Strona główna

Co to jest prawo pozytywne, stanowione, formalne i podmiotowe?


Pobieranie 158.7 Kb.
Strona1/4
Data20.06.2016
Rozmiar158.7 Kb.
  1   2   3   4




  • Co to jest prawo?

  • Co to jest prawo pozytywne , stanowione, formalne i podmiotowe?

  • Co to jest norma prawna i czym różni się od innych norm?

  • Co to jest przepis prawny i akt prawny?

  • Co to jest świadomość prawna?

  • Tworzenie prawa.

  • Przestrzeganie i stosowanie prawa.

  • Zasady stosowania prawa w sytuacji unormowanej i nie unormowanej.

  • Wykładnia prawa, teorie, rodzaje wykładni.

  • Co to jest moc wiążąca?

  • Pojęcie ludzi w prawie.

  • Jak je wypełniać?

  • Co to jest systematyka prawa, gałęzie prawa, instytucja prawna?.

Normy prawne charakteryzują się trzema cechami:



  • dotyczą tylko zewnętrznego zachowania ludzi (względem siebie)

  • są ustanawiane przez autorytet zewnętrzny

  • ich przestrzeganie jest zagwarantowane przymusem (którym może posługiwać się władza publiczna)

PRAWO – to zespół norm określających postępowanie ludzi, norm ustanowionych lub usankcjonowanych przez państwo. N prawo składają się normy postępowania dotyczące ludzi. NORMA – to pewien wzorzec, pozwalający podzielić zachowania na takie, które są z nią zgodne, takie które są z nią niezgodne oraz takie do których dana norma się odnosi.

NORMA jest wytworem ludzi i jest skierowana do ludzi czyli wobec danego podmiotu lub podmiotów wyrażająca polecenie pewnego zachowania się we wskazanych okolicznościach. Norma więc musi zawierać:

  • określenie podmiotu czyli adresata normy w którym wyznacza się obowiązek danego postępowania

  • określenie okoliczności w których postępowanie ma być realizowane

  • określenie sposobu zachowania czyli działania albo zaniechania

Normy dzieli my wg najróżniejszych kryteriów.

Ze względu na określenie podmiotu (adresata) i okoliczności w których postępowanie ma być realizowane, dzielimy na:

  • normy indywidualne czyli występuje konkretne wskazanie na adresata np. pan X ma przystąpić do egzaminu, lub okoliczności np. pan X ma przekroczyć granicę dn.... o godz......

  • normy generalne czyli adresat wskazany jest grupowo np. studenci zobowiązani są poddać się badaniu lekarskiemu, jeżeli chodzi o okoliczności to np. gdy harcerz dostrzeże w lesie jest pożar powinien zgłosić to w najbliższym posterunku policji.

Ze względu na zachowanie adresata:

  • norma konkretna czyli skierowana do konkretnej osoby i dotycząca jednorazowego zachowania np. uczestnik zjazdu absolwentów zapłaci za pamiątkowe zdjęcia robione na otwarciu 30 zł.

  • norma abstrakcyjna dotyczy zaś stałego lub wielokrotnego zachowania adresata normy np. prowadzący pojazd przystępując do wyprzedzania innego pojazdu obowiązany jest najpierw sprawdzić czy może ten manewr wykonać.

Prawo jest zespołem norm postępowania. Do prawa zalicza się tylko normy generalne skierowane do pewnej kategorii adresatów określonych rodzajowo i abstrakcyjne obliczone na wielokrotne zastosowanie

Cechą zasadniczą wyróżniającą prawo od innych zespołów norm postępowania jest to że normy prawne są chronione przez państwo i że państwo zabezpiecza ich stosowanie

Prawo to całokształt generalnych i abstrakcyjnych norm postępowania, ustanowionych lub uznanych przez państwo, których przestrzeganie jest zagwarantowane przez państwo.



PRAWO- to całokształt reguł zachowania o cechach generalności i abstrakcyjności, których nieprzestrzeganie zagrożone jest zastosowaniem przymusu państwowego.

-reguła- skierowana jest do podmiotów określonych ogólnie wg cech rodzajowych

-abstrakcyjność czyli reguła może być skierowana wielokrotnie bez potrzeby zmiany lub

uzupełnienia.



PRAWO POZYTYWNE- to prawo stanowione przez ludzi czyli państwo (jest to wyraz woli ludzi)

PRAWO NATURALNE- mówi o tym iż ludzie mogą jedynie odkrywać to prawo.

PRAWO PRZEDMIOTOWE- to całokształt norm prawnych o cechach generalności i abstrakcyjności, które stanowią podstawę wydawania rozstrzygnięć przez organy orzekające czyli sądy i organy administracji.

-jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych praw. Daje ogół uprawnień do swobody działania wg własnej woli i do realizacji prawnie chronionego interesu np. w prawie pracy, cywilnym, opiekuńczym. Tam ma adresat szereg uprawnień np. prawo własności (mierzy się je w ramach prawa prywatnego)



PRAWO PODMIOTOWE. Możność pewnego zachowania albo możność domagania się pewnego zachowania od zobowiązanego do tego rodzaju zachowania przez prawo podmiotowe. Jest możnością a nie zespołem norm.

Podział praw podmiotowych:



- bezwzględne - to możność żądania pewnego zachowania od wszystkich innych podmiotów prawnych, powstrzymania się od naruszenia rzeczy należących do właściciela.

- względne - rodzi możność żądania pewnego zachowania, tylko od danej osoby

Relacje państwo - prawo:



  • państwo jest kreatorem prawa

  • tworząc i stosując prawo państwo realizuje swoje funkcje władcze (polityczne) wobec wszystkich podmiotów podległych jego władzy suwerennej (nie mającej nad sobą władzy zwierzchniej)

  • państwo stoi na straży norm prawnych czyli zabezpiecza przestrzeganie za pomocą wszelkich dostępnych mu środków

  • prawo określa strukturę, kompetencje i tryb funkcjonowania organów państwa legitymizując prawnie władze państwa

  • prawo wyznacza status obywatela w państwie określając uprawnienia i obowiązki obywatela

  • prawo jest wyrazem polityki państwa

PRAWO:

  • jest jednym z podstawowych instrumentów sprawowania władzy publicznej ponieważ wyznacza zakazy i nakazy określonego zachowania się preferowanego przez władzę, poparte możliwością zastosowania przymusu państwowego.

  • prawo wyznacza ramy w jakich mogą poruszać się sprawujący władzę (cele, struktury, kompetencje, procedury podejmowania decyzji)

  • prawo wyraża określone treści aksjologiczne kształtując wyobrażenia, postawy i zachowania adresatów

U podstaw norm moralnych leży ocena co dobre a co złe.

NORMY PRAWNE A NORMY MORALNE- RÓŻNICE:



- przedmiot regulacji- prawo reguluje tylko zachowania społeczne, amoralność także przeżycia oraz relacje człowieka do Boga, przyrody itp.

- funkcji i charakteru regulacji- występuje wielość systemów moralnych na terytorium państwa, przy tylko jednym systemie prawnym



- genezy norm należących do moralności i prawa- normy moralne wpajane są przez wychowanie i uznawane są za własne, normy prawne obowiązują ze względu na nakaz władzy państwowej

- sposobu ogłaszania i formalizowania norm- normy moralne nie są z reguły spisane i uporządkowane, normy prawne zazwyczaj są



- sposobu obrony wzorów określanych w normach, czyli sposobu sankcjonowania norm; sankcją naruszenia normy moralnej jest potępienie i odrzucenie ze strony grupy społecznej, zaś sankcją naruszenia normy prawnej zastosowanie przymusu państwowego

- sposób ujęcia uprawnień i obowiązków- normy prawne można określić jako dwustronne bo regulują i uprawnienia i obowiązki podmiotów prawa, natomiast normy moralne jako jednostronne gdyż wykazują tylko powinności bez nadawania uprawnień

Normy obyczajowe to reguły postępowania ukształtowane w świadomości ludzi w wyniku społecznego nawyku czyli wypada czy nie wypada.

Między normami prawnymi zawartymi w aktach prawotwórczych państwa a normami obyczajowymi istnieje ostra różnica.

Normy obyczajowe kształtują się w procesie wielokrotnego powtarzania tych samych zachowań w analogicznych okolicznościach, co prowadzi do przeświadczenia, że tak właśnie należy postępować. Natomiast normy prawne obowiązują ze względu na zakaz władzy państwowej lub zastosowanie przymusu państwowego. Państwa na ogół szanują normy obyczajowe i na ogół nie czynią przeszkód w ich przestrzeganiu do momentu gdy normy obyczajowe nie nakazują zachowań sprzecznych do tych które zostały uznane przez władze państwowe.

Normy organizacji społecznych nie mających charakteru państwowego np. partii politycznych lub związków zawodowych zawarte są w statutach i programach tych organizacji. Różnią się one:


  • powstają nie za sprawą państwa (choć są nierzadko spisane usystematyzowane równie precyzyjnie jak normy prawne), lecz są dziełem danej organizacji społecznej

  • na straży ich przestrzegania stoi nie państwo ale dana organizacja

  • najostrzejszą sankcją za nieprzestrzeganie norm danej organizacji może być wydalenie z organizacji

Normy organizacji społecznych mogą jednak wpływać w określony sposób na prawo.

Pojęcie praworządności odnosi się do przestrzegania prawa przez organy władzy państwowej. Zasada praworządności odnosi się do tych, którzy sprawują rządy w państwie, czyli dotyczy działań państwa, wiąże się ściśle z kwalifikacją prawną władczych działań organów władzy publicznej, przejawiających się bądź w formie stanowionych norm ogólnych (tworzenie praw), bądź w formie norm indywidualnych (stosowanie prawa)



PRAWORZĄDNOŚĆ to organizowanie i wykonywanie działalności państwowej na podstawie przepisów prawa gdy prawo to jest równe dla wszystkich oraz zapewnia podstawowe wolności i prawa człowieka i obywatela.

ŚWIADOMOŚĆ PRAWNA- jest częścią świadomości społecznej, moralnej. Na świadomość prawną składa się znajomość prawa jego zasad, instytucji prawnych. Całkowita znajomość prawa jest jednak fikcją gdyż nie można znać całego prawa po opublikowaniu w dzienniku ustaw. Przez świadomość prawną możemy rozumieć:

-ocenę prawa oraz zachowań przez prawo regulowane

-postulaty społeczeństwa co do kwestii jakiego dobrego prawa by chciało

-ideologię prawną z uzasadnieniem co należy czynić by prawo tworzyło warunki dalszego

rozwoju. Czyli świadomość prawna jest to znajomość prawa i instytucji prawnych oraz ich ocena przez społeczeństwo i postulaty zmiany tego prawa w kierunku pożądania tego prawa.

Im większa różnica między prawem istniejącym a prawem postulowanym tym mniejsza świadomość prawna. Można wymusić posłuszeństwo dla norm, co w konsekwencji doprowadzić może do wywołania oburzenia wśród ludzi, rozruchów oraz utworzenia nowej formacji.



PRAWORZĄDNOŚĆ- z materialnego punktu widzenia to taki stan faktyczny wewnątrz państwa w którym podstawowe stosunki społeczne są uregulowane przepisami prawnymi a organy państwa i ich funkcjonariusze te przepisy znają i ściśle przestrzegają.

(odnosi się do organów państwa i funkcjonariuszy)



Jeżeli obywatel łamie prawo jest to niska świadomość prawna, jeżeli robi to organ państwa lub urząd państwa jest to złamanie praworządności.

Akty prawne- .są to zarówno akty normatywne jak i indywidualne używane przez prawników w języku prawniczym.

Indywidualne akty prawne- ustanawiają indywidualne reguły zachowania są to:

  • wydawane w sprawach jednostkowych na podstawie przepisów obowiązującego prawa: decyzje organów państwa rodzące skutki prawne np. orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne które są aktami stosowania prawa

  • wszelkie czynności prawne rodzące skutki prawne

Akty indywidualne dzielimy na:

    1. akty jednostronne czyli:

      • wszystkie decyzje organów państwa dochodzące do skutku niezależnie od woli podmiotu np. decyzja o uwłaszczeniu lub wyrok skazujący

      • czynności prawne przez oświadczenie woli tylko jednej strony np. testament

    2. akty dwustronne czyli:

      • decyzje organów państwa na wniosek i za zgodą osoby zainteresowanej np. wydanie zezwolenia na budowę

      • czynności prawne dochodzące do skutku za mocą oświadczenia woli dwu lub więcej stron

Normatywny akt prawny- jest stanowiony tworzony lub uznany przez organy państwowe posiadające kompetencje prawotwórcze. Są to akty różne rodzajowo np. konstytucja, ustawy, rozporządzenia których cechą wspólną jest to iż za ich mocą stanowione są normy prawne regulujące pewien stosunek społeczny lub zespół stosunków społecznych. Czyli akty normatywne stanowią materiał pod budowę norm prawnych. Akty normatywne mają postać tekstu drukowanego, ogłoszonego w sposób przewidziany przez prawo.

Akt normatywny składa się z:

  • Nazwy rodzajowej czyli nagłówka np. ustawa, rozporządzenie itp.

  • Daty uchwalenia (ustanowienia) gdy pochodzi od organu kolegialnego np. ustawa, uchwała, lub ustanowienia aktu gdy pochodzi od organu jednoosobowego np. zarządzenie ministra

  • Tytułu który określa zakres podmiotowy aktu normatywnego np. o szkolnictwie wyższym, kodeks celny itp.

  • Parambuła czyli uroczysty wstęp- mogą go zawierać ważne akty normatywne. Nie jest ona jednak koniecznym elementem aktu normatywnego, występuje sporadycznie np. w tekstach konstytucji

  • Wskazania podstawy prawnej znajduje się to jednak w niektórych aktach normatywnych. Nie znajduje się w konstytucji, ustawach. Podstawę prawną muszą jednak wykazać w Polsce rozporządzenia i zarządzenia (podstawę ustawową),a także uchwały tzw. wykonawcze np. Rady Ministrów

  • Części zasadniczej która składa się z przepisów zawartych w artykułach (ustawy) lub paragrafach (rozporządzenia, zarządzenia, ustawy) które są opatrzone kolejno po sobie następującymi numerami oznaczonymi za pomocą cyfr arabskich. W aktach normatywnych regulujących szeroki kompleks stosunków społecznych np. Kodeks Karny wyodrębnia się w części zasadniczej część ogólną i szczególną.

  • Przepisów końcowych czyli są to postanowienia aktu normatywnego dotyczące:

    1. przepisów przejściowych czyli interpersonalnych mówiących o tym jakie prawo ma być stosowane do faktów powstałych przed wejściem w życie nowego aktu

    2. przepisów uchylających czyli derogacyjnych określających które z dotychczas obowiązujących aktów normatywnych lub ich część zostaną uchylone wraz z wejściem w życie nowego aktu

    3. przepisów określających termin wejścia aktu normatywnego w życie

  • Podpisu czyli kto go wydał zgodnie z wymaganą procedurą.

    1. w przypadku ustaw- jest to podpis prezydenta RP

    2. innych aktów-podpis osoby będącej organem jednoosobowym

    3. aktów ustanowionych-prezes rady ministrów, ministra

    4. w przypadku aktów uchwalonych np. Prezesa Rady Ministrów- podpis przewodniczącego organu kolegialnego

PRZEPISEM PRAWNYM NAZYWAMY-każdą jednostkę zdaniową, w sensie gramatycznym, aktu normatywnego. Przepis prawny jest to więc zwrot językowy zawarty w akcie normatywnym, stanowiący część redakcyjną, techniczną tego aktu, wyodrębnioną przez prawodawcę w postaci artykułu, paragrafu, punktu lub innej postaci zdaniowej. Przepis prawny wyrażony jest zawsze wprost w akcie normatywnym przez kompetentny organ prawotwórczy.

  • nakazujący

  • zakazujący

  • uprawniający (upoważniający)

  • bezwzględnie obowiązujący ius cogens zwane imperaktynymi czyli nie dopuszcza on innych możliwości odmiennego zachowania się podmiotów np. umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego

  • względnie obowiązujący ius dispositivum pozostawiają przedmiotom stosunku prawnego swobodę kształtowania własnego zachowania i wzajemnych relacji czyli pierwszeństwo w podjęci decyzji ma tu wola stron np. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz powinien być płacony z góry.

  • przepisy ogólne lex generalis przepis jest rozumiany jako reguła powszechna np. Kto zabija człowieka podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 8 lat, karze 25 lat pozbawienia wolnościalbo karze dożywotniego pozbawienia wolności

  • przepisy szczegółowe lex specialis czyli szczególne ustanawiają wyjątki od postanowień reguły powszechnej np. matka która zabija dziecko w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu podlega tylko karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat

  • przepisy blankietowe ustalają sankcję za zachowanie się niezgodne z owymi przepisami, czyli określają sposoby zachowania się adresatów wobec przepisów prawa

  • przepisy odsyłające- czyli odsyłanie przez jeden przepis prawny do innych przepisów dotyczących danego zagadnienia czyli stosuje się w celu uniknięcia w tekstach prawnych wielokrotnego powtarzania tych samych postanowień

Prawo składa się z norm prawnych czyli reguł.

Norma prawna istnieje jeżeli istnieją przepisy , czyli cecha charakterystyczną jest forma sformalizowana o wyrazie.



Norma może wynikać z jednego lub kilku przepisów, ale z jednego przepisu można wyprowadzić parę norm.

NORMA PRAWNA- jest to reguła postępowania stworzona w oparciu o przepisy prawa która określa adresata (czyli podmiot) i warunki powinnego zachowania regułe tegoż zachowania oraz konsekwencję zachowania nie zgodnego z powinnością (norma trójczłonowa):

1: hipoteza-określa warunki czyli wskazuje adresata normy i warunki jakie muszą zaistnieć aby temu adresatowi można było przypisać uprawnienie lub obowiązek.

2: dyspozycja- która wskazuje obowiązujący w warunkach określonych w hipotezie sposób zachowania czyli sposób zachowań sprowadza się albo do zachowań będących obowiązkami adresatów, albo do zachowań stanowiących ich uprawnienia. Zazwyczaj oba elementy uprawnienie i obowiązek nie są równocześnie wskazane wprost w przepisach prawa, co spowodowane jest dążeniem prawodawcy do zwięzłości.

3: sankcja- określająca skutki zachowania niezgodnego z dyspozycją.

Wyróżnia się trzy rodzaje sankcji:

-represyjną: to sankcja za dokonanie czynów zabronionych przez normy prawa karnego materialnego. Polega ona na pozbawieniu naruszyciela np. wolności, wartości majątkowych lub praw obywatelskic

-egzekucyjną: przymusowe doprowadzenie do podporządkowania się normom

prawnym tj. wyegzekwowaniu np. zwrotu długu, eksmisji lokalu , bądź na przymusowym unicestwieniu tego co zostało przez adresata uzyskane wbrew nakazowi np. zburzeniu budynku

-nieważności: zachowanie nie zgodne z dyspozycją jest nie ważne

NORMA PRAWNA TO STWORZONA NA PODSTAWIE PRZEPISÓW PRAWNYCH GENERALNA I ABSTRAKCYJNA REGUŁA POSTEPOWANIA, SKŁADAJĄCA SIĘ Z HIPOTEZY, DYSPOZYCJI I SANKCJI

ŹRÓDŁEM PRAWA są decyzje organów państwowych tworzące nowe normy postępowania (prawo) oraz formy (czyli ustawa, rozporządzenie, uchwała itd.) które przybierają akty tworzenia prawa. Materialnym wyrazem takich decyzji są akty normatywne (akty prawotwórcze). W każdym państwie występuje jednak więcej niż jedno źródło prawa.

Przez system źródeł prawa w danym państwie rozumie się całokształt jego źródeł w ich wzajemnym powiązaniu, ujmowanych z punktu widzenia tego, co jest im wspólne i co je różnicuje. Pozycja źródeł prawa w systemie jest zależna od trzech czynników:



  • pozycja prawa czyli im wyższy jest organ od którego pochodzi dane źródło, tym wyższa jest pozycja danego źródła i dalej, im wyższa pozycja źródła prawa tym większa moc prawna zawartych w tym źródle. Moc prawna norm prawnych jest jednak zawsze jednakowa i jednakowo obowiązuje

  • treść danego źródła praw a więc waga społeczna i polityczna materii której ona dotyczy, czyli im wyższa tym treść powinna być bardziej patetyczna, wzniosła

  • tryb w jakim dane źródło powstaje np. ustawa musi być ogłoszona w dzienniku ustaw czyli im tryb ten bardziej precyzyjnie reglamentowany jest przez prawo, tym pozycja źródła prawa powinna być wyższa

Źródła prawa w Rzeczpospolitej:

  • Źródła powszechnie obwiązujące to:

    • Konstytucja – jest aktem o najwyższej mocy prawnej, zajmuje najwyższa pozycję w systemie źródeł prawa

    • Ustawy – jest to akt normatywny pochodzący od parlamentu, charakteryzujący się następującymi cechami:

-w formie ustawy może być wyregulowana każda sprawa nie będąca przedmiotem regulacji konstytucyjnej lecz niektóre kwestie wskazane w konstytucji muszą być uregulowane odpowiednią ustawą np. budżet państwa, prawa i obowiązki jednostki i wiele innych

- uchwalenie (zmiana, uchylenie) odbywa się w specjalnym trybie zwanym ustawodawczym. Składa się on z prac nad projektem w Sejmie, prac nad ustawą w Senacie, podpisania ustawy przez Prezydenta oraz ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw RP

- zajmuje ona wysoką pozycję w systemie źródeł prawa i muszą być z nią zgodne wszystkie niższe niż ustawa akty normatywne


    • Umowy międzynarodowe

      • ratyfikowane czyli pozostające w gestii głowy państwa- podpisane przez Prezydenta, za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie do chwili ogłoszenia w Dzienniku Ustaw

      • Nieratyfikowane czyli tych których ratyfikacja nie wymaga zgody wyrażonej w ustawie a zasady ich ogłaszania określa ustawa do chwili ogłoszenia w Dzienniku Ustaw

    • Rozporządzenia na obszarze działania organów

      • Wydawane jest przez konstytucyjnie uprawniony organ państwowy

      • Wydawane jest na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie

      • Wydawane jest w celu wykonania ustawy

    • Akty prawa miejscowego

      • Ograniczony jest do obszaru działania organu władzy publicznej, który ustanowił taki akt (organy samorządu terytorialnego i administracji rządowej). Publikowane są w wojewódzkich dziennikach urzędowych.

Warunkiem wejścia tych aktów normatywnych jest ich ogłoszenie.

      • Źródła o charakterze wewnętrznym czyli obowiązujące jedynie wewnątrz systemu organów władzy publicznej

    • Uchwały Rady Ministrów, ministrów i organów im równorzędnych oraz Prezydenta RP. Mogą one regulować sprawy ustroju wewnętrznego samorządu lub zawierać przepisy porządkowe (na szczeblu powiatu lub gminy).Publikowane są one w „Monitorze Polskim”

    • Zarządzenia – przepisy porządkowe podjęte przez zarządy powiatów lub gmin. Publikowane są w dziennikach urzędowych ministrów i urzędów centralnych.

Normy prawne charakteryzują się następującymi cechami:

  • skierowane są do adresata

  • są abstrakcyjne czyli określają w sposób ogólny

  • są regułą sformalizowaną czyli nie ma przepisów nie ma norm

  • mają charakter dwustronny czyli jedna norma daje z jednej strony obowiązek a z drugiej uprawnienie.

System źródeł prawa ma strukturę hierarchiczną.

Powiązania między źródłami prawa:



  • powiązania formalne-na zasadzie delegacji polega na tym że źródło wyższego rzędu upoważnia określony organ władzy publicznej do wydania źródła prawa niższego rzędu. Czasem owo źródło niższego rzędu upoważnia inny organ jeszcze niższego rzędu

  • powiązania materialne czyli treściowe czyli źródła prawa wyższego rzędu mogą w pewnym zakresie wyznaczyć treść norm prawnych zawartych w źródłach niższego rzędu, ale tylko niekiedy treść tą przesądzają


  1   2   3   4


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość