Strona główna

Ignacy Krasicki- bajki


Pobieranie 20.66 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar20.66 Kb.
Ignacy Krasicki- bajki.
1. Bajka:
-przeciwieństwo -przypowieść

prawdy -powieść

-kłamstwo -powiastka

-fałszywa informacja -apolog (bajka zwierzęca)

-plotka -parabola

-zmyślenie


2. Tradycja gatunku

-najstarszym opowiadaczem bajek był Ezop, niewolnik pochodzący z Frygii

( pn. część Azji Mniejszej )

-w literaturze rzymskiej bajki Ezopowe przetwarzał Fedrus. Żył w I w n.e.

był niewolnikiem, potem wyzwoleńcem z Tracji, czy Macedonii.

-bohaterami bajek były zwierzęta.

-bajki w których występują ludzie to przypowieści ( parabole ) postaci w nich są stypizowane.

-XVII w we Francji J. La Fantaine pisał rozbudowane bajki narracyjne

-w Polsce Biernat z Lublina ,,Ezop’’ – 1522

-bajki wielkich poprzedników były źródłem inspiracji dla I Krasickiego

-Oświecenie – czas wielkiej popularności gatunku
3. Forma

krótkie – epigramatyczne

długie – narracyjne
4. Alegoryczność pozwala na niebezpośrednie ukazywanie prawdy głoszonej przez bajkę.

Apolog – występowanie w bajce postaci zwierząt będących reprezentantami cech ludzkich.

Alegoria –zjawisko w dziele literackim (plastycznym), postać, wydarzenie, które poza znaczeniem dosłownym posiada jeszcze inne, ukryte i domyślne.


Alegoria –jest najczęściej personifikacją pojęć abstrakcyjnych.

Alegoryczność postaci w bajkach I. Krasickiego ma charakter skonwencjonalizowany:

lew : oznacza siłę, jest alegorią…

lis : przebiegłość, jest alegorią…

wół : pracowitość, jest alegorią…

zając : płochliwość, naiwność, jest alegorią


Literacka alegoria utrwala się szczególnie w gatunkach dydaktycznych i moralizatorskich. W średniowieczu stała się główną zasadą sztuki. Przetrwała do czasów Romantyzmu. W literaturze romantycznej alegorię zastąpił symbol.
5. Treści bajek I. Krasickiego:

  • stosunki międzyludzkie

  • prawa rządzące światem

  • przywary i wady ludzi, ludzkie słabostki

  • uniwersalne, ogólnoludzkie prawdy

  • tęsknota do wolności

  • niestałość poglądów



6. Dydaktyzm:

Bajki mają charakter dydaktyczny. Dydaktyzm mieści się w fabule w obrazach, bywa także

formułowany we wstępnej sentencji, maksymie lub końcowym morale. Nie jest to jednak reguła. Liczne bajki nie mają sentencji- te formułuje odbiorca.
Bajki są utworami o charakterze moralistyczno -filozoficznym. Wyróżnia je zwięzłość i lapidarność mistrzowska precyzja w opisywaniu i obrazowaniu świata, prostota narracji, oryginalność pomysłów, dowcip, humor.
Bajki wyrażają filozofię poety. Zawarł w nich swój pogląd na naturę , człowieka, i stosunki między ludźmi . Przynoszą pochwałę rozumu rozsądku umiaru uczciwości i skromności. Uczą sceptycyzmu, krytycyzmu; uczą patrzenia na świat uważnie, by nie brać pozorów za prawdę.

7.Srodki artystyczne:


  • anafory, paralelizm składniowy

  • pytania retoryczne

  • zadania eliptyczne

  • antytezy, kontrasty

  • alegorie, parabole

  • różne formy podawcze: dialog, monolog, narracja

  • sentencje, aforyzmy, pointa

  • oszczędność słów

  • subtelna ironia

  • humor, dowcip

  • zwarta budowa, przejrzystość idei

  • język charakteryzuje zwięzłość, jasność, precyzja, lapidarność, mistrzostwo w obrazowaniu, brak makaronizmów


8.Cechy stylu

  • lapidarność, zwięzłość, oszczędność słów

  • zwarta budowa

  • precyzja w obrazowaniu i ocenianiu świta

  • jasność, czytelność myśli

  • subtelna ironia

  • oryginalność

  • celność w formułowaniu myśli, doborze słów

  • humor, dowcip

  • pointa


9. Funkcje bajek:

* wypowiadają uogólniające sądy o świecie

* moralizują przez odwołanie się do rozumu, ukazanie złego i dobrego przykładu

* zawierają pouczenie

* nakłaniają do naprawy obyczajów

* ośmieszają, wyszydzają, kpią, wyśmiewają

* wydobywają wady i słabostki ludzi

* unaoczniają istnienie bezlitosnych praw natury, w których racją staje się siła a zasady etyczne nie mają zastosowania


10. Wnioski :

Mądrość bajek płynie z obserwacji świata i ludzi. A świat ten przedstawia się posępnie. Rządzi nim siła przed prawem. Jest to świat pokraczny, zdeformowany, okrutny, złośliwy, w którym drwina należy się katom i ofiarom. Wiele jest w życiu obłudy i zakłamania zarówno w życiu obyczajowym, społecznym jak i politycznym. Trudno w nim o prawdziwą przyjaźń, która sprawdza się w chwilach próby. Bajki nie pomijają spraw aktualnych : jedna mówi o ludziach żyjących w niewoli, druga o chłopie, którego praca jest głównym źródłem bogactwa szlachty, inna wskazuje na gwałty jakich szlachta dopuszcza się na chłopach itd.

Krasicki jawi się w świetle bajek jako moralista ; uczy skromności, umiaru, głosi zasadę „złotego środka”. Chwali pracowitość, rzetelność, ceni zdrowy rozsądek, doświadczenie. Potępia zaś : próżność, zarozumialstwo, lekkomyślność, pychę, obłudę i fałsz. Niektóre jego bajki to doskonałe obrazki satyryczne, odtwarzające różnorodne zjawiska społeczne. Inne zaś, to małe utwory dramatyczne, w których odbijają się sprawy i konflikty ludzi. Morał płynący z bajek I. Krasickiego przyjmujemy nie jako pouczenie surowego mentora, pedagoga ale wyraz zadumy mędrca nad losami świata. Ironia poety płynie z obserwacji rzeczywistości, skłania do refleksji smutnej choć nie beznadziejnej.

BAJKI

uczą, chwalą, cenią, krytykują, ośmieszają skłaniają do…, głoszą

aprobują piętnują, ostrzegają, pochwałę…, traktują o…,

potępiają są satyrą na…, ukazują

świat, w którym…, są

wyrazem…, każą patrzeć na….


Praca domowa:

  1. Dokonaj analizy i interpretacji jednej z bajek I. Krasickiego, której nie omawialiśmy na lekcji.

  2. Napisz własną bajkę z morałem, która ukazuje bolączki i zdrożności współczesnego życia politycznego, obyczajowego, szkolnego itp.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość