Strona główna

Metoda projektów w nauczaniu ponadgimnazjalnym. Metoda projektów


Pobieranie 34.08 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar34.08 Kb.
METODA PROJEKTÓW W NAUCZANIU PONADGIMNAZJALNYM.


Metoda projektów upowszechniła się w Stanach Zjednoczonych od początku XX

wieku, zyskiwała na popularności w latach dwudziestych i trzydziestych, znalazła uznanie w szkołach „nowego wychowania” w Anglii i w Niemczech, szerokie zastosowanie miała po pierwszej wojnie światowej w Związku Radzieckim. Pełne zaznajomienie z metodą z projektów w Polsce nastąpiło po opublikowaniu przekładu książki Johna Alfreda Stevensona: „Metoda projektów”, co nastąpiło w roku 1930.

W ostatnich latach metoda projektów została w Polsce odkryta od nowa, głównie dzięki

programom zagranicznym wspomagającym naszą oświatę. Ukazało się sporo publikacji na temat tej metody, ale nie dają one odpowiedzi na wiele nasuwających się pytań dotyczących głównie problemów organizacyjnych związanych z wprowadzeniem jej do praktyki w naszej strukturze organizacyjnej szkoły (rozdrobnienie materiału na poszczególne przedmioty nauczania, sposób wynagrodzenia nauczycieli za pracę — rozliczanie czasu pracy w cyklu tygodniowym za godziny przepracowane efektywnie i ujęte w planie nauczania, itd).

Słowo projekt oznacza metodę pracy coraz częściej stosowaną przez różne instytucje.

Projekt to cykl zaplanowanych działań, które:


  • mają wyznaczone cele,

  • mają określone sposoby realizacji,

  • mają ustalone terminy ukończenia całości przedsięwzięcia oraz kolejnych etapów.

  • wykorzystują pewne zasoby,

  • realizowane są przez określone osoby,

  • mają ustalone sposoby tego, w jaki stopniu zakładane cele zostały osiągnięte.

Najważniejsze założenia tej metody to aby:



        • projekty miały interdyscyplinarny, a więc integrujący wiedzę przekazywaną w ramach różnych przedmiotów nauczania,

( w naszych warunkach pojawia się pierwsza trudność – współpraca nauczycieli różnych przedmiotów)

        • większość decyzji związanych z realizacją projektu (łącznie z propozycją tematu) uczniowie powinni podejmować samodzielnie. Powoduje to, że uczniowie są, bardziej niż w wielu innych sytuacjach szkolnych, odpowiedzialni za skutki tych decyzji i ich wpływ na realizowane zadanie. Często oznacza to zwiększenie zaangażowania uczniów w pracę i kształtowanie pozytywnego stosunku do niej. Jest to istotne również dlatego, że tak naprawdę nie wiele jest w sytuacjach szkolnych takich obszarów, na których uczniowie czuliby się naprawdę niezależni. W konsekwencji niewiele jest też okazji do tego, aby kształtować ich poczucie odpowiedzialności.

Najczęściej ze względu na swój rozmiar projekt realizowany jest w dłuższym okresie

(kilka tygodni, semestr, rok) przez grupę uczniów (projekty grupowe, klasowe, między klasowe), choć istnieje wiele przykładów projektów indywidualnych.
Przedsięwzięcie takie spełnia wszelkie cechy opisanych wyżej projektów realizowanych

przez różne instytucję i organizację i charakteryzuje się tym, że:



  • ma określone cele i metody pracy,

  • ma określone terminy realizacji całości przedsięwzięcia oraz poszczególnych etapów,

  • wyznaczone są osoby odpowiedzialne za jego realizację,

  • znane są kryteria oceny,

  • uczniowie mogą pracować indywidualnie, choć znacznie częściej zadania są realizowane w grupie,

  • jego realizatorzy, czyli uczniowie, pracują w znacznym stopniu samodzielnie i na własną odpowiedzialność,

  • rezultaty pracy prezentowane są publicznie (na ogół na forum klasy lub szkoły),

  • założenia zawierające zwykle temat (albo obszar zagadnień, w obrębie którego szczegółowa decyzja należy do uczniów), cele, metody pracy, terminy i kryteria są przygotowane przez nauczyciela w formie tzw. kontraktu.


Metodą projektów pozwala na kształtowanie u uczniów wielu umiejętności

związanych z podejmowaniem konkretnych działań: od fazy ich planowania i poszukiwania wsparcia (czasami także finansowego ), aż po ich realizację i ocenę, a szczególnie takich umiejętności uniwersalnych jak:

        • umiejętności pracy w grupie,

        • formułowanie problemów.

        • formułowanie celów (projektów),

        • planowanie i organizacja własnej pracy,

        • korzystanie z różnych źródeł informacji,

        • klasyfikowanie informacji z punktu widzenia celu ( projektu),

        • umiejętność integrowania wiedzy z różnych przedmiotów nauczani,

        • krytyczne analizowanie informacji (ocena ich wiarygodności),

        • zapisywanie i prezentowanie zebranych materiałów (w różnych formach),

        • przygotowywanie i praktykowanie wystąpień publicznych,

        • formułowanie i wyrażanie swoich opinii,

        • słuchanie opinii wyrażanych przez innych członków grupy,

        • podejmowanie decyzji grupowych,

        • rozwiązywanie konfliktów,

        • samoocena swojej pracy.



Metoda projektów ma następujące zalety:

  • rozwija samodzielność, samorządność umiejętność współpracy i życia w grupie rówieśniczej, integruje ją,

  • stymuluje rozwój poznawczy, emocjonalny i motoryczny,

  • uwzględnia indywidualne potrzeby, zainteresowania i uzdolnienia,

  • rozwija myślenie twórcze,

  • wzmacnia motywację poznawczą,

  • integruje wiedzę szkolną i pozaszkolną,

  • łączy w spójne całości treści rozbite w szkole na różne przedmioty nauczania.]



Kolejne fazy w metodzie projektów





  1. ZAINICJOWANIE PROJEKTU

Na wstępie nauczyciel powinien powiedzieć uczniom, co to jest projekt, na czym

polega nauczanie poprzez projekty, opowiedzieć o jakimś ciekawym projekcie wykonywanym przez uczniów — zachęcić do pracy tą metodą. Dopiero po tym powinien przystąpić do zainicjowania projektów. Przypominam, że w założeniu metody uczniowie sami wybierają temat projektu i formułują go w sposób szczegółowy.

Praktykowanych jest wiele sposobów zainicjowania tematów projektów. Mogą być one

z powodzeniem stosowane w przypadku projektu grupowego, klasowego jak i indywidualnego.

Najbardziej typowe sposoby to:



  • Nauczyciel określa w sposób ogólny merytoryczne ramy projektu (np. określając jakiś obszar tematyczny — może to być dział programowy, lub charakter planowego przedsięwzięcia), a uczniowie sami w obrębie tych ram wybierają szczegółowe tematy — problemy do rozwiązania. Aby wybór ten był bardziej świadomy nauczyciel może przeprowadzić zajęcia wprowadzające i rozdać uczniom materiały dostarczające ogólnej wiedzy o danym obszarze tematycznym.

  • Nauczyciel sam określa pewną pule tematów, natomiast uczniowie podzieleni na grupy wybierają sobie jeden spośród nich. Zaletą tego szczegółowego określania tematów przez nauczyciela jest to, iż zachowuje on ściślejszą kontrole nad ich związkiem z programem, który realizuje. Wadą jest to, że swoboda działania uczniów jest na tym etapie znacznie ograniczona.

  • Wszystkie grupy realizują ten sam temat określony przez nauczyciela. Oznacza to, że uczniowie w ogóle nie uczestniczą w jego formułowaniu — od nich natomiast zależy forma realizacji.



  1. PODZIAŁ NA GRUPY

Po zapoznaniu się uczniów propozycjami dotyczącymi projektu i ich wstępnych

decyzjach co do sprecyzowania tematu, uczniowie powinni utworzyć grupy, w których będą realizowali projekty (o ile jest to projekt grupowy).

Skład grupy można ustalić w sposób bardzo różny.

W tym przypadku można zaproponować uczniom, aby w ramach zaproponowanych obszarów tematycznych, na zasadzie „burzy mózgów”, zgłosili tematy projektu, a następnie dobrali się w grupy realizujące określony temat — zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i chęciami.
Problemem jest czas, kiedy tego dokonać — może warto poświęci na to jedną lekcję?


  1. PRZYDZIAŁ TEMATÓW PROJEKTU — SPISANIE KONTRAKTU

Przydział tematu projektu, w celu nadania mu odpowiedniej rangi, powinien być

przydzielony na piśmie w formie tzw. kontraktu. Kontrakt stanowi bowiem zobowiązanie grupy uczniów do wykonania projektu zgodnie z opisem projektu w określonym terminie, a nauczyciela do konsultacji i oceny projektu zgodnie z zawartymi w kontrakcie kryteriami oceny. Przygotowanie kontraktu jest bardzo ważnym zadaniem, którego realizacja należy do nauczyciela. Kontrakt powinien zawierać wszystkie informacje, które są niezbędne uczniom, aby mogli wykonać swoją pracę, czyli przygotować i zaprezentować projekt.

Istnieją różne wzory kontraktów, ale każdy powinien zawierać następujące elementy:



  • temat projektu i jego cele (opis projektu),

  • forma wykonania projektu (rozwiązania problemu),

  • zadania dla poszczególnych członków grupy,

  • źródła, które powinni wykorzystać,

  • termin prezentacji oraz terminy konsultacji z nauczycielem,

  • co powinien zawierać raport,

  • możliwe sposoby prezentacji projektu i jej czas,

  • kryteria oceny projektu.

Kontrakt jest pewnego rodzaju dokumentem i dlatego dobrze byłoby, aby w obrębie jednej szkoły był ujednolicony. Wypracowanie wzoru kontraktu (formularza) wymaga współpracy wszystkich nauczycieli, którzy będą pracować metodą projektu.


  1. REALIZACJA PROJEKTU

Projekt powinien być wykonywany samodzielnie, nie powinna być hamowana inwencja

i inicjatywa uczniów. Powinniśmy stworzyć takie warunki, aby częściowo uczniowie wykonywali go w ramach godzin lekcyjnych (zainicjowanie projektu, wybór tematu, konsultacje), a w znacznym stopniu poza lekcjami w ramach pracy domowej.
Rola nauczyciela sprowadza się do wspierania uczniów i konsultacji. W kolejnych

fazach projektu udział nauczyciela przedstawia poniższa tabela:


Wybór tematu projektu

Na ogół ogranicza się do wskazania uczniom zakresu zagadnień, spośród których uczniowie wybierają szczegółowy temat precyzując go w miarę dokładnie

Przygotowanie projektu

Jest to zadanie realizowane zwykle wyłącznie przez nauczyciela

Zbieranie i opracowanie materiału, wykonywania projektu

Na tym etapie nauczyciel może służyć uczniom jako konsultant, częściej odpowiadając na ewentualne pytania i prośby, niż z własnej inicjatywy ingerując w ich prace; konsultacje mogą odbywać się regularnie, a ich czas i miejsce powinny być określone w kontrakcie

Prezentacja

Rola nauczyciela powinna ograniczyć się do podania czasu i ewentualnie formy prezentacji oraz szczegółów związanych z możliwym przearanżowaniem klasy na ten czas, dostępnością środków audiowizualnych itp.; jeśli okaże się to konieczne, nauczyciel powinien także wpływać na atmosferę prezentacji i zachęcać uczniów do wzajemnego słuchania się

Ocena

Od decyzji nauczyciela zależy czy zarezerwuje on ocenę do własnych kompetencji (opierając się na kryteriach zawartych w kontrakcie), czy też włączy do tej czynności uczniów (np. powołanie kilkuosobowego jury spośród nich itp.)




  1. PREZENTACJA PROJEKTU

Prezentacja jest finalnym etapem pracy uczniów, podczas którego muszą oni

zaprezentować innym własną interpretację swojego tematu. Kluczowe stają się tutaj ich umiejętności wyboru i syntezy informacji, które poznali w trakcie często wielotygodniowej pracy. Formę prezentacji powinni wybrać wykonawcy projektu, ale podstawowe jej ramy należy określić w kontrakcie.

Istnieją różne formy prezentacje projektów. Może to być pewnego rodzaju święto szkoły, zorganizowane w formie festynu połączone z akcją „otwartych drzwi” z udziałem wszystkich uczniów, rodziców, przedstawicieli lokalnych władz, czy rynku pracy, kandydatów zainteresowanych nauką w tej szkole itp. — uzależnione jest to od tematów projektów i ich charakteru.



Oto kilka innych możliwości prezentacji projektów:


  • odczyt, wykład, prelekcja — w czasie lekcji,

  • seminarium dla klasy lub wszystkich zainteresowanych,

  • wystawa prac wykonanych przez uczniów ( albumy, plakaty, rysunki, modele itp.) z ich komentarzem,

  • prezentacja problemu w formie inscenizacji,

  • pokaz filmu video,

  • prezentacja modelu,

  • opracowanie folderu, książeczki, broszury itp.


  1. OCENA PROJEKTÓW

Aby usystematyzować pracę związaną z ocenianiem projektu nauczyciel może posłużyć

się arkuszem oceny (patrz załącznik).

Dobrym pomysłem jest włączenie uczniów do procesu oceniania projektów.

Może to mieć dwojaką postać:

samooceny – wówczas uczniowie powinni odpowiedzieć na następujące pytania:


  • Co się udało, a czego nie udało się zrealizować?

  • Dlaczego nie wszystkie cele zostały zrealizowane?

  • Jak układa się współpraca w grupie, co można poprawić w tej dziedzinie?

  • Jak inni ocenili naszą pracę?

  • Biorąc pod uwagę cały projekt, co zrobilibyśmy inaczej powtarzając go?

lub włączania uczniów w ocenę projektów prezentowanych przez innych — może to być cała klasa lub wybrane jury.

Zasady oceniania warto wypracować wspólnie z uczniami lub przedstawić im



propozycję oceniania — do dyskusji.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość