Strona główna

Metryczka Oficjalna nazwa


Pobieranie 47.1 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar47.1 Kb.

PORTUGALIA


  1. Metryczka




Oficjalna nazwa

Republika Portugalska

Oficjalna nazwa w języku lokalnym

República Portuguěsa

Nazwa w języku lokalnym

Portugal

Ustrój

demokracja parlamentarna

Stolica

Lizbona

Język urzędowy

portugalski

Używane języki

portugalski

Podział administracyjny

18 dystryktów

Położenie

Europa Południowo-Zachodnia, na wybrzeżu Atlantyku, na zachód od Hiszpanii

Sąsiedzi

Hiszpania 1214 km

Powierzchnia całkowita

92 391 km2

Powierzchnia - porównanie

w tym Azory i Madera; ponad trzy razy mniejsza od Polski

Powierzchnia lądu

91 951 km2

Powierzchnia wód

440 km2

Długość granic

1 214 km

Linia brzegowa

1 793 km

Klimat

umiarkowany morski; chłodny i deszczowy na północy, ciepły i suchy na południu

Ukształtowanie terenu

na północ od rzeki Tag tereny górzyste, faliste równiny na południu

Najwyższy punkt

Ponta do Pico (na Ilha do Pico na Azorach): 2 351 m

Najniższy punkt

Ocean Atlantycki: 0 m

Ludność

10 048 232

Struktura wiekowa

0-14 lat: 17% (m 880501; k 834062); 15-64 lat: 68% (m 3319143; k 3468009); 65 lat i więcej: 15% (m 628101; k 918416) (2000)

Przyrost naturalny

0,18%

Kobiety/Mężczyźni

52% / 48%

Średnia życia całej populacji

75,75 lat

Średnia życia kobiet

79,49 lat

Średnia życia mężczyzn

72,24 lat

Analfabetyzm

12,6%

Grupy etniczne

Portugalczycy, potomków czarnych Afrykańczyków, którzy po dekolonizacji osiedlili się w Portugalii jest mniej niż 100000

Grupy wyznaniowe

katolicy 94%, protestanci (1995)

Główne miasta

Lizbona, Porto, Sintra, Braga

* Powyższe dane pochodzą ze strony internetowej wirtualnego przewodnika Pascala: www.przewodnik.onet.pl

2. Informacje o kraju

Portugalia jest najdalej na zachód wysuniętym krajem Europy, o linii brzegowej długości ponad 800 km! Pomimo swojej nie dużej powierzchni (88 944 km2 – co stanowi mniej niż 1/5 Półwyspu Iberyjskiego), kraj ten jest bardzo zróżnicowany zarówno pod względem rzeźby terenu, jak i stylu życia jego mieszkańców. Góry i wyżyny w Portugalii stanowią 2/3 powierzchni kraju. Główny masyw to granitowa Serra de Estrela z najwyższym szczytem kontynentalnej części kraju – Estrelą, o wysokości 1993 m. Portugalia ma bardzo bogatą tradycję związaną z morzem. Na początku XV w. ekspansję na morzach zapoczątkował królewicz Henryk zwany Żeglarzem, który był mecenasem żeglarzy. Na pięć lat przed wyprawą Kolumba – Bartolomeo Diaz dotarł do Madagaskaru. W 1500 r. Portugalczycy odkryli Brazylię, a nazwiska Vasca da Gamy i Ferdynanda Magellana zapisały się na zawsze w historii odkryć geograficznych.

W Portugalii zetkniemy się z klimatem atlantyckim i śródziemnomorskim, Północ jest stosunkowo chłodniejsza (w górach zdarza się nawet śnieg) niż Południe (w niektórych miejscach można opalać się niemal cały rok). Zimy są łagodne, temperatura rzadko spada poniżej 0oC!, przeciętnie jest ok. 10-12 oC. Natomiast, styczeń to czas dojrzewania pomarańczy i innych owoców cytrusowych.
3. Specyfika dnia codziennego

Portugalczycy mówią o sobie, że są narodem brandos costumes - łagodnych obyczajów, co wyraża ich podejście do życia i ludzi. Oczywiście, jak na południowców przystało, nie brak im energii, a przeciętna rozmowa przyjaciół brzmi dla obcokrajowca niemal jak kłótnia. Są oni jednak bardzo otwarci, ciepli i życzliwi, nawet w stosunku do nowo poznanych osób, czy obcokrajowców. Mimo wielu zmian, mieszkańcy wsi nadal prowadzą tradycyjny tryb życia, a obowiązujące na terenach rolniczych zwyczaje mają swe korzenie w XIX wieku. Kobiety na przykład wciąż zakładają czarne stroje, w czasie gdy ich małżonkowie przebywają z dala od domu.

Portugalczycy nie są tak wylewni jak Hiszpanie, ale są bardzo sympatyczni i uprzejmi. Niemal narodową tradycją jest w tym kraju miłość do piłki nożnej. Wydawana jest nawet codzienna gazeta „Bola”, poświęcona wyłącznie wiadomościom o piłce nożnej. Bardzo popularne są wyjścia na mecze całymi rodzinami. Warto zaznaczyć, że reprezentacja Portugalii jest jedną z najlepszych drużyn w Europie (co potwierdziły ostatnie mistrzostwa).

W kontaktach z Portugalczykami warto pamiętać, że język portugalski jest trudny do nauczenia – i chociaż próby porozumiewania się w tym języku z pewnością zostaną docenione przez rozmówcę, warto pamiętać, że wielu Portugalczyków dobrze mówi po angielsku.

W Portugalii, podobnie jak w Hiszpanii, istnieje tradycja sjesty, która pozwala odpocząć w czasie najgorszego upału. Oznacza to, że większość sklepów, mniejszych muzeów i urzędów pocztowych jest nieczynna w porze obiadowej, zwykle od 12.30 do 14.30 (lub 15.00). Wyjątek stanowią banki, które są zawsze czynne od poniedziałku do piątku w godz. 8.30-15.00. Sklepy otwiera się około godz. 9.00; po sjeście czynne są aż do godziny 19.00 lub 20.00. Z wyjątkiem większych miast, sklepy zamknięte są od południa w sobotę do poniedziałku rano. Natomiast większe centra handlowe czynne są przez siedem dni w tygodniu. Muzea, kościoły i zabytki można zwiedzać w godz. 10.00-12.30 i 14.00-18.00 (większe obiekty czynne są również w porze obiadowej). Większość muzeów i zabytków zamknięta jest w poniedziałki.

Wieczorem, po sjeście miasta ożywają. Wówczas wielu mieszkańców tego kraju wychodzi na spacer po mieście z rodziną. W życiu wszystkich Portugalczyków rodzina jest bardzo ważna. To kraj katolicki (blisko 95% ludności to katolicy), rodziny są tu często duże i wielopokoleniowe. Dzieci mieszkają w domu rodzinnym zwykle do ślubu, a często i po ślubie para młoda mieszka z rodzicami jednego z małżonków. Centrum życia rodzinnego jest w domach kuchnia. Poza kuchnią nie ma podziału na prace kobiece i męskie. Istnieje natomiast podział między kobietami i mężczyznami w życiu towarzyskim. W wiejskich barach bywają praktycznie wyłącznie mężczyźni, a kobiety przesiadują w grupkach na progach domów lub spotykają się na placu.


4. Kuchnia

W portugalskiej kuchni do popularnych i sycących zup zalicza się gęsty bulion warzywny caldo verde (z kapustą, ziemniakami, a niekiedy także z kawałkami szynki) oraz sopa á alentejana - zupę czosnkową z chlebem i gotowanym jajkiem. Na wybrzeżu podaje się głównie dania z ryb i owoców morza: kraby, krewetki, langusty, mięczaki i ogromne skorupiaki. Najpopularniejsze danie tego typu przyrządza się z bacalhau (suszonego i solonego dorsza). Jest to danie narodowe, które można przyrządzić na 365 sposobów. Z Portugalią kojarzy się również zapach sardynek (sardinhas) pieczonych na grillu. Do innych, bardziej egzotycznych przysmaków zaliczana jest wędzona szynka (presunto), pochodząca z północy kraju (zwłaszcza z Chaves) oraz porco á alentejana (wieprzowina gotowana z mięczakami); ta potrawa, pochodząca prawdopodobnie z Alentejo, należy do najlepszych przysmaków na świecie. Do większości dań podaje się gotowane lub smażone ziemniaki oraz ryż.


5. Święta

Portugalczycy wiele uwagi poświęcają dniom świątecznym; oprócz głównych świąt katolickich obchodzi się także tradycyjne święta zwane romaria – urządzane ku czci świętych otaczanych kultem w danej miejscowości. Portugalia to kraj, w którym przywiązanie do tradycji jest bardzo silne, w żaden sposób nie zagrożone przez naciski kultury masowej. Wśród bardziej znanych zwyczajów portugalskich można wskazać np. walki byków. Zwana po portugalsku corrida lub tourada. Korridy odbywają się zazwyczaj w czwartki i niedziele w sezonie trwającym od Niedzieli Wielkanocnej do października. Większość walk ma miejsce w regionie Ribatejo, gdzie hoduje się najwięcej byków. Walkę rozpoczyna uroczysta ceremonia, podczas której przy dźwiękach tradycyjnej muzyki ma miejsce publiczna prezentacja uczestników korridy. Pojedynek rozpoczyna się od wejścia cavaliero, który stara się wbić kilka farpas w kark byka naganianego przez toureiros. Gdy to nastąpi, a byk jest już dostatecznie zmęczony, na arenę wkraczają forcados. Ta część pojedynku, zwana pega, jest najbardziej brawurowa. Przed pojedynczy rząd stojących forcados wysuwa się ich przywódca i słowami "Toiro, eh toiro" zachęca byka do ataku, a gdy to nie poskutkuje, rzuca się między rogi zwierzęcia (zabezpieczone skórzanymi kapturkami) chwytając go za łeb. Inni forcados próbują powalić byka na ziemię. Jeśli zwierzę ucieknie, jeden nieszczęśnik zw. rabejador musi chwycić byka za ogon i trzymać za wszelką cenę. Gdy uda się w końcu pokonać byka, wyprowadzany jest on z areny przez grupę krów z miedzianymi dzwonkami na szyi.



Innym tradycyjnym symbolem Portugalii jest fado - słowo to oznacza po portugalsku „los”. Jest to rodzaj pieśni ludowej, która rozprzestrzeniła się po Portugalii na przełomie XVIII i XIX w. Istnieją dwie szkoły fado. W Coimbrze teksty i muzyka są bardziej wyszukane. W poetyckich tekstach mowa jest o tragicznych i namiętnych uczuciach, a słowa „smutek”, „tęsknota” i „miłość” powtarzają się najczęściej. W Lizbonie śpiewa się o sprawach codziennych. O porzuconych dziewczynach, smutnym losie sierot i zdradzonych kochanków. Śpiewać może każdy - studenci z Coimbry spotykają się wieczorem na małych placykach Starego Miasta i odziani w czarne peleryny z wystrzępionymi brzegami (każde rozdarcie symbolizuje miłosny sukces) śpiewają dla dam swego serca.

Pośród tradycji świąt katolickich najważniejsze jest Boże Narodzenie - to najbardziej uroczyste święto. W wigilię Bożego Narodzenia (Véspera do Natal) całe rodziny zbierają się w domach wokół choinki i oczekują nadejścia północy, by wybrać się do kościoła na pasterkę (Missa do Galo). Nazwa oznacza dosłownie "Msza Koguta" i pochodzi od legendy, która mówi, że jedyny raz kiedy kogut zapiał o północy, miał miejsce w noc narodzin Jezusa. Po skończonej mszy, wszyscy udają się do domów by zasiąść do wigilijnego posiłku zwanego "consoada". Najbardziej typowe consoady wyprawiane są na Północy, gdzie powszechny jest także obyczaj strojenia choinki zwanej "Arvore do Natal". Często jest to mała sosenka (pinheiro), w regionach południowych każde drzewko popularne w okolicy. Tam gdzie o drzewka trudno robi się "arvore" z masy papierowej. W ulepiony z niej pień wtyka się gałązki kupione na targu. Obok ‘choinki’ obowiązkowo pojawiają się patery ze słodyczami. Do kominków wrzuca się fogueira da consoada - polano spalane w Wigilię, którego popiół i węgielki przechowuje się, aby gdy nadejdzie burza, wrzucać je do ognia. Portugalczycy wierzą, że dym z fogueria da consoada chroni dom od uderzenia piorunem. Starą tradycją jest zapraszanie dusz zmarłych, dla których pozostawia się puste nakrycie przy wigilijnym stole, lub wrzuca się do kominka okruszki z wigilijnych potraw. Dawniej były to nasiona. Wierzono, że w innym świecie nasiona przerodzą się w pożywienie, które zostanie zesłane na ziemię w czasie głodu. Na wigilijnym stole musi się znaleźć bacalhau (dorsz) według specjalnego przepisu - bacalhau de consoada. Gotuje się do niego kapustę, robi krokiety z ryb, na deser podaje różne ciasta. Przez cały wieczór podaje się też tradycyjne grzane wino, najczęściej robione z młodego czerwonego wina z dodatkiem miodu i cynamonu. Bardzo często pod choinką urządza się szopkę czyli "presepio". Znajduje się ona w skrzynce pokrytej korkiem, z którego formuje się małą grotę. W domach bardziej zamożnych, całość przyozdobiona jest dodatkowo kwiatami, pomarańczami i małymi poletkami. Poletka te, najczęściej na małych spodeczkach, są obsadzane 8 grudnia ziarnami pszenicy, żyta czy kukurydzy i pielęgnowane aż do Świąt. W Święto Trzech Króli rośliny z poletek są przesadzane, czemu towarzyszą życzenia dobrych zbiorów w nadchodzącym roku. W Boże Narodzenie dzieci znajdują w dużych skarpetach prezenty zostawione przez Świętego Mikołaja (Papai Noel, Pai Natal) lub w bardziej tradycyjnych domach przez Dzieciątko Jezus. Uroczysty bożonarodzeniowy obiad to święto dla całej rodziny. Podstawowym daniem jest nadziewany indyk "peru". Może też być kurczak lub kura z kasztanami, rodzynkami i migdałami. Nowy Rok - Ano Novo 31 grudnia to okazja do spotkania i uroczystej kolacji w gronie najbliższych. Pokój powinien być wówczas stosownie udekorowany, a na środku stołu powinno znaleźć się miejsce dla "preenchido" - oryginalnego elementu dekoracyjnego. "Preenchido" ma kształt metalowego kwiatu - rozgwiazdy ozdobionego kolorowymi (najlepiej czerwonymi) świeczkami. Na długim stole powinno znaleźć się kilka takich "świeczników". Tradycja każe podawać na sylwestrową kolację szampana i świeże winogrona oraz inne przysmaki. Okres świąt kończy się 6 stycznia Świętem Trzech Króli (Dia de Reis). W przeddzień święta wzdłuż parapetów okien i drzwi, dzieci ustawiają swoje buty i wypełniają je marchwią i sianem. Mają nadzieję, że to zwabi nocą konie Trzech Mędrców, a rano buty będą wypełnione podarkami i poczęstunkiem składającym się zazwyczaj z kandyzowanych owoców i słodkich bułek. Podczas Dia de Reis spożywa się tradycyjne ciasto Bolo-rei (ciasto królewskie) w kształcie korony, z ukrytym w środku ziarnkiem fasoli. Osoba, która znajdzie w swoim kawałku ciasta fasolę musi kupić kolejne ciasto.

W Portugalii przywiązuje się dość dużą wagę do świąt Wielkanocnych. Na wielkanocnym stole pojawia się jagnię, królik, chleb i wino, specjalny placek folar oraz czekoladowe jajka. Nie może zabraknąć też dorsza. Również migdały stały się bardzo charakterystycznym elementem Świąt Wielkanocnych. O Folar, czyli świąteczny placek też jest pełen znaczeń. Placek ten piecze się z jaj i mąki pszennej, a na wierzch kładzie się gotowane jajko. W zależności od regionu może być słodki, bogaty w bakalie, bądź nadziewany wieprzowiną, cielęciną, szynką lub drobiem. Zakochani mogą darować sobie placek w kształcie serca. W wielu miasteczkach istnieją lokalne tradycje związane ze świętami Wielkanocnymi. Na przykład w Sao Brás de Alportel podczas pochodu w Wielkanocną Niedzielę mężczyźni niosą tzw. kwietne pochodnie (tochas floridas). Są to długie kije - kiedyś świece, stąd nazwa - pięknie udekorowane kwiatami i roślinami. Z kolei w Constância w Wielki Piątek, Sobotę i Niedzielę Wielkanocną obchodzi się święto Nossa Senhora da Boa Viagem (dosł. Nasza Pani od dobrej podróży). Jest to ceremonia religijna, której najważniejszym momentem jest pobłogosławienie łodzi, które paradują w dół Tagu. Upamiętnia się w ten sposób czasy, kiedy Constância była ważnym morskim węzłem komunikacyjnym między interiorem a stolicą królestwa Portugalii. Z kolei Noc Świętego Jana w Porto to chyba najważniejsze święto w tym mieście, a z pewnością najbardziej radosne. Właśnie Święty Jan, po portugalsku Săo Joăo, jest opiekunem miasta. Już kilka dni przed 24 czerwca kupuje się tu doniczki z miejscową odmianą bazylii, nazywanej manjericăo, którymi dekoruje się stoły w niemal każdym domu i ogrodzie w Porto. Większość mieszkańców, w tym głównie młodzież i dzieci, nabywa większe lub mniejsze plastikowe lub nadmuchiwane młotki, którymi to podczas nocnego karnawału jest w zwyczaju bezboleśnie uderzać znajomych i nieznajomych po głowach. Tradycja tych młotków ma niewiele ponad 10 lat, wcześniej zaopatrywano się w kwiaty czosnku (o alho porro) na długich łodygach i to one służyły do ulicznych "bitew". "Festa" z muzyką zaczyna się na Aliados, jednym z głównych placów miasta, a potem tłum przemieszcza się nad morze, gdzie około godziny 2 w nocy mieszkańcy puszczają setki kolorowych, papierowych balonów, które unoszone ogrzanym przez umieszczone wewnątrz świeczki powietrzem, powoli wzlatują ku górze. Zwyczaj ten odzwierciedla prastary kult Słońca.



6. Gdzie warto pojechać?

Podróżując po Portugalii warto zwiedzić w szczególności Lizbonę. Tu oprócz innych zabytków (wiele z nich uległo zniszczeniu podczas trzęsienia ziemi w 1977 r.) znajduje się otoczona z trzech stron przez morze Torre de Belém ("wieża betlejemska"; VI-IX Budowla, wyróżniająca się przepychem form i niezliczoną ilością wieżyczek. Powstała w ciągu ostatnich pięciu lat panowania Manuela I (1515-1520). Jest więc jedyną w Portugalii budowlą wzniesioną od początku do końca zgodnie z wymogami stylu manuelińskiego (inne konstrukcje z tego okresu zostały albo dobudowane do już istniejących, albo wykończone znacznie później). Autor projektu - Francisco de Arruda - pracował wcześniej przy budowie portugalskich fortyfikacji w Maroku, o czym świadczą inspirowane architekturą mauretańską zwieńczone łukami okna i balkony wieży. Zdobienia cechują też dwa, charakterystyczne dla tego okresu, motywy: przedstawiająca kulę ziemską rozeta (symbol Manuela I) oraz krzyż templariuszy, którzy odegrali ważną rolę w portugalskich podbojach. Wewnątrz na uwagę zasługuje jedynie "galeria szeptów", pełniąca w XIX w. rolę więzienia. Tutaj, w zalanych wodą lochach, król Miguel (1828-1834) przetrzymywał więźniów politycznych.

Braga z kolei bywa określana „portugalskim Rzymem”. Początkowo miasto pełniło rolę biskupstwa Swebów, później władzę nad nim przejęli muzułmanie. W czasie wypraw krzyżowych Braga jako jedna z pierwszych wyzwolona została spod jarzma Maurów, i już pod koniec XI w. przybyli tu arcybiskupi dokładali wszelkich starań, aby uczynić z niej metropolię. Braga do dziś pozostała centrum religijnym kraju. Co roku przyjeżdżają tu tysiące wiernych, aby uczestniczyć w obchodach świąt wielkanocnych - przy światłach pochodni, zakapturzeni pokutnicy idą w procesji przez centrum miasta. Przedmieścia Bragi słyną natomiast z wielu pięknych budowli sakralnych, takich jak np. Bom Jesus, będący jedną z najbardziej wymyślnych konstrukcji barokowych w Portugalii.


7. Dowcipy i ciekawostki

Portugalczycy nie lubią żartować ani z samych siebie, ani ze swojej religii. Ulubionymi tematami żartów są natomiast politycy oraz mieszkańcy regionu Alentejano - biednego regionu rolniczego na południe od Lizbony:
Po ostrym huraganie spotyka się dwóch alentejańczyków.


  • I co, dach cały? - pyta się jeden.

  • Nie wiem, jeszcze go nie znalazłem.

Powiedzenie portugalskie:



„Coimbra śpiewa, Braga się modli, Lizbona urządza parady a Porto pracuje”

Źródła:


  1. R. Hill, My Europejczycy, Wydawnictwo Jacek Santorski, Warszawa, 2004 r.

  2. Przewodnik „Południowa Portugalia”, Wyd. Wiedza i Życie, Warszawa 2004 r.

  3. Przewodnik turystyczny Wydawnictwa Pascal, 2002 r.

  4. Portal internetowy nt. Portugalii: http://www.portugalia-online.net

  5. Portal internetowy Pascal: www.przewodnik.onet.pl

  6. http://www.portugalia-online.net/ludzie.php

  7. Portal internetowy: www.intereuropa.iteria.pl






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość