Strona główna

MIĘdzyszkolny konkurs wiedzy „sanktuaria maryjne”


Pobieranie 25.49 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar25.49 Kb.
MIĘDZYSZKOLNY KONKURS WIEDZY

SANKTUARIA MARYJNE”





IX EDYCJA

WAMBIERZYCE, BARDO ŚLĄSKIE, KRZESZÓW

ZNANE SANKTUARIA DOLNOŚLĄSKIE.



Materiały źródłowe

dla uczestników konkursu.

Część I

Sanktuarium w Wambierzycach



Położenie i historia Sanktuarium.

Wambierzyce to niewielka miejscowość położona w województwie dolnośląskim, między trzema wzgórzami w dolinie potoku Cedron, u podnóża Gór Stołowych. Ze względu na sposób zabudowy i nazwy poszczególnych obiektów naturalnych i stworzonych przez człowieka bywają nazywane śląską Jerozolimą. To w tym miejscu zlokalizowane jest jedno z największych sanktuariów tego regionu – Sanktuarium Matki Bożej Wambierzyckiej Królowej Rodzin.

Historia kultu w tym miejscu zaczyna się na przełomie XII i XIII wieku. Legenda głosi,że na wzgórzu,które dziś zdobi kościół, w XII wieku w niszy wysokiego drzewa lipowego umieszczono figurkę Matki Bożej. Jak głoszą kroniki, wskutek Położenie Wambierzyc

modlitw przed figurką ociemniały Jan z Ratna odzyskał wzrok. na mapie Polski

Cud stał się głośny i szybko wywołał ruch pielgrzymkowy.

Wkrótce pod drzewem z figurką postawiono ołtarz, a po bokach lichtarz i chrzcielnicę, które dziś przechowywane są w krużgankach bazyliki. W 1263 roku na wzgórzu powstał drewniany kościół. W kolejnych stuleciach kult maryjny w Wambierzycach podtrzymywali i rozwijali pątnicy przybywający głównie z Czech, Moraw, Austrii i Górnego Śląska. Na początku XVI wieku zbudowano pierwszy kościół z cegły. Nie przetrwał on jednak długo, gdyż został zrujnowany w czasie wojny trzydziestoletniej w XVII wieku. Na przełomie XVII i XVIII wieku podjęto się budowy nowego kościoła, lecz błędy w projektowaniu i w budowie sprawiły, że zaczął się on walić i rozebrano go w 1714 roku. Jednak już w latach 1715-1723 powstała kolejna świątynia wybudowana przez hrabiego Franciszka Antoniego von Goetzena, która przetrwała do dziś.





Rysunek Wambierzyc z 1738 roku z widocznym okazałym kościołem.
Piękna Bazylika.

Imponująca bazylika wybudowana na wzgórzu i górująca na rynkiem zachwyca wszystkich pielgrzymów. Wielka fasada (przednia ściana) ma 52,5 m wysokości, utrzymana w stylu późnego renesansu podzielona jest na trzy części, z których środkowa jest najszersza. Ozdobiona symetrycznie usytuowanymi podwójnymi pilastrami i płycinami, jest w połowie rozdzielona niewielką galerią na dwie kondygnacje, co nadaje kościołowi charakter pałacowy. Wrażenie to potęguje górny ciąg balustrady, który dekorują kamienne posągi apostołów. Fasadę wieńczą trzy płaskie szczyty. Pośrodku półkolistej wnęki, w osi fasady znajduje się duża drewniana rzeźba Matki Boskiej Wambierzyckiej z połowy XVIII wieku, a nad nią widnieje emblemat z herbem papieża Piusa XI. Szczególnie efektownie fasada wygląda przy wieczornej iluminacji. Około 100 lat temu zainstalowano na fasadzie 1390 żarówek.






Bazylika w Wambierzycach z lotru ptaka.

Oświetlona bazylika o zmierzchu

Do pięknego kościoła wznoszącego się na wzgórzu zwanym Synajem prowadzą kamienne schody o trzech ciągach (patrz: zdjęcie obok). Najpierw należy pokonać 9 stopni, które symbolizują 9 chórów anielskich, w środkowym ciągu mamy 33 stopnie odpowiadające liczbie lat życia Jezusa na ziemi, a na koniec 15 stopni oznacza wiek Maryi w chwili poczęcia Jezusa Chrystusa.

Wnętrze świątyni zdobią liczne malowidła, obrazy i rzeźby, spośród których kilka zasługuje na szczególną uwagę.

W nawie po stronie południowej znajduje się barokowa ambona, dzieło Flackera z 1723. Jest ona ilustracją hymnu Magnificat. Ambonę wieńczy postać Ducha Świętego, poniżej widnieje Madonna w otoczeniu aniołów. Na baldachimie siedzą personifikacje kontynentów: Ameryki, Europy, Azji i Afryki. Na korpusie znajdują się rzeźby czterech ewangelistów.

Nad główną nawą góruje piękne sklepienie, wokół którego widać osiem barwnych medalionów. Wyżej: sklepienie

Jeden z nich przedstawia św. Stanisława z medalionami

Kostkę. Prezbiterium jest oddzielone i ambona

od nawy kratą. Ołtarz główny jest dziełem Obok: ołtarz

Karla Sebastiana Flackera. W centrum główny

znajduje się rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z figurką

adorowana przez dwa anioły.

W dniu 22 lutego 1936 roku papież Pius XI nadał kościołowi w Wambierzycach tytuł bazyliki mniejszej. Jest to tytuł honorowy, który otrzymują kościoły wyróżniające się wartością zabytkową, albo ze względu na swoje walory liturgiczne bądź duszpasterskie.


Cudowna figurka Matki Bożej. Koronacja figurki.

Wyjątkowym przedmiotem kultu w sanktuarium jest słynąca łaskami figurka Matki Bożej Wambierzyckiej. Czas powstania figurki nie jest do końca znany. Jedni każą łączyć tę figurkę z legendą o uzdrowieniu Jana z Ratna, inni jednak na podstawie badań historycznych wywodzą figurkę z końca XIV wieku. Figurka wraz z cokolikiem wykonana jest z lipowego drewna w stylu gotyckim, ma 28 cm wysokości . Przedstawia ona Matkę Bożą z nagim Jezusem na ręku. Dzieciątko w prawej ręce trzyma ptaszka, a lewą sięga po owoc, umieszczony w lewej dłoni Matki. Głowy Maryi i Jezusa ozdobione są koronami. Cała figurka jest polichromowana. Podobnie jak inne tego typu wizerunki, wambierzycka figurka ubierana jest w tzw. „sukienkę”, która okrywa ją całą od szyi w dół. Sukienek jest kilka w różnych kolorach, zależnie od święta lub okresu roku liturgicznego. W czasie reformacji figurka Matki Bożej Wambierzyckiej ukryta była w tabernakulum.

17 sierpnia 1980 roku miało miejsce największe i najdonioślejsze wydarzenie w kilkusetletniej historii sanktuarium wambierzyckiego – figurka Matki Bożej ukoronowana została koronami papieskimi na Wambierzycką Królową Rodzin. Podczas dokonanej przez kardynała Stefana Wyszyńskiego koronacji odczytany został specjalny list Ojca Świętego Jana Pawła II, w którym pisał m.in. „Pragnę wyrazić wraz z tym pozdrowieniem moją wielką radość z tego, że w dniu dzisiejszym Matka Boża w swoim Sanktuarium w Wambierzycach doznaje szczególnej czci – oto dzień Jej koronacji. Raduję się wraz ze wszystkimi uczestnikami tego wydarzenia, na które tyle wieków czekało Sanktuarium Wambierzyckie”.
Kalwaria.

Szczególny klimat i wyjątkowość nadaje Wambierzycom, jako ośrodkowi kultu religijnego rozległa kalwaria. Pierwsze kaplice wzniesione z inicjatywy Osterberga w 1683 roku ze względu na prowizoryczną formę i użycie drewna jako budulca nie zachowały się do dziś. Zespół kalwaryjny był regularnie przebudowywany, jedne z ważniejszych prac przeprowadzono pod koniec XVIII wieku, kolejne, liczne przebudowy kaplic i kapliczek przypadły na XIX wiek oraz na pierwszą połowę XX wieku.



Kaplice i bramy Kalwarii Wambierzyckiej

Do połowy XVIII wieku zasadniczy układ dróg na Górze Kalwarii został wykształcony i w następnym stuleciu wzbogacany był już w niewielkim stopniu. Po przebudowach dokonanych w 2 połowie XIX wieku znajdujący się naprzeciw kościoła zachodni stok Góry Kalwarii otrzymał układ tarasowy, którego elementem stały się także nowe ścieżki przecinające prostopadle trzy główne drogi.

Droga krzyżowa na Górze Kalwarii powstała w 1732 roku. Przebudowywana kilkakrotnie w XIX wieku, dziś składa się ze stacji, które otrzymały formę murowanej, tynkowanej kapliczki słupowej utrzymanej w stylu neoklasycyzmu z elementami bardzo uproszczonej dekoracji ornamentalnej w stylu neobaroku.

Element programu ikonograficznego wambierzyckiej kalwarii stanowi także 14 bram, mających przede wszystkim nasuwać skojarzenia z Jerozolimą a także współtworzyć miejski wygląd Wambierzyc. Siedem z nich odpowiada rzeczywistym bramom w murach miejskich Jerozolimy, pozostałe natomiast otrzymały własne nazwy nie mające związku z nazwami bram jerozolimskich. Symbolizowały przede wszystkim miejsca ważniejszych wydarzeń z życia Jezusa, odnosiły się do symboliki zespołów kapliczek. Poświęcenie jednej z nich św. Florianowi wiązało się już z oddaniem Wambierzyc pod opiekę tego świętego, chroniącego przed pożarami. Całe przejście drogą kalwarii zajmuje w przypadku pobożnego pielgrzyma około 4-5 godzin.


Ruchoma szopka.

Niezwykłą atrakcją wambierzyckiego sanktuarium jest ruchoma szopka, znajdująca się w budynku u podnóża Kalwarii. Pierwszą szopkę w Wambierzycach wyrzeźbił w XVIII wieku mieszkający w pustelni za kaplicą Matki Bożej Bolesnej Konrad Hilberg. Szopka ta miała już charakter ruchomy, ale niestety nie zachowała się do dziś.






Fragmenty szopki ruchomej z Wambierzyc.
Inicjatorem budowy obecnej szopki był Longin Wittig. Ten niezwykle utalentowany człowiek w roku 1882 przybył do Wambierzyc. Wraz z rodziną zamieszkał w miejscu, w którym stoi obecnie budynek mieszczący szopkę. Tu też tworzył swoje niezwykłe dzieło i zaczął pokazywać je okolicznym mieszkańcom. Pełna kolorowych i poruszających się figurek szopka szybko stała się ciekawostką dla odwiedzających to miejsce pielgrzymów i turystów. Za ich namową Wittig postanowił wykonać kolejną gablotę z przedstawieniem Drogi krzyżowej. Po śmierci ojca w 1895 roku opiekę nad szopką przejął jeden z jego trzech synów – Hermann Wittig. Powiększał on szopkę o kolejne sceny: rzeź dzieci na rozkaz króla Heroda, Święta Rodzina przy pracy, 12-letni Jezus w świątyni, Ostatnia wieczerza, Objawienie Matki Bożej w Lourdes, kopalnia węgla i scena przedstawiająca zabawę ludową.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość