Strona główna

Gry I zabawy dydadtyczne


Pobieranie 21.36 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar21.36 Kb.
GRY I ZABAWY DYDADTYCZNE

W KSZTAŁCENIU ZINTEGROWANYM
PSYCHOLOGICZNE PODSTAWY UCZENIA SIĘ ZA POMOCĄ GIER I ZABAW DYDAKTYCZNYCH.
Gry i zabawy dydaktyczne stanowią najliczniejszą i najbardziej zróżnicowaną grupę metod nauczania, które – wśród różnych metod aktywizujących – uważane są za najbardziej przyjemne i skuteczne ze względu na stopień przyswajania treści.

W życiu dziecka wielką rolę odrywają gry i zabawy. Stają się one naturalną i niezastąpioną potrzebą rozwojową już w najmłodszych latach życia dziecka, rola ich rośnie w późniejszym wieku. Gra i zabawa jest jednym z ważnych przejawów aktywności dziecka. Ponieważ aktywność ta ma charakter złożony: składa się na nią wiele różnorodnych czynności i działań, uważana jest za jeden z głównych rodzajów działalności człowieka, odgrywających istotną rolę w różnych okresach jego życia.

Aktywizację działalności poznawczej przez gry i zabawy dydaktyczne uznać można jako ważny czynnik optymalizujący proces wychowania i nauczania wczesnoszkolnego. Uruchamiane w ten sposób mechanizmy orientacyjno – poznawcze, motywacyjne i społeczno – wychowawcze w zachowaniach dzieci przyczyniają się do minimalizowania trudności i niepowodzeń w nauce szkolnej klas początkowych.

Na zdolności poznawcze składają się głównie: spostrzegawczość myślenia i mowy, wyobraźnia, pamięć oraz uwaga. Są one niezbędne przy wykonywaniu różnych czynności, ale przede wszystkim warunkują sukcesy dziecka w procesie uczenia się. Rozwój poszczególnych zdolności poznawczych nie dokonuje się samorzutnie. Postępuje pod wpływem różnorodnych podniet, oddziaływaniu których dziecko poddawane być powinno w sposób świadomy i systematyczny.

W psychologii polskiej podkreśla się związek między grą i zabawą dydaktyczną a uczeniem się. W grach i zabawach dzieci przejawiają bowiem wiele poczucia odpowiedzialności, zdobywają wiedzę, doświadczenie, utrwalają i doskonalą przyswojone już sposoby myślenia i działania, a ponadto rozwijają swe możliwości umysłowe, i wzbogacają zasób wiedzy o otoczeniu.

Nauka w młodszym wieku szkolnym wymaga od dziecka często dużego napięcia. Nadanie jej charakteru zabawy lub gry pozwala dziecku na łatwiejsze przezwyciężanie trudności, na zmniejszenie wysiłku woli. Zabawa lub gra dydaktyczna odgrywa wtedy w stosunku do nauki i szkolnych obowiązków dziecka rolę służebną. Działalność wykonywana w grze lub zabawie można określić jako orientacyjną, w odróżnieniu od wykonywanej bezpośrednio powiązanej z uzyskaniem materialnego wysiłku. Jest to forma życia i swoista działalność nastawiona na zdobywanie orientacji w świecie ludzkich czynności i stosunków, a także zadań motywów ludzkiej działalności.


ISTOTA GIER I ZABAW DYDAKTYCZNYCH ORAZ KLASYFIKACJA DLA POTRZEB KSZTAŁCENIA ZINTEGROWANEGO.

Zabawa – działalność wykonywana dla przyjemności, którą sama sprawia; prócz pracy, której celem jest zmiana otaczającej rzeczywistości, i uczenia się, mającego na celu zmianę podmiotu - trzeci podstawowy rodzaj działalności ludzkiej.

Zabawa dydaktyczna – zabawa według wzoru opracowanego przez dorosłych, prowadząca z reguły do rozwiązania jakiegoś założonego w niej zadania; najczęściej gra umysłowa, której celem jest rozwijania zdolności poznawczych. Do zabaw dydaktycznych zalicza się m.in. loteryjki, układanki, rebusy, krzyżówki oraz gry stolikowe.

Gra – odmiana zabawy, polegająca na rejestrowaniu ustalonych ściśle reguł. Odróżnia się gry dydaktyczne, które wymagają wysiłku myślowego.



  1. gry i zabawy dydaktyczne w doskonaleniu techniki czytania

Opanowanie przez dziecko umiejętności czytania – to długotrwały proces, wymagający systematycznej i wytężonej pracy. Decydującą rolę odgrywa okres najwcześniejszy, w którym buduje się fundament tej umiejętności. Powinien on być mocny i pewny. Dziecko musi mieć zatem wystarczająco dużo czasu na to, aby umiejętność czytania zautomatyzowała się.

Ponieważ dzieci,, myślą rękami”, konieczne jest wprowadzenie do początkowej nauki takich czynności jak manipulowanie obrazkami, kartonikami, alfabetem ruchomym, wodzenie po liniach, uzupełnianie itp. Tego rodzaju działania wspierają i dynamizują prace myślowe dziecka w toku czytania. Czynności manualne łagodzą wysiłek i wpływają dodatnio na stosunek dziecka do czytania.

W toku początkowej nauki czytania najwięcej uwagi powinniśmy poświęcić wyrobieniu u dziecka tzw. słuchu fonetycznego oraz sprawności w dokonywaniu przez nich analizy i syntezy wzrokowej i słuchowej.

W grach i zabawach dydaktycznych usprawniających proces czytania należy uwzględnić następujące zasady: materiały do nauki czytania powinny być obrazy literowe, sylabowe i wyrazowe ułożone przede wszystkim przez same dzieci. Słowo i sformułowanie słowne mają wyprzedzać poznanie obrazu literowego; wyrażanie treści słowami wyprzedzać musi rozumienie tej treści.

Gry lub zabawy dydaktyczne, odpowiednio wplecione w tok początkowej nauki czytania, może być pomocna w realizacji wielu celów kształcących lub wychowawczych. Atrakcyjność formy i treści powoduje, że praca przekształca się w przyjemne, lubiane przez dzieci ćwiczenia, pobudzające je do częstego, systematycznego powtarzania czynności niezbędnych do wyrabiania umiejętności czytania.

Opanowanie przez dziecko umiejętności czytania należy przypisywać rolę narzędzia pomocnego w poznawaniu świata i rozwiązywaniu problemów; umiejętność ta rozwijana i doskonalona będzie służyła dalszemu ogólnemu rozwojowi dziecka. Nie można traktować umiejętności czytania wyłącznie jak sprawność techniczną. Konieczne jest umieszczenie jej w ramach szerszego programu kształcenia, rozwijania wielu różnych umiejętności, wzbogacania całego doświadczenia intelektualnego, emocjonalnego i społecznego dziecka.



  1. gry i zabawy dydaktyczne kształtujące umiejętność estetycznego pisania

Na szczeblu kształcenia zintegrowanego dzieci powinny opanować umiejętność pisania w takim stopniu, by umiały nie tylko kreślić prawidłowo poszczególne litery i ich połączenia, ale i rozumiały budowę i sens logiczny pisanego tekstu. W opanowaniu umiejętności estetycznego pisania warto wiedzieć, iż kształtność, czytelność i płynność pisania w dużym stopniu uzależniona jest od tego, czy tekst pisany jest ruchem ciągłym, tzn. całościowo. Należy możliwie często angażować dziecko do wykonywania czynności, które w sposób naturalny zmobilizują je do pięknego pisania. Może to być wykonywanie laurek z okazji uroczystości rodzinnych, pisanie krótkich listów do rodziny, rówieśników, wypisywanie kartek imieninowych, świątecznych itp.

  1. wyrabianie umiejętności ortograficznego pisania przy wykorzystaniu gier i zabaw dydaktycznych

Podstawowym zadaniem nauczania ortografii w klasach początkowych jest opanowanie przez dzieci umiejętności poprawnego zapisywania wyrazów w zakresie czynnego słownictwa uczniów oraz wytworzenie właściwego stosunku do poprawnej pisowni. Doskonalenie umiejętności bezbłędnego pisania – to dziedzina, w której szczególnie przydatne są gry i zabawy dydaktyczne. Gwarantują one aktywną postawę, wzmacniają czujność ortograficzną, w naturalny sposób kształtują świadomy stosunek do problemów ortograficznych. Przed przygotowaniem gier i zabaw ortograficznych należy zorientować się jakie błędy popełnia dziecko najczęściej. Podczas gier i zabaw dziecko powinno często zaglądać do słownika ortograficznego w celu sprawdzenia pisowni wyrazów. Nie powinno się dziecka wyręczać w tych czynnościach, gdyż w ten sposób odzwyczajamy od wysiłku, od samodzielnego rozwiązywania ortograficznych „dylematów”. Najlepiej utrwala się to, co wiąże się z pokonywaniem trudności własnymi siłami.

d) gry i zabawy dydaktyczne w pracy z lekturą

Gry i zabawy dydaktyczne w pracy z lekturą mają pomóc nauczycielowi w kształceniu ucznia w zakresie:

- komunikatywnego posługiwania się językiem ogólnopolskim,

- wzbudzenie zainteresowań literaturą dla dzieci,

- umiejętności dostrzegania wartości estetycznych w zachowaniu własnym oraz innych osób.

Gry i zabawy dydaktyczne stosuje się w celu: utrwalenia znajomości lektur i tytułów książek, utrwalenia znajomości autorów, prezentacji bohaterów i ich losów, ciekawych wydarzeń z książek.
FUNKCJE GIER I ZABAW W PROCESIE KSZTAŁCENIA I SAMOKSZTAŁCENIA.

Gry i zabawy dydaktyczne pełnią ważne funkcje poznawcze, kształcące i wychowawcze. Ukierunkowane na cele poznawcze służą gromadzeniu materiału poznawczego oraz utrwalaniu i operowaniu zdobytymi informacjami. W grach i zabawach poznawczych uczniowie wykonują zadania, do których realizacji potrzebna jest określona wiedza o rzeczach, zjawiskach i prawidłowościach otaczającej rzeczywistości. Pełnią one wspomagającą rolę w zakresie uświadamiania istoty poznawczych rzeczy, zjawisk i prawidłowości oraz sens dokonujących się przemian. Główna rola zabaw dydaktycznych tkwi w funkcjach poznawczych i polega na wzbudzaniu i wzmaganiu wewnętrznej chęci do wykonywania zadań szkolnych i odpowiadających im czynności uczenia się.

Gry i zabawy dydaktyczne są specyficznym sposobem zdobywania wiedzy o świecie i poznawania rzeczywistości. Podczas uruchamiania określonych procesów i czynności poznawczych następuje u dzieci wzmożenie napięcia umysłowego. Napięcie to powoduje u dzieci szybkie zmęczenie i znużenie. Gry i zabawy czynią zawarte w nich zadania bardziej interesującymi i tym samym zapobiegają znużeniu, a poza tym dodatnio motywują do pokonywania trudności.

Pełnią również określone funkcje kształcące. Polegają one głównie na doskonaleniu i rozwijaniu procesów i zdolności orientacyjno – poznawczych uczniów, zwłaszcza ich mowy i myślenia. W uczeniu się przy pomocy gier i zabaw dydaktycznych rozwijają się procesy percepcyjno – motoryczne, spostrzegawczość i wyobraźnia, uwaga, pamięć i procesy umysłowe, takie jak: analiza i synteza, porównywanie, klasyfikowanie, abstrahowanie, rozumowanie, uogólnianie.

Przyczyniają się do wywołania szlachetnych stanów emocjonalnych, rozwijania mowy i myślenia, harmonijnego rozwoju układów sygnałowych i kształtowania się zawartych struktur dynamicznych, na których opierają się umiejętności, nawyki i przyzwyczajenia.

Służą kształtowaniu poczucia odpowiedzialności za wykonanie zadania, sprzyjają rozwijaniu cech charakteru, jak również osiągnięcie możliwie wszechstronnego rozwoju umysłowego, zdolności i uzdolnień, zainteresowań i zamiłowań, przekonań oraz postaw. Kształtują i rozwijają zmysły dziecka, wzbogacają jego wyobraźnią i życie uczuciowe, kształtują zadatki moralności, dzielności, przedsiębiorczości.

Pełnią również funkcje wychowawcze. Przyczyniają się do rozwoju dodatnich cech charakteru i woli dziecka. Rozwijają poczucie koleżeństwa, przyjaźni i solidarności, wdrażają do karności i dyscypliny, estetycznego wychowania dzieci.

Pod pojęciem estetyki gier i zabaw, w szerokim znaczeniu tego słowa, rozumiemy utrzymanie ładu i porządku, przestrzeganie reguł i prawideł gry. Estetyka gier przejawia się w harmonijnych i zgrabnych ruchach dzieci, pięknej i prawidłowej wymowie. W zabawach i grach zespołowych dziecko dostrzega konieczność podporządkowania się regułom. Uczy się nie tylko wygrywać, ale i przegrywać. Dzięki zespołowemu charakterowi zabawy służą też kształtowaniu poczucia odpowiedzialności za wykonanie zadania. Aktywność w zespołowej zabawie dydaktycznej skierowana jest na poszukiwanie i tworzenie oraz zastosowanie opanowanych informacji. Element współdziałania i współpracy w zespole wyraża się w odpowiednim zaangażowaniu u poszczególnych dzieci ich zasobu wiadomości, uwagi i pamięci, zdolności orientacyjno – poznawczych, wynalazczości i fantazji twórczej. Biorąc pod uwagą wymienione funkcje należy stwierdzić, że gry i zabawy dydaktyczne stanowią ważny środek wiodący do kształtowania odpowiednich postaw i nastawień wobec nauki, wobec pracy innych oraz wobec otaczającej rzeczywistości.

Wychowanie i nauczanie za pomocą gier i zabaw dydaktycznych powinno być zatem wychowaniem do nauki i do pracy. Droga od zabawy do nauki prowadzi od konieczności, którą zabawa czyni czymś pożądanym, do konieczności w pełni uświadomionej. Podmiotem tej świadomości są odpowiednie reguły gry lub zabawy oraz sposoby zachowania charakteryzujące stosunek do poznanych elementów rzeczywistości, jak również do współuczestników gry lub zabawy.
Bibliografia

Arends R., Uczymy się nauczać. WSiP, Warszawa 1995

Elkonin D.B., Psychologia zabawy. WSiP Warszawa 1984

Hemmerling W., Zabawy w nauczaniu początkowym. WSiP, Warszawa 1984

Krzyżewska J. Aktywizujące metody i techniki w edukacji. Suwałki 2000

Kupisiewicz Cz., Podstawy dydaktyki ogólnej. PWN Warszawa



Przetacznikowa – Gierowska: Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego. WSiP, Warszawa

Wlaźnik K., Zabawy i gry ruchowe dla dzieci w wieku 6 – 10 lat. Juka, Warszawa 2002


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość