Strona główna

Centralna kartoteka haseł wzorcowych


Pobieranie 37.76 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar37.76 Kb.
CENTRALNA KARTOTEKA HASEŁ WZORCOWYCH (CKHW)

W Centrum NUKAT


1988 r. Zapoczątkowanie w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie (BUW) prac nad formatami MARC.
1990 r. Początek prac nad zasadami tworzenia khw.
1991 r. Rozpoczęto tworzenie kartkowej kartoteki haseł osobowych i korporatywnych. Od połowy tego roku rozpoczęto prace nad językiem haseł przedmiotowych KABA (Katalogi Automatyczne Bibliotek Akademickich), którego słownictwo przedstawia się w formie kartoteki wzorcowej.
1992 r. do współpracy przystępują jeszcze trzy biblioteki: Biblioteka Jagiellońska, Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego, Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej
1993 r. po instalacji systemu VTLS na serwerze BUW scalono kartoteki i założono Centralną Kartotekę Haseł Wzorcowych. Kontrola i obsługa tej bazy obciążyła pracowników BUW, którzy tę dodatkową pracę wykonywali na ogół obok dotychczasowych obowiązków służbowych
1996 r. wiosną tego roku Ministerstwo Edukacji Narodowej przyznało Bibliotece Uniwersyteckiej fundusze na zatrudnienie 16 osób do obsługi CKHW; umożliwiło to powstanie 1 czerwca 1996 r. Centrum Formatów i Kartotek Haseł Wzorcowych (CFiKHW) działającego w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. W tym czasie liczba współpracujących bibliotek wzrosła do dziewięciu. Strukturę Centrum tworzyły dwa ośrodki:
Ośrodek Formatów i Kartotek Haseł Formalnych, który kontroluje tworzenie haseł osobowych, korporatywnych, tytułów ujednoliconych oraz tytułów serii;
Ośrodek Języka i Kartoteki Wzorcowej KABA, który koordynuje i kontroluje tworzenie kartoteki wzorcowej języka haseł przedmiotowych KABA.
1998 r. w styczniu tego roku przedstawiciele bibliotek stosujących oprogramowania VTLS i Horizon oraz przedstawiciele Biblioteki Narodowej rozpoczęli rozmowy na temat Narodowego Uniwersalnego Katalogu Centralnego NUKAT budowanego metodą współkatalogowania.
2002 r. zdecydowano, że jednostką organizacyjną katalogu centralnego będzie CFiKHW przekształcone w Centrum NUKAT. Przeprowadzono migrację Centralnej Kartoteki Haseł Wzorcowych do systemu Virtua, a od 10 czerwca uruchomiono katalog centralny. Współpracujące biblioteki rozpoczęły wprowadzanie rekordów kartoteki haseł wzorcowych, następnie od 5 lipca rekordów bibliograficznych. 21 września Centralny Katalog Czasopism CKTCZ został przejęty do Katalogu NUKAT. Od 30 września także rekordy bibliograficzne dla czasopism są wprowadzane w NUKAT.
Obecnie Centrum NUKAT współpracuje z Biblioteką Narodową i 35 bibliotekami, które pracują w pięciu zintegrowanych systemach bibliotecznych: Aleph, Horizon, Prolib, Virtua, VTLS. Rekordy haseł wzorcowych tworzy ok. 550 bibliotekarzy.
Rekord khw tworzy się według instrukcji:
1. Hasła osobowe, korporatywne i tytułowe : zasady sporządzania rekordów kartoteki haseł wzorcowych / pod red. A. Paluszkiewicz i M. Lenartowicz. - Warszawa, 1999
2. Anna Paluszkiewicz. Format MARC 21 rekordu kartoteki haseł wzorcowych.

Wyd. 2 zm. i popr. Warszawa 2009. [Dostęp: http://www.nukat.edu.pl/nukat/book/MARC21_khw-090514.pdf
ZAWARTOŚĆ REKORDU KARTOTEKI HASEŁ FORMALNYCH
Format MARC 21 rekordu khw obsługuje zautomatyzowane khf oraz khp.
Rekord khf zawiera pola stałej długości i pole zmiennej długości. Pole stałej długości – 008 – zawiera dane kontrolne. Obejmuje ono 40 znaków ponumerowanych od 00 do 39 przeznaczonych na kody 18 różnych informacji dotyczących rekordu i hasła, dla którego rekord został utworzony.
Pola zmiennej długości poprzedzone są trzycyfrowymi etykietami; pierwsza cyfra określa funkcję pola w rekordzie khw.
0XX Informacje kontrolne, numery identyfikacyjne i symbole klasyfikacji

1XX Hasło rekordu

4XX Tropy zob.

5XX Tropy zob. też


6XX Uwagi

Typ hasła identyfikowany jest przez dwie ostatnie cyfry etykiety pola z grupy pól 1XX, 4XX, 5XX w sposób następujący:


X00 Nazwa osobowa

X10 Nazwa instytucji

X11 Nazwa imprezy

X30 Tytuł


Zapisane w polu 1XX hasło rekordu jest podstawowym, obowiązkowym elementem rekordu. Każdy rekord musi zawierać jedno pole z grupy 1XX.

Pola o etykietach 4XX zawierają warianty hasła rekordu. Na podstawie zawartości tych pól są automatycznie generowane odsyłacze ogólne „zob.”


Pola o etykietach 5XX zawierają hasła związane z hasłem rekordu zapisanym w polu 1XX. Na podstawie zawartości tych pól są automatycznie generowane odsyłacze uzupełniające „zob. też.”
Pola o etykietach 6XX zawierają uwagi dotyczące znaczenia i zakresu stosowania hasła rekordu (667, 680). Umieszcza się tu także informacje o źródłach wykorzystanych przy ustalaniu hasła (670, 675). Pole 665 stosowane jest tylko w rekordach haseł korporatywnych. Zawiera ono historię ciała zbiorowego, dla którego utworzono rekord.
REKORD KHW DLA HASŁA OSOBOWEGO
Pola zmiennej długości:
010 numer kontrolny rekordu
040 instytucja sporządzająca rekord

\a Instytucja, która przygotowała dane do khw (NP)

\c Instytucja, która sporządziła rekord (NP)

\d Instytucja, która zmodyfikowała rekord (P)

040 \a KR U/AK \c KR U/AK \d WA U/BM
100 hasło rekordu – nazwa osobowa

Wskaźnik pierwszy



  1. hasło zaczyna się od imienia lub stanowi nazwę podaną w naturalnej

kolejności składników

  1. hasło zaczyna się od nazwy, w której nazwisko (pojedyncze lub

złożone) zostało przesunięte na pierwsze miejsce.

Wskaźnik drugi – nie używany


Kody podpól:

\a Nazwa osobowa (NP)

\b Numeracja (NP)

\c Dopowiedzenie inne niż daty biograficzne

\d Daty biograficzne

100 1 \a Centkiewiczowa, Alina \d (1907-1993).

100 1 \a Żbikowska-Migoń, Anna \d (1944- ).

100 0 \a Jan z Koszyczek \d (14..-15..).

100 0 \a Gracja Patrycja \c (księżna Monako ; \d 1929-1982).
400 tropy „zob.” – warianty hasła rekordu nie przyjęte jako ujednolicone (P)

Wskaźniki i kody podpól są takie same jak w polu 100

100 1 \a Sienkiewicz, Henryk \d (1846-1916).

400 0 \a Litwos.


500 tropy „zob. też” – hasła związane z hasłem rekordu (P)

Wskaźniki i kody podpól są takie same jak w polu 100

100 1 \a Zbych, Andrzej

500 1 \a Szypulski, Andrzej \d (1936- ).

500 1 \a Safjan, Zbigniew \d (1922- ).
667 Uwaga ogólna nie przeznaczona do prezentacji publicznej (P)

Wskaźnik pierwszy – nie używany

Wskaźnik drugi – nie używany

Kody podpól:

\a Uwaga (NP)

100 1 \a Białkowski, Grzegorz \d (1932-1989).

667 \a Fizyk, poeta, eseista. Pseud.: Antoni Szymanek.
670 Źródło, w którym znaleziono informacje (P)

Wskaźniki – nie używane

Kody podpól:

\a Źródło informacji (NP)

\b Znaleziona informacja (NP)

670 \a PAnt. - 1992

670 \a PB’1997 poz. 1481

670 \a Klęski wojenne / Antoni Szymanek. - Warszawa, 1983.

670 \a Fizyka statystyczna / L. Landau i E. Lifszic. - Warszawa, 1959.

\b Tł. z jęz. ros.


675 Źródła, w których nie znaleziono informacji (NP)

Wskaźniki – nie używane

Kody podpól:

\a Źródło (P)



  1. \a INP’1992/1993 \a KjK. – 1993


ĆWICZENIE 1
Należy utworzyć rekord khw dla autora poniższej książki:
Strona tytułowa

okładka książki




Tworząc rekord khw dla hasła osobowego należy:


  1. Wykorzystać informacje występujące w książce: odpisać nazwę autora występującą na stronie tytułowej; przeczytać biogram zwracając uwagę na datę urodzenia oraz wyrażenia charakteryzujące jego twórczość.




  1. Sprawdzić w bazach Biblioteki Narodowej [http://www.bn.org.pl/] >Bibliografia narodowa > Książki > Przewodnik Bibliograficzny (MARC 21, 1973 - ) jaką formę ma nazwa autora w haśle ujednoliconym. Hasło z Przewodnika Bibliograficznego jest hasłem wzorcowym (autorytatywnym).

Określ, która nazwa jest wariantem hasła wzorcowego.


  1. Zapisać źródła:

PB’2003 poz. 15043

Oddech / Leszek A. Moczulski. – Kraków, 1979.


4. Połączyć się przy pomocy klienta systemu Virtua z bazą szkoleniową (test); wpisz dwa razy słowo „staff” w okienka do logowania. Formularz dla rekordu khw dla hasła osobowego nazywa się get100.wfm

ĆWICZENIE 2
Na stronie tytułowej występują dwie nazwy: autora wierszy i współtwórcy, który dokonał wyboru wierszy i poprzedził je wstępem.

W rekordzie bibliograficznym będą potrzebne dwa hasła wzorcowe: hasło główne w polu 100 dla autora i hasło dodatkowe w polu 700 dla współtwórcy.




Ćwiczenie polega na utworzeniu dwóch rekordów khw dla twórców działających w Polsce. W tym celu należy:
1. Wykorzystać informacje występujące w książce: odpisać nazwy występujące na stronie tytułowej; w książce nie podano informacji biograficznych o osobach ze strony tytułowej.
2. Sprawdzić w bazach Biblioteki Narodowej [http://www.bn.org.pl/] >Bibliografia narodowa > Książki > Przewodnik Bibliograficzny (MARC 21, 1973 - ) jaką formę ma nazwa autora w haśle ujednoliconym. Hasło z Przewodnika Bibliograficznego jest hasłem wzorcowym (autorytatywnym). Określ, która nazwa jest wariantem hasła wzorcowego .
3. Znajdź w Internecie informacje o autorze i współtwórcy książki (np. w: http://encyklopedia.pwn.pl/. Zwróć uwagę na inne formy nazwy tam występujące i daty życia.

4. Zapisz źródła:

Przewodnik Bibliograficzny PB’ XXXX poz. XXXXX

Internet http://encyklopedia.pwn.pl/

Książka

Kp. Wiersze wybrane / Adam Asnyk. – Warszawa, 1973.

Kp. Wiersze wybrane / Adam Asnyk. – Warszawa, 1973. \b Wybór i wstęp

ĆWICZENIE 3
Na stronie tytułowej występują trzy nazwy: autora starożytnego, tłumacza i autora wierszy.

W rekordzie bibliograficznym będą potrzebne trzy hasła wzorcowe: hasło główne w polu 100 dla autora i dwa hasła dodatkowe w polach 700 dla współtwórców.


Ćwiczenie polega na utworzeniu trzech rekordów khw:


W przypadku autora starożytnego należy:
1. Zapoznać się z zasadami ujednolicania nazw starożytnych przedstawionymi w instrukcji w rozdz. 2.3.5 Dawne nazwy osobowe, s. 23


  1. Sprawdzić jakie informacje o Horacym podaje encyklopedia elektroniczna




  1. Sprawdzić jak wygląda hasło w Słowniku pisarzy antycznych / pod red. Anny Świderkówny. – Warszawa, 2001. W CKHW stosuje się skrót: PAnt. - 2001




  1. Sprawdzić jakie hasło stosuje Przewodnik Bibliograficzny




  1. Określić wzorcową formę hasła i jego warianty; zapisać notatkę o autorze; podać źródła



W przypadku twórców polskich należy:


1. Wykorzystać informacje występujące w książce: odpisać nazwy występujące na stronie tytułowej; w książce nie podano informacji biograficznych o osobach ze strony tytułowej.
2. Sprawdzić w bazach Biblioteki Narodowej [http://www.bn.org.pl/] >Bibliografia narodowa > Książki > Przewodnik Bibliograficzny (MARC 21, 1973 - ) jaką formę ma nazwa autora w haśle ujednoliconym. Hasło z Przewodnika Bibliograficznego jest hasłem wzorcowym (autorytatywnym).

Określ, która nazwa jest wariantem hasła

3. Uwagę o twórcach (pole 667) zredaguj na podstawie hasła w: http://encyklopedia.pwn.pl/

oraz http://nauka-polska.pl ; z menu wybierz: Ludzie nauki


Zwróć uwagę na inne formy nazwy tam występujące i daty życia.
4. Zapisz źródła:

PB’ XXXX poz. XXXXX



http://encyklopedia.pwn.pl/

http://nauka-polska.pl

Opis książki w pierwszym stopniu szczegółowości







©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość