Strona główna

Komunikat prasowy białaczka – sprawdź czy nie weszła ci w krew morfologia krwi to podstawowe badanie diagnostyczne w medycynie. Jest ono zarówno podstawą oceny stanu zdrowia osób „ogólnie zdrowych”


Pobieranie 188.09 Kb.
Strona1/3
Data20.06.2016
Rozmiar188.09 Kb.
  1   2   3


Warszawa, 21 grudnia 2009

Komunikat prasowy

BIAŁACZKA – SPRAWDŹ CZY NIE WESZŁA CI W KREW

Morfologia krwi to podstawowe badanie diagnostyczne w medycynie. Jest ono zarówno podstawą oceny stanu zdrowia osób „ogólnie zdrowych”, jak też oceny diagnostycznej osób zgłaszających określone dolegliwości. Do maja 1996 roku morfologia krwi była badaniem obowiązkowym zlecanym przez lekarza medycyny pracy każdemu pacjentowi. Po tym okresie, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym (§2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie badań profilaktycznych pracowników z dnia 30 maja 1996 r. (Dz. U. 1996 Nr 69, poz. 332, § 7), badania podstawowe, a wśród nich morfologia mogą być wprawdzie zlecane, ale tylko w przypadkach, w których lekarz uzna, iż jest to niezbędne dla prawidłowej oceny zdrowia osoby przyjmowanej do pracy.
Po tej zmianie częstość wykonywania badania morfologii krwi spadła. Badanie morfologii przestało być jedną z rutynowych metod określania stanu zdrowia pacjenta i jest zlecane przez lekarzy rodzinnych tylko w szczególnych przypadkach. Zmniejszenie częstości badań profilaktycznych krwi obserwuje się także w ramach opieki zdrowotnej przy zakładach pracy. W zaleceniach Ministerstwa Zdrowia w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, wykonywanie corocznych badań krwi rekomendowane jest tylko dla pracowników z grup podwyższonego ryzyka. Załamanie się opieki przyzakładowej, wynikające z oszczędności, ograniczenie badań okresowych wyraźnie wpłynęły na liczbę wykonywanych morfologii u przeciętnego Polaka. Wszystkie te czynniki spowodowały, że badania morfologii krwi, mimo że relatywnie tanie są zlecane rzadziej niż kilkanaście lat temu. Przekłada się to na późniejsze wykrywanie chorób krwi, szczególnie tych, które nie dają początkowo łatwo zauważalnych dla pacjenta objawów. W wielu chorobach, szczególnie o charakterze nowotworowym, wczesne rozpoznanie zwiększa szanse pacjenta na  wyleczenie lub pozwala na wydłużenie życia. Niektóre choroby pojawiają się i postępują podstępnie i powoli. Rozwój choroby trwa kilka lat i jest początkowo niezauważalny dla pacjenta. Mało nasilone objawy są po prostu ignorowane lub zrzucane na karb przeziębienia, niestrawności, przemęczenia lub stresu. W tym czasie choroba powoli rozwija się i stopniowo przechodzi do bardziej zaawansowanych faz. Przykładem takiej choroby może być przewlekła białaczka szpikowa (w skrócie PBSz). Choroba

ta polega na powolnym wzroście ilości jednego z typów białych krwinek, granulocytów, do bardzo wysokiego poziomu. Chorobę rozpoznaje się zwykle przypadkowo, w rutynowym badaniu morfologii krwi. W Polsce średni poziom białych krwinek w momencie rozpoznania choroby u pacjenta wynosi często około 100 000 komórek na µl., natomiast w Europie Zachodniej i USA średni poziom leukocytów wynosi od 20 do 60 tysięcy na µl. Świadczy to o późniejszym wykryciu choroby, przez co leczenie rozpoczynane jest w jej bardziej zaawansowanym stadium. Wydaje się, że jest to spowodowane rzadszym wykonywaniem badań krwi w Polsce.

Aktualnie nie ma oficjalnych zaleceń, co do częstości wykonywania morfologii krwi u osób dorosłych, niebędących w grupach ryzyka (narażenie na chemikalia i promieniowanie). Jednak wiele autorytetów medycznych w dziedzinie hematologii zaleca u dorosłych wykonywanie morfologii raz na rok.

Wobec powyższego niezwykle istotne wydaje się więc przywrócenie morfologii krwi jako badania podstawowego do panelu badań gwarantowanych w zakresie służby medycyny pracy. Dodatkowo zasadność powyższej zmiany potwierdzają wyniki badań morfologicznych przeprowadzonych w 13 miastach Polski w ramach kampanii społecznej pt.: „Białaczka – sprawdź czy nie weszła ci w krew”. Spośród 2534 osób, które zgłosiły sie na badanie, u 801 osób stwierdzono nieprawidłowości w zakresie ocenianych parametrów morfologii krwi obwodowej. Dalszej diagnostyki różnicowej (mniej lub bardziej specjalistycznej) wymagało około 8,7% stwierdzanych odchyleń (czyli 70 na 801 nieprawidłowości), z czego w trybie pilnym około 2,3 % (19 na 801).

21 grudnia 2009 w Warszawie odbyła sie konferencja prasowa pt. „Białaczka – sprawdź czy nie weszła ci w krew”, zorganizowana przez Fundację Urszuli Jaworskiej i Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej. Spotkanie podsumowało całoroczną kampanię mającą na celu edukację społeczeństwa i zachęcenie do regularnego wykonywania morfologii krwi – jako podstawowego badania we wczesnej diagnostyce chorób hematologicznych i innych nieprawidłowości zachodzących w organizmie. W ramach działań przeprowadzone zostały m.in.: akcje bezpłatnych badań morfologicznych krwi w 13 miastach Polski. Akcję wsparła telewizyjna, radiowa i prasowa kampania reklamowa o charakterze edukacyjnym. W akcję zaangażowali się znani aktorzy i artyści.

Partnerem strategicznym kampanii była firma Novartis Oncology.

W konferencji prasowej udział wzięli m. in.: Ewa Kopacz – Minister Zdrowia, Jacek Paszkiewicz – Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, Michał Szczerba – poseł na Sejm RP reprezentujący Marszałka Sejmu RP Bronisława Komorowskiego, Minister Tadeusz Zając – Główny Inspektor Pracy, Tomasz Korkosz – Rzecznik Prasowy Naczelnej Izby Lekarskiej, prof. dr hab. med. Wiesław Wiktor Jędrzejczak – Krajowy Konsultant ds. Hematologii, prof. dr hab. med. Jerzy Hołowiecki – Konsultant Pododdziału Transplantacji Szpiku i Leczenia Chłoniaków, Oddział w Gliwicach, Centrum Onkologii Instytut Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Na konferencję przybyli również partnerzy kampanii, pacjenci chorzy na białaczkę, aktorzy i artyści popierający akcję oraz przedstawiciele mediów.

Gospodarzami spotkania byli: Urszula Jaworska – założycielka Fundacji Urszuli Jaworskiej i ks. Arkadiusz Nowak – prezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, prowincjał Zakonu Posługujących Chorym.

Podczas konferencji podsumowano całoroczną kampanię edukacyjną zachęcającą społeczeństwo polskie do regularnego wykonywania badań morfologicznych krwi. Eksperci dyskutowali na temat stanu wczesnej diagnostyki hematologicznej w Polsce. Zwrócono uwagę na konieczność przywrócenia morfologii krwi do pakietu badań obowiązkowych zlecanych przez lekarza medycyny pracy. Organizatorzy kampanii: Urszula Jaworska i ks. Arkadiusz Nowak, podkreślili znaczenie regularnego wykonywania badań morfologicznych krwi dla profilaktyki zdrowotnej.



W dniu konferencji w godzinach 12.00-15.00 w Przychodni Specjalistycznej Wojskowego Instytutu Medycznego przy ul. Szaserów 128 w Warszawie, mieszkańcy stolicy i okolic mieli okazję wykonać bezpłatne badania morfologiczne krwi.

KOMENTARZ DO ZBIORCZEJ ANALIZY WYNIKÓW BADAŃ (MORFOLOGII KRWI OBWODOWEJ) PRZEPROWADZONYCH W 13 OŚRODKACH – TJ. WARSZAWA, WROCŁAW, KRAKÓW, GDAŃSK, KATOWICE, TARNOWSKIE GÓRY, RZESZÓW, ZAMOŚĆ, SZCZECIN, OLSZTYN, GORZÓW, BIAŁYSTOK, LUBLIN,

lek. Ewa Zarzycka

analiza wykonana pod kierunkiem prof. dr hab. med. Andrzeja Hellmanna, Prezesa Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów

W ramach kampanii edukacyjnej „Białaczka – sprawdź czy nie weszła ci w krew” przeprowadzono akcje bezpłatnych badań morfologii krwi dla mieszkańców 13 miast Polski. Osoby zgłaszały się same w odpowiedzi na zamieszczone komunikaty w mediach oraz na plakatach informacyjnych.

Całkowita liczba wykonanych i poddanych ocenie badań morfologii krwi obwodowej wyniosła 2534 (69% stanowiły kobiety 31% mężczyźni), oceniono nieprawidłowe wyniki w każdym z ośrodków

– podsumowano również łącznie całą przebadaną populację osób. Z powodu różnych wartości referencyjnych dla każdego z laboratoriów uśredniono wartości uznawane za prawidłowe.



Za nieprawidłowe wyniki przyjęto:

• w zakresie układu czerwonokrwikowego hemoglobina poniżej lub równa 12 g% bez rozróżnienia płci oraz powyżej lub równa odpowiednio dla kobiet 16 g%, dla mężczyzn 18 g%

• leukocytoza poniżej lub równa 4,5 G/l oraz powyżej lub równa 10 G/l

• płytki krwi poniżej lub równe140 G/l oraz powyżej lub równe 450 G/l

• nie oceniano osobno odchyleń w zakresie limocytozy i granulocytozy – wyniki otrzymane były wartościami względnymi.

Sumarycznie stwierdzono 801 nieprawidłowości w zakresie ocenianych parametrów morfologii krwi obwodowej – populacja badana 2534, jednakże u niektórych osób występowała więcej niż jedna nieprawidłowość – tzn. jednocześnie współistniały co najmniej dwie nieprawidłowości. Wartości poza zakresem przyjętej normy w większości przypadków nie miały implikacji klinicznych i nie wymagały dalszej diagnostyki bądź wymagana jest jedynie obserwacja pacjenta.

Pod względem częstości występowania stwierdzane zaburzenia można uszeregować następująco: na pierwszym miejscu: niedokrwistość – 271 wyników, na drugim miejscu leukopenia – 192 wyniki, na trzecim miejscu leukocytoza – 173 wyniki, następnie kolejno małopłytkowość (72), nadkrwistość (69) i nadpłytkowość (24).

Uwzględniając zróżnicowanie ze względu na płeć i na rodzaj nieprawidłowości rozkład stwierdzanych zaburzeń przedstawia się następujaco (% całej badanej populacji mężczyzn bądź kobiet).

Nieprawidłowość

Kobiety (n = 1747)

Mężczyźni (n =787)

Niedokrwistość

13,9%

4,6%

Nadkrwistość

2,5%

2,9%

Leukopenia

7,7%

7,8%

Leukocytoza

7,4%

6,5%

małopłytkowość

2,1%

5,2%

Nadpłytkowość

1,1%

0,7%

Łącznie

34,7%

27,7%


Pomiędzy różnymi miastami w Polsce nie było istotnych różnic w częstości występowania nieprawidłowości poza dwoma wyjątkami:

1. Niedokrwistość w okolicach Rzeszowa stwierdzano u co drugiego badanego, w przeciwieństwie do reszty kraju, gdzie zmniejszone wartości hemoglobiny obserwowano u 1 na 10-20 osób

2. Na osobny komentarz zasługują również wyniki powyżej poziomu normy w zakresie hemoglobiny – i tak spośród 69 stwierdzonych odchyleń w całej Polsce aż 59 wystąpiło w okolicy Tarnowskich Gór, co najprawdopodobniej jest nie tyle nieprawidłowością co adaptacją do warunków geograficznych – wysokości nad poziomem morza, podobnie tłumaczyć można wartości poza zakresem normy dla białych krwinek.


Niedokrwistości (Hgb < 12)

Miasta

% badanych mieszkańców

Warszawa

5,3

Gorzów Wielkopolski

8

Katowice

8,4

Szczecin

5,1

Wrocław

10

Białystok

13

Zamość

7,6

Kraków

9

Gdańsk

9,7

Tarnowskie Góry

5,1

Lublin

12

Olsztyn

4,4

Rzeszów

56(!)

Spośród osób ze stwierdzoną niedokrwistością (łącznie 271 pacjentów na 2534 badanych) większość (242 osoby) miało łagodną postać tj Hgb >10g%.

Podobnie w przypadku zmniejszenia liczby poziomu płytek krwi - na 75 wyników tylko 21 było poniżej 100 G/l, a tylko 2 poniżej 50 G/l. Oznacza to, że nie stanowiło to bezpośredniego zagrożenia krwotokiem dla tych osób, ale było sygnałem bliżej nie określonej przewlekłej choroby u tych osób.

Dalszej diagnostyki różnicowej (mniej lub bardziej specjalistycznej) wymagało około 8,7% stwierdzanych odchyleń (czyli 70 na 801 nieprawidłowości), z czego w trybie pilnym około 2,3 % (19 na 801).

Porównując do wszystkich wykonanych wyników morfologii krwi obwodowej – 2,7% wyników wymaga skierowania do specjalistów i poszerzenia wykonywanych badań dodatkowych (czyli jedna osoba na 37), a w trybie pilnym jest to 0,7% (czyli co sto-czterdziesta osoba).



Diagnostyki hematologicznej z powodu uzasadnionego podejrzenia obecności choroby nowotworowej układu krwiotwórczego wymagało 5 z przebadanych osób (2/1000), kolejno:

• u 2 chorych wysunięto podejrzenie nowotworów mieloproliferacyjnych – przewlekłej białaczki szpikowej (liczba płytek 1600 G/l i współistniejąca leukocytoza powyżej ok 20 G/l) u drugiego z tych pacjnetów bądź nadpłytkowości samoistnej (liczba płytek krwi 900 G/l).

• 3 pacjentów wymagało dalszej diagnostyki z powodu podejrzenia zespołów limfoproliferacyjnych (najprawdopodobniej przewlekłej białaczki limfocytowej) z powodu leukocytozy limfocytarnej odpowiednio 60, 38 i 35 G/l i towarzyszącej niedokrwistości niewielkiego stopnia w dwóch pierwszych przypadkach.

Dalszej pilnej diagnostyki specjalistycznej wymagały ponadto osoby z nieprawidłowościami takimi jak umiarkowana i ciężka niedokrwistość ( tj Hgb 10-8g% i odpowiednio <8g%):

• u 4 osób oznaczono hemoglobinę poniżej 6,5g% w tym minimalna wartość wynosiła 3,8g%

• u 6 osób Hgb wynosiła między 6,5 a 8 g%

• u 25 osób stwierdzono umiarkowaną niedokrwistość tj Hgb 8-10g%



małopłytkowość – poziom płytek krwi poniżej 50 G/l

2 osoby – 14G/l i 41 G/l



pancytopenia

2 osoby


leukopenia poniżej 3,0 G/l

5 osób


Reasumując

801 odchyleń od wartości uznanych za prawidłowe w 2534 badaniach morfologii krwi obwodowej – uwaga! część osób miała zaburzenia o charakterze duocytopenii, pancytopenii.

Pilna diagnostyka okazała się konieczna u 19 osób (0,7% populacji badanej); 5 podejrzeń chorób nowotworowych układu krwiotwórczego, 2 osoby z małopłytkowością 14 i 41 G/l, 4 osoby z hemoglobiną poniżej 6,5 g%, 6 osób z niedokrwistością poniżej 8g%, 2 osoby z pancytopenią.

Pozostała grupa osób wymagająca dalszej diagnostyki liczyła 51 osób (2% populacji badanej); z czego u 25 powodem badań dodatkowych jest niedokrwistość Hgb 8- 10g%, u 21 osób stwierdzono małopłytkowość poniżej 100G/l, a u 5 osób przyczyną dalszych konsultacji była leukopenia poniżej 3 G/l.

Pozostałe nieprawidłowości (głównie łagodne niedokrwistości, leukopenie) nie wymagały kierowania pacjentów na kosztowne procedury diagnostyczne, wymagają leczenia i/bądź kontroli w ramach POZ.



INTERPRETACJA WYNIKU BADANIA MORFOLOGII KRWI

prof. dr hab. med. Wiesław Wiktor Jędrzejczak – Konsultant Krajowy ds. Hematologii



Badanie morfologii krwi jest podstawowym badaniem hematologicznym i jest obecnie wykonywane niemal wyłącznie za pomocą specjalnych automatów, które dają wynik w postaci wydruku w języku angielskim.

Te aparaty są różnych generacji i zależnie od tego dają wynik obejmujący więcej lub mniej parametrów. Nie wszystkie te parametry są jednakowo ważne i najważniejsze informacje można uzyskać znając interpretację tylko kilku parametrów. Chodzi o krwinki białe (oznaczone symbolem WBC), a wśród nich neutrofile (oznaczone symbolem NE), limfocyty (oznaczone symbolem LY) i monocyty (oznaczone symbolem MO) lub Midy (oznaczone symbolem MID), a także krwinki czerwone (oznaczone symbolem RBC), hemoglobinę (oznaczoną symbolem HGB) i płytki krwi (oznaczone symbolem PLT). Tym niemniej dla porządku w Tabeli 1 są podane wszystkie podawane tam terminy wraz z ich tłumaczeniem na polski.



Tabela 1

Parametry badania morfologii krwi

Skrótowa nazwa parametru

Pełna nazwa parametru w języku angielskim

Pełna nazwa parametru w języku polskim

WBC

White blood cells

Krwinki białe, leukocyty

LY, LYM (lub LYMP)

Lymphocytes

Limfocyty

MID (lub MXD)

MID cells

MIDy

GRAN (lub NEUT)

Granulocytes, Neutrophils

Granulocyty obojętnochłonne, neutrofile

RBC

Red blood cells

Krwinki czerwone

HGB

Hemoglobin

Hemoglobina

HCT (też PCV)

Hematocrite (Packed Cell Volume)

Hematokryt

MCV

Mean corpuscular volume

Średnia objętość krwinki czerwonej

MCH

Mean content of hemoglobin

Średnia zawartość hemoglobiny

MCHC

Mean cell hemoglobin concentration

Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej

RDW

Relative dimension width

Względna szerokość wymiaru

PLT

Platelets

Płytki krwi

MPV

Mean platelet volume

Średnia objętość płytki

Poniżej przedstawiam ich dodatkowe objaśnienie:

– MIDy: są to komórki, których automat nie może zaliczyć ani do neutrofili ani do limfocytów, a więc obejmują monocyty oraz eozynofile i bazofile, a także komórki nieprawidłowe, w tym komórki białaczkowe zwane blastami. Są one identyfikowane tylko przez aparaty o prostszej budowie i starszych generacji.

– HCT: hematokryt jest to ta część objętości krwi, którą stanowią krwinki czerwone.

– MCV: Średnia objętość krwinki czerwonej jest obliczona przez podzielenie hematokrytu przez liczbę krwinek czerwonych. Ten parametr określa nam, czy krwinki są w swojej średniej normalnej wielkości, zmniejszone (tzw. mikrocyty) lub zwiększone (tzw. makrocyty);

– MCH: Średnia zawartość hemoglobiny jest obliczona przez podzielenie stężenia hemoglobiny przez liczbę krwinek czerwonych;

– MCHC: Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej jest obliczone przez podzielenie stężenia hemoglobiny przez hematokryt. Zarówno MCH, jak i MCHC określają, czy krwinki czerwone posiadają normalną ilość hemoglobiny (są normobarwliwe), zbyt małą ilość hemoglobiny (są niedobarwliwe) lub zbyt dużą ilość hemoglobiny (są nadbarwliwe).

– RDW: jest to parametr elektroniczny określający czy krwinki czerwone cechują się dużą różnorodnością wielkości i kształtu czy nie. Ten parametr ma niewielką przydatność dla niehematologów.

– MPV: średnia objętość płytki: ten parametr ma niewielką przydatność dla niehematologów.

Podobnie niewielką przydatność dla niehematologów mają często umieszczane na wynikach wykresy. Z reguły należy je po prostu pominąć. Natomiast sam wydruk zawiera z reguły nie tylko wynik, a często ma także podane wartości prawidłowe (normal values, reference range) oraz interpretację, tj. czy jest nieprawidłowo wysoki (H: high) lub nieprawidłowo niski (L: low). Częsta nazwa tej rubryki to „flag”, co jest odnośnikiem do chorągiewki alarmowej. Wartości prawidłowe podstawowych parametrów krwi obwodowej są podane w Tabeli 2.



Tabela 2

Wartości prawidłowe (i jednostki, w których są wyrażone) podstawowych parametrów morfologii krwi

Parametr

Zakres wartości prawidłowych

Jednostki

Wyjaśnienie jednostek

WBC

4,1-10.9

K/µL, G/L

Tysiąc/mikrolitr lub milimetr sześcienny, miliard/litr

LYM (lub LYMP)

0,6-4,1

K/µL, G/L

Jw.

MID (lub MXD)

0,0-1,8

K/µL, G/L

Jw.

GRAN (lub NEUT)

2,0-7,8

K/µL, G/L

Jw.

RBC

4,5-6,5 (mężczyźni);

3,9-5,6 (kobiety)



M/µL, T/L

Milion/mikrolitr lub milimetr sześcienny, bilion/litr

HGB

13,5-17,5 (mężczyźni);

11,5-15,5 (kobiety)



g%, g/Dl

Gramy na sto mililitrów lub na decylitr

HCT

37,0-51,0 (0,37-0,51)

% (część jedności)




MCV

80-97

fL

Femtolitr

MCH

26-32

Pg

Piktogram

MCHC

31-36







RDW

11,5-14,5

%




PLT

140-440

K/µ, G/l

Jw.

MPV

5-10

fL

Femtolitr

Tutaj trzeba zwrócić uwagę, że wartości liczbowe neutrofili i limfocytów są podane w liczbach bezwzględnych. Pokutuje jeszcze nieprawidłowe podawanie tych liczb w odsetku (procencie) całkowitej liczby krwinek białych. W takim przypadku należy ten odsetek przeliczyć ręcznie na liczbę bezwzględną i dopiero wtedy interpretować. Posługiwanie się procentami jest jednym z najczęstszych powodów popełniania błędów interpretacyjnych.

Parametrem, który jest badany dodatkowo jest liczba retykulocytów, czyli młodych krwinek czerwonych zwykle podawana jako promil całkowitej liczby krwinek czerwonych. Normalnie retykulocyty stanowią 

3-10 promili krwinek czerwonych, ale ich liczbę można też określać jako liczbę bezwględną i wtedy liczba ta powinna być wyższa niż 60 G/L.


  1   2   3


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość