Strona główna

Chromatyna: -z greckiego chroma oznaczającego kolor


Pobieranie 24.7 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar24.7 Kb.


Organizacja chromatyny

Chromatyna:


-z greckiego chroma oznaczającego kolor

-termin nadany przez Fleminga w 1882 roku

-pasmowata substancja chłonąca barwniki zasadowe, wypełniająca jądro komórkowe

-interfazowa postać chromosomów

-zbudowana z heliakalnie splecionej nici DNA związanej z białkami histonowymi i niehistonowymi

Chromatynę można podzielić na:

-euchromatynę

-heterochromatynę


Euchromatyna:

-nazwa E.Heitz w 1928 roku

-w obrazach z mikroskopu elektronowego ma postać bardzo cienkich nici

-składa się z całkowicie rozwiniętych fragmentów chromosomów-niewidoczne w mikroskopie świetlnym

-w genomie ludzkim stanowi około 7-10% całej chromatyny

-jest czynna transkrypcyjnie, co oznacza, że jest dostępna dla zespołów enzymów odpowiedzialnych za procesy syntezy DNA

-powstaje w wyniku przekształcenia chromosomów telofazowych w struktury chromatynowe jądra interfazowego

Może przechodzić w chromatynę zwartą, nieaktywną poprzez kondensację wkutek niedostępności matrycy DNA

-w euchromatynie(w porównaniu z heterochromatyną)

-jest więcej białek niehistonowych(fosfoprotein)

-ma więcej RNA

-ma większą aktywność matrycową

- zawartość histonów jest prawie jednakowa w obu rodzajach chromatyny

-w stanie nieaktywnym transkrypcyjnie występuje w postaci skondensowanej np. w:

-jądrach plemników

-jądrach dojrzałych erytrocytów u ptaków


W chromatynie występują:

-sekwencje wysoce powtarzalne

-sekwencje umiarkowanie powtarzlne

-sekwencje unikatowe(kodują geny strukturalne)


SEKWENCJE POWTARZALNE:

-tandemowe:

-ulegające transkrypcji(rRNA, 5S RNA, tRNA)

-nieulegające transkrypcji(NA satelitarny)

-rozproszone(rozdzielone przez inne fragmenty DNA
Heterochromatyna:

-w jądrach interfazowych występuje zawsze w stanie skondensowanym

-tylko tuż przed replikacją w późnej fazie S ulega de kondensacji

-zbudowana z krótkich sekwencji nukleotydowych(od kilkudziesięciu do 300 par zasad), ułożonych tandemowo i powtórzonych w genomie milion razy- taki sposób organizacji oznacz, że ta chromatyna nie zawiera odcinków kodujących

WYJĄTEK!

Między fragmentami niekodującymi są elementy kodujące, ruchome-TRANSPOZONY


TRANSPOZONY:

-transpozony- mają one gen kodujący:

-transpozazę

-sekwencje DNA rozpoznawane przez ten enzym i umożliwiające mu przesuwanie się

-retrotranspozony

-występują głównie w komórkach roślinnych

-mają gen kodujący odwrotną transkryptazę- enzym wiążący się z określonym RNA i przepisujący go na pozachromosomowy DNA

Heterochromatyna jest bogata w sekwencje powtarzalne


Sekwencje satelitarne:

-średniej długości(150-350 par zasad)

-mini satelitarne(kilkadziesiąt par zasad)

-mikrosatelitarne(1-6 par zasad)


Heterochromatyna:

-Jej ilość w jądrze jest zdeterminowana genetycznie

-jej lokalizacja w chromosomach metafazowych jest charakterystyczna dla określonych grup taksonomicznych

-najłatwiej ją uwidocznić w całkowicie skondensowanych chromosomach metafazowych(tam występuje pod postacią prążków po wybarwieniu mieszaniną barwników anilinowych)

-w jądrach interfazowych występuje:

-tuż pod osłonką jądrową

-blisko odcinków kodujących RNA(przylega do jąderka)

W JĄDRACH KOMÓREK ROŚLINNYCH

1 heterochromatyna:

-Oporna na trawienie endonukleazami

-wrażliwa na trawienie endonukleazami

2 heterochromatyna:

-Bogata w pary AT(83%AT)

-bogata w pary GC(47%AT)

-pośrednia(64%AT)

HETEROCHROMATYNA:

HETEROCHROMATYNA KONSTYTUTYWNA

-cały czas niczego nie koduje

-jest to część chromatyny ulegająca natychmiastowej kondensacji po podziale

-zawiera dużo guaniny i adeniny

HETEROCHROMATYNA FAKULTATYWNA

-jest to część chromatyny ulegająca wtórnej kondensacji

- jest to wynik różnicowania się komórek

CIAŁKO BARRA

-nazwa od nazwiska odkrywcy

-odkryty w 1949 roku

-jest to skondensowany, nieaktywny transkrypcyjnie drugi chromosom X w genomie kobiet

-występuje tuż pod otoczką jądrową, jako silnie barwiące się skupisko chromatyny

-łatwo zlokalizować nawet w złuszczonych komórkach nabłonka śluzówki jamy ustnej

-w leukocytach ma postać charakterystycznej wypustki jądrowej-pałeczka dobosza

- jest to praktyczny, łatwo dostępny, przydatny wskaźnik do określania płci w przypadku kiedy zewnętrzne cechy osobnika budzą wątpliwości

BUDOWA CHROMATYNY

CHROMATYNA:

-kompleks kwasów deoksyrybonukleinowych + białka histonowe i niehistonowe

-ma hierarchiczną strukturę

5 POZOMÓW ORGANIZACJI CHROMATYNY:

-heliks DNA

-włókno nukleosomowe

-solenoid

-chromatyna interfazowa

-chromosom metafazowy
UWAGA!

Upakowanie chromatyny jest bardzo istotne, bo:

jeden chromosom ludzki ma 1,3*10^8 nukleotydów=5cm, zatem łączna długość DNA to około 2,3m a jądro komórki ma kilka mikrometrów

CHROMATYNA-heliakalnie splecione dwie cząsteczki DNA o grubości 2nm owinięte odcinkowo na histonowym oktamerze


HISTON:

- kwasochłonne, małe, wybitnie zasadowe białka

-silnie dodatnio naładowane

-zasocjowane 1:1 z jądrowym DNA

-brak tryptofanu

-występują powszechnie


BIAŁKA NIEHISTONOWE:

-organizują chromatynę

-białka RAM -białka organizacji chromatyny niepodziałowej

-trzy główne + cztery dodatkowe

-metylują łańcuchy DNA

-acetylują białka histonowe

NUKLEOSOM:

-odkryte w 1974 roku

-podstawowa jednostka strukturalna chromatyny

-mają:


-rdzeń histonowy:

-średnica 10nm

-ma po dwie kopie :

H2A


H2B

H3

H4



-wokół rdzenia owija się DNA :

-są to dwa obroty

-166-200 par zasad

Pomiędzy nukleosomami są odcinki DNA łączące (10-99 par zasad)

W rejonie łącznikowym są histony H1 i H5.Stabilizują one nuklesomową strukturę chromatyny.

Obrazy wyizolowanej i rozwiniętej chromatyny w mikroskopie elektronowym to noć nukleosomowa.

SOLENOID:

-inaczej włókno chromatynowe

-nić nuklesomowa wytwarza wokół siebie wzajemny splot- nukleosomy układają się jeden nad drugim wzdłuż osi włókna, po 6 na każdy skręt splotu

DOMENY:


-pętle wyższego rzędu (do 300nm)

-orientują się prostopadle do osi włókna chromatynowego

-zespół kilkudziesięciu domen to GRONO PIERSZEGO I DRUGIEGO RZĘDU
WŁÓKNO CHROMATYNOWE ULEGA DALSZEMU SKRĘCANIU DO CHROMOSOMÓW
PIERWSZA HIPOTEZA:

-model promienistych pętli


DRUGA HIPOTEZA:

-Crick


-zakłada hel iksowe skręcenie włókna solenoidowego w strukturę długiego cylindra o średnicy około 400nm(supersolenoid)

CHROMOSOM METAFAZOWY


Chromosom ma dwa przewężenia:

-pierwotne - centromer, do niego przyłączaja się wrzeciona podziałowe

- wtórne-jąderkowy organizator

-czasem przewężenie wtórne umieszczone jest terminalnie i odcina od ramienia chromosomu jego fragment w postaci kulki(satelita= trabant).Takie chromosomy nazywamy SAT


TYPY CHROMOSOMÓW:

meta centryczny

Submetacentryczny

Akrocentryczny

telocentryczny





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość