Strona główna

Mapa: cechy, składniki i rodzaje map Mapa


Pobieranie 432.93 Kb.
Strona1/6
Data18.06.2016
Rozmiar432.93 Kb.
  1   2   3   4   5   6

  1. Mapa: cechy, składniki i rodzaje map

Mapa – jest to obraz powierzchni ziemi lub jej części przedstawiony na płaszczyźnie według zasad odwzorowania kartograficznego, w skali, za pomocą umownych znaków graficznych. Przedmioty terenowe, zjawiska przyrodnicze oraz zagadnienia gospodarcze i społeczne są przedstawione z pomocą umownych znaków.

Cechy mapy to

  • wymierność czyli możliwość odczytywania z mapy rzeczywistych wymiarów przedmiotów i ich położenia na ziemi oraz względem siebie.

  • czytelność mapy zapewniająca możliwość odczytywania treści mapy, a przede

wszystkim zastosowanie odpowiednich znaków umownych.

Składniki mapy

kartograficzne )

  • geograficzne (treść mapy )

  • opisy pozaramkowe ( legenda -tytuł mapy, wyjaśnienie znaków umownych, oznaczenie współrzędnych oraz wszystkich danych związanych z redagowaniem mapy)

Rodzaje map:

  • wg. skali:

  1. mapy w dużej skali – 1:2 000, 1:5 000, 1: 10 000

  2. mapy w średniej skali – 1:25 000, 1:50 000, 1:100 000

  3. mapy w małej skali – 1:200 000, 1:300 000, 1:1 000 000

  • wg, treści

  1. mapy ogólnogeograficzne: wybrzeża mórz, rzek, jeziora, lasy, osiedla, linie komunikacyjne, granice polityczne i administracyjne

1)mapy topograficzne ( 1:2 000, 1:100 000 )

2)mapy przegladowo –topograficzne ( 1:100 000, 1:1 000 000)

3)mapy przegladowe (1:1 000 000, 1:5 000 000, 1:20 000 000)


  1. mapy specjalne (geologiczne, globowe, etnograficzne, drogowe )

1)mapy przyrodnicze

2) mapy społeczno – ekonomiczne

3)mapy techniczne


  • wg. przeznaczenia

  1. mapy szkolne ,turystyczne, nawigacyjne, planistyczne, inżynieryjne,

samochodowe, wojskowe

  • wg. sposobu użytkowania

a. mapy podręczne, ścienne, telewizyjne, atlasowe

2.Odwzorowania kartograficzne

polegają na przeniesieniu położenia punktów z powierzchni kuli ziemskiej na płaszczyznę mapy z zastosowaniem określonych metod matematycznych np. rzutowania geometrycznego. W praktyce odwzorowanie kartograficzne polega na matematycznym przeniesieniu na płaszczyznę mapy siatki geograficznej. Ze względu na nierozwijalność kulistego kształtu ziemi , żadne z odwzorowań kartograficznych nie może dać w pełni wiernego obrazu.

Siatkę geograficzna tworzą wybrane południki i równoleżniki.

Odwzorowana na płaszczyźnie (mapie) siatka geograficzna staje się siatka kartograficzną



3.Metody przedstawiania zjawisk na mapie.

  • metody jakościowe

1) sygnaturowa – za pomocą znaków punktowych i liniowych

  1. liniowa – wszelkiego typu izarytmy ( izolinie)

  • zasiegów

  • powierzchniowa

  1. punktowa

- metody ilościowe.

a. izarytmiczna

b. kropkowa


  1. kartogramu

  2. arrtodiagramów

4.Ziemia w układzie słonecznym, kształt i rozmiary ziemi.

Ziemia jest trzecią planetą w odległości od słońca, piąta co do wielkości.

Danych o kształcie i rozmiarach naszej planety dostarczają pomiary grawimetryczne oraz geodezyjne wykonywane na jej powierzchni ,a także z kosmosu.

Kształt ziemi – bryłę ziemi określa się mianem geoidy. Jej kształt określa powierzchnia oceanu, przedłużona pod lądami, prostopadła w każdym miejscu do siły ciężkości(pionu). Matematyczną figurą najbliższą kształtowi ziemi jest elipsolida obrotowa o promieniu biegunowym krótszym o 21 km. Od promienia równikowego, którego długość wynosi 6378.

Rozmiary ziemi:


  • promień równikowy ziemi - 6378 km

  • połowa osi ziemskiej - 6356 km.

  • średni promień ziemi - 6371km.

  • obwód równika - 40 072 km.

  • długość południka - 20 004 km.

  • powierzchnia ziemi - 510 000 000 km kwadratowych

  • powierzchnia oceanów - 361 060 000 km. kwadratowych

  • powierzchnia lądów - 148 940 000 km. Kwadratowych

5. Ruchy ziemi i ich konsekwencje

ruchy ziemi to ruch:



Obrotowy ( wirowy , wokół własnej osi) - obrót ziemi wokół osi, odbywający się w rytmie dobowymi . Obiegowy ( wokół słońca po orbicie eliptycznej) – krążenie ziemi po orbicie wokół słońca, odbywające się w rytmie rocznym.

Następstwa ruchu obrotowego:

  • spłaszczenie ziemi na biegunach ( wywołane działaniem siły odśrodkowej)

  • podział doby na dzień i noc

  • efekt coriolisa (odchylenie ciał od kierunku ruchu)

  • zjawisko pływów morskich

  • różnica czasu prawdziwego słonecznego dla miejscowości położonych na różnych długościach geograficznych

Następstwa ruchu obiegowego:

  • zmiany długości dnia i nocy w ciągu roku

  • zmiana czasu i miejsca wschodu i zachodu słońca

  • zmiany wysokości słońca nad widnokręgiem w południe

  • pory roku

  • zróżnicowanie klimatów na kuli ziemskiej : zmiany temperatury powietrza w ciągu roku.

6. Rachuba czasu

Długość geograficzną określa się na podstawie różnicy czasu lokalnego południka początkowego i południka miejsca obserwacji. Różnicy czasu 1h odpowiada 15stopni długości geograficznej.

Rachuba czasu lokalnego wiąże się z południkiem miejsca obserwacji. Jako średnią dobę słoneczną określono bowiem czas, jaki mija pomiędzy kolejnymi górowaniami słońca: czas ten dzieli się na 24 godziny. Początek doby cywilnej (godzinę 0 ) przyjmuje się 12 godzin wcześniej, stąd w momencie górowania, czyli w południe, jest godzina 12.

Oznacza to, że w danym momencie na ziemi w każdej długości geograficznej jest inny czas lokalny (miejscowy), różniący się o 4 minuty co jeden stopień długości geograficznej (+4 min na wschód od miejsca obserwacji i –4 min na zachód od danego miejsca).

W miarę jak zwiększała się prędkość i zasięg podróżowania, taka rachuba czasu stawała się niewygodna. Wydzielono wiec na ziemi 24 południkowe strefy czasowe. W obrębie każdej strefy obejmującej 15 stopni długości geograficznej, jest ten sam czas strefowy(czas środkowego południka tej strefy). Różni się on o pełną godzinę od czasu sąsiedniej strefy.

  1   2   3   4   5   6


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość