Strona główna

Epoka wiktoriańska w Anglii w XIX wieku


Pobieranie 27.25 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar27.25 Kb.
Epoka wiktoriańska w Anglii w XIX wieku

Kiedy 20 czerwca 1873 roku na tron Wielkiej Brytanii wstąpiła osiemnastoletnia Wiktoria, nikt nie spodziewał się, że będzie ona panowała najdłużej ze wszystkich brytyjskich monarchów. Ojcem Wiktorii był Edward August Hanowerski, czwarty syn Jerzego III, króla Wielkiej Brytanii w latach 1760-1820, a matką była księżniczka Wiktoria Sachsen-Coburg-Saalfeld, córka Franciszka, księcia sasko-koburskiego na Saalfeld. Wiktoria odziedziczyła tron, gdyż trzej bracia jej ojca nie zostawili prawowitych następców. Wielka Brytania była już wtedy ugruntowaną monarchią konstytucyjną w której władca posiadał niewielką władzę. Jednakże Wiktoria starała się wpływać na politykę rządu i wybór ministrów. Stała się narodowym symbolem i jest utożsamiana z surowymi zasadami moralności.

Epoka wiktoriańska w historii Wielkiej Brytanii jest to okres rządów królowej, od czasu wstąpienia na tron aż do jej śmierci 22 stycznia 1901 roku. Był to okres pokoju, dobrobytu, wyrafinowanego wychowania oraz potęgi imperialnej państwa brytyjskiego. Charakteryzowała się ona wzrostem uprzywilejowanego społeczeństwa, rozwojem nowo zurbanizowanej klasy średniej, wzajemnym połączeniem świata dzięki telegrafowi i kolei, rozwojem handlu, tworzeniem uporządkowanych i regularnych ścieżek handlu, wzrostu gospodarki i produkcji. Jest też utożsamiana ze zmianami dokonanymi w społeczeństwie, skierowanymi na efektywny handel, uprzemysłowienie i urbanizację z równoczesnym zachowaniem stanowczego porządku społecznego i politycznego.

Na trwanie epoki przypadają czasy rewolucji przemysłowej, której prekursorem był James Watt, brytyjski inżynier i wynalazca, twórca ulepszeń konstrukcji maszyny parowej. Ważnym wydarzeniem w epoce wiktoriańskiej była poprawa połączeń komunikacyjnych. Dyliżanse, kanały, statki parowe a przede wszystkim koleje pozwalały na szybkie przemieszczanie towarów, surowców i ludzi co było dużym ułatwieniem dla handlu i przemysłu. Koleje (dzięki George’u Stephenson’owi, brytyjskiemu inżynierowi, który jako pierwszy zaprojektował lokomotywę parową, uważanemu za "ojca brytyjskich kolei parowych". ) stały się istotnym czynnikiem porządkowania społeczeństwa. Za pomocą „czasu kolejowego” ustawiono zegary w całej Wielkiej Brytanii. Statki parowe upowszechniły podróże międzynarodowe, jak również zapewniły handel nie tylko towarami luksusowymi, ale również towarami pierwszej potrzeby, takimi jak kukurydza ze Stanów Zjednoczonych czy mięso z Australii. Królowa Wiktoria została pierwszym brytyjskim monarchą, który dał się sfotografować. Było to możliwe dzięki odkryciom William’a Fox’a Talbot’a, pioniera fotografii. Zaczęto wprowadzać wiele reform związanych z higieną. Dzięki powstaniu reklamy starano się rozpropagować użycie mydła wśród społeczeństwa. Ważne było również powstanie kanalizacji w Londynie, zaprojektowanej przez Joseph’a Bazalgette’a, co przyczyniło się do łagodzenia w mieście epidemii cholery i oczyszczania Tamizy. W 1880 roku została wprowadzona w Londynie sieć gazowa do ogrzewania i oświetlania domów, ulic, fabryk i budynków użytku publicznego.

Również w medycynie nastąpił postęp. Powszechne w zawodzie lekarza stało się użycie leków znieczulających takich jak eter, podtlenek azotu (gaz rozweselający) i chloroform. W czasie kiedy wzrosło wykorzystanie cukru w diecie Europejczyków, wzrosło zapotrzebowanie na dentystów. Duże korzyści przyniosło również wprowadzenie przez Joseph’a Lister’a antyseptyki, czyli postępowań odkażających. Polecił on personelowi szpitala nosić rękawiczki, myć ręce, instrumenty i opatrunki w fenolu. Wymyślił on również maszynę do natrysku fenolu na sali operacyjnej podczas zabiegu chirurgicznego.



Epoka wiktoriańska, jak również rewolucja przemysłowa odznaczała się też zatrudnianiem małych dzieci w fabrykach i kopalniach i jako kominiarzy. Zatrudniano je również jako „chłopców na posyłyki”, do zamiatania ulic, czyszczenia butów, sprzedaży zapałek, kwiatów lub innych tanich towarów. Niektóre dzieci podjęły bardziej ambitne prace takie jak asystenci czy praktykanci na budowach i jako pomoc domowa. Wielu młodych ludzi pracowało jako prostytutki. Praca dzieci była często spowodowana przez trudności gospodarcze, ale odegrała ważną rolę w rewolucji przemysłowej od samego jej początku. Oczekiwano, że dzieci z biednych rodzin pracując, często długie godziny w niebezpiecznych miejscach i za niskie wynagrodzenie, pomogą w zwiększeniu budżetu rodzinnego. W związku z wysoką śmiertelnością ludzi w wieku dwudziestu lat i oburzenia niektórych mieszkańców większych miast, zaczęto wprowadzać wiele ustaw ograniczających czas pracy zarówno dzieci i dorosłych. Początkowo nie przynosiły one skutków.

W latach czterdziestych XIX wieku coraz większe zaniepokojenie wzbudzała prostytucja. Nie wynikało ono z przyczyn moralno-religijnych, ale społeczno-gospodarczych. Z przeprowadzanych w ówczesnych czasach badań wynikało, że na około osiemnastomilionową populację Wielkiej Brytanii, blisko 750.000 kobiet pozostało samotnych tylko dlatego, że nie było wystarczającej ilości mężczyzn. Te kobiety zaczęły być określane jako "zbędne kobiety". Prostytucja zaczęła być uznawana za problem społeczny, a temat prostytucji i tak zwanych "upadłych kobiet" (termin używany do określenia wszelkich kobiet, które miały stosunki seksualne poza małżeństwem) stał się podstawowym elementem wiktoriańskiej literatury i polityki. W latach pięćdziesiątych zaczęły licznie powstawać instytucje zajmujące się odzyskaniem „upadłych kobiet” z ulic i udzielające pomocy w ponownym zyskaniu szacunku społeczeństwa. Prostytutki przedstawiane były jako zabrudzone, uszkodzone i wymagające oczyszczenia, w kontraście do czystych, ułożonych i wyrafinowanych pań domu, których przykładem była królowa Wiktoria.



Płeć piękną uważano za czystą i nieskalaną (z wyjątkiem momentu menstruacji). Dlatego ówczesne kobiety nie stosowały makijażu, który mógłby przysłaniać ich naturalne piękno. Ciało dokładnie zakrywano, gdyż należało ono do zaślubionego wybranka i tylko przez niego mogło być podziwiane. Mężowie byli zobowiązani bronić swoich żon, które powinny być im poddane i posłuszne. W związku z tym kobiece prawa były na ogół bardzo ograniczone. Żeńska część społeczeństwa nie mogła głosować, wytaczać procesów, ani posiadać własnych oszczędności na kontach bankowych. Majątek wnoszony do związku przez kobietę stawał się własnością jej męża i nawet w wypadku rozwodu pozostawał w jego rękach. Podobnie działo się z wszelkimi przychodami (choć kobiety nie mogły pracować) i prawami do dzieci, które również należały do mężczyzny. Zniewolona w ten sposób kobiety miały tylko kilka zadań: zajmować się domem, być posłuszną mężowi oraz rodzić i wychowywać dzieci. Wszelką pracę zarobkową (z wyjątkiem zawodu nauczycielki, guwernantki) postrzegano jako niestosowną. Mąż miał prawo do swojej żony, zawsze i o każdej porze. Odmowa współżycia groziła pobiciem. Nierzadko dochodziło więc do gwałtów w związkach. Żona na którą padł chociażby cień podejrzenia o zdradę mogła być przepędzona z domu. Był to też wystarczający powód do rozwodu, ale tylko dla mężczyzn. Mężczyznę dopuszczającego się cudzołóstwa nie osądzano tak surowo, co więcej, uznawano nawet za naturalne, że co jakiś czas może on potrzebować odmiany w postaci ciała innej kobiety. Nie groził mu zatem rozwód (kobiety nie mogły wystąpić o zakończenie małżeństwa – zmiany zaczęły następować w drugiej połowie XIX wieku), pozbawienie praw do dzieci, ani też utrata dachu nad głową. Jeśli rodzina wygnanej kobiety nie zaopiekowała się nią, wtedy pozostawała bez środków do życia, bez schronienia i właściwie bez możliwości zarobienia na swoje utrzymanie. Jedynym rozwiązaniem w tej trudnej sytuacji było zejście na złą drogę.

W epoce wiktoriańskiej, pojęcie "pater familias", czyli męża jako głowy gospodarstwa domowego i moralnego lidera swojej rodziny, został mocno zakorzenione w brytyjskiej kulturze. Rolą żony było miłowanie, szanowanie i słuchanie swojego męża. Mimo, iż w hierarchii rodzinnej miejsce żony usytuowane było zaraz po mężu, nie uznawano jej za ważną. Obowiązkiem żony było zajęcie się mężem i odpowiednie wychowanie dzieci, co stało się fundamentem społeczeństwa wiktoriańskiego. Aby kobieta prowadziła przyzwoity dom i zapewniła szczęście, komfort i dobre samopoczucie rodziny, musiała wykonywać swoje obowiązki w sposób inteligentny i dokładny. Miały skrupulatnie prowadzić i sprawdzać wydatki gospodarstwa domowego, a poprzez organizowane imprezy i kolacje przynieść mężowi prestiż. Życie rodzinne w klasie robotniczej nie było takie wygodne. Do głównych zadań żony należało utrzymanie rodziny w czystości i cieple, co było niezwykle trudne w warunkach nędzy i gnijących slumsach. Podstawowym obowiązkiem było pranie i czyszczenie. Wszechobecny w ówczesnych czasach pył węglowy pokrywał wszystkie dostępne powierzchnie. Uciążliwym zadaniem było szorowanie ubrań, dywanów, zasłon, pościeli aby pozbyć się czarnego nalotu. Jeżeli chodzi o edukację kobiet nie miały one takich samych możliwości studiowania co mężczyźni. Rzadko miały możliwość uczęszczania na uniwersytet. Mówiono nawet, iż studia są wbrew naturze kobiet i mogą spowodować choroby. Kobietom trudno było przez to uwolnić się od ograniczeń społecznych, aby osiągnąć niezależny status majątkowy. Miały one możliwość studiowania przedmiotów takich jak literatura powszechna, historia, geografia, które miały im zapewnić tematy do rozmów. Pomimo tego niektóre kobiety poświęcały czas na naukę „męskich przedmiotów” na przykład prawa, sztuki, inżynierii, fizyki, dzięki czemu przyczyniały się do przyszłego zwiększenia równouprawnień.

Rozrywka i spędzanie czasu wolnego w czasach wiktoriańskich w dużej mierze zależało od klasy społecznej. Do podstawowych zainteresowań klas wyższych należały literatura, sztuka, muzyka, teatr, opera, musicale. Mężczyźni czas spędzali w klubach, często krając w karty oraz w kasynach. Często, podczas spaceru w parku, można było usłyszeć orkiestrę dętą. Czasy panowania królowej Wiktorii określane są jako złoty wiek brytyjskiego cyrku. Inną formę rozrywki stanowiło zainteresowanie zdarzeniami paranormalnymi takimi jak hipnoza, komunikowanie się ze zmarłymi, przywoływanie duchów. Popularne stało się też kolekcjonowanie naturalnych okazów zwierząt i roślin. Podróżowanie i turystyka stały się również zajęciem przynoszącym społeczeństwu wiele radości.

Uważana przez historyków epoka wiktoriańska za czas wielu sprzeczności, takich jak powszechne zainteresowanie wyglądem zewnętrznym, godnością i powściągliwością wraz z występowaniem zjawisk społecznych, takich jak prostytucja i praca dzieci, była jednak okresem przemysłowych, kulturalnych, politycznych, naukowych zmian w Wielkiej Brytanii. Model „kobiety anioła” kontrastował z istnieniem „kobiety upadłej”. Okres panowania Wiktorii przypadł na trwanie rewolucji przemysłowej, która nie mogła nie przynieść zmian w społeczeństwie nie tylko brytyjskim, ale i światowym.

Królowa Wiktoria zapadła jednak Brytyjczykom głęboko w pamięci. Uznawana jest za „babkę Europy”, gdyż wielu jej potomków zasiada na tronach starego kontynentu. Była ona wielbicielką kotów i za jej przykładem cały świat zaczął uwielbiać koty i trzymać je jako domowych ulubieńców. Królowa rozpoczęła tradycję noszenia białych sukien przez panny młode podczas ślubu. Do tamtej pory kolor był dowolny.



BIBLIOGRAFIA:

  • Maurois Andre, Dzieje Anglii, Wyd. 3, przeł.Wacław Rogowicz, Warszawa, Książka i Wiedza, 1957

  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Epoka_wiktoria%C5%84ska

  • http://en.wikipedia.org/wiki/Victorian_era

  • http://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_the_Victorian_era

  • http://en.wikipedia.org/wiki/Victorian_morality

  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Wiktoria_(kr%C3%B3lowa)

  • http://en.wikipedia.org/wiki/Queen_Victoria

  • http://event-horizon.ovh.org/women/pl/famous/victoria.html

  • https://www.google.pl/search?q=kr%C3%B3lowa+wiktoria+anglia&hl=pl&prmd=imvns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=Bg2DT-rTL9DVsgbzs6DkBA&ved=0CEoQsAQ&biw=1366&bih=677

  • http://www.viapoland.com/site/art/2/12/704.html

  • http://www.sciaga.pl/tekst/26086-27-epoka_wiktorianska

  • http://edukacja.gazeta.pl/edukacja/1,124766,6633546,Krolowa_Wiktoria.html

  • http://time4men.pl/polecamy/jak-qtoq-robili-dawniej-czyli-obyczajowosc-epoki-wiktorianskiej.html



©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość