Strona główna

Mgr Elżbieta Płóciennik Obrazki dynamiczne stymulujące wyobraźnię i myślenie twórcze


Pobieranie 46.67 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar46.67 Kb.
mgr Elżbieta Płóciennik
Obrazki dynamiczne stymulujące wyobraźnię i myślenie twórcze
Obraz określa się jako wizualne przedstawienie jakiegoś przedmiotu lub sytuacji. O jego wartości dydaktycznej i technicznej decyduje podobieństwo do odtwarzanego przedmiotu, o wartości zaś artystycznej – poziom inwencji twórczej tego przedstawienia (Okoń, 1996). Jest to także kompozycja plastyczna stanowiąca pod względem treści i formy wyodrębnioną i zamkniętą całość. Powinien on być zrozumiały i interesujący bez komentarza w odróżnieniu od ilustracji, która jest kompozycją plastyczną treściowo i formalnie związaną z tekstem, któremu towarzyszy (Słońska, 1969). W publikacjach metodycznych często używa się wymiennie obu pojęć, ponieważ trudno jest czasami odróżnić te dwie formy. Jednak niektórzy metodycy lub psycholodzy rozróżniają je i wyraźnie oddzielają od siebie ich treść i formę, można także zauważyć w ich analizach pewne kategorie podziału, np. w zależności od elementy akcji, efektów kształcenia czy przeznaczenia metodycznego (Baczyńska, 1985; Kielar-Turska, 1992; Węglińska, 2000)


  1. Rola obrazków w rozwoju dziecka

Oglądanie obrazków przez dzieci w wieku przedszkolnym jest jedną z form ich zabawy biernej, zaliczane jest do rozrywek (Hurlock, 1988). Jako rozrywka obrazki są źródłem wiedzy, uczą nowych słów oraz posługiwania się nimi w komunikacji z innymi, umożliwiają rozładowanie potrzeb i pragnień dziecięcych, których zaspokojenie jest niemożliwe w sytuacjach rzeczywistych. Obrazki uczą koncentracji uwagi, spostrzegania, zapamiętywania i rozumowania, a zatem wspomagają rozwój intelektualny dziecka. Poza tym, mają wpływ na proces socjalizacji i uzupełniają korzyści, jakie daje zabawa czynna.

Oglądanie obrazków jest dla dzieci w wieku przedszkolnym pierwszym krokiem do czytelnictwa i wzbudza zainteresowanie treścią, a co za tym idzie wzbudza zainteresowanie uczeniem się i samodzielną nauką. Czynność ta stwarza dziecku możliwość chwilowej ucieczki do świata fantazji i zjawisk nadprzyrodzonych, swobodnej interpretacji obserwowanych zjawisk i wydarzeń, snucia fantazji na temat co „mogłoby się zdarzyć” (Hurlock, 1988, t. II, s. 34). Opowiadanie lub snucie fantazji na temat obrazka lub serii obrazków jest też jedną z niewielu dziedzin twórczości, w których dziecko nie spotyka się ze społeczną krytyką lub wyśmiewaniem a ów brak krytyki powiększa radość z własnej twórczej aktywności werbalnej.

Uważa się także, że rysowanie obrazków i historyjek to dobry sposób, by myślenie stało się widzialne - dziecku łatwiej też zrozumieć coś, co widać (Fisher, 1999, s. 69) – nadzwyczajna jest, bowiem, zdolność małych dzieci do wytwarzania pomysłów za pomocą rysunku. Rysowanie obrazków i ilustracji wspomaga także rozwój mowy i ekspresji werbalnej, szczególnie umiejętności opowiadania i tworzenia opowiadań, formułowania dłuższych, komunikatywnych wypowiedzi, zachęca dziecko do aktywności werbalnej.


Ilustracje i obrazki mają duży wpływ na rozwój procesów i dyspozycji psychicznych, umiejętności spostrzegania oraz rozumienia języka form, linii i plam barwnych, wyobraźni, czynności intelektualnych, szczególnie, gdy operują one aluzją, analogią, symbolem, deformacją - wówczas od odbiorcy wymaga się dokonywania skomplikowanych operacji umysłowych, np. abstrahowania, porównywania, wnioskowania. Obrazy biorą udział w tworzeniu wyobrażeń wzrokowych, doskonaleniu plastyki myślenia obrazowego i myślenia abstrakcyjnego oraz pomagają pogłębiać skalę doznań emocjonalnych - radości, współczucia, komizmu, strachu, grozy. Poza tym, rozszerzają wiedzę, rozbudzają zainteresowania, wprowadzają dziecko w świat sztuki, dostarczają przyjemności i odprężenia, w niektórych wypadkach pełnią funkcje kompensacyjne i terapeutyczne (Słońska, 1969).
W literaturze można znaleźć tezy, że obrazek spełnia swoje zadanie, gdy dziecko ma sposobność zauważyć i odkryć w nim coś jeszcze dla siebie nowego (Szuman, Dzierżanka, 1957), gdy ułatwia wyodrębnianie przedmiotów, czynności, sytuacji poprzez dokonywanie jego analizy, wpływa na rozwój pojęć, rozwija podstawowe procesy myślowe – porównywanie, analizę i syntezę, wnioskowanie i uogólnianie oraz rozwija wyobraźnię przez komponowanie brakujących fragmentów, uzupełnianie treści na zasadzie związków przyczynowo-skutkowych (Dudzińska,1976).


  1. Wykorzystanie obrazka/ilustracji w pracy z dzieckiem

Istnieją trzy podstawowe stadia rozumienia obrazka przez dziecko: stadium zawartości, w którym dziecko wylicza elementy zamieszczone na obrazku, stadium opisu czynności oraz stadium interpretacji którym dziecko jest zdolne uchwycić sens całości, cechy i stosunki zachodzące między przedmiotami i osobami (Stern, za Słońska, 1969). Nauczyciel powinien znać kolejność rozpatrywania i analizy obrazka, a także w taki właśnie sposób pracować z dzieckiem:



  • najpierw analiza, czyli omawianie, co znajduje się na obrazku, potem określanie, co na nim się dzieje

  • następnie synteza, czyli określenie, co przedstawia ujęcie całości,

  • na końcu - interpretacja przeżyć osób i ich wypowiedzi, przyczyny i skutki przedstawionych na obrazku wydarzeń (Mórawska, Wilkowa,1985).

Dzieci wolą optymistyczne, radosne ilustracje, o ciepłych kolorach, emanujące optymizmem, gdyż radość, poczucie bezpieczeństwa, stabilności są warunkami ich rozwoju i dobrego samopoczucia. Dobór barw i jakość kompozycji obrazu to zagadnienie wykraczające poza sferę wizualną, to także sprawa wywoływania radości i optymistycznego nastawienia lub niepokoju i przygnębienia, a więc oddziaływania na uczuciową atmosferę dziecka, a może nawet na postawę wobec życia (Szuman,1951; Słońska, 1969).

Jednak najistotniejsze znaczenie dla zrozumienia obrazka przez dziecko ma jego treść – obrazki odnoszące się do osobistego doświadczenia dziecka oraz zrozumiałe dla niego wywołują już u młodszych dzieci logiczne powiązania (Przetacznik-Gierowska, Makiełło-Jarża, 1982). Istotne tu jest także stosowanie przez nauczyciela właściwych pytań dotyczących ustalania kolejności zdarzeń, zrozumienia punktu widzenia innych, domysłów lub wnioskowania od przyczyny do skutku – dzieciom nie brakuje zdolności wnioskowania, mają jedynie mało doświadczeń (Fisher, 1999).
Dzieci nie poprzestają na spostrzeganiu i wyliczaniu poszczególnych przedmiotów i istot na obrazku, lecz wyobrażają sobie w związku z danym obrazkiem różne zdarzenia lub sytuacje, w których przedmioty czy istoty na obrazku obserwowane występują, przeprowadzają własne rozumowanie, dociekania na tle zdarzenia na obrazku (Szuman, 1951). Zatem praca z obrazkiem powinna być skierowana na „wyjaśnianie” obrazka (a nie tylko proste wyliczenie przedmiotów, ich opis i nazywanie czynności ludzi), tzn. zauważanie szczegółów, przeprowadzanie porównań, wykrywanie związków, wykrywanie głównego i istotnego tematu obrazka, czyli nadawanie tytułu. Mimo, że dziecko w wieku przedszkolnym rzadko osiąga umiejętności uogólniania sytuacji przedstawionej na obrazku, stwarzając mu warunki zgodnie z teorią strefy najbliższego rozwoju (Wygotski, 1971, 2005), można ten cel osiągnąć (Dudzińska, 1976).

Podsumowując należy zauważyć, że celem oglądania obrazków powinno być nie tylko nauczenie obserwacji i wnikliwego poznawania tego, co widać na obrazku, ale, przede wszystkim nauczenie wypowiedzi jasnych i zrozumiałych, treściwych, precyzyjnych, konkretnych na temat tego, co dzieje się na obrazku.




  1. Zadania obrazków dynamicznych stymulujących wyobraźnię i myślenie twórcze

W innowacji programowo-metodycznej pod nazwą „Zabawy z wyobraźnią”(Płóciennik, 2005), którą autorka opracowała oraz z sukcesem wdraża na terenie Przedszkola Miejskiego nr 118, podkreślona i realizowana jest istota pobudzania, wspierania a także rozwijania myślenia twórczego. Cel ten jest osiągany poprzez stymulowanie i usprawnianie operacji intelektualnych, stawianie dziecku pytań, uczenie dziecka posługiwania się metodami heurystycznymi, problemowymi i technikami twórczego myślenia.

W innowacji sformułowano także zasady i zadania dla nauczyciela, ponieważ jest bardzo istotne, by otoczenie nie zakłócało naturalnego rozwoju dziecka, uzależnionego od jego aktywności własnej, motywacji do działania oraz ujawniających się zdolności twórczych i wyobraźni.

Obrazki dynamiczne (opracowane merytorycznie przez Elżbietę Płóciennik a plastycznie przez Anettę Dobrakowską) są jednym ze środków dydaktycznych wdrażanej innowacji. Ich podstawowym zadaniem jest stymulowanie wyobraźni i myślenia dywergencyjnego oraz podstawowych procesów myślenia (analiza, synteza, myślenie logiczne, wiązanie przyczyn i skutków, uogólnianie, uzasadnianie), które także biorą udział w procesie tworzenia. Obrazki te mają charakter dynamiczny, ponieważ:


  • przedstawiają sceny z życia, zdarzenia, akcje, przedstawiają jakąś fabułę, służą do układania opowiadań,

  • oparte są na przeżyciach, doświadczeniach i wiedzy dziecka, ale zawierające także elementy nowe lub nowy sposób ich zastosowania a dziecko ma sposobność odkryć i zauważyć coś jeszcze dla siebie nowego,

  • kształcą wnikliwą obserwację i dociekliwe myślenie,

  • rozwijają mowę i myślenie, umiejętność wyodrębniania związków przestrzennych, czasowych, celu i obrazu działań,

  • pozwalają na snucie domysłów przyczyn i skutków wydarzeń przedstawionych na obrazku, wymagają nie tylko opisu ale także wyjaśnienia,

  • można im przypisać dowolną interpretację,

  • pozwalają na uogólnienie treści, czyli nadanie tytułu,

  • są nośnikiem wartości wychowawczych, moralnych i estetycznych.

Opracowane obrazki dynamiczne, rozwijając wyobraźnię i myślenie dziecka, jednocześnie pełnią i inne funkcje dydaktyczne:



  • rozwijają wrażliwość i spostrzeganie wzrokowe,

  • inspirują dzieci do stawiania pytań i samodzielnego poszukiwania odpowiedzi na nie,

  • pobudzają u dzieci umiejętność manipulowania pojęciami, wyobrażeniami, doświadczeniami i wiedzą,

  • stymulują ciekawość i aktywność poznawczą dziecka,

  • rozwijają dziecięce zainteresowania i umiejętności,

  • rozwijają myślenie dywergencyjne poprzez prowokowanie do wielu dobrych rozwiązań postawionego problemu,

  • podnoszą samoocenę dziecka i jego aktywność, ponieważ każda wypowiedź dziecka, każdy jego pomysł był dobry,

  • prowokują rozmowy między dziećmi w grupie przedszkolnej oraz między dziećmi i nauczycielem,

  • uczą szacunku dla odmiennego zdania rówieśników ze względu na to, że każdy uczestnik może przedstawić swoją wersję opowiadania, swój pomysł rozwiązania postawionego problemu,

  • rozwijają u dzieci zdolność dostrzegania potrzeb, emocji, racji i punktu widzenia drugiej osoby,

  • prowokują do podejmowania twórczego działania w innych dziedzinach aktywności: w plastyce, muzyce, działaniach teatralnych i ruchowych.

Tok postępowania nauczyciela przy wykorzystaniu ilustracji do inspirowania działań twórczych dziecka jest następujący:



    1. Przygotowanie dziecka do działań twórczych.

    2. Prezentacja ilustracji i krótki jej opis.

    3. Uszczegółowienie opisu obrazka.

    4. Organizacja twórczej działalności werbalnej i plastycznej dziecka.

    5. Organizacja zakończenia działań plastycznych.

    6. Prezentowanie dzieła grupy lub dzieł indywidualnych.

W początkowym okresie poznawania przez dzieci sposobu pracy z obrazkami, gdy nie potrafią one werbalizować prawdopodobnych wydarzeń i treści oraz odpowiadać na pytania nauczyciela „Co cię dziwi na tym obrazku, co cię zastanawia?”, proponuje się do stosowania pytania pomocnicze: „Co wydarzyło się przed chwilą? Co wydarzyło się chwilę wcześniej?”; „Co wydarzy się za chwilę?” „Jak zakończy się ta historyjka?” „Dlaczego...? Jak...? Po co....?” „Co jest poza ilustracją? Co można by było dorysować wokół ilustracji?” „Jakie dźwięki mogłyby dochodzić z obrazka? Jakie zapachy?” (modyfikacja i przystosowanie pomysłów wg Szmidt i Bonar, 1998, 2000) lub stosowanie pytań:



  • skupiających na treści ilustracji uwagę, np. „Czy zauważyłeś...?”, „Co to jest?”, „Co widać na ilustracji?” „Ciekawe, dlaczego...?”

  • które wymuszają porównania, np. „Jakie to jest?”, „Jak długo?”, „Ile?”, „Dlaczego (to)... jest ... a (to) ..... jest ....?”

  • domagających się uściślenia, np. „Spróbuj uzupełnić swoją wypowiedź” „Co chciałeś przez to powiedzieć”, „Mógłbyś pokazać?” „Mógłbyś powiedzieć to inaczej?”

  • zachęcających do badania, np. „Spróbuj to sobie wyobrazić. Co słychać? Co widzisz? Co czujesz?”, „Spróbuj to zobaczyć wewnętrznymi oczami” (oczami wyobraźni)

  • wyjaśniających „Skąd to wiesz?” „Dlaczego tak myślisz” „Co cię skłania do takiego opowiadania?” (przystosowanie pomysłów wg Fishera, 1999).

Jako organizator twórczej umysłowej aktywności nauczyciel pracujący w przedszkolu powinien orientować się w aspektach emocjonalnych procesu twórczego, rozumieć potrzebę poszukiwania, błądzenia, rozumieć i doceniać wartość silnego, osobistego zaangażowania dziecka, pozwalać dziecku na oryginalność, fantazję, pomysłowość i niekonwencjonalność w działaniu, kształtować i rozwijać u dziecka motywację poznawczą oraz potrzebę osiągnięć. Powinien on także w projektowanych sytuacjach edukacyjnych angażować wyobraźnię dziecka, ponieważ stanowi ona „…siłę napędową autentycznego twórczego doświadczenia, determinuje stany zaciekawienia i niepokoju, odkrywania i poszukiwania, pozwala na przeżywanie w sposób bogaty i zwielokrotniony” (Dewey, 1975). Powinien on także zdawać sobie sprawę, że zajęcia takie, jak wymyślanie, opowiadanie, rysowanie historyjek obrazkowych rozwijają nie tylko wyobraźnię, kreatywność, inwencję twórczą i elokwencję, ale i uzdolnienia literackie, kompozycyjne, plastyczne, zdolności rysunkowe (Machulska, 2004), natomiast techniki twórczego myślenia i praca nauczyciela według zasad, które stymulują rozwój (a nie blokują go) przyspieszają i optymalizują także inne osiągnięcia dzieci, bowiem mają związek z rozwijaniem zdolności ogólnych, specjalnych, zdolności twórczych i zaangażowania dziecka w działanie (Renzulli, 1998).




  1. Efekty stosowania techniki

Po pierwszych próbach wdrażania programu i stosowania w pracy z dzieckiem 5-6-letnim zaprojektowanych obrazków o charakterze dynamicznym, zauważono, że są one bodźcem inspirującym dziecko do tworzenia historyjek na podstawie wyobrażonych lub przewidywanych wydarzeń, inicjujących lub kończących zilustrowaną sytuację oraz stymulatorem działań twórczych dziecka w zakresie tworzenia tytułów, wymyślania bohaterów własnych opowiadań i ich przygód, tworzenia niespotykanych i oryginalnych elementów architektonicznych, pojazdów, wydarzeń, sytuacji, przedmiotów, itp. Treści proponowanych ilustracji stanowią źródło twórczej inspiracji wielokierunkowej aktywności poznawczej, społecznej, działaniowej nauczycieli i dzieci oraz przyczyniają się do wszechstronnego rozwoju wychowanków i osiągania zakładanych celów.


Opracowane obrazki o charakterze dynamicznym stymulują także zdolności twórcze dziecka. Zdolności te przejawiają się w bogatszej ekspresji werbalnej i graficznej podczas wykonywania przez dziecko zadań o charakterze otwartym, dywergencyjnym. Po zastosowaniu techniki obrazków dynamicznych zauważalna jest większa generatywność i oryginalność dziecięcych pomysłów na tle grupy, zarówno podczas nadawania tytułów, dokonywanych skojarzeń co do treści obrazków, wyszukiwania epitetów, analogii i porównań obiektów, jak i w zakresie uzupełniania treści obrazków o wydarzenia prawdopodobne i fantastyczne. Dzieci chętnie, z zaangażowaniem i w dłuższym czasie wykonują zadania, skupiają uwagę przy generowaniu pomysłów, analizie treści obrazków, stawianiu hipotez dotyczących tego, co może znajdować się poza obrazkiem lub na temat związków przyczynowo-skutkowych między różnymi obrazkami.
Opowiadanie treści obrazków przez dziecko i tworzenie przez nie opowiadań inspirowanych obrazkami czy historyjkami obrazkowymi stanowi dla nauczyciela informację na temat opanowanego przez dziecko słownictwa, umiejętności formułowania wypowiedzi, stopnia koncentracji uwagi, pamięci. Przy omawianiu obrazków przez dziecko dorośli uzyskują także informacje dotyczące pobudzenia dziecięcej wyobraźni i fantazji, myślenia przyczynowo-skutkowego, zainteresowania treściami spostrzeganymi na obrazku oraz stopnia zrozumienia treści wizualnej przez dziecko.

Praca z obrazkami przynosi także nauczycielom i rodzicom informacje na temat otwartości dziecka, jego chęci prezentowania swoich pomysłów, aktywności werbalnej i sprawności graficznej a przede wszystkim na temat otwartości na wieloznaczność, zaangażowania podczas wykonywania zadania oraz płynności, elastyczności, oryginalności myślenia w przypadku zadań otwartych, o charakterze dywergencyjnym.




  1. Scenariusz zajęć dla dzieci 5- i 6-letnich z wykorzystaniem obrazka dynamicznego opracowany przez autorkę innowacji



Temat:„Co tam się dzieje?” - skojarzenia na temat obrazka.


Cele ogólne:

  • Rozwijanie myślenia przyczynowo-skutkowego, wnioskowania i myślenia twórczego

  • Rozwijanie umiejętności współdziałania i komunikowania się z innymi

Cele operacyjne:

  • dziecko dorysowuje brakujący fragment ilustracji wg własnego wyobrażenia;

  • dziecko wyraża własne skojarzenia na podany przez nauczyciela temat w różnych formach – poprzez plastykę, pantomimę, wypowiedzi werbalne i muzykę;

  • dziecko współpracuje podczas wykonywania powierzonych zadań w różnych układach personalnych.

Metody:

  • Metody słowne: opis obrazka, opowiadanie, czytanie

  • Metody percepcyjne: ćwiczenie słuchu fonematycznego, ćwiczenia akustyczne, skojarzenia polisensoryczne, pokaz i obserwacja obrazka i działania innych

  • Metody czynne: ćwiczeń, kierowania własną działalnością dziecka, zdań stawianych do wykonania

  • Techniki twórczego myślenia: ekspresja werbalna, plastyczna, muzyczna i ruchowa, nadawanie tytułu, skojarzenia, wypowiedzi na pytania alternatywne „Gdybym był… to..”, drama, technika autorska „obrazki dynamiczne”

Formy organizacyjne:

  • Praca z grupą

  • Praca w zespołach

  • Praca indywidualna

  • Technika rundka, technika „Mówi król”

Środki dydaktyczne:

Wyrazy do tematu zająć „Skojarzenia na temat obrazka”, obrazek z pakietu autorskiej techniki, rekwizyty do zabaw: korona, instrumenty perkusyjne i szmerowe, magnetofon i nagranie muzyki, kartki do rysowania z naklejonymi obrazkami, kredki świecowe i ołówkowe, miejsce na wystawę prac.


Przebieg:

  1. Zagadka fonematyczno - wyrazowa „Co będzie tematem naszego spotkania?”

Synteza słuchowa wyrazów z utrudnieniami: nauczyciel wypowiada wyraz dzieląc go na głoski, ale między głoskami dodaje gestodźwięki. Dzieci mają za zadanie wysłuchać i połączyć głoski w wyrazy. Z całości powstaje zdanie: „Skojarzenia na temat obrazka”. Zadaniem dzieci jest odszukać i dobrać właściwe wyrazy przygotowane przez nauczyciela i umieścić temat na tablicy.

(Uwaga: zabawę te prowadzimy w zależności od umiejętności dzieci: od tego czy dzieci potrafią czytać głoskując czy wyrazami, czy prowadzimy zajęcie w grupie 6-latków czy w grupie 5-latków. Jeśli nie jest to zabawa na poziomie umiejętności dzieci - pomijamy ją lub zastępujemy zagadką)



  1. Skojarzenia werbalne na temat treści obrazka w zabawie „Mówi król”

Omówienie obrazka - wyróżnienie przez dzieci elementów obrazka, opis pierwszego i drugiego planu, nazywanie czynności ludzi przedstawionych na obrazku, proponowanie przez dzieci głównej myśli logicznej obrazka, jego tematu.

Zadawanie dodatkowych pytań: „Co jest przedstawione na obrazku?” „Jaki mógł być początek tej sytuacji?”, „Jak skończy się ta sytuacja? Co będzie efektem działania tych ludzi?” – dzieci podają własne skojarzenia na temat obrazka oraz wydarzeń zilustrowanych na obrazku.



Dzieci wypowiadają się wg zasady: kto chce wypowiadać się wchodzi do środka i zakłada koronę. Pozostałe dzieci uważnie słuchają – „króla” trzeba słuchać.

  1. Skojarzenia dźwiękowe na temat treści obrazka – praca w zespołach, gra na instrumentach

Dzieci podzielone na 3,4-osobowe zespoły wybierają instrumenty i dobierają takie dźwięki, które wg nich mogą być ilustracją dźwięków występujących w sytuacji przedstawionej na obrazku. W grupach przygotowują i przedstawiają opowieść dźwiękową. Potem następuje prezentacja przygotowanej opowieści muzycznej.

  1. Skojarzenia węchowe na temat treści obrazka - technika rundka, wypowiedzi techniką „Gdybym był…to…”

Dzieci wypowiadają się na temat zapachów, jakie można by było wyczuć, gdyby było się uczestnikiem sytuacji przedstawionej na obrazku. Wypowiedzi „Gdybym była/ był tam, to czułbym jak pachnie…..”

  1. Skojarzenia ruchowe na temat treści obrazka – praca w zespołach, pantomima.

Dzieci podzielone na 3, 4-osobowe zespoły mają za zadanie przygotować krótką ilustrację ruchową do obrazka. Podczas prezentacji włączona jest muzyka, która inspiruje aktywność dramatyczną dzieci.

  1. Działalność plastyczna inspirowana omawianym obrazkiem – rysowanie kredkami, praca indywidualna.

Każde dziecko otrzymuje kartkę A3 z naklejonym na niej miniaturowym czarno-białym obrazkiem, który został omówiony (czarno-białe ksero pomniejszające oryginalny obrazek). Zadaniem dzieci jest uzupełnić rysunek o wyobrażone przedmioty i postacie, dorysowanie tego, co może być poza ilustracją wg zasady – cała kartka powinna być wypełniona rysunkiem i tłem.






  1. Nadawanie tytułu własnej pracy plastycznej, prezentacja prac na wystawie, swobodne wypowiedzi, giełda pomysłów – prezentacja przed grupą.

Cytowana literatura:

    1. Baczyńska H. (1985), Metodyka języka polskiego w klasach I-III szkoły podstawowej, WSiP, Warszawa.

    2. Dewey J.(1975), Sztuka jako doświadczenie, Wrocław.

    3. Dudzińska I., red. (1976), Metodyka wychowania w przedszkolu”, cz. II, WSiP, Warszawa.

    4. Fisher R. (1999), Uczymy jak myśleć, WSiP, Warszawa.

    5. Hurlock E. (1988), Rozwój dziecka, t. I i II, WSiP, Warszawa.

    6. Kielar – Turska M. (1992), Jak pomagać dziecku w poznawaniu świata, WSiP, Warszawa.

    7. Machulska H. (2004) Zabawa, nauka i wychowanie [w:] Warsztaty edukacji twórczej, red. Olinkiewicz E., Repach E., Wyd. Europa, Wrocław.

    8. Mórawska Z., Wilkowa A. (1985), Kształcenie języka dzieci w klasach 1-4, PZWS, Warszawa.

    9. Okoń W. (1996), Nowy słownik pedagogiczny, Wyd. Żak, Warszawa.

    10. Płóciennik E. (2005), Zabawy z wyobraźnią. Program wychowania do twórczości w edukacji przedszkolnej. Innowacja o charakterze programowo-metodycznym, materiały niepublikowane na prawach autorskich, Przedszkole Miejskie Nr 118, Łódź.

    11. Przetacznik – Gierowska M., Makieło – Jarża G. (1982), Podstawy psychologii ogólnej, WSiP, Warszawa.

    12. Renzulli J.S. (1998), The Three – Ring Conception of Giftedness [w:] Baum S.M., Reis S.M. Maxfield L.R. (Eds.), Nurturing the gifts and talents of primary grade students, Mansfield Center, CT: Creative Learning Press.

    13. Słońska I. (1977), Psychologiczne problemy ilustracji dla dzieci, wyd. II, PWN, Warszawa.

    14. Szmidt K.J., Bonar J. (2000), Program edukacyjny „Żywioły”. Lekcje twórczości w nauczaniu zintegrowanym. Klasa II. Książka dla nauczyciela, WSiP, Warszawa.

    15. Szuman S. (1951), Ilustracja w książkach dla dzieci i młodzieży, Kraków.

    16. Szuman S., Dzierżanka A. (1957), Rozwój umiejętności opisywania i wyjaśniania przez dzieci splotu zdarzeń przedstawionego na obrazku, Zeszyty Naukowe UJ „Psychologia i pedagogika”, z. 1.

    17. Węglińska M. (2000), Jak pracować z obrazkiem, Impuls, Kraków.

    18. Wygotski L. S. (2005), Narzędzie i znak w rozwoju dziecka, PWN, Warszawa.

    19. Wygotski L.S. (1971), Nauczanie a rozwój w wieku przedszkolnym [w:] Wybrane prace pedagogiczne, PWN, Warszawa.








©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość