Strona główna

Katarzyna Bańkowska Aneta Jeziorska Ekonomika i organizacja gospodarstw rolniczych ćwiczenia


Pobieranie 1.56 Mb.
Strona1/13
Data19.06.2016
Rozmiar1.56 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Katarzyna Bańkowska

Aneta Jeziorska


Ekonomika i organizacja gospodarstw rolniczych – ćwiczenia

Wydawnictwo SGGW

Spis treści


Słowo wstępne 4

CZYNNIKI PRODUKCJI W GOSPODARSTWIE ROLNICZYM 5

Ziemia 5

Powierzchnia ogólna gospodarstwa a powierzchnia użytków rolnych 5

Jakość gleb 7

Wskaźnik waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej - WWRPP wg IUNG (Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa) 10

Wskaźnik ukształtowania rozłogu 13

Organizacja siły roboczej w gospodarstwie 14



Kategorie zatrudnionych w rolnictwie 14

Zasoby siły roboczej w gospodarstwach wielkoobszarowych 18

Trwałe i obrotowe środki produkcji 19



Trwałe środki produkcji 19

Struktura środków produkcji w gospodarstwie 23

Zasoby siły pociągowej. 24

ORGANIZACJA PRODUKCJI W GOSPODARSTWIE 26

Organizacja produkcji roślinnej w gospodarstwie 26

Organizacja produkcji zwierzęcej. 34



Struktura stada i struktura inwentarza żywego, rodzaje sztuk przeliczeniowych 34

Obrót stada 36

Obliczanie powierzchni paszowej 45

WYNIKI PRODUKCYJNE I EKONOMICZNE 45

Kategorie produkcji, dochodu i zysku w gospodarstwie 46

Kategorie produkcji 46

Kategorie dochodów w gospodarstwie. 52

Schemat obliczania kategorii dochodowych od nadwyżek bezpośrednich. 52

Schemat obliczania dochodu z tytułu zarządzania 55

Schemat obliczania kategorii dochodowych wg FADN. 57

Kategorie zysku w przedsiębiorstwie. 57

KALKULACJE ROLNICZE 60

Koszty siły roboczej, koszty eksploatacji siły pociągowej, koszty eksploatacji maszyn 60

Koszty siły roboczej 60

Koszty eksploatacji siły pociągowej i maszyn 61

Koszty amortyzacji 63

Kalkulacje pełne kosztów 65


Słowo wstępne


Skrypt jest przeznaczony dla studentów Wydziału Ekonomiczno – Rolniczego odbywających zajęcia z Ekonomiki i organizacji gospodarstw rolniczych na kierunkach ekonomia, zarządzanie i marketing, finanse i bankowość. Może być również wykorzystywany przez studentów innych Wydziałów, którzy w programie studiów mają ćwiczenia obejmujące ekonomikę gospodarstw rolniczych.
Skrypt składa się z czterech części.
Część pierwsza dotyczy czynników produkcji w gospodarstwie rolniczym: ziemi, pracy i środków produkcji (kapitału). Zawiera omówienie tych pojęć oraz ćwiczenia i zadania z tego zakresu.
Część druga jest poświęcona organizacji produkcji w gospodarstwie rolniczym, a w szczególności produkcji roślinnej i zwierzęcej. Zawiera również omówienie elementów organizacji produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz odpowiednie zadania i ćwiczenia.
Część trzecia obejmuje wyniki produkcyjne i ekonomiczne, w której omówiono kategorie produkcji, dochodu i zysku w gospodarstwach i przedsiębiorstwach rolniczych. Zawiera omówienie pojęć, zadania i ćwiczenia.
Część czwarta obejmuje wybrane elementy kalkulacji rolniczych. Omówiono w niej kalkulacje kosztów siły roboczej, pociągowej oraz kalkulacje pełne i niepełne kosztów produkcji produktów roślinnych i zwierzęcych. Ta część również zawiera zadania i ćwiczenia.
Skrypt dzięki przyjętej konstrukcji, na którą składają się omówienia pojęć, zadania, ćwiczenia, powinien ułatwić studentom nabycie umiejętności charakteryzowania organizacji gospodarstw i przedsiębiorstw rolniczych, obliczania kategorii produkcji, dochodów i zysku, a także sporządzania kalkulacji pełnych i niepełnych.

CZYNNIKI PRODUKCJI W GOSPODARSTWIE ROLNICZYM



Ziemia


Oceniając zasoby ziemi w gospodarstwie, charakteryzujemy następujące jej walory:

  1. powierzchnia ogólna i jej struktura;

  2. powierzchnia i struktura użytków rolnych;

  3. jakość gleb:

  1. wskaźnik waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej;

  2. ukształtowanie rozłogu gospodarstwa;



Powierzchnia ogólna gospodarstwa a powierzchnia użytków rolnych






:


Powierzchnia ogólna gospodarstwa rolnego to cały obszar określony jego granicami, w którym możemy wydzielić:

  1. użytki rolne – jest to część ziemi użytkowana rolniczo, do której zaliczamy grunty orne, trwałe użytki zielone (łąki i pastwiska), plantacje trwałe (np. sady), a także ugory i odłogi1.

  2. użytki pomocnicze – zalicza się do nich grunty pod budynkami i urządzeniami, podwórzami, rowami melioracyjnymi itp. Są to grunty, których nie wykorzystuje się bezpośrednio do produkcji rolniczej, ale są one niezbędne do jej prowadzenia.

  3. użytki nierolnicze – grunty zajęte przez lasy, parki, stawy, jeziora, żwirownie itp.

  4. nieużytki – grunty, które ze względu na swoje właściwości nie mogą być użytkowane w żaden powyższy sposób (np. bagna, góry itp., a także ziemia czasowo nieużytkowana).

Na podstawie procentowego udziału poszczególnych grup użytków (rolnych, pomocniczych i nierolniczych) oraz nieużytków w ogólnej powierzchni gospodarstwa określana jest struktura powierzchni ogólnej gospodarstwa.

Z punktu widzenia produkcji najbardziej interesującą grupą są użytki rolne, wśród których wyróżnia się:



  1. grunty orne (GO) – stanowią podstawowy areał użytków rolnych, a ich cechą charakterystyczną jest okresowe odwracanie wierzchniej powierzchni gleby.

  2. trwałe użytki zielone (TUZ) – łąki i pastwiska – są to grunty porośnięte roślinnością trawiastą, użytkowaną kośnie lub pastwiskowo.

  3. plantacje trwałe są to grunty pod roślinnością wieloletnią, np.: sady, winnice, szkółki drzew, plantacje krzewów, chmielniki, wikliny itp.

Procentowy udział tych grup użytków w łącznej ich powierzchni stanowi strukturę użytków rolnych.
Użytkowanie gruntów w gospodarstwach rolnych według danych Powszechnego Spisu Rolnego w 2002 r.

w Polsce w grupie gospodarstw 30-50 ha

Ogółem 19324,78 tys. ha 100% 100%

Użytki rolne 16899,30 87,44% 91,56%

Grunty orne 13066,50 67,22% 72,33%

w tym odłogi i ugory 2302,21 11,91% 4,88%

Sady 270,95 1,40% 0,61%

Łąki 2531,28 13,09% 11,85%

Pastwiska 1030,55 5,33% 6,73%

Lasy 1201,19 6,22% 4,08%

Pozostałe 1224,29 6,34% 4,36%
Średnia powierzchnia indywidualnego gospodarstwa rolnego – 5,73 ha

Średnia powierzchnia UR w indywidualnym gospodarstwie rolnym – 5,07 ha
Ćwiczenie 1

W tabeli 1 zaprezentowano na podstawie danych dotyczących gospodarstwa A sposób ustalania struktury powierzchni ogólnej oraz struktury UR. Gospodarstwo A posiada 58,45 ha, w tym: 17,89 ha GO, 24,22 ha łąk, 0,02 ha sadu. Powierzchnia pod zabudową i podwórzem wynosi 0,49 ha. Gospodarstwo użytkuje również 15,78 ha lasu oraz posiada staw o powierzchni 0,05 ha.

Na podstawie zaprezentowanego przykładu obliczyć i ocenić strukturę powierzchni ogólnej i strukturę użytków rolnych w przykładowym gospodarstwie B, posiadającym łącznie 37,1 ha, w tym 23,93 ha GO, 4,68 ha łąk, 5 ha pastwisk, 2,68 ha lasów, 0,25 ha terenu dawnego siedliska. Ośrodek gospodarczy zajmuje powierzchnię 0,56 ha.

Tabela 1. Powierzchnia gospodarstw i jej struktura



Wyszczególnienie

Gospodarstwo A

Gospodarstwo B

powierzchnia

[ha]

struktura

powierzchni ogólnej

[ %]

struktura

użytków rolnych

[%]

powierzchnia

[ha]

struktura

powierzchni ogólnej

[ %]

struktura

użytków rolnych

[%]

Grunty orne

17,89

30,61

42,46










Łąki trwałe

24,22

41,44

57,49










Pastwiska trwałe

X

-













Plantacje trwałe - sad

0,02

0,03

0,05










Razem użytki rolne

42,13

72,08

100,0







100,0

Powierzchnia ośrod. gospodar.

0,49

0,84













Drogi

X

-













Rowy melioracyjne

X

-













Razem użytki pomocnicze

0,49

0,84













Lasy

15,78

27,00













Wody

0,05

0,08













Parki

X

-













Razem użytki nierolnicze

15,83

27,08













Kamieniste wzgórza

X

-

X










Bagna

X

-

X










Inne



















Razem nieużytki

X

-

X










Razem powierzchnia ogólna gosp.

58,45

100,0







100,0



Pytania kontrolne:



  1. Do jakiej grupy należą ugory i odłogi? Jaka jest różnica między nazwami?

  2. Które z gospodarstw w ćwiczeniu 1 reprezentuje lepszą strukturę UR i z czego to wynika? Proszę o uzasadnienie.

  3. W jaki sposób rodzaj prowadzonej działalności rolniczej ma wpływ na wykorzystanie rolniczej przestrzeni produkcyjnej?



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość