednolicenia nazw i terminów ? Światowa Rada Kościołów, która skupia głównie kościoły chrześcijańskie próbuje stworzyć szablon jednolitych terminów, jednakże jest to oddziaływanie nieformalne (zalecenia), próbuje również prócz szerzenia ducha ekumenizmu, sugerować państwu pewne kryteria, którymi ustawodawstwo danego państwa ma się kierować w aktach normatywnych by dany związek uznać za legalny (np. wymóg dłuższej tradycji na danym terytorium - przyjmuje się minimum 2-3 pokolenia; przedmiotem kultu religijnego mają być takie, które nawiązują do współcześnie istniejących tradycji religijnych – stąd wiele ustawodawstw nie zezwoliło na zalegalizowanie Kościoła Scjentologów), liczba wiernych powinna być istotnie zauważalna.

Wolność sumienia i wyznania

W większości państw demokratycznych pojęcie to urosło do rangi podstawowego prawa człowieka, tak też definiowane jest obecnie w Polsce. Pojęcie to posiada wymiar najwyższym, stoi na równi z prawem do życia, naturalnej śmierci, ochrony zdrowia. Jednak nie tak dawno (16 lat temu) w praktyce konstytucyjnej było jednym z praw obywatelskich, posiadającym niższa ranga, było kategorią polityczną. Każdy ustrój totalitarny w swoim rozwoju traktował tą wolność jako prawo publiczne, nie człowiecze, ludzkie. W Konstytucji PRL z 1952 r. wolność tak również była potraktowana jako prawo publiczne. Dopiero tzw. Mała Konstytucja z 1992 r. oraz Konstytucja RP z 1997 ustala to w kategorii praw człowieka (artykuł 25). Zatem w prawie państw zachodnich, również i Polski, wolność tego typu jest jednym z najwyższych praw człowieka. Prawo jest to jednak ograniczane, np. w Kodeksie karnym (art. 193, 194, 195). Należy je wykonywać tak by nie ograniczać innym tej możliwości.


Jak jest definiowane to pojęcie w poszczególnych aktach prawnych? W zasadzie „wolność sumienia i wyznania” to pojęcie, które poszczególne ustawodawstwa traktują w następujący sposób - wolność kultu, wolnośc myśli, wolność przekonań, wolność religii, wolność wierzeń, wolność wyznawania i głoszenia religijnych i areligijnych doktryn.


Czy pojęcie wolności sumienia i wolności wyznania jest pojęciem tożsamy? W kwestii tej charakterystyczne są dwie grupy poglądów:
1) Doktryny orzecznictwa – utożsamia wolność sumienia i wyznania, uważa, że jest to w zasadzie to samo, nie da się tego sztucznie rozdzielić, ta grupa uczonych jest w mniejszości,
2) Grupa ta uważa, że są to odrębne kategorie pojęciowe; wolność sumienia to grupa wewnętrznej aktywności człowieka (człowiek wewnętrznie przeżywa wolność religijną), która nie zawsze musi być ujawniona. Wolność sumienia jest prawem indywidualnym, gdyż pozwala nam swobodnie kształtować swoje myśli i przekonania. Dopiero z chwilą kiedy ta wolność sumienia jest uzewnętrzniana - wtedy możemy mówić o wolności wyznania- jest zatem ona jedną z postaci aktywności zewnętrznej człowieka. Kwestią następczą jest okazywanie swoich przekonań i postępowania według nich (prawo do głoszenia i niegłoszenia swoich przekonań).
Ujęcie podmiotowe (zakres) wolności sumienia i wyznania
Do kogo wolność ta jest kierowana, kto może z prawa tego korzystać, kto może się na nie powoływać i dociekać roszczeń ? Po za tą materią pozostają wszystkie istoty żywe nie będącą człowiekiem. Sprawa zwłok ? Są one rzeczą jednak należy się im szczególna cześć. Zatem prawo podmiotowe emigruje na czas po śmierci, rozciąga się na ochronę zwłok, miejsc pochówków – jest np. wymieniony katalog zamknięty miejsc gdzie można zwłoki pochować.
Prawo podmiotowe dotyczy osób ludzkich w sensie indywidualnym oraz kolektywnym (rodzina, kościół, związki wyznaniowe). Sens kolektywny - mogą być to relacje między różnymi kościołami ( np. w prawie wyznaniowym można być członkiem kilku kościołów, w prawie kościelnym nie można robić takiej schizmy, jednak istnieją pewne wyjątki).
Czy zakres wolności w sensie podmiotowym jest taki sam dla osoby pełnoletniej i małoletniej? Rodzice kształtują taką postać. W prawie świeckim jest to pewna forma prawa rodziców nad dziećmi, mimo wszystko mają oni obowiązek odprowadzenia dziecka na lekcje religii. Jeśli np. 13 letnie dziecko podejmie decyzję o zmianie religii to jest problem. Zaczynają się zderzać przedmiotowo dwa prawa: wolności sumienia, z prawem wynikającym z władzy rodzicielskiej. Gdzie jest granica jednego i drugiego prawa ? W okresie małoletnim prawo wolności sumienia jest modyfikowalne. Młodocianym należy dać pewien zakres praw wolność i sumienia itd. ale z pewnymi ograniczeniami, np. do 10 - 13 lat; poniżej tej granicy prawa rodziców przeważają nad prawami człowieka. Powyżej tej granicy trzeba je brać pod uwagę.


Ujęcie przedmiotowe (zakres) wolności sumienia i wyznania.
Należy zwrócić uwagę na fakt:

  1. czy jednostka jest wyizolowana,

  2. czy żyje w rodzinie,

  3. czy uczestniczy w życiu jakiegoś kościoła

a)

- jednostka ma prawo do wolności myśli (poj. wolności myśli jest tutaj pojęciem szerszym – obejmuje to, co może przekraczać sferę sacrum)



- prawo do wolności wyznania zezwala na uzewnętrznianie swoich poglądów w miejscu prywatnym i publicznym; może być to prawo pozytywne (zezwolenie uzewnętrzniania) i negatywnym - zadaniem prawa jest doprowadzenie do takiej sytuacji żeby ograniczyć szanse i wymagania okazywania swojej przynależności religijnej. Organy władzy nie mają prawa pytać o przynależność religijną, chociaż są dziedziny życia przy których te organy mają prawo o to pytać (służby specjalne, wydziały policji), czasami władza sądownicza może się zapytać się o to podczas rozwodu.

- prawo do wstępowania, należenia lub występowania z danej organizacji religijnej (chociaż np. władze kościelne nie mogą nawet rozwiązać chrztu, raz wypowiedziane słowa przystąpienia do islamu wymagają przynależności do końca życia)

- możliwość tworzenia nowych związków wyznaniowych, chociaż to prawo jest ograniczone a prawo kościelne ogólnie wyklucza taką sytuację (można jednak tworzyć stowarzyszenia w ramach kościoła).
b)

- prawo do określania przynależności religijnej dziecka,

- prawo do wychowywania/niewychowywania dziecka w danej religii,

- prawo do wysyłania/niewysyłania dziecka na lekcje religii,

- prawo zawierania/niezawierania związków małżeńskich
c)

- organizowanie obrzędów religijnych

- uczestniczenie/nieuczestniczenie w obrzędach religijnych (w prawie wyznaniowym jest to prawo, w prawie kościelnym jest obowiązkiem)

- Prawo do posiadania prasy, posiadanie majątku, nabywanie go i zbywanie, oddawania na rzecz społeczności religijnej np. w formie darowizny.




1   2   3   4


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość