Strona główna

Biotos. Analizy I Ekspertyzy Przyrodnicze Ocena oddziaływania na środowisko przyrodnicze inwestycji „Modernizacja 3 zbiorników wodnych oraz budowa 2 nowych tworzących połączony system retencjonowania wody”


Pobieranie 63.23 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar63.23 Kb.


BIOTOS. Analizy i Ekspertyzy Przyrodnicze


Ocena oddziaływania na środowisko przyrodnicze inwestycji

Modernizacja 3 zbiorników wodnych oraz budowa 2 nowych tworzących połączony system retencjonowania wody


Arkadiusz Nowak

Sylwia Nowak


Opole maj 2010

Zakres, cel i podstawa opracowania

Podstawą niniejszego opracowania jest zlecenie z dnia 10 maja 2010 r. Nadleśnictwa Prudnik, ul. Dąbrowskiego 34, 48-200 Prudnik.

Celem jest ustalenie oddziaływania tytułowej inwestycji na przyrodę jaru na Wzgórzu Klasztornym k. Prudnika, w tym florę i faunę podlegającą ochronie prawnej lub ustępującą na terenie województwa opolskiego a także zbiorowiska roślinne (siedliska) i obszary chronione.
Wstęp

Doliny rzeczne są obszarami o jednym z najwyższych na Ziemi wskaźników biologicznej produkcji, bioróżnorodności i liczebności organizmów żywych. Szacuje się, że w samych tylko lasach łęgowych znajduje byt i schronienie ok. 62% wszystkich śródlądowych gatunków ptaków Europy (Tomiałojć red. 1993). Są one także naturalnym rezerwuarem wody, cechują się wysoką retencją własną oraz istotnie obniżają siłę fali powodziowej. Bogactwo przyrodnicze dolin rzecznych i ich funkcje transportowe powodowało od dawna zainteresowanie człowieka, co doprowadziło do znacznej degradacji ekosystemów dolinowych. Procesy negatywnej antropopresji uległy szczególnemu nasileniu w ciągu ostatnich 200 lat, kiedy to rewolucja przemysłowa i postęp cywilizacyjny wyzwolił nowe możliwości i nowe potrzeby w wykorzystywaniu rzek i ich zasobów w gospodarce człowieka.

Doliny rzek są miejscami szczególnie intensywnych przekształceń środowiska przyrodniczego (Kornaś 1972, Olaczek 1976). Szczególnie widoczne jest to na przykładzie zmian w zbiorowiskach zaroślowych i leśnych, które do dzisiejszych czasów dotrwały na szczątkowych areałach w kadłubowej formie (Tomiałojć red. 1995). W Polsce leśne zbiorowiska nadrzeczne zachowały się na zaledwie 1-5% ich pierwotnego areału, przy czym dobrze wykształcone, tj. z prawidłową strukturą warstwową i przestrzenną tylko na niewielu ostańcach. Antropogeniczna presja doprowadziła do biologicznego zubożenia, obniżenia retencji dolinowej i przyspieszenia przepływu wód. Trzeba pamiętać, że rzeki i związane z dolinami rzecznymi ekosystemy łęgowe, szuwarowe i wodne są głównymi szlakami migracyjnymi roślin i zwierząt i pełnią rolę korytarzy ekologicznych, w przypadku Polski i Odry na ważnym w kontekście ocieplania klimatu i ekspansji gatunków południowych kierunku południe – północ (Kajak 1993).

Wysoka bioróżnorodność dolin rzecznych dotyczy także, a często szczególnie górnych odcinków cieków oraz ich źródlisk. Taką sytuacja ma miejsce w przypadku przedmiotowego jaru, który jest źródliskowym odcinkiem niewielkiego cieku otoczonego pasmem drzew oraz nieużytkami i gruntami rolnymi.


Metody badań

Badania szaty roślinnej przeprowadzono metodą fitosocjologiczną - jednorazowego kartowania w terenie z dokładnością do 300m2 w odniesieniu do zbiorowisk leśnych oraz do 50m2 w odniesieniu do zbiorowisk nieleśnych. Ocenę flory i roślinności przeprowadzono w miesiącu maju 2010 roku, przy czym wykorzystano także obserwacje prowadzone na przedmiotowym obszarze w latach 2000-2009. Analizę i klasyfikację zbiorowisk roślinnych oparto na pracy Matuszkiewicza (2001). Nazewnictwo gatunków przyjęto za Mirkiem i in. (2002). Przy analizie stopnia zagrożenia flory i zbiorowisk roślinnych posłużono się odpowiednio pracami Bernackiego i in. (2000), Celińskiego i in. 1997 oraz Nowak, Nowak (2008).

Oceny walorów faunistycznych dokonano na podstawie weryfikacji danych literaturowych oraz wizji lokalnej. Sprawdzono przedmiotowy obszar pod kątem potencjalnych miejsc bytowania chronionych i zagrożonych gatunków kręgowców i bezkręgowców (Głowaciński red. 2002, DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku, Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory). Wizję lokalną przeprowadzono w maju 2010 r.
Opis planowanego przedsięwzięcia

Inwestycja zlokalizowana jest wzdłuż niewielkiego cieku wodnego, który wypływa z północno-zachodnich stoków Wzgórza Klasztornego w Górach Opawskich i płynie w kierunku północnym-wschodnim wpadając do rzeki Prudnik. Potok przepływa przez tereny leśne należące do lasów Państwowych w administracji Nadleśnictwa Prudnik, leśnictwa Dębowiec.

Inwestycja polegać ma na odbudowie 3 i budowie 2 niewielkich zbiorników wodnych w dnie jaru porośniętego na brzegach drzewostanem dębowo-lipowo-wierzbowo-topolowym. Zbiorniki te były w różnym okresie użytkowane, jednak od ok. kilkudziesięciu lat pozostają bez wody ze zniszczonymi budowlami hydrotechnicznymi.

Przewidywana wysokość piętrzenia stawków ma osiągnąć maksymalnie 1 m. Zbiorniki planowane do modernizacji planuje się wykonać z materiałów lokalnych (kamień, drewno, obsiew skarp trawą) z wykorzystaniem nieregularnego kształtu koryta wg możliwości terenowych, z możliwością regulacji piętrzenia poziomu wody w poszczególnych zbiornikach, w zależności od okresowych zwiększonych spływów wody lub jej braku.


Planuje się następujące zadania inwestycyjne:

- modernizację rowu zasilającego zbiorniki na dł. ok. 70 mb,

- odmulenie czasz zbiorników,

- pogłębienie fragmentów dna zbiorników,

- wzmocnienie i uszczelnienie skarp,

- wykonanie przewału burzowego przy rowie zasilającym,

- wykonanie opóźniacza odpływu wody,

- wykonanie przepływów łączących zbiorniki.


Walory przyrodnicze przedmiotowego obszaru

Położenie i obszary chronione

Teren inwestycji jest położony na północno-zachodnich stokach Wzgórza Klasztornego (Koziej Góry) należącej do pasma Gór Opawskich - najdalej na wschód wysuniętych gór pasma Sudetów (Ryc. 1). Odcinek cieku w granicach przedmiotowej inwestycji położony jest w głębokim jarze zwanym "Doliną Mordu" na wysokości ok. 290-310m n.p.m. Według regionalizacji fizyczno-geograficznej Polski jest to mezoregion wchodzący w skład makroregionu Sudetów Wschodnich (Kondracki 2002).

Obszar inwestycji w całości zawiera się w granicach Parku Krajobrazowego „Góry Opawskie” i jednocześnie w granicach ostoi PLH160007 sieci Natura 2000 o nazwie Góry Opawskie.

Są to obszary obejmujące środkową, najwyższą część Gór Opawskich. Góry te są jednocześnie północnym przedpolem czeskich Jeseników (nazywane są Zlatohorską Pahokratiną). Pasmo wyraźnie wyróżnia się w krajobrazie Opolszczyzny oraz znacząco odznacza odmienną szatą roślinną w porównaniu do otaczających, płaskich lub pagórkowatych obszarów Płaskowyżu Głubczyckiego otaczającego Góry Opawskie od północy i wschodu, oraz Przedgórza Sudeckiego, tj. Przedgórza Paczkowskiego sąsiadującego od strony zachodniej. Rozpoznawalnymi w krajobrazie kulminacjami obszaru Parku są Masyw Biskupiej Kopy (891 m n.p.m.), Góra Parkowa (543 m), Grzbiet Olszaka (453 m), Długota (457 m).

Obszar Parku Krajobrazowego „Góry Opawskie” i ostoi PLH0007 Natura 2000 jest unikalnym terenem pod względem zróżnicowania siedlisk, różnorodności flory i zbiorowisk roślinnych oraz krajobrazów roślinnych w porównaniu do obszaru całego Śląska Opolskiego. Ze względu na fakt, że jest to najbardziej na wschód wysunięte pasmo Sudetów, teren ten jest niewątpliwie bardzo ważny z biogeograficznego punktu widzenia i w tym znaczeniu posiada wartość ponadregionalną. Występuje tu ok. 70 taksonów o zasięgu podgórskim i górskim, wśród nich m.in. jaskier platanolistny Ranunculus platanifolius, szarota norweska Gnaphalium norvegicum, wiciokrzew czarny Lonicera nigra, storczyk męski Orchis mascula, wroniec widlasty Huperzia selago, turzyca zwisła Carex pendula, skrzyp olbrzymi Equisetum telmateia, przetacznik górski Veronica montana, zaraza zółta Orobanche flava, trzcinnik owłosiony Calamagrostis villosa, oset łopianowaty Carduus personata, parzydło leśne Aruncus sylvestris, zanokcica północna Asplenium septentrionale, kokoryczka okółkowa Polygonatum verticillatum, przenęt purpurowy Prenanthes purpurea, wierzba śląska Salix silesiaca, pępawa wielkokwiatowa Crepis conyzifolia, lepiężnik biały Petasites albus czy ciemiężyca zielona Veratrum album. Ogółem w ciągu ostatnich ok. 150 lat badań flory tego obszaru zanotowano ok. 919 gatunków flory naczyniowej, co stanowi ponad połowę flory województwa opolskiego. Charakterystyczny rys florze Parku nadają gatunki o górskim zasięgu, występujące wyłącznie w górach (np. jaskier platanolistny, szarota norweska czy wiciokrzew czarny) lub też mający tu swoje główne centra występowania. Istotne w analizie biogeograficznej są także taksony borealne i arktyczne. Do tej grupy należą m.in. knieć błotna Caltha palustris, turzyca siwa Carex canescens, pięciornik norweski Potentilla norvegica, siódmaczek leśny Trientalis europea, wełnianka wąskolistna Eriophorum angustifolium, bobrek trójlistkowy Menyanthes trifoliata, wiezrbownica błotna Epilobium palustre, nerecznica grzebieniasta Dryopteris cristata, olsza szara Alnus incana, cienistka trójkątna Gymnocarpium dryopteris, sit cienki Juncus filiformis, skrzyp leśny Equisetum sylvaticum, przytulia północna Galium boreale i inne.

Zarówno PK Góry Opawskie jak i ostoja PLH160007 zostały wyznaczone dla zachowania fauny, flory i zbiorowisk roślinnych o charakterze górskim i małym stopniu przekształcenia antropogenicznego.



Ryc. 1. Położenie obszaru inwestycji na tle Gór Opawskich

W najbliższym sąsiedztwie inwestycji nie istnieją obiekty lub obszary podlegające ochronie, które zachowują istotną łączność ekosystemową z przedmiotowym jarem, na które przedmiotowa inwestycja mogłaby mieć istotny wpływ.

Około 1,5 km w kierunku południowym od jaru położony jest projektowany rezerwat przyrody łąki krwiściągowe. Jest to zarastający obszar łąk wilgotnych i bagiennych, który prawdopodobnie uzyska status projektowanego użytku ekologicznego ze względu na umiarkowane walory przyrodnicze.

Przedmiotowy jar i płynący nim strumień nie został uznany za istotny szlak migracji diaspor roślinnych oraz fauny w regionalnej koncepcji korytarzy ekologicznych.

Na obszarze przedmiotowego jaru występują gatunki roślin i zwierząt podlegające prawnej ochronie na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1764), oraz gatunki dziko występującej fauny (Dz. U. Nr 220, poz. 2237), które będą przedstawione poniżej.



Szata roślinna

Flora

Dolina przedmiotowego cieku jest siedliskiem gatunków leśnych, wodnych i szuwarowych oraz w niewielkim stopniu antropofitów.

Dominującymi taksonami w warstwie drzew są dąb szypułkowy Quercus robur, lipa drobnolistna Tilia cordata, olsza czarna Alnus glutinosa, jawor Acer pseudoplatanus, wierzba iwa Salix caprea, jesion Fraxinus excelsior, osika Populus tremula, brzoza Betula pendula. Pozostałe gatunki drzew nie mają istotnego udziału w strukturze fitocenoz.

W najniżej położonym zbiorniku wodnym w toni odnotowano dominację rdestnicy pływającej Potamogeton natans oraz rzęsy trójrowkowej Lemna trisulca. W części południowej zbiornika licznie występuje skrzyp bagienny Equisetum fluviatile.

W granicach pozostałych, pustych obecnie zbiorników, runo jest najczęściej bardzo ubogie. Dominującą rolę mają tu pospolite taksony takie jak ziarnopłon wiosenny Ficaria verna, karbieniec pospolity Lycopus europaeus, czosnaczek pospolity Alliaria petiolata, a rzadziej występują czyściec leśny Stachys sylvatica, gajowiec żółty Galeobdolon luteum, podagrycznik pospolity Aegopodium podagraria, kuklik pospolity Geum urbanum oraz czartawa pospolita Circaea lutetiana. W obszarze 3 stawku odnaleziono kilkudziesięcioosobnikową populację rzadkiej na terenie województwa opolskiego rośliny - łuskiewnika różowego Lathraea squamaria.

Typowe gatunki lasów liściastych zajmują głównie skarpy jaru, gdzie w warstwie drzew dominują dęby szypułkowe, lipy drobnolistne i graby zwyczajne. Szczególnie skarpa od strony zachodniej ma dobrze rozwinięte runo grądowe. Odnotowano tu m.in. takie rośliny jak zawilec gajowy Anemone sylvestris, turzyca leśna Carex sylvatica, czyściec leśny Stachys sylvatica, kokoryczkę wielokwiatową Polgonatum multiflorum, starzec gajowy Senecio fuchsii, gajowiec żółty Galeobdolon luteum, nerecznicę samczą Dryopteris filix-mas, kosmatkę gajową Luzula nemorosa oraz złoć żółtą Gagea lutea. Wśród gatunków grądowych występujących na skarpach odnotowano chronione prawem taksony: przylaszczkę pospolitą Hepatica nobilis (ochrona ścisła, kategoria zagrożenia LC), bluszcz pospolity Hedera helix (ochrona częściowa, niezagrożony), kopytnik pospolity Asarum europaeum (ochrona częściowa, niezagrożony), przytulia wonna Galium odoratum (ochrona częściowa, niezagrożona) i konwalia majowa Convallaria majalis (zaznaczone na Ryc.2, ochrona częściowa, niezagrożona).

Groble pierwszego stawu a także antropogeniczne siedliska zdominowane są przez roślinność synantropijną i łąkową. Najczęstsze są tu: rzepik pospolity Agrimonia eupatoria, skrzyp polny Equisetum arvense, szczawik żółty Oxalis stricta, szczaw zwyczajny Rumex acetosa, świerzbnica polna Knautia arvensis, tobołki polne Thlaspi arvense, traganek szerokolistny Astragalus glycyphyllos, turzyca owłosiona Carex hirta, tymotka łąkowa Phleum pratense, wrotycz zwyczajny Tanacetum vulgare, żmijowiec zwyczajny Echium vulgare, żywokost zwyczajny Symphytum officinale.

Roślinność szuwarowa wokół pierwszego zbiornika jest słabo wykształcona. Odnaleziono nieliczne populacje mozgi trzcinowatej Phalaris arundinacea, wierzbownicy kosmatej Epilobium hirsutum i trzciny pospolitej Phragmites australis.


Zbiorowiska roślinne (siedliska) ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk podlegających ochronie na podstawie Dyrektywy Habitatowej 92/43/EEC Unii Europejskiej.

Obszar projektowanej inwestycji to niewielki jar porośnięty głównie roślinnością zaroślową (dno) i leśną (skarpy). Pierwszy staw otoczony jest roślinnością ruderalną i łąkowo-pastwiskową. Cały teren wtopiony jest w krajobraz polno-łąkowy.

Zgodnie z typologią siedlisk obowiązującą w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe typy siedlisk leśnych na przedmiotowym odcinku strumienia to las łęgowy (dno jaru) oraz las mieszany wyżynny (skarpy jaru).

Na tych siedliskach powinny rozwinąć się dwa typy zbiorowisk: łęg wiązowo jesionowy w odmianie śledziennicowej (Ficario-Ulmetum chrysosplenietosum) w dnie jaru oraz grąd subkontynentalny Tilio-Carpinetum) na skarpach.


Grąd subkontynentalny Tilio cordatae-Carpinetum betuli

Na terenie Gór Opawskich grądy występują przede wszystkim w niższych położeniach, na wypłaszczonych stokach i zrównaniach. Rzadziej notuje się je na stromych zboczach. Skład gatunkowy drzewostanów nie ewidentnie wskazuje na subkontynentalny zespół grądu. Za uznaniem drzewostanów grabowo-dębowo-lipowych za właśnie ten typ fitosocjologiczny przemawia duży udział lipy drobnolistnej Tilia cordata przy niewielkim udziale dębu szypułkowego Quercus robur i grabu Carpinus betulus, a także obecność w runie gatunków o sarmackim typie zasięgu, takich jak zdrojówka rutewkowata Isopyrum thalictroides i przytulia Schultesa Galium schultesii. Są to z reguły zbiorowiska o średnim i małym stopniu degeneracji, o różnie wykształconym runie, z dużym udziałem m.in. takich taksonów jak gwiazdnica wielkokwiatowa Stellaria holostea, czyściec leśny Stachys sylvatica, barwinek pospolity Vinca minor, perłówka jednokwiatowa Melica uniflora, pszeniec gajowy Melampyrum nemorosum, gajowiec żółty Galeobdolon luteum, fiołek leśny Viola reichenbachiana, czworolist pospolity Paris quadrifolia, przytulia wonna Galium odoratum, zawilec gajowy Anemone nemorosa i inne.

Grąd na skarpach jaru najlepiej wykształcony jest w zachodniej części, w oddz. 143Af. Rosną tu ponad stuletnie okazy dębów szypułkowych i lip drobnolistnych. Zbiorowisko to z pewnością klasyfikuje się do chronionego wzorca siedliska - lasów grądowych, kod 9170.
Łęg wiązowo-jesionowy Ficario-Ulmetum minoris

Łęg wiązowo-jesionowy należy do typowo niżowych zespołów leśnych charakteryzujących się dominacją jesionu wyniosłego, wiązu pospolitego i dębu szypułkowego w drzewostanie. Na terenie Śląska Opolskiego las ten w typowej postaci występuje w dolinach większych rzek, przede wszystkim Odry i Nysy Kłodzkiej. Na pogórzu spotyka się najczęściej odmianę ze śledziennicą skrętoległą Chrysosplenium alternifolium. Ten rodzaj fitocenozy spotyka się w wąskich, głębokich dolinach niewielkich cieków wodnych na gliniastych, drobnoziarnistych glebach brunatnych.

Na terenie Gór Opawskich łęg wiązowo-jesionowy został wykazany z doliny Bystrego Potoku przez Krawiecową i in. (1972).

Na przedmiotowym obszarze łęg śledziennicowy wykształcony jest bardzo słabo. Można tu mówić jedynie o potencjalnym siedlisku. Jest to związane głównie z wieloletnią gospodarką leśno-wodną na terenie jaru i brakiem, w szczególności w warstwie drzew i krzewów, gatunków diagnostycznych. Nie można zatem zbiorowiska zaroślowego występującego w dnie jaru klasyfikować jako chronionego siedliska 91F0.



Antropogeniczne zbiorowiska drzew lekkonasiennych

Występują głównie na wschodnich stokach jaru. Dominują tu drzewa młodszych klas wieku, najczęściej brzoza Betula pendula, osika Populus tremula, wierzby Salix sp. a także ałycza Prunus mahaleb i robinia Robinia pseudoacacia. Zbiorowisko to nie posiada istotnej wartości konserwatorskiej.

W pierwszym i jedynym czynnym zbiorniku stawowym odnotowano zbiorowisko rzęsy trójrowkowej Lemnetum trisulcae oraz skrzypu bagiennego Equisetetum limosi. W środkowej części zbiornika rozwinęło się zbiorowisko rdestnicy pływającej Potametum natanti.

Na terenie ścieżek i grobli wykształciły się zbiorowiska dywanowe rzędu Plantaginetalia majoris bez wartości konserwatorskiej. Budują je pospolite rośliny odporne na uszkodzenia mechaniczne, takie jak babka większa Plantago major, rumianek bezpromieniowy Chamomilla suaveolens, życica trwała Lolium perenne, wiechlina roczna Poa annua czy rdest ptasi Polygonum aviculare. Najbardziej rozpowszechnionymi zbiorowiskami tej grupy jest zespół życicy i babki Lolio-Polygonetum arenastri oraz zbiorowisko z Poa annua charakterystyczne dla terenów utwardzonych. Odnotowano także zbiorowisko głowienki pospolitej Prunello-Plantaginetum i situ chudego Juncetum tenuis.


Podsumowanie oceny siedlisk podlegających ochronie na podstawie Dyrektywy Habitatowej 92/43/EEC Unii Europejskiej

9170 - grąd subkontynentalny Tilio-Carpinetum betuli - wykształcony stosunkowo dobrze w oddz. 143Af, odpowiadający klasie "B" w waloryzacji siedlisk Natura2000 Lasów Państwowych.



Ryc. 2. Mapa siedlisk jaru Dolina Mordu.



FAUNA

Fauna badanego obszaru związana jest przede wszystkim z ekosystemami leśnymi i zaroślowymi oraz wodnymi

Wśród najważniejszych taksonów fauny notowanych w sąsiedztwie jaru Dolina Mordu, w tym zagrożonych lub chronionych porozumieniami lub prawem międzynarodowym znajdują się:

Płazy Amphibia

Żaba trawna Rana temporaria (KB-III)

Ropucha szara Bufo bufo (KB-III)

Rzekotka drzewna Hyla arborea (KB-III)



Gady Reptilia

Padalec Anguis fragilis (GSL-R) (KB-III)

Jaszczurka zwinka Lacerta agilis (KB-II, DS-IV)

Zaskroniec Natrix natrix (KB-III)



Ptaki Aves

Bogatka Parus major (KB-II)

Kos Turdus merula (KB-III)

Kowalik Sitta europaea (KB-II)

Modraszka Parus caeruleus (KB-II)

Paszkot Turdus viscivorus (GSL-R) (KB-III)

Pełzacz leśny Certhia familiaris (KB-II)

Pierwiosnek Phylloscopus collybita (KB-II)

Puszczyk Strix aluco (KB-II)

Rudzik Erithacus rubecula (KB-II)

Sierpówka Streptopelia decaocto (KB-III)

Strzyżyk Troglodytes troglodytes (KB-II)

Świergotek drzewny Anthus trivialis (KB-III)

Szarytka Parus palustris (KB-II)

Trznadel Emberiza citrinella (KB-II)

Zięba Fringilla coelebs (KB-III)



Ssaki Mammalia

Wiewiórka Sciurus vulgaris (GSL-V, S-NT) (KB-III)

Jeż zachodni Erinaceus europaeus (KB-III)
Wśród bezkręgowców odnotowano chronionego tygrzyka paskowatego Argiope bruennichii.

Zastosowane skróty:

- regionalna „Czerwona lista kręgowców Górnego Śląska” (GSL) (Czylok i in. 1996),

- „Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce” (P) (Głowaciński red. 2002),

- europejska czerwona lista gatunków ptaków zagrożonych wyginięciem (E) (Tucker i Heath 1994),

- światowa lista zagrożonych gatunków (S) (IUCN 2000).

Stosowane wg tych list skróty kategorii zagrożenia oznaczają:

DD – brak dostatecznych danych o taksonie,

LC, LR – gatunek o niewielkim ryzyku wyginięcia,

NT – gatunek niskiego ryzyka ale bliski zagrożenia,

VU – umiarkowanie zagrożone,

EN – gatunek silnie zagrożony,

R – gatunek rzadki,

V – gatunek narażony na wyginięcie,

E – gatunek skrajnie zagrożony i ginący.

- obecność w II i III załączniku Konwencji Berneńskiej (KB),

- obecność w I załączniku Dyrektywy Ptasiej (DP) i II oraz IV załączniku Dyrektywy Siedliskowej (DS).
Analiza wpływu inwestycji polegającej na Modernizacja 3 zbiorników wodnych oraz budowy 2 nowych tworzących połączony system retencjonowania wody
Wpływ na zadrzewienia

Zakładając odpowiednią staranność podczas wykonywania robót, ostrożność w posługiwaniu się ciężkim sprzętem oraz ochroną poprzez odeskowanie rosnących w sąsiedztwie tras przejazdu maszyn drzew, wpływ inwestycji na zadrzewienia i pojedyncze okazy dendroflory będzie nieistotny. W związku z odbudową zbiorników, usunięciu ulegnie kilkadziesiąt młodych, ok. 10-30 letnich drzew gatunków czeremcha zwyczajna Padus avium, jawor pospolity Acer pseudoplatanus, olsza zwyczajna Alnus glutinosa.


Wpływ na florę

W obszarze dna jaru nie zanotowano gatunków podlegających prawnej ochronie ani zagrożonych. Jedyny interesujący takson tu występujący to łuskiewnik różowy Lathraea squamaria, który uznawany jest za gatunek rzadki na Opolszczyźnie. W Górach Opawskich ma on liczne stanowiska, m.in. w Pokrzywnej k. kąpieliska, na Górze Chrobrego, w Trzebini, w lesie bukowym w okolicy ruin klasztoru Kapucynów i kilka innych. Utrata niewielkiej populacji odnalezionej na badanym obszarze nie ma istotnego znaczenia konserwatorskiego. W związku z tym nie przewiduje się negatywnego oddziaływania na istotne z konserwatorskiego punktu widzenia taksony roślin.


Wpływ na zbiorowiska roślinne, w szczególności na siedliska Natura 2000

Wszystkie prace, w tym ziemne związane z inwestycją nie naruszą zbiorowisk roślinnych podlegających prawnej ochronie, w szczególności grądu subkontynentalnego Tilio-Carpinetum. W dnie jaru dominują nieklasyfikowalne fitosocjologiczne, regeneracyjne stadia łęgu śledziennicowego w fazie inicjalnej, bez większego znaczenia konserwatorskiego.

Nie przewiduje się zatem negatywnego wpływu inwestycji na zbiorowiska roślinne, w tym siedliska Natura 2000 podlegające prawnej ochronie.

Wpływ na faunę, w tym gatunki dyrektywowe

Realizacja inwestycji oraz późniejsze wykorzystanie zbiorników wodnych, nie wpłynie zasadniczo na chronione i zagrożone gatunki fauny. Nie zanotowano istotnych populacji fauny w granicach niewielkich powierzchniowo obszarach posadowienia budowli hydrotechnicznych. Miejsca występowania gatunków chronionych sąsiadujące bezpośrednio z obszarami stawków i budowli hydrotechnicznych również nie zostaną naruszone. Nowe stawki położone w krajobrazie leśno-łąkowo-polnym z pewnością staną się istotnym uzupełnieniem siedliskowym i przyczynią się do polepszenia warunków bytowania wielu taksonów fauny. Dotyczy to nie tylko grup gatunków łownych, ale także istotnych z konserwatorskiego punktu widzenia owadów, ptaków i ssaków.


Wpływ na sieć ekologiczną Natura 2000 i inne obszary podlegające prawnej ochronie
Nie przewiduje się wpływu na sieć ekologiczną Natura 2000 w województwie opolskim. Obszar ostoi Góry Opawskie PLH160007 należy do najważniejszych i najcenniejszych obszarów chronionych Śląska Opolskiego. Jednak w związku z charakterem inwestycji i brakiem jakiegokolwiek wpływu na ekosystemy, nie wystąpią negatywne oddziaływania na reżim i stosunki wodne obszaru, funkcje korytarza ekologicznego, ekosystemy i gatunki będące walorami klasyfikującymi ostoję Góry Opawskie. Planowana inwestycja w szczególności nie spowoduje obniżenia jakości i ograniczenia powierzchni typów siedlisk podlegających ochronie na mocy dyrektywy siedliskowej UE, zatem z punktu widzenia ochrony siedliskowej nie wpłynie negatywnie na SOO Góry Opawskie.
Oddziaływania skumulowane

Nie przewiduje się skumulowanych oddziaływań w związku z planowaną inwestycji. W sąsiedztwie przedmiotowego jaru nie planuje się innej infrastruktury hydrotechnicznej czy turystyczno-rekreacyjnej.



Oddziaływania transgraniczne

Mimo granicznego położenia SOO Góry Opawskie nie przewiduje się istotnych, negatywnych oddziaływań transgranicznych. Stosując podane poniżej zalecenie, można niemal wyeliminować jakiekolwiek negatywne oddziaływania projektowanej inwestycji i tym samym ryzyko oddziaływań transgranicznych.


Propozycje ograniczenia negatywnego wpływu

Aby wyeliminować lub ograniczyć negatywne wpływy odbudowy zbiorników wodnych w jarze Dolina Mordu na środowisko przyrodnicze proponuje się:



  1. Podczas używania ciężkiego sprzętu zabezpieczyć duże drzewa rosnące w bezpośrednim sąsiedztwie tras przejazdu maszyn,

  2. Place składowe materiałów budowlanych, w tym tłucznia, grysów i innych materiałów zorganizować w miejscach występowania roślinności ruderalnej lub segetalnej (np. poza obszarem lasów lub też na rozdrożach leśnych),

  3. Roboty przeprowadzić w jak największym zakresie poza okresem lęgowym ptaków i wiosennymi migracjami płazów i gadów.

  4. Wszelkie prace zaleca się przeprowadzić poza okresem rozrodu i rozwoju larwalnego płazów (okres ten trwa od początku marca do końca maja).


Wnioski

  1. Obszar inwestycji, tj. jar Dolina Mordu w Górach Opawskich to teren o umiarkowanych walorach przyrodniczych, których ochrona ma znaczenie lokalne.

  2. Na szczególna uwagę zasługują chronione gatunki roślin i zwierząt związane z ekosystemami leśnym, w szczególności grądu subkontynentalnego.

  3. Na badanym terenie, w miejscach planowanych prac budowlanych nie stwierdzono aktualnie istniejących populacji gatunków roślin podlegających ochronie prawnej lub zagrożonych.

  4. W sąsiedztwie planowanej inwestycji występuje jeden typ siedliska podlegającego prawnej ochronie na mocy Dyrektywy Siedliskowej. Inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na to siedlisko.

  5. Realizacja projektu nie będzie miała negatywnego wpływu na SOO PLH160007 Góry Opawskie.


Literatura

Badora K., Badora K., Hebda G., Nowak A. 2007. Charakterystyka, diagnoza i waloryzacja przestrzeni przyrodniczej województwa opolskiego dla potrzeb opracowania ekofizjograficzngo województwa opolskiego. Departament Planowania Przestrzennego, Urząd Marszałkowski w Opolu, Opole.

Buczek Z. 1993. Inwentaryzacja florystyczna Góry Chrobrego i okolic na terenie Parku Krajobrazowego Gór Opawskich (mnsc).

Gębala M. 2008. "Ciekawe rośliny Gór Opawskich". Rocznik Głuchołaski 2008. Towarzystwo Przyjaciół Głuchołaz, Głuchołazy.

Głowaciński Z. (red.) 2002. Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. IOP PAN. Kraków.

Kornaś J. 1972. Wpływ człowieka i jego gospodarki na szatę roślinną Polski – flora synantropijna (W): Szafer K., Zarzycki K (red.). Szata rośłinna Polski I. PWN, Warszawa. s. 95-128.

Krawiecowa A., Kuczyńska I., Gołowin S. 1963. Rośliny naczyniowe Gór Opawskich. Acta Univ. Wrat. 14, Prace Bot. 1: 3-142.

Kuczyńska I. 1972. Zbiorowiska leśne Gór Opawskich. Acta Univ. Wrat. 149, Prace Bot. 14: 1-60.

Kuźniewski E. 1991. Inwentaryzacja przyrodnicza projektowanych w Parku Krajobrazowym „Góry Opawskie” leśnych rezerwatów „Las Bukowy” i „Cicha Kotlina”. (mnsk.) Opole.

Kuźniewski E., Leśniański G., Tyszkowski M. 1993. Szata roślinna. W: K. Dubel (red.). Monografia Parku Krajobrazowego Krajobrazowego „Góry Opawskie”. Studia i Monografie Nr 209, WSP Opole, s. 29-43.

Matuszkiewicz W. 2001. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Vademecum Geobotanicum 3. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 537.

Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A. & Zając M. 2002. Flowering Plants and pteridophytes of Poland - a checklist. – W: Z. Mirek (red.), Biodiversity of Poland 1. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science, Kraków, 442 pp.

Nowak A. (red.). 2001. Ostoje przyrody Natura 2000 w Województwie Opolskim. Zeszyt Specjalny OTPN, Opole, ss. 173.

Nowak A. 2002. Podrzeń żebrowiec Blechnum spicant (L.) Roth.: 96 [w:] Nowak A., Spałek K. (red.) Czerwona Księga Roślin Województwa Opolskiego. OTPN, Opole, ss. 160.

Nowak A., Nowak S. 2003. Threatened and rare vascular plant species of the Czech-Polish borderland in Opole Silesia. Časopis Slezskeho Zemskeho Muzea (A), 52: 151-156.

Nowak A., Nowak S. 2008. Anthropogenic changes of Opole Silesia plant cover (Poland, Central Europe). pp. 77-98. [In:] Nowak A., Nobis M., Kusza G. (eds). Some aspects of nature conservation and environmental protection in Poland and Tajikistan. Stow. Ochr. Przyr. BIOS, Opole, 201 pp.

Nowak A., Nowak S., Spałek K. 2008. Red list of vascular plants of Opole province - 2008. Opol. Scient. Soc., Nature Journal, 41: 141-158.

Nowak A., Spałek K. (red.). 2002. Czerwona Księga Roślin Województwa Opolskiego. ADAN, Opole, ss. 160.

Sitko M. 1998. Góry Opawskie. Przewodnik. Księgarnia Zygmunta Raby, Głuchołazy, ss. 204.

Tomiałojć L. (red.). 1993. Ochrona przyrody i środowiska w dolinach nizinnych rzek Polski. IOP PAN, Kraków. ss. 233.



Tomiałojć L. (red.). 1995. Ekologiczne aspekty melioracji wodnych. IOP PAN, Kraków. ss. 159.



©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość