Strona główna

Analiza chemiczna dolomitu


Pobieranie 18.22 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar18.22 Kb.
Analiza chemiczna dolomitu

/dr A. Szymczycha-Madeja/


Dolomit naturalny to minerał zawierający głównie węglan wapnia
i magnezu oraz nieznaczne ilości żelaza, glinu, krzemionki, manganu, cynku
i miedzi. Dokładna analiza chemiczna dolomitu jest zadaniem bardzo złożonym. W praktyce oznacza się zazwyczaj tylko zawartości wapnia, magnezu, a także żelaza, glinu i krzemionki.

Zgodnie z przyjętym zwyczajem, wyniki analizy dolomitu wyraża się


w procentach wagowych tlenków poszczególnych pierwiastków (CaO, MgO, Al2O3, Fe2O3, SiO2).
Celem ćwiczenie jest klasyczna analiza dolomitu według następującego schematu:

a) oddzielenie i wagowe oznaczanie części nieroztwarzalnych w HCl (głównie SiO2)

b) oddzielenie wapnia i magnezu od żelaza i glinu poprzez wytrącanie osadu wodorotlenków glinu i żelaza

c) kompleksometryczne oznaczenie wapnia i magnezu w przesączu po

oddzieleniu od żelaza i glinu

d) roztworzenie osadu wodorotlenków i kompleksometryczne oznaczenie żelaza i glinu w otrzymanym roztworze.


1. Oznaczanie części nieroztwarzalnych w HCl
Wykonanie oznaczenia

W zlewce o pojemności 250 cm3 umieścić około 5 g odważonej próbki (z dokładnością 0,0001 g). Próbkę zwilżyć wodą, dodać 1 cm3 stężonego HNO3 i chwilę ogrzewać na łaźni piaskowej, następnie dodać 25 cm3 HCl (1:1). Zlewkę z zawartością ogrzewać na łaźni piaskowej do odparowania wody i nadmiaru kwasu (do sucha). Nie dopuścić do intensywnego wrzenia roztworu oraz silnego zapieczenia osadu.

Zawartość zlewki ostudzić, dodać 10 cm3 stężonego HCl i po 10 minutach 50 cm3 gorącej H2O. Zlewkę z zawartością pozostawić na gorącej łaźni piaskowej. Po 30 min ogrzewania osad zawarty w zlewce odsączyć na gorąco, przemyć gorącą wodą z dodatkiem 1 M HCl aż do zaniku reakcji na żelazo (reakcja z KSCN). Przesącz (oznaczany dalej jako przesącz I) zachować do dalszych oznaczeń.

Sączek z osadem umieścić w zważonym tyglu porcelanowym, wysuszyć, spopielić i wyprażyć w temperaturze 900oC do stałej masy.

Obliczyć procentową (% wagowe) zawartość części nieroztwarzalnych w kwasie solnym w analizowanej próbce.
2. Oznaczanie Ca, Mg, Fe i Al
Wykonanie oznaczenia

Do przesączu I dodać 10 cm3 kwasu solnego (1:1) i ogrzać do wrzenia. Następnie do roztworu dodawać kroplami roztwór amoniaku (1:1) aż do pojawienia się trwałego zmętnienia. Usunąć to zmętnienie dodając kroplami HCl (1:1). Następnie dodać kroplami 30% roztwór urotropiny do uzyskania pH 5, po czym jeszcze 20 cm3 tego roztworu w nadmiarze.


Uwaga: Urotropina (heksametylenotetramina) jest tutaj odczynnikiem dostarczającym jonów wodorotlenkowych do strącania Al(OH)3 i Fe(OH)3, czyli zachodzi tzw. strącanie z roztworu homogenicznego (patrz literatura pozycja [1]).
Zawartość zlewki ogrzewać przez 10 min w temperaturze nie przekraczającej 70oC. Gdy powstały osad wodorotlenków opadnie na dno, przenieść go na średniej twardości sączek (zlewkę opłukać pipetką za pomocą 1% ciepłego roztworu urotropiny) i przemyć kilkakrotnie 1% roztworem urotropiny o temp. około 50oC. Przesącz (oznaczony dalej jako przesącz II) przenieść do kolby miarowej o pojemności 500 cm3, uzupełnić do kreski i pozostawić do oznaczania wapnia i magnezu.
Osad na sączku roztworzyć za pomocą 30 cm3 gorącego kwasu solnego (1:5). Sączek przemyć gorącą wodą aż do zaniku reakcji na żelazo (reakcja z KSCN). Przesącz (oznaczony dalej jako przesącz III) przenieść do kolby miarowej o pojemności 200 cm3 i pozostawić do oznaczania żelaza i glinu.
a) oznaczanie sumy magnezu i wapnia
Do kolby stożkowej odmierzyć 10,00 cm3 roztworu oznaczonego jako przesącz II, dodać około 100 cm3 wody destylowanej, 10 cm3 buforu amonowego o pH=10 i szczyptę czerni eriochromowej T. Miareczkować roztworem EDTA do zmiany barwy z różowej na niebieską.
b) oznaczanie wapnia

Do kolby stożkowej odmierzyć 10,00 cm3 roztworu oznaczonego jako przesącz II, dodać 20 cm3 20% KOH i rozcieńczyć wodą destylowaną do około 100 cm3. Następnie dodać szczyptę kalcesu i miareczkować mianowanym roztworem EDTA do zmiany barwy z różowej na niebieską.



c) oznaczanie żelaza
Do kolby stożkowej odmierzyć 50,00 cm3 roztworu próbki (przesącz III) i doprowadzić pH roztworu do wartości 2. W tym celu należy dodawać po kropli roztwór amoniaku (1:1), aż do pojawienia się zmętnienia roztworu od powstającego osadu wodorotlenku żelaza(III), po czym dodać 1 cm3 kwasu solnego (2 M). Następnie dodać 5 cm3 kwasu sulfosalicylowego, ogrzać roztwór do temp. około 40oC* i miareczkować go mianowanym roztworem EDTA do zmiany zabarwienia roztworu z fioletowej na żółtą (pod koniec miareczkować bardzo powoli, czekając około 15 sekund po dodaniu każdej kropli roztworu EDTA).
* Podczas miareczkowania żelaza przy pH 2 temperatura roztworu nie powinna przekraczać 40oC, ponieważ w wyższych temperaturach występuje współmiareczkowanie się glinu, czego konsekwencją jest znaczne zwiększenie wyników.
d) oznaczanie glinu
Do próbki po zmiareczkowaniu żelaza dodać 1,00 cm3 roztworu wzorcowego glinu o stężeniu 1500 g/cm3 i doprowadzić do pH 3 wobec papierka wskaźnikowego wkraplając 10% roztwór octanu amonu, następnie dodać 5 kropli roztworu kompleksu Cu-EDTA i 10 kropli roztworu PAN. Przykryć kolbkę szkiełkiem zegarkowym, ogrzać roztwór do wrzenia i miareczkować go mianowanym roztworem EDTA do zmiany barwy z różowofioletowej na żółtą. Ponownie zagotować roztwór i po zjawieniu się barwy różowej kontynuować miareczkowanie. Czynność tę powtarzać do uzyskania trwałej barwy żółtej.
Na podstawie wyników analizy miareczkowej obliczyć zawartości wapnia, magnezu, żelaza i glinu w całej próbce dolomitu, a następnie wyrazić je w procentach wagowych tlenków poszczególnych pierwiastków
Zagadnienia do kartkówki

  1. Dolomit i jego składniki.

  2. Metody miareczkowe oznaczania składników dolomitu (Fe, Al, Ca, Mg).

  3. Metody wagowe oznaczania tzw. części nieroztwarzalnych w HCl oraz SiO2.

  4. Wytrącanie osadów z roztworu homogenicznego.

  5. Reakcje chemiczne i obliczenia rachunkowe związane z oznaczaniem składników dolomitu.


Literatura:

  1. Z. Szmal, T. Lipiec, Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1996.

  2. D.A. Skoog, D.M. West, F.J. Holler, S.R. Crouch, Podstawy chemii analitycznej. Przekład z ang., PWN, Warszawa 2006.

  3. J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna 2, Chemiczne metody analizy ilościowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość