Strona główna

Charakter prawny Unii – przeniesienie kompetencji, podział i wykonywanie od 1 grudnia 2009


Pobieranie 140.47 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar140.47 Kb.
Prof. Anna Wyrozumska

Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ

Jean Monnet Chair of European Constitutional Law

Wstęp do prawa europejskiego 2009 - 2010


Charakter prawny Unii – przeniesienie kompetencji, podział i wykonywanie od 1 grudnia 2009 r.1



1. Przeniesienie suwerennych kompetencji, aby osiągnąć wspólne cele


  • 26/62 Van Gend en Loos2




  • pełne przeniesienie = Komptenzkomptenz / meta-komptencja – zdolność określania własnych kompetencji, zmiana bez potrzeby odwoływania się do innego ciała




  • traktaty zmieniające rozszerzają kompetencje = „utrata” ich przez PCz




  • TL/art. 1 TUE/ „Unia zastępuje Wspólnotę Europejską i jest jej następcą prawnym”




  • osobowość prawna art. 47 TUE/ ale tylko kompetencje przyznane/ powrót kompetencji do PCz




  • członkostwo w UE art. 49, wystąpienie z UE art. 50 TUE



2. Konstytucyjny charakter Traktatów


  • nowy porządek prawny” 26/62 Van Gend en Loos/ „własny porządek prawny” 6/64 F. Costa v. ENEL




  • Opinia 1/91  „...Traktat EWG, chociaż zawarty w formie umowy międzynarodowej, niemniej stanowi kartę konstytucyjną Wspólnoty opartą na zasadzie praworządności”




  • nadrzędność prawa wynikającego z Traktatów/ prawo pierwotne/ ETS nie może kontrolować legalności




  • procedura zmiany Traktatów art. 48 TUE (zwykła i uproszczona)




  • konstytucyjnych charakter zakłócony  Protokoły  opt-outs




  • Traktat ustanawiający konstytucję dla Europy z 2004




    • Problem z terminem konstytucja3/ podobnie TM – „o celu federalnym”  zastąpiony „coraz ściślejszy związek między narodami Europy”



Konstytucja = zbiór podstawowych zasad, zgodnie z którymi działa państwo lub inna organizacja


  • Czy UE powinna mieć konstytucję?




  • UE nie jest państwem federalnym m.in. :




    • brak Komptenzkomptenz




    • niekompletna kompetencja zewnętrzna




    • brak jednego prawodawcy




    • brak jednego ciała reprezentującego na zew./ brak rządu federalnego




    • brak demos/ jednej tożsamości narodowej




  • Potwierdzenie poszanowania tożsamości i podstawowych funkcji państwa



Artykuł 4 ust. 2 TUE

2. Unia szanuje równość Państw Członkowskich wobec Traktatów, jak również ich tożsamość narodową, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu regionalnego i lokalnego. Szanuje podstawowe funkcje państwa, zwłaszcza funkcje mające na celu zapewnienie jego integralności terytorialnej, utrzymanie porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego. W szczególności bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego Państwa Członkowskiego.


  • Potwierdzenie oparcia na wspólnych wartościach



Artykuł 2 TUE

Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.
3. Demokratyczny charakter Unii


  • Deficyt demokratyczny



    • (główne decyzje R, brak jawności i przejrzystości, QMV, słaba kontrola PE Szczyt w Laeken 2001




    • Brak jawności i otwartości - uznany za jedną z przyczyn odrzucenia TUE/ TM przez Danię; TN przez Irlandię




  • Orzeczenia ETS i art. 255 TWE/TA




  • Wzmocnienie w TL np.:




    • art. 15 TUE, art. 1 TUE



      • zasada otwartości




      • obrady dot. projektu aktu prawodawczego PE i R jawne



      • prawo dostępu do dokumentów instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii/ ale ograniczenia z uwagi na interes publiczny lub prywatny



      • publikacja dokumentów




    • nowy tytuł II TUE o zasadach demokratycznych Unii, np.:




      • obywatelska inicjatywa polityczna / 1 mln obywateli ze „znacznej liczby PCz”




      • wzmocnienie roli parlamentów narodowych


4. Podstawowy element porządku konstytucyjnego  wertykalny podział kompetencji



  • Związek między kompetencjami Unii a prymatem prawa Unii




    • Prymat tylko w zakresie kompetencji / zakres kompetencji wskazuje ogólnie art. 3 TUE/ szczegółowe w kolejnych rozdziałach




    • Jeśli WE ma kompetencje, PCz nie mogą działać sprzecznie (22/70 Komisja v Rada (ERTA))




  • Podstawą kompetencji = Przeniesienie suwerennych kompetencji/ Van Gend zasada przyznania wyznacza granice kompetencji Unii (art. 5 TUE )




    • Wykonywanie kompetencji podlega zasadom pomocniczości i proporcjonalności




    • Kompetencje nieprzyznane Unii w Traktatach należą do Państw Członkowskich


Kompetencje nie są dzielone według dziedzin, lecz ograniczone ”funkcyjnie” tym co jest niezbędne do osiągnięcia celów i wypełnienia zadań.

4.1. Komptencje wyłączne i dzielone



kompetencja wyłączna UE = „jedynie Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast Państwa Członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii” (art. 2 ust. 1 TFUE)

Artykuł 3 TFUE
1. Unia ma wyłączne kompetencje w następujących dziedzinach:

a) unia celna;

b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego;

c) polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro;

d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa;

e) wspólna polityka handlowa.

2. Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich zawarcie zostało przewidziane w akcie prawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.

kompetencjA dzielonA = „Unia i Państwa Członkowskie mogą stanowić prawo i przyjmować akty prawnie wiążące w tej dziedzinie. Państwa Członkowskie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim Unia nie wykonała swojej kompetencji. Państwa Członkowskie ponownie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim Unia postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.” (art. 2 ust. 2 TFUE)
Artykuł 4
1. Unia dzieli kompetencje z Państwami Członkowskimi, jeżeli Traktaty przyznają jej kompetencje, które nie dotyczą dziedzin określonych w artykułach 3 i 6.
2. Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do następujących głównych dziedzin:
a) rynek wewnętrzny;

b) polityka społeczna w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie;

c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna;

d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych;

e) środowisko naturalne;

f) ochrona konsumentów;

g) transport;

h) sieci transeuropejskie;

i) energia;

j) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;

k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie.
3. W dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.
4. W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań i wspólnej polityki, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.

4.2. Kompetencje koordynacyjne i inne

Artykuł 2 TFUE cd.

3. Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki gospodarcze i zatrudnienia na zasadach przewidzianych w niniejszym Traktacie, do których określenia Unia ma kompetencję.


4. Zgodnie z postanowieniami Traktatu o Unii Europejskiej Unia ma kompetencję w zakresie określania i realizowania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym stopniowego określania wspólnej polityki obronnej.
5. W niektórych dziedzinach i na warunkach przewidzianych w Traktatach, Unia ma kompetencję w zakresie prowadzenia działań w celu wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań Państw Członkowskich, nie zastępując jednak ich kompetencji w tych dziedzinach.
Prawnie wiążące akty Unii przyjęte na podstawie postanowień Traktatów odnoszących się do tych dziedzin nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich.
6. Zakres i warunki wykonywania kompetencji Unii określają postanowienia Traktatów odnoszące się do każdej dziedziny.

Artykuł 6
Unia ma kompetencje do prowadzenia działań mających na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań Państw Członkowskich. Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą:

a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego;

b) przemysł;

c) kultura;

d) turystyka;

e) edukacja, kształcenie zawodowe, młodzież i sport;

f) ochrona ludności;

g) współpraca administracyjna.



4.3. Sprawy należące do kompetencji państw członkowskich


  • Przykłady:



C-186/01 Alexander Dory przeciwko Niemcy4
Artykuł 345 (dawny artykuł 295 TWE): Traktaty nie przesądzają w niczym zasad prawa własności w Państwach Członkowskich.  5



  • kompetencje wyłączne PCz muszą być wykonywane w granicach poszanowania prawa Unii (zwłaszcza zasady niedyskryminacji, proporcjonalności, poszanowania swobód rynku wewnętrznego)




  • zasada pierwszeństwa prawa Unii  jeśli prawo Unii wyczerpująco reguluje daną dziedzinę, regulacja krajowa jest niedopuszczalna!!!




    • doktryna przejęcia (the doctrine of pre-emption)6




    • C-459/03 Komisja przeciwko Irlandia

ochrona i zachowanie środowiska morskiego”= k. dzielone, ale pole zostało zajęte – liczne akty WE



  • Wyłączne kompetencje państw członkowskich np.

  • wprowadzanie niektórych ograniczeń w swobodnym przepływie kapitału i płatności (zwłaszcza podatkowych)

  • stosowanie środków dla utrzymania prawa i porządku oraz zabezpieczenia bezpieczeństwa wewnętrznego w sferze wiz, azylu, imigracji i polityk związanych ze swobodnym przepływem osób

  • treści nauczania, organizacja systemów edukacyjnych oraz ich różnorodność kulturalna i językowa

  • regulacja reżimów własności

  • produkcja i handel bronią, amunicją i materiałami wojennymi7.


5. Rozszerzanie kompetencji UE


  • zmiana Traktatów




  • kompetencje dorozumiane /ETS 




    • WE/UE posiada wszelkie dorozumiane kompetencje niezbędne do zrealizowania zadań wyraźnie nałożonych na nią Traktatem/ sprawa 281, 283–285, 287/85 Niemcy i inni przeciwko Komisji 8




    • istnienie danego celu lub funkcji implikuje istnienie wszelkich kompetencji w sposób rozsądny koniecznych do jego osiągnięcia/ C-176/03 Komisja przeciwko Rada9




    • kompetencja zew. paralelizm /22/70 ERTA




    • Opinia 1/94 – działają tylko między PCz a WE/UE a nie między KE i R




  • kompetencje ogólne/dodatkowe/uzupełniające




    • zbliżanie prawa PCz




      • art. 115 TUE/ art. 94 TWE – dyrektywy, które mają bezpośredni wpływ na ustanowienie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego/ jednomyślność w R




      • art. 114 TUE/ 95 TWE – środki, które mają na celu ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego/QMV/10




      • gdy Traktat nie przewiduje kompetencji




        • art. 308 TWE /zastosowany np. do przyjęcia dyrektywy 76/207




        • obecnie art. 352 TFUE szerszy




        • może zostać użyty, aby osiągnąć jeden z celów UE/ przedtem tylko EC




        • zgoda PE a nie konsultacja




        • kontrola parlamentów krajowych tak jak przy pomocniczości !!



6. Ograniczanie kompEtencji Unii
6.1. Zasada proporcjonalności

Artykuł 5 ust. 4 TUE

Zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów.

Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności.



  • stos. do oceny środków przyjmowanych przez UE lub PCz11




  • środek musi być zdatny/odpowiedni i konieczny dla osiągnięcia celu12 i nie może nakładać niepotrzebnych ciężarów na państwo członkowskie lub jednostki13




  • sankcjeproporcjonalne do powagi naruszenia (181/84 R przeciwko Intervention Board for Agricultural Produce)




  • w przypadku szerokich uprawnień dyskrecjonalnych WE/ większość/ środek musi być w oczywisty sposób niewłaściwy dla osiągnięcia celu14




      • C-491/01 sprawa drugiej dyrektywy tytoniowej (British American Tobaccom.in. zakaz stosowania pojęć opisowych na opakowaniach - „o niskiej zawartości substancji smolistych”, „lekkie”, „ultralekkie”, „łagodne” 15)

6.2. Zasada pomocniczości/ subsydiarności
Artykuł 5 ust. 3 TUE

Zgodnie z zasadą pomocniczości, w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej kompetencji, Unia podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. (....)





  • TM /wprowadzona wcześniej JAE w ochronie środowiska




  • kontrola ETS – skarga na nieważność np.:




    • C-376/98 Niemcy przeciwko PE i R (dyrektywa dot. reklamy wyrobów tytoniowych)16

    • C-491/01 sprawa drugiej dyrektywy tytoniowej (British American Tobacco)17




  • TL  nowy mechanizm nadzorowania przestrzegania zasady pomocniczości (Protokół)




    • skargi w sprawie naruszenia przez akt prawodawczy zasady pomocniczości (na nieważność):







      • Komitet Regionów/ jeśli akty wymagały jego konsultacji




    • kontrola przez parlamenty narodowe (PN)




      • włączenie poziomu regionalnego i lokalnego/ parlamenty regionalne mające kompetencje ustawodawcze – konsultowane przez PN




      • opinia większości PN (każdy PN 2 głosy)/ 8 tygodni od przekazania projektu:




    • ponowne rozważenie projektu przez KE




      • zmienia projekt




      • nie zmienia projektu – uzasadniona opinia  PE i R 

odrzucenie projektu przez PE/ zwykła większ. lub R/ 55 % PCz

Mechanizm nadzorowania przestrzegania zasady pomocniczości /schemat








Parlamenty narodowe


  • 8 tygodni na uzasadnioną opinię o niezgodności projektu aktu z zasadą pomocniczości / każdy parlament ma 2 głosy (dwie izby – każda 1 głos)









- co najmniej 1/3 głosów (a w PWBiS 1/4)

- sprzeczność projektu z zasadą pomocniczości


 KE - ponowna analiza projektu

-podtrzymanie, zmiana lub wycofanie projektu

-stosowna decyzja musi być uzasadniona





procedura prawodawcza nie jest kontynuowania jeśli:


  • 55% członków Rady

  • lub większość głosów w PE

twierdzi, że projekt aktu nie jest zgodny z zasadą pomocniczości



7. Zasada lojalnej współpracy  ma obecnie wyraźny charakter federalny18

Artykuł 4 TUE ust. 3

Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów.

Państwa Członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii.

Państwa Członkowskie ułatwiają wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii.



  • poprzednio w art. 5, potem art. 10 TWE, różnie nazywana /np. lojalności/ solidarności/szczerej współpracy




  • ETS wyprowadził z niej główne obowiązki PCz19




  • treść obowiązku zależy w każdym indywidualnym przypadku od postanowień Traktatu lub od norm wyprowadzonych z jego ogólnego schematu” (78/70 Deutsche Grammophon) = art. 10 TWE nie jest bezpośrednio skuteczny  44/84 Hurd




  • Przykład C-459/03 Komisja przeciwko Irlandia




  • Stosuje się do całego prawa UE20, do relacji między:




    • państwami czł.




    • instytucjami C-65/93 PE przeciwko Rada




    • instytucjami a Pcz 2/88 postępowanie karne przeciwko Zwartveld i inni



8. Zasada równowagi instytucjonalnej




Zasada trójpodziału władzy nie ma zastosowania do WE/UE!!!!

Obejmuje szereg szczegółowych postulatów:



  • każda instytucja Unii może działać jedynie na podstawie upoważnienia wynikającego z Traktatów

  • żadna instytucja nie może zastępować innych instytucji w wykonywaniu ich kompetencji

  • wszystkie instytucje muszą przestrzegać przewidzianych prawem procedur

  • każda instytucja sama ustala swój wewnętrzny regulamin postępowania i żaden inny organ nie ma wpływu na kształt tego regulaminu

  • obowiązek współpracy w celu realizacji celów wynikających z Traktatów


138/79 Roquette Frère przeciwko Rada21

C-70/88 PE przeciwko Rada (Czernobyl)
Ustanawiając system podziału kompetencji między różne instytucje Wspólnot, przypisując instytucji jej własną rolę w strukturze instytucjonalnej i wykonywaniu zadań powierzonych Wspólnotom, Traktaty stworzyły równowagę instytucjonalną. Przestrzeganie tej równowagi oznacza, że każda z instytucji musi wykonywać swoje prawa z należytym uwzględnieniem praw pozostałych instytucji. Wymaga ona także, aby było możliwe penalizowanie wszelkich ewentualnych naruszeń tej zasady. Trybunał, którego zadaniem na mocy Traktatów jest zapewnienie przestrzegania prawa przy wykładni i stosowaniu Traktatów, musi zatem być zdolny do utrzymania równowagi instytucjonalnej, i w tym celu musi mieć możliwość kontroli przestrzegania prerogatyw różnych instytucji przy pomocy środków prawnych.”


1 Uwaga w tekście są komentarze, które widoczne są w komputerze.

2 „...Wspólnota stanowi nowy porządek prawny w prawie międzynarodowym, na rzecz którego państwa ograniczyły, jakkolwiek tylko w wąskich dziedzinach, swoje prawa suwerenne, i którego normy znajdują zastosowanie nie tylko do państw członkowskich, ale i pochodzących z nich jednostek ...”

3 L. Gralicki, Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2009, s. 34: „Konstytucja jest to:

  • akt prawa pisanego o najwyższej mocy prawnej w systemie prawnym danego państwa,

  • akt określający podstawowe zasady ustroju państwa, regulujący ustrój naczelnych organów (władz) państwa, zakres ich kompetencji i wzajemne relacje (a w państwach złożonych, federacjach, także zakres kompetencji i relacje wzajemne między federacją a jej składnikami – stanami, krajami, republikami, kantonami) oraz formułujący podstawowe prawa, wolności i obowiązki jednostki,

  • akt uchwalany i zmieniany w szczególnej procedurze, trudniejszej niż procedura uchwalania czy zmieniania ustaw zwykłych.”

4 ETS decyzje państw członkowskich dotyczące organizacji ich sił zbrojnych nie mogą być całkowicie wyłączone z zakresu stosowania prawa wspólnotowego, w szczególności gdy dotyczy to przestrzegania zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w związku z zatrudnieniem, włączając dostęp do stanowisk w armii.

Aleprawo wspólnotowe nie reguluje wyborów dokonywanych przez państwa członkowskie w dziedzinie organizacji obrony ich terytorium lub ich podstawowych interesów. Do kompetencji państw członkowskich należy zatem wybór odpowiednich środków w celu zapewnienia im bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, w tym ograniczenie obowiązkowej służby wojskowej tylko do mężczyzn.

5 W sprawie C-300/01 Salzmann przeciwko Austria ETS zauważył, że chociaż regulacja reżimów własności należy do kompetencji wyłącznej państw członkowskich, zgodnie z obecnym art. 295, nie oznacza to jednak, że nie dotyczą jej zasady podstawowe TWE. Tak więc środki krajowe, które regulują nabywanie nieruchomości (specjalna procedura zgody), i które mają na celu zakazanie posiadania drugiej nieruchomości (domu) w pewnych częściach terytorium państwa muszą być zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału.

6 Przejęcie następuje poprzez zajęcie pola (field occupation) – WE wydała akt, pole jest zajęte, państwa członkowskie nie mogą działać w tym obszarze.

7 Zob. np. wyrok z 2003 r. w sprawie T-26/01 Fiocchi Munizioni przeciwko Komisja, pkt 58-59, 63-64, 74.

8 Zob. np. sprawa 281, 283–285, 287/85 Niemcy i inni przeciwko Komisji – ówczesny art. 118 TWE /współpraca między PCz w sprawach socjalnych, zastosowany przez KE do przyjęcia decyzji wymagającej od państw członkowskich dostarczenia informacji. ETS – gdy TWE nakłada szczególne zadanie na KE, aby postanowienie to nie było całkowicie bezskuteczne, trzeba przyjąć, że daje ono koniecznie i per se kompetencje niezbędne do wykonania zadania.

9 C-176/03 Komisja przeciwko Radzie  WE posiada w ograniczonym zakresie dorozumiane kompetencje do stanowienia przepisów prawa karnego. ETS unieważnił Decyzję ramową Rady 2003/80/JAI z 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne.

„Co do zasady, przepisy prawa karnego, jak i zasady postępowania karnego, nie należą do kompetencji WE. W przypadku jednak, gdy stosowanie przez właściwe władze krajowe skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji stanowi działanie niezbędne dla zwalczania ciężkich przestępstw przeciwko środowisku, to ostatnie stwierdzenie nie może powstrzymać ustawodawcy wspólnotowego od przyjęcia środków związanych z prawem karnym państw członkowskich, które uzna on za konieczne w celu zapewnienia pełnej skuteczności norm przyjętych w dziedzinie ochrony środowiska.”



10 Np. C-380/03 Niemcy przeciwko PE i R = art. 95 mógł być zastosowany jako podstawa przyjęcia dyrektywy ograniczającej reklamowanie wyrobów tytoniowych/ różnice między regulacjami krajowymi powodowały przeszkody w handlu; dyrektywa harmonizująca prawo PCz niezbędna, aby rynek normalnie funkcjonował.

11 C-285/98 Tanja Kreil, 120/78 Cassis de Dijon, 36/75 Rutili, 115 and 116/81 Adoui and Cornuaille, 178/84 Komisja przeciwko Niemcy/ sprawa czystości piwa.

12 Kryteria te ETS sformułował w sprawie 265/87 Schräder przeciwko Komisji.

13 Np. 11/70 Internationale Handelsgesselschaft, 114/76 Bela-Muchle, C-320/03 Komisja przeciwko Austrii.

14 C-331/88 Fedesa.

15 Przykład: C-491/01 sprawa drugiej dyrektywy tytoniowej (British American Tobacco) art. 7 dyrektywy – zakaz stosowania na opakowaniach wyrobów tytoniowych niektórych pojęć, takich jak o „niskiej zawartości substancji smolistych”, „lekkie”, „ultralekkie”, „łagodne”, który ma na celu zagwarantowanie, by konsumenci byli w sposób obiektywny poinformowani co do szkodliwości wyrobów tytoniowych.
„137    Prawodawca wspólnotowy miał prawo uznać, nie wykraczając poza granice swego zakresu uznania, że wskazanie zawartości substancji smolistych, nikotyny i tlenku węgla zgodnie z art. 5 ust. 1 dyrektywy zapewni w sposób obiektywny przekazanie konsumentom informacji w przedmiocie szkodliwości wyrobów tytoniowych związanej z tymi substancjami, podczas gdy użycie elementów opisowych takich jak wskazane w art. 7 dyrektywy nie gwarantuje poinformowania konsumentów w sposób obiektywny.

138    (T)ego rodzaju elementy opisowe mogą wprowadzić konsumenta w błąd. Po pierwsze, mogą one, jak w przypadku pojęcia „łagodne”, opisywać odczucia smakowe pozostające bez związku z zawartością substancji szkodliwych w produkcie. Po drugie, w braku regulacji dotyczącej ich używania, pojęcia takie jak „o niskiej zawartości substancji smolistych”, „lekkie”, „ultralekkie” nie odnoszą się do dokładnych progów ilościowych. Po trzecie, nawet jeśli dany produkt charakteryzuje się mniejszą zawartością substancji smolistych, nikotyny i tlenku węgla niż inne produkty, to jednak ilość substancji rzeczywiście wdychanych przez konsumenta zależy również od jego sposobu palenia, a ponadto produkt ten może zawierać inne substancje szkodliwe. Po czwarte, użycie elementów opisowych sugerujących, że konsumpcja określonego wyrobu tytoniowego jest korzystna dla zdrowia w porównaniu do innych wyrobów tytoniowych prowadzi do ryzyka nakłaniania do konsumpcji tych wyrobów.”



16 ETS unieważnił dyrektywę z uwagi na zły wybór podstawy prawnej (art. 95 TWE), stąd już nie wnikał w zarzut Niemiec – sprzeczności z zasadą pomocniczości. Pokazał jednak, że chroni kompetencje państw członkowskich. Wyrok uważany jest za odpowiedź ETS na zarzuty sądów krajowych, w tym niemieckiego sądu konstytucyjnego, który w wyroku dot. Traktatu z Maastricht wskazał, że będzie kontrolował czy akty Unii nie naruszają kompetencji należących do Niemiec.

17 Sąd krajowy pytanie do ETS: czy dyrektywa jest nieważna z powodu naruszenia zasady pomocniczości. Skarżące firmy uważały, że nowa dyrektywa jest niepotrzebna, gdyż w dyrektywach 89/622 oraz 90/239 zostały już przyjęte zharmonizowane zasady dotyczące handlu wyrobami tytoniowymi oraz nie udowodniono, że PCz nie mogłyby same przyjąć środków, które uważają za najlepsze dla ochrony zdrowia ludzkiego.

Rząd Belgii i PE twierdziły, że zasada pomocniczości nie ma zastosowania, ponieważ ma ona zastosowanie tylko do kompetencji dzielonych. Dyrektywa została przyjęta w celu osiągnięcia rynku wewnętrznego, a to należy do wyłącznych kompetencji WE.



Holandia i Komisja twierdziły, że jeżeli spełnione zostały warunki zastosowania art. 95 TWE (kompetencje ogólne/dodatkowe), to spełnione są także warunki podjęcia działań na poziomie WE. Jest bowiem jasne, że żadne PCz działające samo nie może przyjąć środków zapobiegających różnicom w prawach państw członkowskich mających wpływ na handel.
ETS (par. 179-185): potwierdził, że zasada subsydiarności ma zastosowanie do art. 95 TWE, ponieważ postanowienie to nie daje wyłącznych kompetencji do regulowania działalności gospodarczej na rynku wewnętrznym, lecz tylko określoną kompetencję w celu poprawienia warunków jego ustanowienia i funkcjonowania poprzez usunięcie przeszkód w swobodach przepływu towarów i usług lub usunięcie zakłóceń konkurencji. Co do spełnienia zasady pomocniczości, ETS zbadał czy cel proponowanych działań mógłby być lepiej osiągnięty na poziomie wspólnotowym. Celem dyrektywy było usunięcie przeszkód spowodowanych różnicami w prawie państw czł. dot. prezentacji sprzedaży produktów tytoniowych, przy zachowaniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia, zgodnie z art. 95 (3) TWE. Taki cel nie może być wystarczająco osiągnięty przez państwa członkowskie indywidualnie i wymaga działań na poziomie wspólnotowym. Wynika z tego, że w przypadku powyższej Dyrektywy, cel proponowanego działania może być lepiej osiągnięty na poziomie wspólnotowym.

18 Federalna zasada dobrej wiary ma na celu zapewnić wzajemne poszanowanie kompetencji organów prawodawczych, wykonawczych i sądowych na różnych poziomach zarządzania w ramach systemu federalnego i gotowość do współpracy.

19 Zasada lojalnej współpracy:

    • obowiązek przestrzegania prymatu prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego,

    • zakaz stanowienia prawa sprzecznego z przepisami prawa wspólnotowego

    • obowiązek eliminacji z prawa krajowego przepisów sprzecznych z prawem wspólnotowym

    • odpowiedzialność państwa za naruszenie prawa wspólnotowego

    • obowiązek zgodnej interpretacji prawa krajowego

20 ETS potwierdził stosowanie w III filarze UE w C-105/03 postępowanie karne przeciwko Marii Pupino.


21konsultacje przewidziane w trzecim akapicie art. 43 (2), jak również w innych, podobnych przepisach TWE, stanowią środek pozwalający Parlamentowi na uczestniczenie w procesie prawodawczym Wspólnoty. Kompetencja ta stanowi istotny czynnik równowagi instytucjonalnej zamierzonej przez Traktat. Jakkolwiek w ograniczonym zakresie, stanowi ona na poziomie wspólnotowym odzwierciedlenie podstawowej zasady demokratycznej, że społeczeństwa powinny brać udział w sprawowaniu władzy za pośrednictwem zgromadzeń przedstawicielskich. Właściwa konsultacja z Parlamentem w przypadkach przewidzianych Traktatem stanowi zatem podstawową formalność, której pominięcie powoduje nieważność aktu prawnego. Dochowanie wymogu oznacza, że Parlament wyraził swą opinię. Nie można zaakceptować stanowiska, że wymóg został spełniony poprzez zwrócenie się przez Radę o wydanie opinii, jeżeli żadna opinia nie zostanie przez Parlament wydana.”





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość