Strona główna

5,12,19 X prawo kościelne I wyznaniowe


Pobieranie 147.31 Kb.
Strona3/4
Data20.06.2016
Rozmiar147.31 Kb.
1   2   3   4

Interpretacja wolności wyznania

Dwa ujęcia wolności wyznania:


1) prawo ujęte szeroko – prawo do manifestowania swoich poglądów i przekonań religijnych, nie religijnych, areligijnych, ateistycznych, prawo tworzenia i prowadzenia takich organizacji,
2) ujęcie wąskie – prawo wolności wyznania to tylko prawo manifestowania przekonań religijnych, a inne już w tym się nie mieszczą.
Sens określenia wolności religijnej:

- ujęcie faktyczne (np. przeżegnanie się, określona czynność kultowa),

- ujęcie moralne (chęć czynienia dobra/zła, wolność do nieczynienia dobra i przyjęcie postawy ambiwalentnej).
sens prawny – jest to kategoria prawna, którą zainteresowane są normy prawne:

- prawa wewnętrznego.

- prawa wspólnotowego.
Wolność religijna może być ujmowana w sensie pozytywnym (i tak najczęściej) i w negatywnym (możliwość powstrzymania się, prawo do nie czynienia dobra itd.)
W państwach prawnych próbowano zapanować nad wolnością sumienia, niestety nie udało się to. Nie mniej wolność ta nie jest prawem nieograniczonym i wyizolowanym od innych praw

Różne są kryteria ograniczenia i zawężania tego prawa. Uważa się, że w zależności od ustroju, doktryny, relacji państwo - kościół, można ograniczyć to prawo. W państwie demokratycznym można je ograniczyć z punktu widzenia innych praw, czy np. jeśli chodzi o wolność i bezpieczeństwo innych, bezpieczeństwo ekonomiczno – gospodarcze, ale nie jeżeli chodzi o sens publiczny czy też ze względu na obawy zagrożenia ustroju państwa.Stąd istnieją przepisy, które pozwalaja na zbieranie informacji o przynależności religijnej.


Dawniej prawo to było różnie pojmowane. Nie ma dwóch identycznych państw i ustrojów gdzie kwestia jest na tym samym poziomie, skala rozwiązań może być jedynie podobna.
W przeszłości indywidualnej wolności nie było, tam gdzie istnieje jest monizm (łączenie państwa i kościoła), tam kult religijny jest instytucją publiczną więc temat ten nie jest poruszany. Nie uczestniczenie lub błędne zachowanie się jest karalne. Zniewaga sacrum jest na równym poziomie ze zniewagą państwa.
Ekspansja terytorialna państw była uzależniona przez ekspansję religijną. Dopiero kiedy pojawił się dualizm (rok 313 - edykt mediolański) wtedy dopiero zaczęły się tworzyć podstawy do idei wolności sumienia i wyznania.
W średniowieczu formalnie istniał dualizm, ale w rzeczywistości państwo było teokratyczne toteż idea wolności sumienia i wyznania była mocno zawężona a w życiu publicznym totalnie wykluczona. Szczególnie widać to przez tępienie ruchów heretyckich (dominikanie, dominicanes – „pańskie psy”). Kobieta stworzona przez szatana, ma większą podatność na zagnieżdżenie się zła, szatan przybiera postać kobiety lub krowy.


9 XI


KWESTIE GWARANCJI WOLNOŚCI SUMIENIA I WYZNANIA – GWARANCJA WOLNOŚCI RELIGIJNYCH W POLSCE.
Akty prawa (wyznaniowego) powszechnie obowiązującego w RP.
Rozważając na temat źródeł prawa (wyznaniowego) pod rozwagę należy brać art.87 oraz art. 91 Konstytucji RP.

1. Konstytucja RP z 2 IV 1997 r.

art.25 - określa pozycję kościołów i innych związków wyznaniowych oraz ich relację z państwem (wolność sumienia i wyzn. w sensie instytucjonalnym);

art.53 - Art. 53 - gwarantuje wolność sumienia i religii oraz zakres podmiotowy i przedmiotowy tej wolności ( w sensie indywidualnym)


2. Ratyfikowanie umowy międzynarodowe:

- wielostronne (multilateralne)

- o zasięgu uniwersalnym1

- o zasięgu regionalnym

- dwustronne (bilateralne) – Konkordat między Solicą Apostolsą a RP z 28 VII 1993 r.
3. Ustawy

- dotyczące wszystkich związków wyznaniowych

- indywidualne


  • dotyczące kościoła katolickiego2

  • dotyczące innych kościołów i związków wyznaniowych3

Regulację prawną (ustawa indywidualna) posiada 14 innych kościołów i związków wyznaniowych obok kościoła katolickiego (razem 15): 3 spośród nich mają starą metrykę, z okresu międzywojennego – Karaimski Związek Religijny, Muzułmański Związek Religijny, Staroobrzędowcy Kościół Prawosławny („bezpopowcy” – ten odłam który nie ma hierarchii strukturalnej, okolice Warszawy, Białegostoku, Wrocławia, Gdańska).


W Polsce mamy zróżnicowaną formę uznawania związków wyznaniowych i kościelnych: forma ustawowa i decyzja administracyjna po której wpis do rejestru związków kościelnych i wyznaniowych dokonywany jest przez ministra MSWiA.
Ustawy dotyczące wszytskich związków wyznaniowych (ogólne):

Ustawodawstwo majowe – 17 V 1989, 3 ustawy o znaczeniu fundamentalnym: o ubezpieczeniu osób duchownych (już nieobowiązująca), o stosunku państwo - kościół, o gwarancjach wolności sumienia. (quasi konstytucyjne ustawodawstwo dotyczące prawa wyznaniowego w RP). Ustawy te zostały przyjęte bardzo późno w Polsce Ludowej mimo, że były zagwarantowane z Konstytucji PRL. Brak ich powodował że istniał brak znajomości położenia Kościoła w Polsce: czy kościół jako całość ma osobowość publiczno-prawną? (tutaj orzecznictwo prawne było zgodne, kościół katolicki osobowości publiczno-prawnej w Polsce nie ma – chociaż czasami pod wpływem pewnych zdarzeń państwo musiało przyznać tą osobowość na scenie publicznej – np. metryki kościelne).


31. III. 1959 - o cmentarzach i chowaniu zmarłych,

7. IV. 1989 - prawo o stowarzyszeniach,

5. VII. 1990 – prawo zgromadzeniach,

27. IX. 1990 - o szkolnictwie wyższym,

15. III. 1933 - o zbiórkach publicznych,

20. III. 1950 - o przejęciu dóbr martwej ręki.


4. Inne źródła prawa (wyznaniowego)

- zwyczaj

- orzecznictwo (własne i niewłasne)


  • sądów i trybunałów polskich (TK, SN, NSA)

  • Międzynarodowego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu

  • Sądów i Trybunałów Unii Europejskiej

Statuty kościołów i związków wyznaniowych – nie są one uważane za źródła prawa wyznaniowego w Polsce (prawo wewnętrzne), ewentualnie są źródłem poznawczym.

Gwarancje konstytucyjne.
Preambuła: jest przejawem świeckiej formy państwa polskiego, gdzie zagwarantowano jedność wszystkich obywateli RP o zróżnicowanej formie ich przywiązania religijnego – tych którzy deklarują przywiązanie religijne, przede wszystkim do przeważającego katolicyzmu, jak i tych którzy deklaruja awyznaniowe poglądy. Nie mniej jednak te poglądy mają być źródłem idei dążących do poznania dobra, sprawiedliwości itd. Nigdzie nie ma zaznaczenia że źródła religijne mają być źródłem tworzenia prawa – państwo nie może się afirmować po stronie żadnego poglądu. Poglądy konfesyjne i akonfesyjne mają być źródłem idei prawdy, dobra, piekna – ale nie źródłem prawa.

Artykuł 25


Ustęp 1 – 3: Gwarantują wolność sumienia i wyznania, wolność religijna w sensie instytucjonalnym: państwo – kościół, kościoły między sobą.

- Równouprawnienie państwa i kościołów oraz innych związków wyznaniowych między sobą.

- (w ust 2) bezstronność – instytucji państwowych i publicznych państwa polskiego,

- zasada autonomii państwa i kościołów/związków wyznaniowych, ale także kościołów /związków między sobą,

- zasada wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie,

- współdziałanie – w oparciu o treść preambuły na zasadzie partnerstwa (np. ustawa o pomocy społecznej), należy tą zasadę rozumieć jako zasadę pomocniczości.

Wymienione zasady (poza ostatnią) są pośrednią formą dającą odpowiedź jaką osobowość prawną mają kościoły i związki wyznaniowe w Polsce. W konstytucji nie ma nigdzie (ani w innym źródle prawa) wspomniane, że kościoły i związki wyznaniowe posiadają osobowość publiczno – prawną. Spór w doktrynie na ten temat, zakończył się na korzyść kościoła. Kościoły i związki wyznaniowe jako całość na forum relacji Państwo/Kościół mają osobowość publicznoprawną. Wspomniane zasady są tego gwarancją. Próbuje się tą interpretację wzmocnić przez inne źródła prawa, w tym konkordat (28 lipca 1993 – wszedł w życie 25 kwietnia 1998), z którego recypowano kilka elementów do Konstytucji RP. Ponadto I RP była konfesyjna - afirmacja Katolicyzmu, II RP afirmacja 6 związków. Wywodzi się z tego fakty że w Polsce kościół był autonomiczny i równouprawniony.

Zasada równości

Na czoło wymienionych zasad wysuwa się zasada równouprawnienia. Poza faktami konkordatu i przeważania kościoła katolickiego pod względem demograficznym nie można go określić mianem szczególnie uprawnionego w Polsce. W konstytucji marcowej (17 III 1921) tak właśnie było. W roku 1925 przyjęto konkordat, wypowiedziany 9 września 1945. Aż do dnia przyjęcia następnego konkordatu położenie kościoła w Polsce było niesprecyzowane. Stało się to głównie po zniesieniu obowiązywania konstytucji marcowej w 1947. W okresie międzywojennym 6 kościołów i związków wyznaniowych miało regulacje prawne w oparciu o ustawy indywidualne, kościół katolicki jej nie miał, gwarantowała mu to konstytucja. Po wojnie w wyniku zniesieniu konstytucji, kościół miał gorszą pozycję od tych 6 kościołów i związków.
Żeby uniknąć tego na przyszłość w 1989 zaczęto bardzo szybko prace nad uregulowaniem położenia kościoła katolickiego w Polsce.Miało się na tym zakończyć, ale zrodził się pomysł podpisania konkordatu. Przeciwniy tego (m.in. prof. Pietrzak) twierdzili, żę regulowanie sytuacji kościoła w państwie jest przestarzałe, byli jednak w mniejszości.
Opracowano tekst konkordatu, zaliczanego do konkordatów horyzontalnych (w przeciwieństwie do wertykalnych), regulujących bardzo szeroki zakres praw – różni się od poprzednich konkordatów (np. w konkordacie z 1925 nie było uregulowanej treści małżeństw konkordatowych). Po 1993 zarzucano rządowi Hanny Suchockiej, że nie miał upoważnień na podpisywanie takiej umowy (wg Małej Konstytucji z1992, rząd na podpisywanie umów, które miały radykalnie zmienić sytuacji prawną musiał mieć zgodę sejmu) ze względu na małżeństwa konkordatowe. Udało się to dopiero 23 lutego 1998, ratyfikowanie przez Aleksandra Kwaśniewskiego po zgodzie uzyskanej w ustawie. Wymiana dokumentów 25 marca 1998; konkordat wszedł w życie co do zasady 25 kwietnia 1998. Wyjątkiem są znowu małżeństwa konkordatowe (w przypadku 11 kościołów -10 chrześcijańskich i 1 żydowski)

Kolejnym problemem jest zasada równouprawnienia kościołów między sobą. Wszystkie miedzy sobą MUSZĄ być równouprawnione. Żaden z nich nie może sobie uzurpować pierwszeństwa, do wyższości nad innymi.


Zasada bezstronności

Władze państwowe a wśród nich władze publiczne są tylko z jednaj strony podmiotem, z drugiej - władze kościoła i ludzi świeckich. Czyli sprawa podmiotowa jest ograniczona.. Również ograniczona strona przedmiotowa – tylko co do przekonań religijnych, wyznaniowych, światopoglądowych, filozoficznych.
Zasada autonomii i wzajemnej niezależności.

Można rzec, że najdoskonalszą formą zasady autonomii jest zasad wzajemnej niezależności i tak powinno się to rozpatrywać w relacjach państwo - kościół. Jednak powinno się je trochę inaczej postrzegać: autonomia – z punktu widzenia sfery życia wewnętrznego kościoła, struktury organizacyjnej itd. (zapisane w 1 pkt konkordatu). Czyli w miejscu tym pojęcia te nie są tożsame..

Zasada współdziałania

Państwo winno współdziałać z podmiotami niepublicznymi, czyli w tym przypadku również z instytucjami kościelnymi.


-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Przykład autonomii i wzajemnej niezależności: ambicją państwa jest aby charakter zasady autonomii i wzajemnej niezależnośći był jak największy, najczystszy, czy tak się dzieje? Kiedyś mówiono o funkcjach publiczno - prawnych kościoła, np. przejawem tych funkcji były metryki kościelne, zawierano związki małżeńskie na forum kościelnym, czasami nawet rozwiązywano związki małżeńskie przez rozwód na forum kościoła/związku wyznaniowego ze skutkiem cywilno-prawnym, przysięga wojskowa i w sądzie – religijna. Polska Ludowa starała się to zniwelować, państwo miało przejąć obowiązki. Dzisiaj też tak jest ale są odstępstwa. Jedną z takich różnic od prawa autonomi i niezależności jest małżeństwo konkordatowe. Na forum 11 kościołów w Polsce (10 wyznań chrześcijańskich i gmina żydowska) można zawrzeć związek małżeński ze skutkiem cywilno – prawnym. Oświadczenie małżeństwa jest składane w instytucji kościelnej w obecności 3 świadków (trzecim jest duchowny – jest tylko świadkiem urzędowym, to nie on udziela ślubu, jest świadkiem i szafarzem błogosławieństwa w imieniu kościoła/zw. wyznaniowego). Zatem tutaj nie ma zasady niezależności. Jednak zaraz po małżeństwie wracamy do autonomii - różnica w prawie wyznaniowym i kościelnym. Teraz mogą rozwieść się „świecko” i pobrać się na nowo, kościół na to nie pozwoli więc mogą mieć po dwóch małżonków: świeckiego i kościelnego. Swoista bigamia, ale nie ma jej bo jest autonomia. Podobnie: w prawie kościelnym wymagane pokładziny (ius cosumatum) na sposób ludzki. Małżeństwo może być zawarte ale niedopełnione, skutkiem tego mogą zawrzeć nowy związek małżeński tak jakby pierwszego nie było. Ale skutki cywilne: nadal są małżeństwem. Kościół o to teraz dba, przy złożeniu pozwu przed sądem kościelnym kościół pyta czy złożono pozew cywilny

Prawo kościelne – zagadnienia podstawowe
Prawo kościoła – W przeszłości używano zwłaszcza sformułowania - prawo kanoniczne, obecnie „prawo kościelne” stanowi zastępczą nazwę, którą określa się wewnętrzny porządek prawny w kościołach.
ius ecclesiae – prawo kościoła

Ius canonicus – prawo kanoniczne


Kanon – z jęz. greckiego to reguła, wzorzec, odnoszący się do kościoła, wzorzec ustawy dla kościoła, w odróżnieniu od ustaw powszechnych - lex
1. Co to jest prawo ?
Immanuel Kant:

prawo wewnętrzne – prawo moralne, wyniajace z sumienia człowieka,

prawo zewnętrzne – zbiór powinności, wynikających ze stanowionych ustaw(lex), opatrzonych przymusem państwowym.
Prawość tkwi w znaczeniu prawa

Ius est quod iustum – prawem jest to co jest sprawiedliwe


Prawo przedmiotowe – normy wynikające z ustaw, całość jednocząca ustawodawstwo, cały porządek prawny kościoła: ustawodawstwo kościelne, tzw. prawo uczone wyrażone przez kanonistyke, orzecznictwo kościelne – judykatura – prawo sędziowskie, świadomość prawna wiernych

Prawo podmiotowe – roszczenie, uprawnienie


2 wymiary:

  • prawo Boże, dane z woli Boga Stwórcy, objawione

  • prawo ludzkie – normy będące dziełem człowieka

2. Ustawodawstwo kościelne.


Prawo stanowione – źródłem są ustawy:

  • generalne (nieokreślony z góry krąg obób)

  • abstrakcyjne (nieokreślona z góry liczba przypadków)

Ustawy to zbiór norm tworzonych w okreslonej procedurze, nie istnieją różnorodne ustawy.


Ustawa w znaczeniu:

a) formalnym – aby ustawa powstała spełnione muszą być warunki: wydanie przez odpowiedniego ustawodawce, ustalenie treści, sankcji, następnie ustawa musi być promulgowana (należycie głoszona)

b) materialnym: są to cechy odnoszące się do jej treści, cechy materialne podkreslał św. Tomasz z Akwinu. Ustawą nie jest nic innego jak rozporządzenie rozumu dla dobra wspólnego ogłoszona przez tego, komu została powierzona troska o społeczność.

4. Cechy (przymioty) ustawy:


a) wewnętrzne

1) normatywność – zbiór norm obowiązujących, to akt, który zawiera normy, reguły, wzorce postępowania

2) rozumność (racjonalność) – rozporządzenie rozumu


  • godziwa, niesprzeczna z prawem Bożym oraz prawem naturalnym

  • sprawiedliwa

  • słuszna, ius est ars boni et aequi, duch słuszności, dobra ; aequitas canonica – słuszność kanonu, postulaty dotyczące treści ustaw, należy poszukiwać tego co dobra i słuszne

3) powszechność, odnosząca się do nieokreślonej z góry grupy adresatów,

4) trwałość, stałość – nieokreślony z góry czas obowiązywania.

5) celowość – ustawa winna być skierowana na dobro wspólne, Kościół został powołany dla zbawienia człowieka, tak więc zbawienie dusz jest najwyższym prawem. Zadaniem prawa kanonicznego jest przekazywanie wiary.
b) zewnętrzne

1) pochodzenie od właściwego ustawodawcy (potestas regiminis), zwierzchnicy kościoła powszechnego:



  • papież,

  • biskupi – kościół partykularny (diecezje)

  • przełożeni (w zakonach)

  • kolegium biskupów – sobór albo synod

  • sobór ekumeniczny może delegować dla kongregacji biskupa

2) promulgacja, ustawy muszą być ogłoszone przez uprawnioną osobę (kanon 7 KPKan); XII w. Dekret Gracjana – Corpus Ius Canonice, Lex instituitur ut promulgatur – „ustawa obowiązuje, gdy jest promulgowana. Zasada ta została przyjęta w 1505 r. przez Sejm w Radomiu, wpisana jest także w Konstytucji RP z 1997 r. W okresie PRP organy państwa powoływały się na Dekret Gracjana.

3) recepcja ustawy - przyjęcie ustawy przez społeczność do której jest adresowana (dekanaty, zakon, kler), sensus videlium – świadomość wiernych o ustawie. Warunkiem wejscia w życie ustawy jest jej akceptacja przez daną społeczność, jeśli akceptacji tej brakuje można ją pozbawić mocy poprzez niewykonywanie.


Prawo remonstrancji – biskup może wystąpić ze sprzeciwem w stosunku do ustaw kościelnych.
Rousseau – suwerenem jest naród, a prawa są wyrazem woli powszechnej
5. Rodzaje ustaw kościelnych

  1. powszechne (lex universales), ustawy obowiązujące w kościele powszechnym, wydane przez papieża, sobór lub synod

  2. partykularne (lex particularis) – obowiązujące dla kościoła partykularnego, wydają je biskupi, synody biskupie

  3. ustawy papieskie

  • konstytucje apostolskie (constitucione), wydawane w formie bulli ten sam walor prawny

  • motu proprio, forma listu, uproszczenie

  • responsa, akty prawne o walorze ustaw, które rozstrzygają kwestie związane ze stosowaniem aktów kościelnych

Kan.8


Powszechne ustawy kościelne są promulgowane przez zamieszczenie w organie urzędowym Actorum Apostolicae Sedis, chyba że w poszczególnych przypadkach został przepisany inny sposób promulgowania. Uzyskują moc prawną wyłącznie po upływie trzech miesięcy od dnia, którym numer Akt jest oznaczony, chyba że z natury rzeczy wiążą od razu albo w samej ustawie został specjalnie i wyraźnie określony krótszy lub dłuższy okres nieobowiązywalności.

Partykularne:



  1. dekrety ogólne – wydawane przez synody partykularne (aktu tego nie może wydać ten organ który posiada wyłącznie władzę wykonawczą – Kan. 30)

  2. dekrety – biskupi

Ustawy w sensie sensularnym:

a) dekrety wykonawcze:


  • dekrety ogólne wykonawcze, akty prawne ogólne, wydawane w formie wykonawczej, zawierające normy generalne i abstrakcyjne, wydawane na mocy ustawodawcy (papieża)

  • instrukcje – objaśnienia obowiazujących ustaw, wydawane przez tych, którzy mają prawo wykonawcze

Hierarchia norm:

Część norm uważanych jest za pochodzące od prawa Bożego, część za normy prawa ludzkiego
Zakres obowiązywania norm:


  1. powszechne (wyższę rangą)

  2. partykularne

Ze względu na charakter (wg rangi ważności)



  1. powszechne obowiązujące

  2. pośrednie (porządkujące)

  3. indywidualne (wprowadzające)

Nie ma instytucji analogicznej do TK, legalność w procesie stosowania prawa


Prawo remonstrancji (ius remonstrandi) – Prawo biskupa do występowania ze sprzeciwem wobec ustawy papieskiej, która jest sprzeczna z lokalnymi zwyczajami. Podstawą tego prawa jest dekretał papieża Aleksandra III (1159-1181), dekratetały odpowiadała na pyatania prawne. Współcześnie prawo remonstrancji wynika z ducha Soboru Watykańskiego II.
Rekurs – prawo wystąpienia przeciwko ustawie partykularnej, ustanowione przez Jana Pawła II Konstytucją apostolksą „Pastor Bonus” z 1988 r. ; prawo zgłaszania suplik
Kan. 19 - Jeśli w określonej sprawie brak wyraźnej ustawy, powszechnej lub partykularnej, albo prawa zwyczajowego sprawa - z wyjątkiem karnej - winna być rozstrzygnięta z uwzględnieniem ustaw wydanych w podobnych sprawach, ogólnych zasad prawnych z zachowaniem słuszności kanonicznej, jurysprudencji, praktyki Kurii Rzymskiej oraz powszechnej i stałej opinii uczonych.
1120-114 – dekret Gracjana, zbiór reguł prawa kanonicznego

Cicero – formuła sprawiedliwości


Liber sextus – zbiór prawa kanonicznego promulgowany w 1298 r. przez papieża Bonifacego VIII, został włączony do Corpus Iuris Canonici
Prawo publiczne – Hiszpan Luis de Molina, kanonista, tworzenie zasad, pogan nie można zabijać, zasada miłości do bliźniego

Rola orzecznictwa sądów kościlnych (judykatura sadów kościelnych)

Trybunał Roty Rzymskiej - Sąd apelacyjny dla trybunałów lokalnych (głównie sprawy związane z sakramentem małżeństwa) oraz sąd pierwszej instancji w sprawach, które przekraczają kompetencje trybunałów lokalnych.
Sąd papieski – powstanie na przełomie XIII i XIV wieku, sąd najwyższej instancji

devizoine – wyroki


Kodeksy prawa kanonicznego:

1917


1983
Utrzymały orzecznictwo Roty Rzymskiej jako pomocniczne
Kan 219 potwierdził prawo wiernych do przedstawiania pasterzom kościoła swoich potrzeb
Rada Dusz Pasterskich – rola świeckich będzie rosła, trend od Soboru Watykańskiego II
Zwyczaj w prawie kanonicznym:

Charakter prawotwórczy, uznane źródło prawa, równorzędny ustawom kościelnym. To norma tworzona poprzez praktykę wspólnoty kościlnej (wspólnotę wiernych). Musi ona być uznana przez ową wspólnotę za prawo zgodne z prawem kanonicznym , kolejno zatwierdzona przez prawodawcę lub zadawniona (praktykowana przez długi czas). W I tysiącleciu było to główne źródło prawa, zatwierdzone przez normy. Święty Augustyn pisał, że gdzie Pismo Święte milczy zwyczaj jest prawem.


Przesłanki:

  • rozumna praktyka wspólnoty wiernych, tzn. zgodna z prawem Bożym, służąca zbawieniu człowieka

  • wspólnota zdolna do przyjęcia zwyczaju – spraw dotyczących bezpośrednio danej wspólnoty

  • opinia iuris necessitatis, czyli dana wspólnota ma zamiar wprowadzenia prawa.

Reformy gregoriańskie XI/XII w.



  • stworzyły kościół hierarchiczny, strukture organów sądowych

  • zaczęło rozwijać się prawo papieskie oraz prawo powszechne kościoła

  • partykularyzm w kościele

  • dobre/złe zwyczaje –określone wymogi (m.in. Dekretał Cumtauto Grzegorza IX z 1229 r.)

Dekretał Cumtauto - Grzegorza IX

W 1229 roku potępił "księgi Talmudu jako zawierające wszelkigo rodzaju obelgi i bluźnierstwa przeciwko nauce chrześcijańskiej". Nakazał spalić owe księgi, by nie "roiło się od wielu strasznych herezji". Według Grzegorza IX zwyczaj obowiązywał, gdy był rozumny (cum tauto) oraz zadawniony.Gdy spełniał te wymogi mógł obowiązywac contra legem – przeciw ustawie.
Stosunek zwyczaju do ustawy:


  • zgodny – secundum legem

  • obok ustawy – praeter legem (in praesentia – w obecności)

  • przeciwko ustawie – contra legem

    • jeśli rozumny i zadawniony,to obowiązuje

Kan 23-28 – warunki obowiązywania zwyczaju;

Kan. 23 - Tylko ten zwyczaj wprowadzony przez wspólnotę wiernych posiada moc prawa, który został zatwierdzony przez prawodawcę, zgodnie z kanonami niżej zamieszczonymi.

Kan. 24 -

§ 1. Żaden zwyczaj przeciwny prawu Bożemu nie może uzyskać mocy prawa.

§ 2. Nie może też uzyskać mocy prawa zwyczaj przeciwny prawu kanonicznemu albo powstały obok niego, jeśli nie jest rozumny. Nie jest zaś rozumny zwyczaj wyraźnie przez prawo odrzucony.

Kan. 25 - Tylko ten zwyczaj uzyskuje moc ustawy, który jest zachowywany z zamiarem wprowadzenia prawa przez wspólnotę zdolną przynajmniej do jego przyjęcia.

1   2   3   4


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość