Strona główna

Komentarz do artykułu „Differential effects of antiepileptic drugs on sexual function and hormons in men with epilepsy”. Ag herzog, fw. Drislane, D. L. Schomer I wsp


Pobieranie 11.6 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar11.6 Kb.
Komentarz do artykułu „Differential effects of antiepileptic drugs on sexual function and hormons in men with epilepsy”.

AG Herzog, FW. Drislane, D.L. Schomer i wsp.
Komentarz: Krystyna Niedzielska
Nie można niestety zaprzeczyć, że epileptologia zaniedbywała do tej pory zagadnienie zaburzeń czynności seksualnych u mężczyzn chorych na padaczkę. Lekarze rzadko zadają pytanie na ten temat, a sami chorzy również rzadko zgłaszają problemy dotyczące życia seksualnego. Tylko nieliczni autorzy badali skalę tego problemu (1,2). Wyniki omawianej pracy potwierdzają, że nawet 70% mężczyzn chorych na padaczkę może wykazywać znaczne pogorszenie zainteresowań seksualnych i potencji. W rozwoju tych zaburzeń mogą brać udział czynniki: przyczyny społeczno-psychologiczne, wpływ samej choroby, zaburzenia czynności hormonalnej przysadki i gonad oraz wpływ przyjmowanych leków przeciwpadaczkowych.

Z obserwacji klinicznych wiadomo, że największy wpływ regulacyjny na czynności seksualne u mężczyzn wywierają androgeny, zwłaszcza testosteron, a zmniejszenie stężenia frakcji wolnej testosteronu (czynnej biologicznie) wiąże się z pogorszeniem aktywności seksualnej (2,3). Wykazano, że typ padaczki i umiejscowienie ogniska padaczkowego wpływają na czynność jąder. Zmniejszenie stężenia wolnego testosteronu obserwowano najczęściej u chorych na padaczkę ogniskową, zwłaszcza w przypadku umiejscowienia ogniska padaczkowego w płacie skroniowym (4).

Zaburzenia sfery seksualnej często towarzyszą zaburzeniom czynności układu limbicznego, szczególnie w przypadku napadów wywodzących się z ciała migdałowatego i hipokampa.

Okazało się także, że leki przeciwpadaczkowe mogą również ujemnie wpływać na zdolności rozrodcze mężczyzn. Na płodność wpływa niekorzystnie zarówno zmniejszenie potencji, jak i zaburzenia spermatogenezy. U chorych przyjmujących niektóre leki przeciwpadaczkowe stwierdzono nieprawidłową morfologię nasienia, małe stężenie nasienia i mniejszą ruchliwość plemników (5).

Trzeba pamiętać o istotnym wpływie padaczki i leczenia przeciwpadaczkowego na rozwój i dojrzałość płciową chłopców. U chłopców w wieku 16—18 lat chorych na padaczkę El-Khayat i wsp. (6) odnotowali niższy wzrost, mniejszy obwód jąder i opóźnione dojrzewanie, a także zmniejszone stężenie wolnego testosteronu.

Omawiając to zagadnienie, nie można pominąć przypuszczalnego wpływu androgenów na przebieg padaczki poprzez wpływ na próg drgawkowy, a tym samym częstość występowania napadów. W badaniach doświadczalnych bezpośredni wpływ testosteronu nie został jednoznacznie ustalony, przemiana metaboliczna do androstanediolu może się wiązać z podwyższeniem progu drgawkowego. Podejmowano już próby dodawania testosteronu do dotychczasowego leczenia u mężczyzn chorych na padaczkę, wykazujących zmniejszone stężenie testosteronu. Wstępne wyniki wykazały zmniejszenie częstości napadów u niektórych chorych (7).

W omawianym badaniu stwierdzono istotnie mniejsze stężenie wolnego testosteronu u mężczyzn chorych na padaczkę zlokalizowaną w porównaniu z grupą kontrolną. Wykazano jednocześnie ścisłą korelację stężenia wolnego testosteronu ze poziomem funkcjonowania seksualnego. Zarówno stężenie wolnego testosteronu, jak innych badanych wskaźników hormonalnych było istotnie mniejsze w porównaniu z grupą kontrolną wśród chorych leczonych karbamazepiną i fenytoiną - lekami indukującymi enzymy wątrobowe. Leki te mogą zmniejszać stężenie wolnego testosteronu, indukując syntezę białka wiążącego testosteron, nasilając metabolizm testosteronu lub przekształcając wolny testosteron w estradiol.

O wiele korzystniej wypadła w badaniach lamotrygina, która nie aktywuje enzymów wątrobowych. U chorych leczonych lamotryginą wszystkie wskaźniki były porównywalne z odnotowanymi w grupie kontrolnej. Pogorszenie czynności seksualnych stwierdzono tylko u 4% chorych leczonych lamotryginą, podczas gdy w całej grupie chorych na padaczkę - u 20%. Związane z wiekiem zmniejszenie stężenia testosteronu było także najmniejsze wśród leczonych lamotryginą i porównywalne z grupą nieleczonych chorych na padaczkę.

Badania kliniczne udowodniły, że leki aktywujące enzymy wątrobowe pogarszają czynności seksualne. Devinsky (8) zwraca uwagę, że chorzy na padaczkę często zmuszeni są przyjmować także inne leki aktywujące enzymy wątrobowe, zwłaszcza wybiórcze inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny z powodu częstego współistnienia depresji i zaburzeń lękowych. Stwierdzono, że 30—60% chorych przyjmujących wybiórcze inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny wykazuje zaburzenia seksualne (9). Korzystne byłoby więc, zgodnie z sugestią Devinsky’ego, zamienić leczenie przeciwpadaczkowe lekami indukującymi enzymy wątrobowe na leki nieindukujące enzymów, oczywiście w przypadkach, w których byłoby to możliwe.

Przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych nieindukujących enzymów wątrobowych należy rozważyć zwłaszcza u chłopców w okresie dojrzewania płciowego oraz u mężczyzn w czwartej i piątej dekadzie życia – w okresie fizjologicznej andropauzy. Wydaje się, że poza lamotryginą należałoby wypróbować także inne leki nowej generacji nieaktywujące enzymów wątrobowych, takie jak: gabapentyna, wigabatryna, topiramat, lewetiracetam i okskarbazepina. Zagadnienie wpływu leków przeciwpadaczkowych na zaburzenia czynności seksualnych wymaga jednak dalszych badań i obserwacji.


Piśmiennictwo

1. Toone B.K.,Wheeler M.,Nanjee M. i wsp. Sex hormones, sexual activity and plasma anticonvulsant levels in male epileptics. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1983; 46,:824-826.

2. Isojarvi J.I.T, PakarinenA.J, Ylipalosari P.J., Myllyla V.V.: Serum hormones in male epileptic patients receiving anticonvulsant medication. Arch Neurol 1990,47,670-676.

3.Herzog A.G, Seibel M.MD.L., Vaitukaitis J.L. i wsp.: Reproductive endocrine disorders in men with partial seizures of temporal lobe origin. Arch Neurol 1986, 43, 347-350.

4.Bauer J., Blumenthal S., Reuber M., Stoffel-Wagner Birgit.: Epilepsy syndrome, focus location, and treatment choice affect testicular function in men with epilepsy. Neurology 2004, 62,: 243-246.

5. Isojarvi J.I.T., Lofgren M.B.,Juntunen K.S.T.; Effect of epilepsy and antiepileptic drugs on male reproductive health. Neurology 2004, 62: 247-253.

6. El-Khayat H.A., Shatla H.M., Ali G.K. i wsp.: Physical and hormonal profile of male sexual development in epilepsy. Epilepsia, 2003,44: 447-452.

7. Motta E., Rościszewska D., Ostrowska Z.: Testosteron w leczeniu padaczki- doniesienie wstępne. Epileptologia 1998, 6: 333-341.



8. Devinsky O.: Neurologist-induced sexual dysfunction. Enzyme-inducing antiepileptic drugs. Neurology 2005, 65: 980-981.

9. Gregorian R.S., Golden K.A., Bahce A. i wsp.: Antidepressant-induced sexual dysfunction. Ann Pharmacother 2002, 36: 1577-1589.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość