Strona główna

Fitoestrogeny jako alternatywa terapii hormonalnej


Pobieranie 63.11 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar63.11 Kb.





FITOESTROGENY JAKO ALTERNATYWA TERAPII HORMONALNEJ
praca specjalizacyjna z zakresu farmacji aptecznej


mgr farm. Agnieszka Polatowska
opiekun specjalizacji: mgr farm. Monika Graczyk
Wprowadzenie

Menopauza jest zjawiskiem fizjologicznym, występującym u kobiet około 50- tego roku życia. Jej pojawienie się spowodowane jest niedoborem żeńskich hormonów płciowych- estrogenów i wiąże się z zakończeniem okresu reprodukcyjnego [1]. Termin menopauza jest połączeniem greckich słów: men- miesiąc i pausis- przerwa, zatrzymanie, co oznacza, że jest to przerwa, a w zasadzie zanik miesiączki w życiu kobiety. Medycznie pojęciem tym określa się wystąpienie ostatniej menstruacji u kobiety, po której w ciągu następnych 12- stu miesięcy nie pojawiło się krwawienie miesiączkowe [2].

Przekwitanie nie jest zjawiskiem gwałtownym. Synteza estrogenów zmniejsza się na około 5-7 lat przed wystąpieniem ostatniej menstruacji. Jest to tzw. okres perimenopauzalny, w którym cykle miesiączkowe występują nieregularnie. Czas między kolejnymi krwawieniami wydłuża się, a te są coraz bardziej skąpe. Nadal jednak istnieje możliwość zajścia w ciążę [1,2].

Zmiana gospodarki hormonalnej (estrogenów i progesteronu) prowadzi do pojawienia się objawów menopauzy. Produkcja 17--estradiolu, głównego estrogenu wytwarzanego przez jajniki, obniża się i zostaje zastąpiona innym, o słabszym działaniu- estronem. Posiada on jedynie połowę aktywności biologicznej estradiolu. W wyniku obniżonej syntezy estrogenów, kobiety już w okresie perimenopauzalnym doświadczają objawów wypadowych, które mogą powodować u nich zaburzenia fizyczne oraz emocjonalne, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia jakości życia [1]. Zmniejszenie stężenia hormonów płciowych prowadzi do zmian w układzie sercowo- naczyniowym, układzie moczowo- płciowym, układzie szkieletowym, układzie pokarmowym oraz nerwowym [2,4].


Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podzieliła objawy okresu menopauzy na specyficzne- zwiazane ze zmianami hormonalnymi i niespecyficzne- wywołane przez inne czynniki niż hormonalne.

Do pierwszej grupy zaliczono objawy wazomotoryczne, urogenitalne oraz nieregularne miesiączkowanie.

Do drugiej grupy zakwalifikowano: depresję, napięcie nerwowe, bezsenność, trudności w koncentracji uwagi, bóle i zawroty głowy, bóle pleców, spadek energii życiowej. Również sytuacja ekonomiczno- materialna, rodzinna, zawodowa, wykształcenie, starzenie się, przyjmowanie używek mogą wywoływać objawy niespecyficzne [5].
Pomiar zmian menopauzalnych za pomocą analizy czynnikowej wyodrębnił trzy najczęściej występujące grupy objawów:

wazomotoryczne- uderzenia gorąca, zlewne poty, szczególnie w nocy,

somatyczne- bóle mięśni, stawów, bóle i zawroty głowy, drętwienie różnych partii ciała, trudności z oddychaniem, zakłócenie czucia w dłoniach i stopach,

psychiczne- symptomy charakterystyczne dla niepokoju, jak np.: uczucie napięcia, napady lęku, podniecenie, trudności z zasypianiem i koncentracją uwagi lub/i

symptomy charakterystyczne dla depresji, jak np.: smutek, utrata zainteresowań, wybuchy płaczu, uczucie zmęczenia, brak energii do działania [5].


Można jeszcze objawy przekwitania podzielić na wczesne, które stanowią natychmiastową odpowiedź organizmu na zaistniały niedobór estradiolu (objawy wypadowe: uderzenia gorąca, nocne poty, bezsenność; zmiany psychiczne; zaburzenia miesiączkowania) oraz objawy późne, które stanowią odległą w czasie odpowiedź organizmu na długotrwały niedobór hormonów (zmiany zanikowe układu moczowo- płciowego, suchość pochwy, nawracające stany zapalne pochwy, bolesność przy współżyciu, obniżone libido, nietrzymanie moczu, choroby układu sercowo- naczyniowego, osteoporoza, zcieńczenie skóry, wzrost masy ciała) [3].

Hormonalna terapia

Terapię hormonalną ( hormonal therapy – HT ) stosuje się w celu uzupełnienia brakujących hormonów w organizmie kobiety w okresie klimakterium, co ma zmniejszyć wczesne objawy menopauzy, szczególnie wypadowe (krótkotrwałe stosowanie HT); ale ma też działanie profilaktyczne, zapobiegające osteoporozie i chorobom układu krążenia (długoterminowe stosowanie HT) [6].

W terapii okresu menopauzy stosuje się następującą terminologię:

ETZ – estrogenowa terapia zastępcza,

HTZ – złożona estrogenowo- progestagenowa terapia zastępcza,

HT – terapia hormonalna (dotyczy zarówno ETZ i HTZ) [1].
Farmaceuci, którzy mają tzw. codzienny kontakt z pacjentkami w okresie przekwitania powinni posiadać wiedzę na temat wskazań i przeciwwskazań dotyczących zastosowania hormonalnej terapii, aby mogli doradzić, podpowiedzieć i poinformować kobiety cierpiące na dolegliwości związane z menopauzą, jakie mają możliwości podwyższenia jakości życia, ale również jakie konsekwencje niesie za sobą leczenie hormonalne. Oczywiście postawienie diagnozy i decyzja o zastosowaniu odpowiedniego leczenia należy do lekarza.

Obecnie podstawowym wskazaniem do zastosowania HT są znacznie lub średnio nasilone tzw. naczynioruchowe objawy wypadowe- uderzenia krwi do głowy, kołatanie serca i nadmierne pocenie się, szczególnie w nocy oraz dolegliwości wynikające z atrofii narządów układu moczowo- płciowego, leczenie osteoporozy, a także wystąpienie menopauzy przed 40- tym rokiem życia, czyli przedwczesna menopauza [1,7].


Przeciwwskazania do hormonalnej terapii stanowią:

podejrzenie nowotworu piersi albo rozpoznanie nowotworu piersi aktualnie lub w przeszłości,

obecność lub podejrzenie raka endometrium,

krwawienie z dróg rodnych o niewyjaśnionej etiologii,

żylna choroba zakrzepowo- zatorowa występująca aktualnie w wywiadzie (zakrzepica żył głębokich i/lub zatorowość płucna),

tętnicza choroba zakrzepowo- zatorowa występująca aktualnie lub w przeszłości (np. zawał serca),

nieleczone nadciśnienie tętnicze,

aktywne choroby wątroby,

stwierdzona nadwrażliwość na substancje aktywne lub substancje pomocnicze,

porfiria późna skórna [7].
Przeciwwskazaniami względnymi do stosowania hormonalnej terapii są:

schorzenia pęcherzyka żółciowego,

migrenowe bóle głowy,

padaczka,

mięśniaki macicy,

przebyta endometrioza.
Zastosowanie hormonalnej terapii u kobiet z współistniejącymi czynnikami ryzyka chorób układu krążenia jest dopuszczalne. Należy jednak każdy przypadek rozpatrzyć indywidualnie, w zależności od występowania cukrzycy, hipertrójglicerydemii, nadciśnienia tętniczego oraz przebycia zawału serca czy choroby wieńcowej [1].
U każdej pacjentki, przed wdrożeniem terapii hormonalnej, należy przeanalizować korzyści oraz zagrożenia z niej wynikające i poinformować zainteresowaną o istniejącym ryzyku [1].
Uważam, iż to farmaceuci mogą i powinni uczulić pacjentki o co pytać lekarza, na co zwrócić uwagę w przypadku stosowania leków hormonalnych. Należy zasygnalizować kobietom, że przed rozpoczęciem terapii, lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad w celu określenia ryzyka wystąpienia chorób sercowo- naczyniowych, zakrzepowego zapalenia żył, osteoporozy oraz występujących w rodzinie nowotworów hormonozależnych. Wywiad powinien wykluczyć powyższe czynniki ryzyka U każdej pacjentki należy przeprowadzić badanie gruczołów piersiowych, badanie cytoonkologiczne szyjki macicy nie rzadziej niż raz na 3 lata oraz badanie ginekologiczne i ultrasonograficzne miednicy mniejszej. Natomiast inne badania, jak profil lipidowy, densytometria powinny być przeprowadzane w uzasadnionych przypadkach [1].
Moment wdrożenia HT, rodzaj zastosowanego leczenia

Liczne badania przeprowadzone na przestrzeni ostatnich lat donoszą, iż kluczowym elementem warunkującym skuteczność, bezpieczeństwo i tolerancję HT jest moment jej rozpoczęcia. Im wcześniej pacjentka rozpocznie terapię hormonalną, tym większe przyniesie ona korzyści w zakresie poprawy jakości życia i tym mniejsze będzie prawdopodobieństwo wystąpienia groźnych objawów niepożądanych. Dlatego też terapię hormonalną należy rozpocząć jak najszybciej po pojawieniu się pierwszych objawów wypadowych, wpływających negatywnie na życie kobiety. U pacjentek po menopauzie chirurgicznej lub przedwczesnej również zaleca się jak najszybsze wdrożenie HT i prowadzenie jej przynajmniej do uzyskania u nich populacyjnego wieku przekwitania [7].

U kobiet w okresie menopauzalnym z zachowaną macicą zaleca się estrogenowo- progestagenową terapię zastępczą (HTZ)[1]. Progestagen ma na celu ochronić przed przerostem endometrium [7]. Natomiast u pań po histerektomii (zabieg chirurgicznego usunięcia macicy) stosuje się estrogenową terpię zastępczą (ETZ) [1].
Wybór estrogenu i jego dawka

Według najnowszych standardów najbezpieczniejsze jest stosowanie w HT naturalnych estrogenów, a szczególnie 17--estradiolu. Lekarz powinien rozpocząć kurację od najniższej skutecznej dawki estrogenu, pozwalającej na osiągnięcie indywidualnych celów [7]. W wyniku stosowania dawek niższych niż standardowe (tj. 0,3mg sprzężonych estrogenów i 0,5mg zmikronizowanego 17--estradiolu w tabletkach, a 0,025mg 17--estradiolu w postaci plastra) uzyskuje się złagodzenie objawów naczynioruchowych oraz zanikowych w układzie moczowo- płciowym w stopniu zbliżonym do stosowania dawek wyższych [1].


Wybór progestagenu i jego dawkowanie

W HT stosuje się kilka progestagenów. Są to: octan medoksyprogesteronu, octan noretisteronu, dydrogesteron, mikronizowany progesteron, dienogest, nestoron, octan nomegestrolu, drospirenon, trymegeston. Progestageny dostępne w terapii powodują różnorodne niejednokrotnie przeciwstawne końcowe efekty metaboliczne. Idealny progestagen to taki, który ma bardzo duże powinowactwo do receptora progesteronowego, jest pozbawiony powinowactwa do receptora estrogenowego oraz aktywności androgennej i glikokortykoidowej, a wykazuje aktywność antymineralokortykoidową. Niektóre progestageny są bardziej pożądane, inne mniej. Np. octan noretisteronu wykazuje działanie synergistyczne z estrogenem w eliminowaniu wazomotorycznych objawów wypadowych. Natomiast octan medoksyprogesteronu jest progestagenem mniej bezpiecznym w porównaniu z drospirenonem, dydrogesteronem, mikronizowanym progesteronem, octanem nomegestrolu czy octanem noretisteronu, ze względu na swój profil oddziaływań metabolicznych w obrębie układu sercowo- naczyniowego [7].

Podawanie progestagenu może być ciągłe lub sekwencyjne- odpowiednią dawkę hormonu podaje się przez 12-14 dni [7]. Bezpieczeństwo estrogenowo- progestagenowej terapii zastępczej podnosi zastosowanie progestagenu w postaci systemu wewnątrzmacicznego lub też drogą dopochwową i transdermalną [1,7].
Wybór schematu terapii

U pacjentek miesiączkujących jeszcze regularnie wdraża się w okresie okołomenopauzalnym złożoną terapię estrogenowo- progestagenową w schemacie sekwencyjnym. Z kolei schemat ciągły HTZ zaleca się u kobiet niemiesiączkujących od co najmniej roku [7].


Wybór drogi podania terapii hormonalnej

W ramach terapii hormonalnej leki podajemy drogą doustną lub pozajelitową (przezskórnie, donosowo, wewnątrzmacicznie, dopochwowo) [1,7]. O wyborze drogi podania hormonów decyduje lekarz, zależy ona od stanu klinicznego, ale także preferencji pacjentki [1].

Terpia transdermalna pozbawiona jest efektu pierwszego przejścia wątrobowego, ma mniejszy wpływ na ciśnienie tętnicze w porównaniu z doustną oraz wiąże się z mniejszym ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo- zatorowej [7].

Ryzyko wystąpienia nowotworu sutka jest wysokie zarówno przy przezskórnej, jak i doustnej terapii hormonalnej [1].

W ramach podania dopochwowego stosuje się tabletki progesteronu, mikrotabletki estradiolu , globulki i kremy estriolu lub skoniugowanych estrogenów, pierścień estrogenowy; droga domaciczna- system wewnątrzmaciczny uwalniający lewonorgestrel; droga domięśniowa (iniekcje). Natomiast szybko zrezygnowano z podania wziewnego (inhalacje donosowe) [8].
Czas trwania i wskazania do przerwania HT

Evidence Based Medicine (medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach) nie dostarcza jednoznacznych wskazań co do optymalnego czasu prowadzenia leczenia hormonalnego. Z punktu widzenia podstawowego celu nowoczesnej hormonalnej terapii zastępczej stosunkowo rzadko istnieją wskazania do prowadzenia jej przez okres dłuższy niż 5 lat. Wybór momentu całkowitego przerwania leczenia warto poprzedzić krótkotrwałą próbą odstawienia go, w celu ewentualnego stwierdzenia nawrotu objawów wypadowych. U około 50% pacjentek odstawienie HT skutkuje nawrotem objawów wazomotorycznych. W takich przypadkach można rozważyć jej kontynuowanie, ale pod warunkiem braku przeciwwskazań do jej dalszego stosowania i przy akceptacji pacjentki [7].

Do rzadkości należą przypadki, kiedy występują medyczne wskazania do przerwania HT. Zaleca się , aby ją przerwać w następujących sytuacjach:



znaczne nasilenie migrenowych bólów głowy,

wzrost ciśnienia tętniczego krwi po wdrożeniu HT,

wystąpienie żółtaczki podczas terapii,

planowany zabieg chirurgiczny związany z długotrwałym unieruchomieniem pacjentki,

pojawienie się podejrzanych zmian w mammografii,

wystąpienie objawów zakrzepowego zapalenia żył,

zawał serca lub znaczne nasilenie objawów choroby niedokrwiennej serca,

przedłużone nieprawidłowe krwawienia z macicy,

wzrost wielkości mięśniaków [7].

Fitoestrogeny jako alternatywa dla terapii hormonalnej

Hormonalna terapia zastępcza przynosi kobietom w okresie okołomenopauzalnym wiele korzyści, ale jest ona także obarczona ryzykiem rozwoju poważnych schorzeń (ryzyko rozwoju raka sutka i endometrium, nadciśnienia tętniczego, choroby zatorowo- zakrzepowej, udaru mózgu, zawału serca). Poza tym wspomniane leczenie nie jest przeznaczone dla wszystkich pacjentek. Alternatywą dla terapii hormonalnej mogą być preparaty pochodzenia roślinnego zawierające fitoestrogeny, które zwalczają objawy wypadowe i uzupełniają spadający w organizmie poziom żeńskich hormonów płciowych [9].

Zainteresowanie naukowców tymi związkami wyniknęło z obserwacji, iż japońskie kobiety, których dieta jest bogata w soję (czyli o dużej zawartości izoflawonów- fitoestrogenów) doświadczają dużo mniej objawów menopauzy niż kobiety z Ameryki Północnej i Europy spożywające niewiele pokarmów bogatych w naturalne estrogeny. Ich głównym źródłem są między innymi: soja, siemię lniane, nasiona granatu, wino czerwone, koniczyna łąkowa, sasanka łąkowa, jaskółcze ziele, liście marchwi, pluskwica groniasta, rabarbar ogrodowy, korzeń żeń- szenia, szyszki chmielu, rośliny strączkowe, czosnek, cebula, kawa, herbata, nasiona sezamu [10].

Fitoestrogeny to związki organiczne pochodzenia roślinnego, których budowa jest podobna do 17--estradiolu, skąd wynika ich działanie w organizmie ludzkim, tzn. działają na podobieństwo estrogenów, pomimo że należą do związków niesteroidowych. Można powiedzieć, że nie będąc hormonami płciowymi, działają tak jak one, ale dużo słabiej. Fitoestrogeny są zróżnicowaną grupą, do której zalicza się obecnie ponad 100 związków. Można wyróżnić wśród nich: izoflawony, flawanony, flawony, diterpenoidy, triterpenoidy, lignany, kumestany i inne [11].
Izoflawony

Aktywność estrogenowa izoflawonów związana jest z tym, iż wykazują one powinowactwo do receptorów estrogenowych, 7- krotnie większe do receptora -estrogenowego (ER-beta) niż -estrogenowego (ER-alfa) [9,13]. Biologiczne działanie izoflawonów jest zależne od stężenia naturalnych estrogenów w organizmie. Izoflawony przy wysokich stężeniach działają antagonistycznie w stosunku do receptora estrogenowego, natomiast przy niskich stężeniach wykazują działanie agonistyczne [9]. Izoflawony pod względem budowy chemicznej są podobne do kobiecych estrogenów. W związku z tym rywalizują o miejsca w receptorach normalnie zajmowanych przez estrogen. W ten sposób blokują dostęp naturalnym hormonom żeńskim, zapobiegając ich działaniu, a w konsekwencji zmniejszają ryzyko rozwoju raka piersi i innych nowotworów hormonozależnych [9].

Do roślin, zawierających izoflawony, które rekomendowane są w zwalczaniu objawów menopauzy należą: soja owłosiona (Glycine max L.= Soja hispida) oraz koniczyna łąkowa (Trifolium pratense L.) [9,13].

W przypadku soi surowcem leczniczym są nasiona (Glycine semen max). Izoflawony występują w nich w postaci nieaktywnych glikozydów (daidzyna, genistyna, glicytyna), które po spożyciu ulegają biotransformacji pod wpływem jelitowej beta- glikozydazy do aktywnie czynnych aglikonów (daidzeina, genisteina i glyciteina) [9, 14]. Liczne badania kliniczne wykazały, że izoflawony sojowe zmniejszają nasilenie objawów menopauzy, takich jak: uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, zaburzenia snu, zawroty głowy, uczucie zmęczenia, nastroje depresyjne, drażliwość, kołatanie serca, uczucie duszności [9]. Wskazują one również na ochronne działanie białek sojowych na układ sercowo- naczyniowy poprzez zmianę profilu lipidowego krwi (hamują utlenianie LDL, podnoszą frakcję HDL, mają pozytywny wpływ na elastyczność naczyń wieńcowych, wywierają efekt ochronny na serce) oraz na układ kostny (pobudzają proces wchłaniania wapnia z krwi do kości) [13].

Preparaty zawierające izoflawony sojowe to: Soyfem, Soyfem Forte, Climagyn, Climea, Climea Forte, Mnoplant Soja 40+, Doppelherz Activ- Meno.

Wysokim stężeniem izoflawonów charakteryzuje się również koniczyna łąkowa zwana też koniczyną czerwoną lub koniczem [15]. Surowcem są kwiat i ziele koniczyny łakowej. Roślina zawiera cztery związki mające dobroczynny wpływ na zdrowie kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Są to: formononetyna, będąca prekursorem daidzeiny oraz biochanina A, prekursor genisteiny [15].

Preparaty: Mabelle, ProLady Menopauza, Salus natura femiflavon.
Glikozydy triterpenowe

Pluskwica groniasta (Cimicifuga racemosa L.) zwana jest również w Polsce świecznicą groniastą. Surowcem są korzeń i kłącze. Za działanie niwelujące objawy przekwitania odpowiadają glikozydy triterpenowe (akteina, cimigenol). Wyciągi z pluskwicy skutecznie łagodzą takie uciążliwe symptomy menopauzy jak: uderzenia gorąca, pocenie się ,bóle głowy, zaburzenia snu, tachykardia, niestabilność emocjonalna [10, 13]. Wywierają również korzystny wpływ na przebieg osteoporozy ujawniającej się podczas menopauzy. Cimicifuga racemosa zwiększa aktywnoąć osteoblastów budujących kości, a zmniejsza aktywność osteoklastów degradujących je. Glikozydy triterpenowe zawarte w pluskwicy są selektywnym modulatorem receptora estrogenowego (SERM). Działają na podwzgórze, mezolimbiczne regiony mózgu, kości i nabłonek pochwy, nie wykazują natomiast estrogenowej aktywności wobec macicy. Spowalniają wydzielanie hormonu luteinizującego- LH i mają wyraźny wpływ na oś podwzgórze- przysadka- jajniki [13]. Badania wskazują, że stosowanie preparatów z pluskwicy przez 3, 6 i 12 miesięcy nie zmienia parametrów krwi, nabłonka piersi i pochwy, powoduje wzrost poziomu HDL i obniżenie LDL, wywiera działanie ochronne na endometrium [16]. Liczne doniesienia naukowe wskazują, że Cimicifuga racemosa może być stosowane zarówno w leczeniu kobiet w okresie menopauzy, jak również młodych kobiet po usunięciu jajników lub histerektomii, a także u pań z zaburzeniami miesiączkowania. Charakteryzuje się niską toksycznością i wysoką tolerancją przez organizm [13].

Preparaty: Remifemin,Klimaktobon.


Flawanon

Kolejnym surowcem wykazującym właściwości estrogenne są szyszki chmielu. Najsilniejszą aktywność estrogenną w chmielu zwyczajnym (Humulus lupulus L.) wykazuje 8-prenylonaryngenina. Jest to związek flawonoidowy, a dokładnie flawanon [17]. Fitoestrogeny chmielu (naryngenina, 6- i 8-prenylonaryngenina), podobnie jak leki syntetyczne i inne estrogeny roślinne, są selektywnymi modulatorami receptorów estrogenowych (SERM), tzn. mogą pełnić funkcje agonistów lub antagonistów receptorów estrogenowych w zależności od izoformy receptora. Wywierają działanie antyestrogenne w obecności receptorów ER-alfa, natomiast w obecności receptorów ER-beta wykazuje działanie podobne do 17--estradiolu [18]. 8-prenylonaryngenina zmniejsza dolegliwości związane z menopauzą, przede wszystkim uderzenia gorąca. Badania przeprowadzone na wyciągu z chmielu standaryzowanym na obecność 8-prenylonaryngeniny wykazały, iż dawka 100g wykazywała wysoką efektywność, natomiast dawka 250g była tylko niewiele bardziej skuteczna od placebo. Mogło to być spowodowane niewystarczającym wchłanianiem większych ilości 8-prenylonaryngeniny przez organizm [17].

Przykładowe preparaty to: Falvit Estro +, Klimaktobon.
Glikozydy irydoidowe, diterpeny labdanowe

Niepokalanek pospolity zwany też pieprzowy lub mnisim (Vitex agnus-castus L.)

Surowcem jest owoc niepokalanka (Fructus Agni casti). Na rynku dostępne są preparaty oparte na wyciągach standaryzowanych na zawartość glikozydów irydoidowych lub diterpenów. Niepokalanek wykazuje działanie:



dopaminergiczne (poprzez receptory D2) co w efekcie zmniejsza wydzielanie prolaktyny,

estrogenne (receptory ER alfa i beta) co jest wykorzystywane w leczeniu symptomów menopauzy [13].

Preparaty dostępne w aptece to: Castagnus i Agufem.


Lignany

Kolejną grupę związków należących do fitoestrogenów stanowią lignany. Obecne są w nasionach lnu zwyczjnego (Semen Lini). Lignany lniane łagodzą symptomy przekwitania takie jak: uderzenia gorąca, zaburzenia snu, wzmożona nerwowość, stany depresyjne, bóle i zawroty głowy, zmiany zanikowe błony śluzowej pochwy. Chronią także przed osteoporozą i chorobami układu sercowo- naczyniowego. Wpływa na poprawę elastyczności naczyń krwionośnych i zmniejsza ryzyko zakrzepów. Lignany wykazują wielokrotnie słabsze działanie estrogenne niż hormony kobiece, więc w łagodny sposób naśladują ich działanie nie powodując skutków ubocznych [9].

Preparaty: Ligunin, Mabelle, Oli-Femin Q10.

Hormonalnej terapii zastępczej, alternatywnemu leczeniu menopauzy fitoestrogenami powinna towarzyszyć modyfikacja stylu życia. Pozytywny wpływ na zdrowie zarówno psychiczne jak i fizyczne kobiet w okresie menopauzalnym wpływają:



aktywność fizyczna- należy wybierać sporty, które nie obciążają stawów i kręgosłupa, polecane są: pływanie, joga, pilates,

kobiety powinny wzbogacić codzienną dietę w warzywa bogate w fitoestrogeny, tj.: fasolę szparagową, soczewicę, groch, soję, szpinak [10],

wskazane jest spożywanie pieczywa z pełnego ziarna, otrębów,

należałoby ograniczyć picie mocnej kawy, herbaty, alkoholu, rzucić nałóg nikotynowy, pić herbatę zieloną- bogata w związki polifenolowe,

kontrolować masę ciała i zredukować stres [10].

Farmaceuci w ramach swoich kompetencji mogą polecić pacjentkom w okresie przekwitania następujące preparaty:



NNKT (niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe)- wspomagają serce i naczynia krwionośne, obniżają cholesterol i trójglicerydy, normalizują ciśnienie krwi, poprawiają wygląd skóry, włosów i paznokci,

witamina E- antyoksydant,

preparaty wapniowe w dawce 1000-1500 j./dobę wraz z witaminą D3 w dawce 800j./dobę,

zaburzenia psychowegetatywne można złagodzić stosując preparaty ziołowe zawierające: liść melisy, szyszki chmielu, korzeń kozłka, ziele męczennicy [10].

Przykłady preparatów: Hova, Valused, Relamax B6, Passispasmin= Senospasmin, Kalms, Neopersen, Nervoaxon.


Dawkowanie preparatów zawierających fitoestrogeny

Ziołowe preparaty łagodzące objawy menopauzy przeważnie przyjmuje się raz lub dwa dziennie po jednej tabletce przez okres minimum 6-ciu miesięcy. Korzystne efekty obserwuje się po 2-3 tygodniach stosowania, a maksymalne działanie występuje po 3 miesiącach.


Podsumowanie
Terapia hormonalna ma równie dużo zwolenników, jak i przeciwników. Z jednej strony menopauza nie jest chorobą, a naturalnym i nieuchronnym procesem stanowiącym nieodłączny element starzenia się, więc wszelkie ingerencje można by uznać za niewłaściwe. Z drugiej jednak strony, przekwitanie wiąże się z wieloma bardzo dokuczliwymi objawami, z którymi kobieta musi sobie radzić coraz dłużej, ze względu na wydłużenie średniej życia całej populacji. Symptomy menopauzy w połączeniu z innymi schorzeniami związanymi z procesem starzenia się zdecydowanie pogarszają jakość życia kobiet. Ze względu na fakt, iż terapia hormonalna oprócz korzyści może wiązać się ze wzrostem ryzyka wystąpienia niektórych schorzeń, pacjentki cierpiące z powodu objawów menopauzalnych, które chcą sobie pomóc, a nie kwalifikują się lub nie decydują się na leczenie hormonalne mogą zastosować preparaty ziołowe zawierające fitoestrogeny. Te z kolei są bezpieczniejsze w stosowaniu, ale też działają słabiej. Dlatego każda kobieta powinna zostać potraktowana przez lekarza indywidualnie, tak aby mogła świadomie zdecydować się na terapię hormonalną lub fitoestrogenową i nie pozostała bez leczenia, a z uciążliwymi, obniżającymi jakość życia objawami.

Bibliografia:



  1. Skrzypczak J., Szczepańska M.: Hormonalna terapia zastępcza u kobiet po menopauzie. Służba Zdrowia 7 X 2005; nr 84-87 (3485-3488).

  2. Putyński L., Janicka K.: Rola terapii hormonalnej w życiu kobiet w okresie menopauzy. Przegląd Menopauzalny 2011; 6: 457-463.

  3. Cajdler- Łuba A., Sobieszczańska- Jabłońska A., Nadel I., Salata I.: Co to jest menopauza? W: Lewiński A. (red.). Menopauza bez tajemnic. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.

  4. Davis S.: Zdrowie kobiety- menopauza. Via Medica, Gdańsk 1994.

  5. Bielawska- Batorowicz E.: Występowanie objawów uznanych za typowe dla menopauzy u kobiet i mężczyzn w wieku 45-55 lat. Przegląd Menopauzalny 2005; 1: 53- 60.

  6. Sobieszczańska- Jabłońska A., Cajdler- Łuba A., Nadel I., Salata I.: Hormonalna terapia zastępcza. W: Lewiński A. (red.). Menopauza bez tajemnic. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.

  7. Dębski R., Paszkowski T., Pawelczyk L., Pertyński T.: Terapia hormonalna okresu menopauzalnego- stan wiedzy w 2010 roku. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy. Przegląd Menopauzalny 2010; 3:121-127.

  8. Bieńkowska M., Jakiel G.: Terapia hormonalna okresu menopauzt- przezskórna droga podania. Przegląd Menopauzalny 2012; 4: 281-286.

  9. Stanosz St., Puk E., Grobelny Wł., Stanosz M., Kazikowska A.: Ocena działania i tolerancja preparatu Soyfem u kobiet we wczesnym okresie pomenopauzalnym. Przegląd Menopauzalny 2006; 3: 182-190,

  10. Stokłosa- Kwarcińska H., Skrzypulec V., Rozmus- Warcholińska W.: Czy fitoestrogeny zastąpią hormonalną terapię zastępczą? Ginekologia Praktyczna 2003, vol 11, tom 5, 39-44.

  11. Bijak M., Połeć I., Borowiecka M., Nowak P., Stetkiewicz T., Pertyński T.: Izoflawony jako alternatywa dla terapii hormonalnej wieku menopauzalnego. Przegląd Menopauzalny 2010; 6: 402-406.

  12. American Herbal Pharmacopoeia and Therapeutic Compendium, Cimicifuga racemosa. Standarst of Analysis, Quality Control, and Therapeutics 2002.

  13. Gryszczyńska A., Gryszczyńska B., Opala B., Łowicki Z.: Zastosowanie roślin leczniczych w menopauzie. Cz. I. Borgis- Postępy Fitoterapii 2, s 79-92.

  14. Karczmarczuk R.: Soja roślinna ze wszech miar użyteczna. Wiadomości Zielarskie 1999; 61: 6-7.

  15. Kołodziejczyk J., Olas B., Wachowicz B.: Właściwości leczmicze izoflawonów w łagodzeniu objawów towarzyszących menopauzie i nie tylko. Kosmos. Problemy nauk biologicznych 2012 tom 61, nr 2, 331-339.

  16. Borrelli F., Ernst E., Black Cohosh (Cimicifuga racemosa): a systematic review of adverse events. Am I Obst Gynecol 2008; 199: 455-466.

  17. Mielczarek M., Kołodziejczyk I., Olas B.: Właściwości lecznicze chmielu zwyczajnego (Humulus Lupulus L.). Borgis- Postępy Fitoterapii 4, s 205-210.

  18. Pobłocka- Olech L., Marcinkowska K., Krauze- Baranowska M.: Naryngenina i jej pochodne- flawanony o wielokierunkowej aktywności farmakologicznej. Borgis- Postępy Fitoterapii 1/2006, s 16-22.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość