Strona główna

Danuta Gazińska Piękno wokół nas Program nauczania plastyki w gimnazjum Poznań 2009


Pobieranie 148.14 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar148.14 Kb.


Wyobraźnia ważniejsza jest od wiedzy
Albert Einstein

Danuta Gazińska


Piękno
wokół nas


Program nauczania plastyki

w gimnazjum





Poznań 2009


Recenzenci

Grażyna Daniel
Bronisław Michał Jacoszek

Oficyna Edukacyjna Wydawnictwa eMPi2 s.c.

61-749 Poznań, ul. św. Wojciech 28

tel. 61-851-76-61, fax 853-06-76

www.empi2.pl

sprzedaz@empi2.pl

Spis treści


Spis treści 4

2. Cele kształcenia i wychowaniA 8

3. Materiał nauczania. Procedury osiągania celów edukacyjnych i wychowawczych 10

Kompozycja 10

Linia 11

Barwa 12


Przestrzeń 13

Architektura 16

Faktura 17

Sztuka ludowa i nieprofesjonalna 17

Komunikacja pozawerbalna 18

Krajobraz kulturowy 19

Teatr 21

Film 21


Nowe media w plastyce 22

4. Kontrola i ocena osiągnięć uczniA 24




DANUTA GAZIŃSKA – mgr sztuki, wieloletni nauczyciel z drugim stopniem specjalizacji i metodyk w Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym w Poznaniu. Pełniła funkcję sekretarza naukowego Olimpiady Artystycznej.

Autorka m.in. testów dla nauczycieli studiujących wychowanie plastyczne oraz programu nauczania reklamy.



1. Charakterystyka programu nauczania
Program nauczania plastyki w trzyletnim gimnazjum „Piękno wokół nas” oparty jest na wskazaniach podstawy programowej, uwzględnia praktykę szkolną autorki i jej doświadczenia jako wieloletniego metodyka Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego oraz opinie środowisk plastycznych publikowane na łamach czasopism metodycznych i zawodowych. Autorka rozumie gimnazjum jako swoisty etap kształcenia oferujący inną niż poprzednio filozofię nauczania i metody dydaktyczne, ale dostrzega ciągłość procesu nauczania, widzi więc konieczność budowania umiejętności i wiedzy w gimnazjum na podstawach wyniesionych przez ucznia z klas szkoły podstawowej.

Program „Piękno wokół nas” jest propozycją spojrzenia z pozycji estetyki na otoczenie teraz i w przyszłości. Tytułowe „piękno” nie jest nazwą wartościującą dodatnio i nie domaga się przeciwstawienia brzydocie; nie jest jej antonimem. Według autorki „piękno” odsyła do refleksji nad zespołem takich cech dzieła sztuki, jak proporcja i harmonia, które w różnych czasach i z różnym nasileniem charakteryzowały przedmioty i sprawiły, że podobały się odbiorcom. Zakłada więc, że przewidziane w programie cele i zadania pomogą uczniowi zorientować się we współczesnym otoczeniu plastycznym i uwrażliwiają go na dziedzictwo kulturowe minionych epok. Ponieważ dziecko-uczeń gimnazjum jest wrażliwe, aktywne i szczególnie ciekawe świata, nauczanie plastyki rozumiane jest jako kształtowanie świadomego odbiorcy sztuki, nie jego twórcy. Ten proces oparto na poszanowaniu indywidualnych predyspozycji dziecka, umiejętnościach wcześniej nabytych i preferencjach wcześniej ukształtowanych.

Program nauczania plastyki w gimnazjum przygotowujący odbiorcę sztuki w XXI wieku nie jest zbiorem encyklopedycznych informacji uporządkowanych wg celów i zadań, ale próbą dostarczenia gimnazjalistom sposobów i metod odbioru dzieł sztuki. Jest propozycją przejścia od nauczania na poziomie klas IV–VI, kiedy uczeń był tylko naiwnym odbiorcą konkretnego obrazu, do procesu nauczania-uczenia się w gimnazjum, nastawionego na rozwijanie umiejętności refleksyjnego patrzenia i kontemplowania dzieł. Jest przygotowaniem do nauki w liceum, kiedy uczeń, świadomy odbiorca sztuki, zna już podstawy dziedzictwa kulturowego poszczególnych epok i umie stosować tę wiedzę do opisu zjawiska artystycznego.

Program „Piękno wokół nas” ma charakter liniowy, tzn. że zagadnienia pojawiają się kolejno wg zasady stopniowania trudności w ciągu dwóch semestrów (1 godzina tygodniowo przez 1 rok). Koncepcja programu oparta jest na zasadzie podmiotowości. Oznacza to, że nauczycielowi i uczniowi przypadają role projektantów pracy dydaktycznej, że działania ucznia i kierowanie procesem przez nauczyciela jest ważniejsze niż przedmiotowa wiedza zaplanowana w programie. Trzecią cechą programu jest założona aktywność ucznia, tzn. że cele nauczania zaprojektowane są jako uczniowskie działania. „Aktywność” ogranicza do minimum metody wykładowe i uniemożliwia mechaniczne przyjmowanie wiedzy.

Program ma być realizowany w ciągu 1 roku w gimnazjum, ale od decyzji dyrektora szkoły zależy wybór terminu rozpoczynającego nauczanie plastyki. Treści nauczania są tak w programie sformułowane, że można je korelować z innymi przedmiotami humanistycznymi – przede wszystkim z historią, gdy omawia się dawne style i konwencje w sztuce, z językiem polskim, uczącym o sztuce opartej na innym niż plastyka tworzywie, z wychowaniem muzycznym, które uczy innej dziedziny artystycznej.

Program charakteryzuje się rozluźnioną kompozycją. Ze względu na zachowanie kreatywności nauczyciela i jego podmiotowości pozostawia się mu dużo swobody w doborze przykładów, w planowaniu własnej pracy i określaniu tempa procesu dydaktycznego. Program można modyfikować i dostosować do poziomu zespołu uczniowskiego. Realizację programu ułatwi wykorzystanie podręcznika Danuty i Edwarda Gazińskich „Piękno wokół nas”. Ważną pomocą dydaktyczną są także zbiory albumów, ilustracji i fotografii prac, taśmy wideo o sztukach plastycznych, wycieczki do muzeów i wyjścia w plener.

Koncepcja pracy nauczyciela i ucznia w tym programie opiera się na zasadzie funkcjonalności wiedzy i umiejętności. Wiedza ważna jest o tyle, o ile umożliwia kształcenie twórczego myślenia, aktywne funkcjonowanie w świecie, odbiór kultury i jej współtworzenie. Program „Piękno wokół nas” jest ofertą dla nauczyciela ambitnego i twórczego, ale jest to jednocześnie atrakcyjna propozycja materiału nauczania dla ucznia. Można za pomocą tych treści operacjonalizować wszystkie cele nauczania: poznawcze, kształcące i wychowawcze. Można tak uczyć patrzenia na sztukę dawną i współczesną, że nawet uczeń przeciętnie uzdolniony plastycznie będzie wrażliwym odbiorcą.



2. Cele kształcenia i wychowaniA

Podstawowe cele kształcenia i wychowania na lekcjach plastyki zakładają pomoc w:

– rozwijaniu wrażliwości, wyobraźni i intelektu ucznia,

– kształceniu i doskonaleniu umiejętności odbioru sztuki,

– kształtowaniu osobowości młodego człowieka twórczo uczestniczącego w kulturze.

Cele szczegółowe plastyki w gimnazjum twórczo rozwijają wskazania podstawy programowej dla tego etapu edukacji i uwzględniają wiedzę oraz umiejętności absolwenta klasy VI.

Zakłada się, że absolwent klasy VI charakteryzuje się następującymi osiąg­nięciami w dziedzinie plastyki:

1. Przy pomocy nauczyciela:

– umie posługiwać się prostymi technikami plastycznymi,

– dostrzega niektóre elementy krajobrazu kulturowego,

– kształtuje funkcjonalnie i racjonalnie niektóre formy użytkowe.

2. Jest nastawiony twórczo wobec otaczającego świata.

3. Rozwija refleksyjne patrzenie i ogólną wrażliwość.

4. Umie wykorzystać niektóre materiały (np. papier, drewno) w działalności manualnej.

Cele szczegółowe nauczania plastyki w gimnazjum w programie „Piękno wokół nas” są następujące:

1. Kształtowanie zainteresowań i zamiłowań plastycznych poprzez:

a) rozwijanie wrażliwości odczuwania i rozumienia dzieł sztuki z różnych epok i kręgów kulturowych,

b) refleksyjne patrzenie i postrzeganie cech architektury i urbanistyki, rzeźby i malarstwa,

c) uczestniczenie w spektaklach teatralnych, imprezach masowych, wernisażach, zwiedzaniach muzeów.

2. Wyposażenie uczniów w niezbędne umiejętności plastyczne i wiedzę poprzez:

a) demonstrowanie technik, materiałów i wykonawstwa,

b) inspirowanie do szukania własnych, indywidualnych i oryginalnych wypowiedzi plastycznych,

c) omawianie dzieł sztuki i wskazywanie indywidualnych cech warsztatu ich twórców.

3. Umożliwienie uczniom przeżyć estetycznych, doświadczeń odbiorczych


i uczenie wartościowania zjawisk poprzez:

a) demonstrowanie bliższego i dalszego otoczenia oraz funkcji zjawisk w przestrzeni,

b) kontakt z wartościowymi dziełami sztuki,

c) pokazanie kiczu i dyskusje o zjawisku kultury masowej.

4. Kształtowanie kultury plastycznej poprzez:

a) włączenie sztuki w osobiste życie – zachęcenie do aranżowania swojego domu (pokoju), ogrodu, miejsca do nauki,

b) ochronę środowiska naturalnego,

c) rozwijanie smaku estetycznego w zakresie ubioru, nakrywania do stołu,

d) wyrobienie nawyku twórczego myślenia przy wykonywaniu różnych prac.


3. Materiał nauczania. Procedury osiągania celów edukacyjnych i wychowawczych



Kompozycja





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Omówienie i zapoznanie uczniów z podstawowymi założeniami kompozycji: rytmem, symetrią, kontrastem, akcentem.

Nauczyciel podaje definicje.



1. Przegląd zebranego materiału ilustracyjnego uczniów:

a) reprodukcje malarstwa,

b) grafika użytkowa,

c) reklamy,

d) opakowania,

e) plakaty.

2. Wskazanie i nazwanie wybranych rodzajów kompozycji.


2. Kompozycja zamknięta a kompozycja otwarta (demonstracja) – analiza.


3. Uczeń komponuje martwą naturę w układzie zamkniętym kreską i barwą.

3. Podanie uczniom definicji po ukazaniu na przykładzie podręcznika układów: rzędowego, centralnego, symetrycznego.

4. Uczeń projektuje na kartce kreski, znaki, ornamenty jako przykłady jednego z układów i tworzy własny.

5. Projektuje znak graficzny w układzie symetrycznym.




4. Analiza przykładów z podręcznika kompozycji w trójkącie:

– po przekątnej,

– w pionie,

– w poziomie.




6. Uczniowie opracowują reklamę koncertu lub meczu, stosując układ w trójkącie. Inna grupa uczniów projektuje ten sam znak po przekątnej na kartce kwadratowej, trzecia grupa – na prostokątnej.

5. Harmonia, adekwatność układu kompozycyjnego i treści dzieła sztuki.

Ukazanie uczniom jak ważny jest wybór odpowiedniego układu kompozycyjnego.



7. Uczniowie projektują opakowanie towaru w formie sześcianu:

a) z ornamentem podkreślającym formę,

b) z ornamentem rozbijającym formę.

8. Porównują kompozycje i formułują wnioski.





Wnioski (przewidywane osiągnięcia)
Przedstawione sposoby pracy pozwolą uczniom:

1) rozróżnić w dziełach sztuki zasady ich budowy, czyli kompozycji;

2) rozumieć potrzebę stosowania określonego układu kompozycyjnego dla wyrażenia wybranej treści;

3) stosować układy kompozycyjne zgodnie ze wskazaniami wynikającymi


z tematu zadania;

4) dostrzegać i rozumieć wybór danego układu kompozycyjnego przez projektanta grafiki użytkowej (reklama, opakowanie towaru, plakat informacyjny);

5) wykorzystać poznane układy kompozycyjne w czynnościach życia codziennego, np. przy nakrywaniu stołu, dekorowaniu tortu, zawieszaniu obrazów na ścianie itp.


Linia




Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Ukazanie uczniom linii w rysunku i grafice jako samodzielnego środka ekspresji.

1. Wyszukiwanie na przykładach linii cienkich, grubych, prostych, krzywych itd.

2. Omówienie na podstawie pokazu różnych efektów wizualnych w zależności od narzędzia użytego do wykonania.




2. Objaśnienie komponowania powierzchni kwadratu rytmiczną strukturą.


3. Rysowanie na powierzchni kwadratu linii zagęszczonych i rozproszonych.

3. Pokaz geometrycznych kompozycji linearnych wykonanych za pomocą liniału, ekierki, cyrkla.


4. Wykonanie kompozycji linearnej i sformułowanie jej charakterystyki.

4. Pokaz symbolicznego rysunku linearnego przedmiotów realnych.

5. Wykonanie symbolicznego rysunku.

6. Wykonanie liniowej kompozycji uproszczonych przedmiotów z natury.

7. Komponowanie na płaszczyźnie z użyciem nitek, sznurka.


5. Pokaz linearnych kompozycji wykonanych różnymi technikami.

8. Uczeń naśladuje pokazane kompozycje, wykonując je stemplem; wycina z linoleum, powiększa linie papilarne itd.



Wnioski (przewidywane osiągnięcia)
Przedstawione sposoby:

1) kształtowały umiejętność zobaczenia kształtu i pokazania go linią i kontu­rem na płaszczyźnie;

2) doskonaliły umiejętność wyboru i zastosowania odpowiedniego narzędzia potrzebnego do uzyskania spokoju lub niepokoju na płaszczyźnie;

3) umożliwiały przeżycia artystyczne;

4) wyposażyły w niezbędną wiedzę o podstawowych układach kompozy­cyjnych;

5) uczyły racjonalnej pracy, rywalizacji, włączały sztukę w proces wychowawczy.



Barwa





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Widzenie i spostrzeganie barw w otoczeniu.

Barwa jako cecha przedmiotów – drzewa, kwiaty, owoce, domy, wnętrza, sprzęty, stroje.

Problem barw lokalnych.


1. Twórcza praca ucznia – swobodna interpretacja wybranego motywu z natury.

Malowanie w określonych zestawach barw czystych, a następnie tego samego motywu w barwach złamanych.




2. Barwa jako środek informacji – sygnalizacja świetlna, znaki informacyjne, znaki drogowe itp. Symbolika barw poprzez skojarzenia
i emocje – biel, czerń, czerwień, błękit, zieleń.

2. Poszukiwanie na przykładzie martwej natury, kwiatów i fragmentu wnętrza gamy barwnej o sprecyzowanej lub dowolnie wybranej przez ucznia tonacji barw ciepłych lub zimnych, dla podkreślenia nastroju.

Malowanie znaków drogowych.




3. Wyjaśnienie zjawiska tęczy; fizyczny eksperyment rozszczepienia światła za pomocą pryzmatu.

3. Projektowanie mody. Poszukiwanie różnych odcieni ubioru i dodatków z uwzględnieniem wybranej okoliczności lub uroczystości. Zastosowanie zestawień barwnych stroju w odniesieniu do konkretnej sytuacji lub wnętrza – na bal, koncert, piknik, imprezę sportową itp.


4. Podział barw na podstawowe i pochodne oraz tony pośrednie.

Zapoznanie z kołem barw.

Otrzymywanie barw złamanych w wyniku mieszania barw czystych z dopełniającymi, np. czerwonej z zieloną, żółtej z fioletem, niebieskiej z pomarańczową.


4. Namalowanie portretu, martwej natury lub pejzażu z zastosowaniem barw abstrakcyjnych, nierealnych, dowolnie wybranych przez ucznia.

Oglądanie portretów „psychologicznych” Witkacego.



5. Omówienie i wyjaśnienie barw achromatycznych – czerni, bieli i wszystkich odcieni szarości.

5. Własna praca malarska. Operowanie śmiałymi plamami. Wykorzystanie wiedzy o barwach w celu pokazania nastroju, silnych przeżyć, kataklizmu, niebezpieczeństwa, radości.

Rozmowa o symbolice barw.




6. Rozróżnianie barw ciepłych i zimnych.

Wrażeniowe odczytywanie temperatury barw na przykładach znanych dzieł malarskich.

Podkreślenie tematu obrazu poprzez zastosowany koloryt.


6. Analizowanie wybranych reprodukcji pod względem zastosowania przez artystę kolorystyki i zestawu barw dla podkreślenia przedstawianego tematu (barwa a treść obrazu).

Napisanie recenzji z wybranego obrazu.




Wnioski (przewidywane osiągnięcia)
Przedstawione sposoby pracy pozwolą:

1) rozróżniać barwy lokalne, czyste i złamane;

2) dostrzegać wpływ sąsiedztwa na zmianę widzenia czystości i intensywno­ści barwy;

3) rozumieć funkcję gamy kolorystycznej dla wyrażania wybranej treści;

4) namalować pracę abstrakcyjną wg własnego projektu barw dla ukazania nastroju;

5) zapoznać ucznia z podstawowymi technikami malarskimi (akwarela, tempera, pastel, gwasz, olej, akryl).




Przestrzeń





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Zapoznanie uczniów z różnymi konwencjami wyrażania przestrzeni, od starożytności do renesansu – perspektywa topograficzna, rzędowa i kulisowa.


1. Obserwowanie w plenerze zmniejszających się przedmiotów i w zależności od oddalenia tracących wyrazistość barw oraz kształtów.

2. Omówienie zasad perspektywy renesansowej z punktami zbiegu na horyzoncie.

Prześledzenie na obrazach malarzy renesansowych włoskich i holenderskich zasad stosowania perspektywy renesansowej.




2. Oglądanie i analizowanie konwencji wyrażania głębi na reprodukcjach dzieł sztuki od starożytności poprzez średniowiecze i renesans do konwencji kubistycznych, surrealistycznych i naiwnych.

3. Wykazanie, na przykładach reprodukcji obrazów, konwencji perspektywy „zbieżnej”, polegającej na zmniejszaniu się przedmiotów położonych dalej, w stosunku do przedmiotów pierwszoplanowych.


3. Wyrażanie w indywidualnie wykonanych pracach rysunkowych lub malarskich wybranych przez uczniów konwencji pokazywania głębi.

4. Przedstawienie założeń perspektywy barwnej, w której złudzenie głębi wywołane jest przez dobór odpowiednich barw, gdyż jedne kolory cofają się, inne występują ku przodowi.


4. Wykreślanie na zdjęciach lub ilustracjach linii skośnych, zbiegających się w jednym lub dwóch punktach zbiegu i wyznaczenie tych punktów.

5. Wyjaśnienie perspektywy powietrznej, przy zastosowaniu której osiąga się iluzję przestrzeni stopniując na obrazie intensywność kolorów.

5. Rysowanie widoku ukazującego, że elemen­ty bliższe są większe, a dalsze zmniejszają się.

Pokazanie brył geometrycznych w wybranej przez ucznia konwencji perspektywicznej.




6. Podanie uczniom reguł perspektywy czołowej, bocznej i ukośnej.

6. Próba interpretowania w rysunku dowolnego przedmiotu „kubistycznego” równocześnie z kilku stron.


7. Zróżnicowanie intensywności linii i waloru, powodującego wrażenie głębi.


7. Rysowanie rozszerzania, wydłużania i nakładania się planów dla wydobycia ekspresji.

8. Zademonstrowanie na kilku przykładach aksonometrii (perspektywy równoległej).


8. Przerysowanie jednego z oglądanych przykładów z zastosowaniem zasad aksonometrii.


Wnioski (przewidywane osiągnięcia)
Przedstawione sposoby pracy pozwolą uczniowi:

1) rozróżnić stosowane konwencje pokazania głębi;

2) rysować bryły geometryczne w wybranej konwencji perspektywicznej;

3) poznać reguły perspektywy czołowej, bocznej i ukośnej.



Rzeźba


Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Rodzaje rzeźby.

Omówienie i pokazanie na ilustracjach przykładów rzeźb figuratywnych (przedstawiających), dekoracyjnych, parkowych, ogrodowych.



1. Zapoznanie młodzieży z rzeźbami i pomnikami znajdującymi się w najbliższym otoczeniu i okolicy.

Uczniowie próbują je opisać, sfotografować, naszkicować oraz określić czas powstania, wykorzystany materiał i pełnioną funkcję.




2. Dzieła rzeźbiarskie kultowe (sakralne), nagrobne, portretowe, pomnikowe i parkowe (ogrodowe).

2. Uczniowie podejmują próbę wyszukania atrakcyjnej formy przestrzennej w wybranym, dostępnym materiale (mydło, styropian, pianobeton, plastelina, modelina, masa papierowa, śnieg, piasek).


3. Zaznajomienie z materiałami rzeźbiarskimi – przedstawienie rzeźb w kamieniu (marmur, granit, piaskowiec,...), w metalu, drewnie, glinie (ceramika), cemencie,...


3. Kształtowanie form przestrzennych, przez łączenie różnych materiałów, np. drutu i kamienia.

4. Relief: płaski (płaskorzeźba, płaskoryt), wypukły, wklęsły i ażurowy.

4. Wykonanie kompozycji półprzestrzennej (płaskorzeźby) w różnych materiałach (folia aluminiowa, kora drzew, brystol, plastelina) przez modelowanie lub nacinanie.

Wyszukiwanie ciekawej gry światłocienia lub rytmu elementów geometrycznych lub przedstawiających.




5. Rzeźba w drewnie (snycerstwo): ołtarze, krucyfiksy, meble (stalle, skrzynie, szafy gdańskie), rzeźba ludowa.

Technika złocenia i polichromowanie.




5. Próby rzeźbienia w drewnie lipowym.

Oglądanie świątków.

Dyskusja o sztuce ludowej.



Wnioski (założone osiągnięcia ucznia)
Uczeń:

1) samodzielnie rozróżni cechy płaskorzeźby i rzeźby pełnej;

2) przy pomocy nauczyciela zakomponuje formy przestrzenne w dowolnym materiale;

3) wyszuka różne formy korzeni, kamieni i gałęzi oraz nada im literackie tytuły.



Architektura





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Architektura jako zagadnienie formy prze­strzennej.

Omówienie wpływów jakie wywierają na ar­chi­tekturę takie uwarunkowania (w poszcze­gólnych epokach historycznych) jak: ustrój społeczny, warunki gospodarcze, rozwój techniki, metody konstrukcyjne, ogólny rozwój kultury.



1. Zapoznanie się z obiektami zabytkowymi
w najbliższej okolicy: pałace, zamki, ratusze, kościoły, forty itp.

Przyporządkowanie danego obiektu do okresu historycznego w którym powstał i uzasadnienie wpływu na jego ukształtowanie.

Opis. Fotografia.

Komentarz ucznia.

Analiza wybranych ilustracji przedstawiających różne style w poszczególnych epokach historycznych. Podanie cech charakterystycznych.

Opis wybranej budowli.




2. Funkcje form budowli:

a) budynki mieszkalne (pałac, willa, dwór, kamienica, dom, chałupa),

b) budowle sakralne (kościół, klasztor, kaplica, cerkiew),

c) gmachy użyteczności publicznej (teatry, kina, ratusze),

d) budynki dla potrzeb przemysłu, rolnictwa, komunikacji, sportu,…,

e) budownictwo wojskowe, obronne.




2. Szkicowanie z natury wybranego detalu architektonicznego.

Kompozycja na temat miasta w wybranej przez ucznia konwencji pokazania przestrzeni (rysunek topograficzny wg starych rycin, widok


z „lotu ptaka”, przedstawienie płaskie itp.).

3. Wystrój i wyposażenie wnętrz w zależności od funkcji.

– kościół, kaplica,

– sale, komnaty,

– poczta, bank,

– hale fabryczne, sportowe, dworcowe,

– pokoje mieszkalne,

– izby wiejskie.


3. Projekt układu przestrzennego z użyciem brył w formie graniastosłupa, wykonanych z materiałów gotowych (np. opakowań) lub ze styropianu, gipsu, gliny. Kompozycja powinna stanowić uporządkowaną całość brył, związanych ze sobą w sposób efektowny plastycznie.

4. Problemy wzornictwa przemysłowego przedmiotów użytkowych.

Rozwój form poszczególnych sprzętów, narzędzi i przyrządów stanowiących wyposażenie domów, fabryk, biur,...

Zmiany form wybranych przedmiotów na przestrzeni lat, np. krzesła, żelazka do prasowania, samochodu.


4. Opracowanie projektu wnętrza mieszkalnego – moje mieszkanie, mój pokój.

Rozwiązanie problemu racjonalnego ustawienia sprzętów, wygodnej komunikacji i ciekawego kolorytu.

Narysowanie wybranego przedmiotu użytku codziennego o urozmaiconej, ciekawej formie.



Wnioski (przewidywane osiągnięcia ucznia)
1) uczeń umie, przy pomocy nauczyciela, zanalizować formy architektoniczne określając w niej funkcje materiału i techniki;

2) uczeń samodzielnie zaplanuje pokój mieszkalny lub inny fragment wnętrza.


Faktura





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Faktura w malarstwie, grafice, rzeźbie i architekturze.

Różna powierzchnia dzieła w zależności od sposobu obróbki, użytego materiału i narzędzi.




1. Uzyskiwanie faktury na płaszczyźnie kartki przez rysowanie pisakiem, kredką, długopisem lub malowanie pędzlem linii, kropek, plam itp.

2. Faktura malarska: gładka, zróżnicowana i impasto.

2. Tworzenie faktury na powierzchni kartki brystolu przez odciskanie, wycinanie, odginanie lub nakładanie.


3. Faktura w rzeźbie: materiał (tworzywo), obróbka (technologia), narzędzia.

3. Wyszukiwanie sposobu uzyskiwania faktury przy użyciu różnych materiałów, takich jak papier, słoma, tektura falista, wełna, gaza itp.



Wnioski (przewidywane umiejętności ucznia)
1) uczeń dostrzeże niektóre walory faktury w różnych dziełach sztuki;

2) uczeń potrafi uzyskać żądaną fakturę, używając materiałów i narzędzi poznanych w klasie.




Sztuka ludowa i nieprofesjonalna





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Muzeum etnograficzne, skansen, ośrodki sztuki ludowej.

1. Zapoznanie uczniów z budownictwem regionu, rzeźbą, świątyniami, kapliczkami, malarstwem.

Omówienie ornamentów charakterystycznych dla danego regionu.




2. Próba zdefiniowania sztuki ludowej i nieprofesjonalnej.

2. Uczniowie charakteryzują sztukę ludową (wiejską danego terenu). Oglądają twory sztuki nieprofesjonalnej. Porównują ze sztuką profesjonalną. Rysują przykładowe motywy ludowe charakterystyczne dla regionu, próbują naśladować tkactwo i hafciarstwo.


3. Zwyczaje i obyczaje bożonarodzeniowe, wielkanocne regionu, inne obchodzone zwyczaje.


3. Wykonanie elementów charakterystycznych dla regionu (Boże Narodzenie, Wielkanoc).


Planowane osiągnięcia
Kultywowanie regionalnych zwyczajów, związek emocjonalny z „małą ojczyzną”. Zainteresowanie twórczością ludową i nieprofesjonalną.

Komunikacja pozawerbalna





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Język ciała:

a) gry dramatyczne,

b) pantomima,

c) balet.



  • uczniowie wykonują gestem fragmenty fabularne z baśni. Odczytują „elokwencję ciała”. Realizują polecenia:

jesteś Kopciuszkiem lub

wyobraź sobie, że jesteś Kopciuszkiem;

  • uczniowie planują scenki (bez słów) stanowiące całość fabularną. Odtwarzają je gestem i ruchem;

  • uczniowie wykonują scenki na tle muzyki:

– marsz (oglądają plansze),

– polonez (oglądają plansze).

Omawiają ilustracje następujących tańców polskich: polonez, krakowiak, kujawiak, mazur.


2. Gest i mimika.

  • uczniowie odczytują nastrój z uproszczonych rysunków twarzy;

  • próba oddania rysunkiem demonstrowanych min i gestów.

3. Obraz jako tekst kultury:

a) piktogram,

b) kaligram,

c) diagram,

d) rysunek,

e) obraz malarski,

f) reklama,

g) plakat,

h) żart rysunkowy,

i) komiks.



  • uczniowie odczytują uproszczone rysunki – jednoznaczne przekazy – znaki informacyjne, np. na dworcu, drogowe, dyscyplin sportowych;

  • kaligram jest złożonym przekazem. Uczniowie odczytują wierszyk w kształcie choinki:

a następnie sami konstruują kaligram;



  • pokaz i omówienie diagramu (wykresu), graficznie przedstawiają zależność między wielkościami;

  • uczniowie wykonują rysunek jako ostateczną formę o walorach linearnych i rysunek jako formę służebną wobec innych dziedzin sztuki;

  • próba czytania obrazu malarskiego, do którego istnieje komentarz poetycki, np. P. Bruegel starszy Zima i St. Grochowiak Zima Bruegla, G. Bellini – Pieta i St. Grochowiak – Pieta Belliniego;

  • projektowanie reklamy prostym rysunkiem, np. wczasy: słońce, góry, wody;



ciąg dalszy

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia




  • odczytywanie plakatów z Muzeum w Wilanowie (dostrzeganie umownego gatunku grafiki użytkowej);

  • dyskutowanie nad żartami rysunkowymi, np. z ostatniej strony „Przekroju”;

  • wykonanie komiksu do znanej baśni, omówienie zapisu „w dymkach”. Zwrócenie uwagi na mieszany gatunek (niewerbalny i werbalny).






Wnioski (przewidywane osiągnięcia)
Zajęcia powinny:

1) ukazać wielorakość sposobów przekazania informacji pozawerbalnej;

2) nauczyć czytania piktogramów;

3) nauczyć czytania znaków drogowych;

4) uwrażliwić na zjawiska wizualne;

5) nakłonić do twórczych poszukiwań własnych treści i przekazu poprzez znak.




Krajobraz kulturowy





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Usytuowanie miast polskich (nad rzekami).

Uczniowie zapoznają się z krajobrazem kulturowym miast. Odczytują celowość usytuowania.


2. Położenie wiosek, pałaców, zamków i kościołów.

Uczniowie odczytują z zabudowy system społeczny, w którym budowle powstały.


3. Kraków, Gdańsk, Wrocław.

Uczniowie zapoznają się z nawarstwieniami okresów historycznych i stylów. „Czytają” dzieje z murów. Dyskutują o funkcji architektury.


4. Zabytki regionu.

Uczniowie w najbliższej okolicy wyszukują stare obiekty dawniej reprezentacyjne lub użytkowe (mury obronne, wały, młyny, wiatraki itd.). Wykonują rysunki i szkice, dokumentują fotograficznie.


5. Moje miasto.

Uczniowie wykonują w dowolnej technice wizje miasta nowoczesnego.




Planowane osiągnięcia

Zwrócenie uwagi na zabytki, zinwentaryzowanie ich.

Uczenie spostrzegawczości. Dostrzeganie walorów estetycznych i użytkowych oraz logicznego wykorzystania miejsca dla nowych budowli.

Teatr





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Teatr jako sztuka wielotworzywowa.

Uczniowie omawiają znaki teatralne: aktor żywy, kukiełka, marionetka, pacynka.

Scenografia – zagospodarowanie przestrzeni, dekoracja, kompozycja wnętrza.

Budynek teatralny, rodzaje sceny.


2. Widz w teatrze.

Uczniowie uczestniczą w spektaklu – omawiają teatr „żywego planu”.

Uczniowie oglądają teatr telewizji – spektakl teatralny zrealizowany w studiu telewizyjnym. Charakteryzują elementy plastyczne spektaklu.




3. Twórcy teatralni.

Uczniowie w roli twórców. Uczestniczą
w spektaklu kukiełkowym (teatr lalek) i wykonują projekt kukiełki. Wykonują (rysują) projekt scenografii do spektaklu. Projektują prosty kostium, malują maski teatralne.



Planowane osiągnięcia
Uczniowie odróżniają teatr „żywego planu” od teatru telewizji. Potrafią scharakteryzować kukiełkę, marionetkę, pacynkę. Wymieniają twórców spektaklu
i określają ich role.

Film





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. Film fabularny.

Uczniowie charakteryzują film jako następstwo zdjęć (ujęć).

Udział w spektaklu filmowym (adaptacja Pana Tadeusza).




2. Film animowany.

Uczniowie charakteryzują etapy ruchu jako następstwo rysunków. Oglądają Bolka i Lolka. Charakteryzują gatunek filmu animowanego.


3. Film jako sztuka wielowymiarowa.

Uczniowie określają rolę scenarzysty, scenografa, muzyka. Oglądają film J. Hoffmana Ogniem i mieczem. Określają scenografię. Omawiają fotosy wybranych filmów.



Planowane osiągnięcia
Uczniowie poznają X muzę. Rozumieją kino jako sztukę masową. Rozróżniają typy filmów. Rozumieją role poszczególnych twórców współdziałających w powstaniu filmu.

Nowe media w plastyce





Hasło – sytuacja dydaktyczna

Procedury (sposoby) osiągania celu

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

Komputer jako narzędzie pozwalające na tworzenie określonych zadań plastycznych

Uczniowie wyszukują na komputerze programy, mogące służyć do tworzenia ćwiczeń plastycznych.


Omówienie zakresu programu graficznego PAINT, sposobów korzystania z niego i możliwości wykonywania rysunków oraz grafiki.

Uczniowie stosując program PAINT wykonują zaprojektowane przez siebie rysunki i kolorową grafikę.


Przedstawienie szerokiego, twórczego działania przy posługiwaniu się fotograficznym aparatem cyfrowym.

Na szkolnym dziedzińcu, zieleńcu lub pobliskiej ulicy uczniowie fotografują najprostsze motywy: rośliny, bruk, kamienie, fragmenty budynków itp. aby z nich wykonać za pomocą komputera duże powiększenia małych wycinków otoczenia.


Komputerowe opracowanie fotografii przy zastosowaniu skanowania i programu PAINT.

Próby skanowania fotografii i jej obróbki w programie PAINT lub innym edytorze graficznym.

Montaż filmu za pomocą programu Windows Movie Maker.

Nakręcenie filmu za pomocą aparatu cyfrowego lub wykorzystanie gotowych klipów z płyty CD-ROM Piękno wokół nas. Uczniowie stosując program Windows Movie Maker importują filmy z aparatu lub CD-ROM-u, następnie próbują je połączyć, dodać efekty wideo i efekty przejścia między klipami, dodają napisy na początek i koniec filmu, edytują napisy na wybranym klipie. Zmontowany film zapisują na dysku komputera.

Przekazanie informacji o sposobach szukania internetowych portali (witryn) związanych tematycznie z muzeami, galeriami i stronami artystów.

Poszukiwanie w internetowych portalach wiadomości o lokalnych artystach, muzeach, galeriach i księgarniach. Wykorzystanie adresów stron www z płyty CD-ROM Piękno wokół nas.


Planowane osiągnięcia
1) Uczeń potrafi korzystać z komputera przy wykonywaniu twórczych, przemyślanych zadań plastycznych, stosując wiedzę teoretyczną nabytą na lekcjach plastyki.

2) Uczeń w toku nauczania zapoznaje się ze specjalistycznymi programami z zakresu plastyki, fotografii, montażu filmu.

3) Uczeń poszerza swoją wiedzę o sztuce poprzez internetowe poszukiwania witryn i haseł dotyczących historii sztuki oraz zapoznaje się z twórczością artystów polskich i światowych.

4) Uczeń samodzielnie zwiedza internetowe muzea i galerie, ogląda strony prezentujące dzieła np. przy okazji wystawy lub aukcji.



4. Kontrola i ocena osiągnięć uczniA

Obiektywnemu ocenianiu sprzyja jawność stosowanych kryteriów. Sprawiedliwa ocena wykonanego ćwiczenia jest także czynnikiem mobilizującym ucznia do pracy. Dobrym sposobem jest eksponowanie ukończonych ćwiczeń i wspólna ocena z uczniami. Pozwala ona całej grupie przedstawić walory i wady oraz prawidłowości rozwiązań plastycznych. Jawność stosowanych kryteriów pozwoli spełnić ocenie funkcję motywującą i formułującą tylko wówczas, gdy uczniowie będą wdrożeni do praktycznego stosowania kryteriów w codziennej edukacji.

Warunkiem trafnego oceniania jest dobre rozpoznanie stanu wiedzy i umiejętności poszczególnych uczniów. Służyć temu może wstępne zdiagnozowanie. Diagnoza wymaga od nauczyciela wskazania uczniowi możliwości i sposobów uzupełnienia wiedzy oraz wyćwiczenia umiejętności. W ciągu semestru nauczyciel powinien poprawić przynajmniej trzy prace i każdą opatrzyć uwagami i rzeczowym komentarzem merytorycznym.

Ocena szkolna służy przede wszystkim uczniowi, dlatego trzeba stwarzać możliwości jej uzyskiwania.

Chcąc wystawić uczniowi obiektywną ocenę z plastyki nauczyciel winien uwzględnić:

a) czynniki emocjonalne: zaangażowanie i aktywność ucznia,

b) zdolności percepcji i obserwacji,

c) poszukiwanie własnych, oryginalnych rozwiązań przy realizacji zadania,

d) umiejętność powiązania wiedzy teoretycznej z dziedziny sztuki z jej praktycznym zastosowaniem,

e) przygotowanie dodatkowej lektury dla poszerzenia tematu,

f) pisemne wypowiedzi o oglądanych dziełach jako uzupełnienie tematu lekcyjnego.

Rolą nauczyciela jest formułowanie zadań i tematów, które dawałyby możliwość uzyskania dobrej oceny przeciętnemu uczniowi. Wykonywanie prac plastycznych na lekcji jest warunkiem uzyskania pewności samodzielnego wykonania ćwiczenia.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość