Strona główna

Czasownik bezokolicznik czasownika ma końcówki


Pobieranie 76.5 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar76.5 Kb.

Język niemiecki – materiały pomocnicze


CZASOWNIK

  1. Bezokolicznik czasownika ma końcówki –en, -eln, -ern,

np.

haben (mieć) angeln (łowić ryby) zittern (drżeć)

sagen (mówić) sammeln (kolekcjonować) bewundern (podziwiać)

malen (malować) handeln (działać) ändern (zmieniać)

fragen (pytać) klingeln (dzwonić) plaudern (plotkować)

antworten (odpowiedać) wechseln (zmieniać) erinnern (przypominać)

arbeiten (pracować) murmeln (mruczeć) verbessern (polepszać)

  1. Odmiana regularna czasownika

Aby odmienić czasownik przez osoby (czas teraźniejszya), od tematu czasownika odrzucamy końcówkę i dodajemy do tematu końcówki osobowe według podanego wzoru:

kommen (pochodzić)

ich komme wir kommen

du kommst ihr kommt

er, sie, es kommt sie, Sie kommen



Czasowniki, których temat zakończony jest na –t, -d, -chn, -ffn, -tm, w 2. i 3. osobie liczby pojedynczej i 2. osobie liczby mnogiej otrzymują dodatkowo –e- (przed końcówką osobową):



finden (znajdować)

ich finde wir finden

du findest ihr findet

er, sie, es findet sie, Się finden



Jeśli temat czasownika zakończony jest na –s, -ss, -β, -z, -tz to w 2. Osobie liczby pojedynczej dodajemy tylko końcówkę –t:



heiβen (nazywać się)

ich heiβe wir heiβen

du heiβt ihr heiβt

er, sie, es heiβt sie, Sie heiβen



Czasowniki zakończone na –eln mogą utracić w 1. osobie liczby pojedynczej –e- z tematu czasownika i nie otrzymują w 1. i 3. osobie liczby mnogiej końcówki –en, lecz –n:



angeln (łowić ryby)

ich ang(e)le wir angeln

du angelst ihr angelt

er, sie, es angelt sie, Sie angeln



Czasowniki zakończone na –ern nie mają w 1. i 3. osobie liczby mnogiej końcówki –en, lecz –n:



wandern (wędrować)

ich wandere wir wandern

du wanderst ihr wandert

er, sie, es wandert sie, Sie wandern



  1. Odmiana nieregularna czasownika haben i sein

haben (mieć) sein (być)

ich habe ich bin

du hast du bist

er, sie, es hat er, sie, es ist

wir haben wir sind

ihr habt ihr seid

sie, Sie haben sie, Sie sind


  1. Odmiana nieregularna czasownika ze zmianą samogłoski

Niektóre czasowniki odmieniają się nieregularnie ze zmianą samogłoski. Zmiany te dotyczą tylko 2. i 3. Oosoby liczby pojedyńczej:

a ä

fahren (jechać)

ich fahre wir fahren

du fährst ihr fahrt

er, sie, es fährt sie, Sie fahren

Ale: (!)

halten (trzymać, zatrzymać się)

ich halte wir halten

du hältst ihr haltet

er, sie, es hält sie, Sie halten

Podobnie odmienią się:

backen (piec) braten(!) (smażyć) fallen (spadać)

fangen (łapać) gefallen (podobać się) graben (kopać)

laden (!) (ładować) lassen (zostawiać, kazać, pozwalać) laufen (biec)

raten (!) (radzić) schlagen (bić, uderzać) schlafen (spać)

tragen (nosić) waschen (myć) wachsen (rosnąć)

e ie

sehen (widzieć)

ich sehe wir sehen

du siehst ihr seht

er, sie, es sieht sie, Sie sehen

Podobnie odmienią się:

befehlen (rozkazywać) empfehlen (polecać)

lesen (czytać) stehlen (kraść)

geschehen (!) (zdarzać się) – tylko: es geschieht

e i

sprechen (mówić, rozmawiać)

ich spreche wir sprechen

du sprichst ihr sprecht

er, sie, es spricht sie, Sie sprechen

Ale:

nehmen (brać)

ich nehme wir nehmen

du nimmst ihr nehmt

er, sie, es nimmt sie, Sie nehmen

Podobnie odmieniają się:

brechen (łamać) essen (jeść)

erschrecken (przestraszyć) geben (dawać)

helfen (pomagać) messen (mierzyć)

stechen (kłuć) sterben (umierać)

treffen (spotykać) vergessen (zapominać)

werfen (rzucać)

gelten (!) (obowiązywać) – tylko: es gilt


  1. Czasowniki rozdzielnie złożone

Wiele czasowników niemieckich występuje z przedrostkami, które nadają czasownikowi nowe znaczenie. Podstawowe znaczenie czasownika może zostać zachowane, np. fahren – jechać, abfahren – odjechać.

Niekiedy jednak przedrostek zupełnie zmienia znaczenie czasownika, np. haben – mieć, vorhaben – zamierzać.

Podczas odmiany w czasie teraźniejszym poniższe przedrostki ulegają oderwaniu od czasownika:

aufstehen (wstawać)

ich seheauf wir stehenauf

du stehstauf ihr stehtauf

er, sie, es stehtauf sie, Sie stehenauf

Najczęściej spotykane przedrostki czasowników rozdzielnie złożonych:

ab- abwaschen (zmywać), abholen (odbierać), abnehmen (schudnąć)

an- anziehen (ubierać, zakładać), anrufen (dzwonić), anfangen (zaczynać),

ankommen (przybywać)

auf- aufstehen (wstawać), aufpassen (uważać), aufräumen (sprzątać),

aufwachen (budzić się), aufmachen (otwierać), aufgehen (wschodzić)

aus- aussehen (wyglądać), ausmachen (wyłączyć, zgasieć), ausleihen (wypożyczać)

ein- einschlafen (zasypiać), einrichten (urządzać), einkaufen ( robić zakupy),

einladen (zapraszać)

fest- feststellen (stwierdzać)

fort- fortsetzen (kontynuować)

her- herstellen (produkować)

mit- mitnehmen (brać ze sobą), mitkommen (przyjść, iść z kimś)

nach- nachmachen (naśladować), nachsprechen (powtarzać)

statt- stattfinden (odbywać się)

teil- teilnehmen (uczestniczyć)

um- umziehen (przeprowadzać się), sich umdrehen (odwracać się),

umkommen (zginąć)

vor- vorbereiten (przygotowywać), vorstellen (przedstawiać),

vorschlagen (proponować)

weg- wegfahren (odjechać), wegnehmen (zabrać)

zu- zumachen (zamykać), zubereiten (przygotowywać), zunehmen (przytyć)

zurück- zurückgehen (iść z powrotem), zurückkommen (przyjść z powrotem, wracać)

zusammen- zusammenarbeiten (współpracować)


  1. Czasowniki nierozdzielnie złożone

Czasowniki nierozdzielnie złożone składają się z przedrostka i czasownika właściwego. Przedrostki te, w przeciwieństwie do czasowników rozdzielnie złożonych, nie rozdzielają się podczas odmiany:

bekommen (dostać, otrzymywać)

ich bekomme wir bekommen

du bekommst ihr bekommt

er, sie, es bekommt sie, Sie bekommen



Czasowniki nierozdzielnie złożone występują zawsze z następującymi przedrostkami:

be- bekommen (dostać, otrzymywać), besuchen (odwiedzać, uczęszczać),

besprechen (omawiać), bestellen (zamawiać), beenden (zakończyć),

beginnen (rozpoczynać)

ge- gefallen (podobać się), gehören (należeć)

er- erklären (wyjaśniać), erfinden (wynaleźć), erzählen (opowiadać)

ver- verstehen (rozumieć), vermissen (tęsknić), verdienen (zarabiać),

verbringen (spędzać), vergessen (zapominać), versprechen (obiecywać),

versuchen (próbować)

zer- zerstören (zniszczyć), zerbrechen (rozbić)

miss- misslingen (nie udać się), missachten ( lekceważyć), misstrauen ( nie ufać)

emp- empfangen ( odbierać), empfehlen ( polecać), empfinden (odczuwać)

ent- entschuldigen ( usprawiedliwiać), entstehen (powstawać), entdecken (odkrywać),

[sich] entwickeln (rozwijać [się])


  1. Czasowniki modalne




müssen

sollen

wollen

dürfen

mögen

können

ich

muss

soll

will

darf

mag

kann

du

musst

sollst

willst

darfst

magst

kannst

er, sie, es

muss

soll

will

darf

mag

kann

wir

müssen

sollen

wollen

dürfen

mögen

können

ihr

müsst

sollt

wollt

dürft

mögt

könnt

sie, Sie

müssen

sollen

wollen

dürfen

mögen

können



  • występują najczęściej wraz z innymi czasownikami, które jako bezokoliczniki w zdaniu znajdują się na końcu zdania;

  • mogą występować także samodzielnie;

  • 1. i 3. osoba liczby pojedynczej czasownika modalnego mają taką samą formę i nie posiadają końcówek;

  • w liczbie pojedynczej zmienia się samogłoska rdzenna lub zanika przegłos;

Znaczenia:

müssen

  • konieczność – Ich muss abnehmen.

  • obowiązek – Ihr müsst das Buch bis morgen lesen.

  • przymus – Du musst heute zu Hause bleiben.

sollen

  • mieć powinność – Sollen wir sie einladen?

  • mieć obowiązek moralny – Du sollst nicht stehlen.

wollen

  • chęć, pragnienie – Ich will Germanistik studieren.

dürfen

  • mieć pozwolenie – Ich darf mit euch gehen.

  • z zaprzeczeniem: mieć zakaz – Hier darf man nicht parken.

mögen

  • występujący samodzielnie oznacza „lubić” – Ich mag Pizza.

  • może wystąpić z innym czasownikiem, ale tylko z zaprzeczeniem „nie chcieć czegoś” – Ich mag jetzt nicht essen.

können

  • umiejętność, zdolność – Sie kann Schach spielen.

  • możliwość – Ich kann dir die Adresse geben.

Opracowanie: Monika Cedrowska, Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Stawiskach

Opracowano na podstawie książki Magdaleny Daroch i Krzysztofa Tkaczyka „Gramatyka języka niemieckiego z ćwiczeniami”



Daroch M., Tkaczyk K,. Gramatyka języka niemieckiego z ćwiczeniami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość