Strona główna

Jadąc do pracy, spadł grad


Pobieranie 32.99 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar32.99 Kb.




Anakolut, zniekształcenie konstrukcji składniowej,

powodujące zanik związku między członami zdania(np. "jadąc do pracy, spadł grad"), stosowany w utworach literackich jako zabieg stylistyczny, służący douniezwyklenia wypowiedzi lub upodobnienia jej do mowy potocznej.



Aliteracja, powtórzenie jednej lub kilku głosek na

początku kolejnych wyrazów, tworzących wers lub zdanie, np. "...bura burza od boru"



Alegoria, w literaturze i sztuce obraz mający, poza

dosłownym, sens przenośny, jednoznacznie określonyi ustalony konwencjonalnie. Zwykle występuje w formie personifikacji wyposażonej w określone atrybuty,np. alegoria sprawiedliwości - kobieta z przepaską na oczach, z mieczem i wagą.



Anafora, w literaturze - figura retoryczna polegająca na powtarzaniu tego samego wyrazu lub zwrotu na początku kolejnych zdań, członów zdania lub wersów.

Animizacja (łac. animalis - zwierzęcy) inaczej ożywienie,

Antyteza, w literaturze - zestawienie 2 elementów

znaczeniowo przeciwstawnych w jedną całość treściową dla uzyskania wyższej ekspresji



Apostrofa - bezpośredni, patetyczny zwrot do osoby, bardzo często do bóstwa, personifikowanie idei lub przedmiotu, występujący najczęściej w przemówieniu lub uroczystym utworze poetyckim, np. odzie, a kreujący postać fikcyjnego adresata, zazwyczaj wyraziście odmiennego od rzeczywistego. Zaliczana do figur retorycznych oraz muzycznych figur retorycznych

Archaizm, wyraz, forma wyrazu, konstrukcja składniowa, które wyszły z użycia i obecnie są przestarzałe. W literaturze pięknej stosowany w celach stylizacji lub wzmocnienia ekspresji. Także zjawisko fonetyczne, zachowane.

Asyndeton - środek stylistyczny polegający na łączeniu zdań lub ich części bez użycia spójnika. Np.: przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem.

Echolalia w literaturze jest to środek stylistyczny

polegający na powtarzaniu jednakowych lub podobnych zespołów głoskowych jedynie dla podkreślenia rytmiczności, melodyjności tekstu, charakterystyczne w ludowych.




Elipsa – figura retoryczna – opuszczenie elementu

zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi lub ze względu na sytuację wypowiedzi, który przy odbiorze daje

się zrekonstruować.


Epifora to powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu wypowiedzi..

Epitet, wyraz określający w tekście literackim, a także mówionym, rzeczownik (przedmiot), najczęściej w postaci przymiotnika, który wskazuje właściwości w sposób bezpośredni bądź metaforyczny, np. czerwona róża,

Eufemizm, wyraz lub zwrot zastępujący inne wyrażenia, m.in. z powodu ich drastyczności lub dosadności,łagodzących wymowę danego stwierdzenia. Przybiera często formę omówienia np. o złodzieju: "ma długie ręce".

Gradacja - stopniowanie z cechą nasilania,

najczęściej stosowana w reklamach.



Pytanie retoryczne - pytanie zadane nie w celu uzyskania odpowiedzi, lecz w celu skłonienia odbiorcy do przemyśleń na określony temat




Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu lub zdania




Synonim- wyraz lub dłuższe określenie równoważne

znaczeniowo innemu, lub na tyle

zbliżone, że można nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście.





Synekdocha- wyraźnie wskazująca na jakieś

zjawisko przez użycie nazwy innego zjawiska, zawierającego to pierwsze lub zawierającego






Tropy - zastąpienie jednego składnika wypowiedzi przez inny równoważny znaczeniowo,

ale nieoczekiwany w danym kontekście, który nabiera znaczenia przenośnego








Wykrzyknienie-jest to figura retoryczna, wyraz,

grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe, często

urwane, wtrącone w tok wypowiedzi bądź będące

wyrazem emocjonalnego zaangażowania mówiącego.

Np. Ojej, ona ma nowego kotka!!!








Groteska - jest to ukazywanie rzeczywistości w sposób, który odbiorca uznaje za nierealistyczny,

obcy, absurdalny, komiczny. Jest to"krzywe zwierciadło ".






Homonim to wyraz mający jednakowe brzmienie z innymi wyrazem,lecz odmienne znaczenie




Hiperbola - zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk. Może dotyczyć ilości, rozmiaru,stosunku

emocjonalnego, przyczyny,skutku.






Inwokacja - rozbudowana apostrofa otwierająca poemat

epicki, w której autor zwraca się do muzy, bóstwa lub duchowego patrona z prośbą o natchnienie, pomoc w tworzeniu dzieła; stanowiła ważny składnik eposu

homeryckiego





Ironia – sposób wypowiadania się oparty na zamierzonej

niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch

poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np.

w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy.






Kolokwializm - wyraz, wyrażenie lub forma składni –

stosowane wyłącznie w języku potocznym, zasadniczo tylko w mowie, w życiu codziennym, a jednocześnie w sytuacji, gdy nie ma wymogu dbałości o czystość literacką.Nagminne stosowanie kolokwializmów odbierane jest

czasem jako niedbałe traktowanie języka.





Lipogram - forma instrumentacji głoskowej polegająca na

takiej budowie tekstu, aby składał się on z wyrazów, w których nie występuje określona głoska, szczególnie częsta






Metonimia (zamiennia) to w literaturze figura retoryczna

mająca na celu zastąpienie nazwy jakiegoś przedmiotu lub

zjawiska nazwą innego, pozostającego z nim w uchwytnej

zależności. Z figury tej korzysta się także często w codziennym języku.






Oksymoron epitet sprzeczny - figura retoryczna. Tworzy się go poprzez zestawienie wyrazów o przeciwstawnych, kłócących ze sobą znaczeniach.




dźwiękonaśladownictwo, figura

retoryczna, używany środek artystyczny polegający na takim

dobieraniu wyrazów, że naśladują swym brzmieniem opisywane

zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot.






Paradoks - sformułowanie zawierające efektowną, zaskakującąmyśl, skłóconą z powszechnie uznawanymi przekonaniami, sprzeczną wewnętrznie, powstałą przez zestawienie całości

znaczeniowo maksymalnie kontrastowych.






Parafraza – swobodna przeróbka tekstu, która rozwija i modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens.




Paralelizm składniowy, – w

językoznawstwie termin ten określa stosowanie ciągów zdań

o takiej samej lub podobnej budowie. Jest to równoległe

występowanie podobnych zdań lub poszczególnych słów w

obrębie fragmentu tekstu.





Parenteza,- jest to środek stylistyczny, zdanie wtrącone w

nawias, uzupełniające wypowiedź, niekoniecznie powiązane

kontekstowo z całością tekstu.





Paronomazja- figura retoryczna, polegający na zestawieniu

podobnie brzmiących słów celem osiągnięcia efektu stylistycznego,.






Personifikacja usposobienie, zabieg literacki polegający na metaforycznym przypisaniu cech ludzkich czemuś, co człowiekiem nie jest




Peryfraza polega na zastąpieniu wyrazu przez szereg innych,

które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym.






Pleonazm, masło maślane– jeden z błędów logiczno-językowych;

niepoprawne wyrażenie, w którym jedna część wypowiedzi zawiera

te same treści, które występują w drugiej części.





Polisyndeton-polegający na łaczeniu współrzędnych członów zdania takimi samymi spójnikami.




Powtórzenie, repetitio , figura retoryczna, zabieg stylistyczny pole gający na wielokrotnym użyciu tego samego elementu językowego celem uzyskania

rytmizacji, podkreślenia znaczenia, zwiększenia ekspresji.






Przerzutnia - przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu (lub strofy) w celu zaakcentowania wypowiedzi bądź zwiększenia dynamiki. Jej celem jest pobudzenie wyobraźni czytającego.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość