Strona główna

Cesarstwo Rzymskie w I w n. e. Cele lekcji


Pobieranie 15.62 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar15.62 Kb.

Cesarstwo Rzymskie w I w. n.e.

1. Cele lekcji

a) Wiadomości


Uczeń zna:

  • przebieg scalania Imperium Rzymskiego w czasach dynastii julijsko-klaudyjskiej,

  • nowe podboje w czasach panowania Klaudiusza i Nerona,

  • daty ważnych wydarzeń w Cesarstwie Rzymskim w I w. n.e.,

  • dokonania Tyberiusza, Kaliguli, Klaudiusza, Nerona, Wespazjana, Tytusa, Domicjana, Decebala.

b) Umiejętności


Uczeń potrafi:

  • omówić przyczyny dalszej ekspansji terytorialnej Rzymu, pomimo podtrzymywania głównych założeń polityki Oktawiana Augusta,

  • wskazać na mapie kierunki tejże ekspansji,

  • opisać dominujące tendencje w kulturze rzymskiej za panowania dynastii julijsko-klaudyjskiej i Flawiuszy,

  • wskazać na mapie miejsca: Pompeje, Herkulanum,

  • rozpoznać na ilustracji zabytki: amfiteatr Flawiuszy, Łuk Tytusa,

  • krytycznie odczytywać źródła historyczne.

2. Metoda i forma pracy


Praca z mapą, wykład, rozmowa nauczająca, nauczanie zbiorowe

3. Środki dydaktyczne


Mapa, atlasy, materiał ikonograficzny na podstawie albumów Historia starożytnego Rzymu i Pompeje. Przewodnik po starożytnym mieście

4. Przebieg lekcji

a) Faza przygotowawcza


  1. Czynności organizacyjne (wprowadzenie uczniów do klasy, sprawdzenie listy obecności).

  2. Nawiązanie do poprzedniej lekcji. (Przypomnienie wiadomości o ustanowieniu pryncypatu przez Oktawiana Augusta: założenia jego polityki zagranicznej i wewnętrznej, osiągnięcia kulturowe w czasach jego panowania).

b) Faza realizacyjna


Wykład nauczyciela (załącznik 1.)

W toku wykładu:



  • uczniowie lokalizują na mapie wszystkie wymienione obszary,

  • nauczyciel prezentuje ilustracje przedstawiające omawiane budowle.

c) Faza podsumowująca


W formie rozmowy nauczającej:

Pomimo często szyderczych uwag pod adresem wielu cesarzy przekazanych nam przez senacką tradycję, wszystko wskazuje na to, że zarówno władcy wywodzący się z dynastii julijsko-klaudyjskiej jak i Flawiusze kontynuowali wytyczne polityki Oktawiana Augusta: konsolidację obszarów wokół Morza Śródziemnego oraz nieliczne podboje przy zachowaniu poprawnych stosunków z najniebezpieczniejszym przeciwnikiem na wschodzie – Partami. Te aksjomaty (poza nielicznymi modyfikacjami) pozostawały obecne w polityce wszystkich cezarów I wieku n.e.


5. Bibliografia


  1. Conti F., Historia starożytnego Rzymu, Radwan, Warszawa 2004.

  2. Jaczynowska M., Dzieje Imperium Romanum, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.

  3. Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich - pryncypat, Iskry, Warszawa 1986.

  4. Nappo S., Pompeje. Przewodnik po starożytnym mieście, Arkady, Warszawa 2000.

  5. Swetoniusz, Żywoty cezarów, Ossolineum, Wrocław 1987.

  6. Tacyt, Dzieła, Czytelnik, Warszawa 2004.

  7. Ziółkowski A., Historia Rzymu, Wydawnictwo Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 2004.

6. Załączniki

a) Wykład nauczyciela


załącznik 1.

Następcą Oktawiana został jego przybrany syn (biologiczny potomek jego żony Liwii) Tyberiusz (14-37 r.), doświadczony wódz i administrator. Tym samym – wbrew nadziejom senatorów – nie doszło do odrodzenia Republiki, zamiast tego Rzym stał się monarchią rządzoną przez dynastię julijsko-klaudyjską (nazwa ta pochodzi od dwóch rodzi – Juliuszów i Klaudiuszów – z których rekrutowali się władcy tejże dynastii). Tyberiusz starał się kontynuować stabilizacyjną politykę swego poprzednika. Wbrew obiegowej opinii również jego następca – Kaligula (37-41 r.) – kierował się wytycznymi Augusta.

Do nowych podbojów doszło dopiero za panowania kolejnego cesarza – Klaudiusza (41-54 r.), kiedy to Rzymianie przeprawili się do Brytanii i w krótkim czasie uczynili z prawie całej wyspy (bez Kaledonii – czyli dzisiejszej Szkocji) nową prowincję. (Wszystkie wymienione obszary uczniowie lokalizują na mapie).

Następca Klaudiusza – Neron (54-68 r.) – podjął się umocnienia rzymskich wpływów na terenie Armenii stanowiącej kondominium, (czyli wspólną strefę kontroli) zarówno rządzonego przezeń Imperium, jak i Partów.

Za panowania tych władców dało się zauważyć postępującą romanizację prowincji. Wynikało to z zaawansowania ówczesnej rzymskiej cywilizacji, dysponującej śmiałymi rozwiązaniami architektonicznymi (łuk, kopuła, kolumnada, stałe mosty, wielopiętrowe budynki, akwedukty, fontanny, kanalizacja) i organizacyjnymi. W miarę wygodny tryb życia w rzymskich miastach (zwłaszcza w porównaniu z koczowaniem np. w germańskich lasach) i rozwój handlu pod osłoną rzymskich legionów, wpłynął na przyswajanie wzorców znad Tybru, dzięki czemu stopniowo realizowano założenia konsolidacji Imperium.

Przy tej okazji dało się też zauważyć postępującą hellenizację samych Rzymian, stąd zwykło się mówić, że podbita Hellada pokonała swego zwycięzcę poprzez narzucenie własnych standardów kulturowych. Dało się to zauważyć także w zachowaniu niektórych cesarzy. Klaudiusz był namiętnym (choć prawdopodobnie nie wybitnym) historiografem wzorującym się na Tukidydesie, z kolei Neron miał się uważać za poetę równego Homerowi. Oba przykłady jasno wskazują, w jakim ośrodku kulturowym Rzymianie poszukiwali swych wzorców.

Przypisywane Neronowi okrucieństwa (liczne zabójstwa, spalenie Rzymu w 64 r.) – być może w znacznym stopniu niesłusznie (za sprawą niechętnych mu senatorskich historyków) – przyczyniły się do rozpętania buntu, w którego efekcie popełnił on samobójstwo.

Rok jego śmierci (68) przeszedł do historii jako rok trzech cesarzy ze względu na pojawienie się tyluż pretendentów do cesarskiego tronu. Ostatecznym zwycięzcą okazał się dowódca wojsk tłumiących powstanie w Judei (66-73 r.) – Wespazjan (69-79). Tym samym stał się założycielem nowej dynastii – Flawiuszów. Był on zdolnym zarządcą, stąd jego panowanie przyczyniło się do wzmocnienia Imperium.

Krótkie panowanie jego syna Tytusa (79-81) przeszło do historii za sprawą spektakularnych budowli, które stały się symbolem rzymskiej sprawności architektonicznej – amfiteatr Flawiuszy, czyli Koloseum oraz łuk upamiętniający stłumienie żydowskiego powstania. (Warto przedstawić ilustracje przedstawiające te budowle).

Najbardziej znanym epizodem tego czasu była katastrofa na południu Italii wywołana wybuchem Wezuwiusza (24 sierpnia 79 r.). W jej efekcie masa pyłów wulkanicznych zasypała pobliskie miasto Pompeje, powodując śmierć większości tamtejszych mieszkańców. Ludność Herkulanum zdołała się ewakuować. (W tym momencie można zaprezentować uczniom album „Pompeje. Przewodnik po starożytnym mieście”).

Według, jak zawsze niepewnej, historiografii senatorskiej, panowanie brata Tytusa – Domicjana (81-96r.) jawi się jako jedno pasmo mordów i terroru, zwłaszcza wobec senatorów. Prawdopodobnie, rzeczywiście dążył on do wzmocnienia swej władzy, nie starając się skrywać pod pozorami komedii Republiki. Nie da się jednak ukryć także jego sukcesów, do których należała dalsza konsolidacja rzymskiego stanu posiadania. Wielką próbą okazał się najazd Daków – silnego związku plemiennego zza Dunaju – na prowincję Myzję (85 r.).

Rzymska wyprawa odwetowa nie przyniosła spodziewanych rezultatów, toteż Domicjan zmuszony był zawrzeć upokarzający układ z królem Daków Decebalem (89r.).



W roku 96 zawiązano spisek przeciw cezarowi, zapewne za sprawą senatorów. Domicjan zginął zasztyletowany, jego miejsce zajął jeden z sędziwych senatorów – Marek Nerwa.

7. Czas trwania lekcji


45 minut

8. Uwagi do scenariusza


brak


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość