Strona główna

Mikroekonomia cz. 3 T: Producent na rynku. Producent


Pobieranie 38.76 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar38.76 Kb.
Mikroekonomia cz.3

T: Producent na rynku.

Producent – jest podmiotem gospodarczym który decyduje co ile i dla kogo produkować. Stosuje własną wybraną technologię oraz organizacje produkcji w efekcie czego dostarcza na rynek dobra kupowane przez konsumentów dóbr. Producent na rynku występuje w podwójnej roli : jako nabywca (zaopatrywanie w surowce ludzi itp.) , jako sprzedawca (oferuje swoje dobra).

Produkcja – polega na przetworzeniu zasobów w celu wytwarzania produktów i usług. Zasoby są łączone ze sobą w procesie produkcji w sposób umożliwiający otrzymanie danego dobra. Sposób łączenia ze sobą różnych zasobów to technologia produkcji. Producent stoi zawsze przed dylematem wyboru technologii.

Efektywność techniczna – oznacza iż producent maksymalizując efekt produkcji nie będzie wkładał do produkcji więcej czynników aniżeli jest to konieczne dla osiągnięcia określonej wartości efektu. Wybór technologii jest również wyborem ekonomicznym. Kryterium efektywności ekonomicznej polega na takim wykorzystaniu nakładów aby koszt wytworzenia jednostki produktu był minimalny. Efektywność ekonomiczna oznacza wybór w oparciu o zasadę najmniejszego kosztu produkcji.

Teoria produkcji – jest analizą reakcji producenta na sytuacje rynkową , polega na ustaleniu relacji jakie występują między nakładami czynników produkcji a osiąganym nimi produktem.

input → technologia → output



Qf = f(L,K,A) funkcja jednoczynnikowa Q = f(L) ; Q = f(K)

funkcja dwuczynnikowa Q = f(L,K)

L – praca ; K – kapitał ; A – ziemia

Funkcja produkcji przedstawia zależności między wielkością produkcji a wielkością nakładów. Qf = f(L,K,A) ; Qf – wielkość produkcji


•Funkcja Cooba – Douglasa

Funkcja ta przedstawia zależności między wielkością produkcji a wielkością zaangażowanego kapitału i pracy.



Y – wielkość produkcji; L – nakłady pracy; K – nakłady kapitału

Parametry A,alfa , beta informują nas o tym jaki wpływ na wielkość produkcji wywierają praca i kapitał.

Prawo malejących przychodów; prawo to informuje nas o tym iż kolejnym nakładom zmiennych czynników wytwórczych towarzyszą nieproporcjonalne zmiany w przyrostach produkcji. Mówi też o tym że zwiększając nakład czynnika zmiennego , osiągamy taki punkt po którego przekroczeniu każda następna jednostka czynnika zmiennego daje coraz mniejsze przyrosty produkcji.

Produkt całkowity , przeciętny i marginalny (lub produkcja).

Produkt całkowity (produkcja całkowita TP) – oznacza całkowitą ilość dóbr i usług wytworzonych w danej jednostce czasu i mierzonej w jednostkach naturalnych.

Produkt marginalny (MP) – oznacza wydajność krańcową pracy polegającą na tym że przyrost produktu (produkcji) całkowitej wynika ze zwiększenia liczby zatrudnionych o jednego pracownika.





Produkt przeciętny (AP) – zwany inaczej wydajnością przeciętną , to miara ilości produktu całkowitego przypadającego na jednego pracownika.

Wykresy patrz zeszyt!!!


Związki zachodzące między produkcją całkowitą , przeciętną i krańcową.

  1. gdy produkcyjność przeciętna wzrasta , to wzrost produkcyjności krańcowej jest większy od przeciętnej;

  2. gdy produkcyjność przeciętna zmniejsza się to produkcyjność krańcowa zmniejsza się w większym tempie;

  3. gdy produkcyjność przeciętna osiąga swoje maksimum to produkcyjność krańcowa równa jest produkcyjności przeciętnej;

  4. produkcja całkowita jest sumą kolejnych produkcji krańcowych;

  5. funkcja użyteczności krańcowej szybciej rośnie i szybciej maleje niż funkcja produkcji przeciętnej;

  6. funkcja produkcyjności krańcowej szybciej osiąga maksimum niż funkcja produkcyjności przeciętnej;

  7. funkcja produkcyjności krańcowej równa się zero w punkcie w którym funkcja całkowita osiąga swe maksimum;

Krzywe jednakowe produktu zwane też izokwantami lub krzywymi obojętności producenta.

Biorąc pod uwagę kombinacje czynników (nakładów pracy żywej i kapitału) możemy dokonać wyboru metody wytwarzania za pomocą systemu krzywych jednakowego produktu. Krzywa jednakowego produktu jest krzywą ukazującą możliwości kombinacji pracy i kapitału które mogą być użyte do wytworzenia tej samej produkcji i które są w stosunku do siebie : komplementarne i substytucyjne. Kształt krzywej jednakowego produktu widocznej na wykresie przedstawia tzw. substytucje niepełną (krzywa nie dotyka osi układów współrzędnych co oznacza że osiągając poziom produkcji musimy stosować zarówno czynnik pracy jak i kapitału. Ten wykres przedstawia nam tzw. substytucje pełną (mającą raczej charakter teoretyczny) , którym osiągnięta produkcja zezwala na całkowite zastąpienie czynnika pracy przez kapitał i odwrotnie.

Wykresy patrz zeszyt!!!

Marginalna stopa technicznej substytucji MRTS.





MRTS oznacza stosunek w jakim jeden czynnik produkcji (kapitał) może być zastąpiony przez czynnik drugi bez zmiany wielkości produkcji. Oznacza on również nachylenie izokwanty produkcji tzn. tg kąta stycznej do krzywej z osią odciętych. Malejąca MRTS oznacza że w miarę zastępowania czynnika kapitału przez czynnik pracy zmniejsza się ilość kapitału którą można zastąpić przez każdą dodatkową jednostkę pracy.

Optimum produkcji (producenta) – łącząc krzywe jednakowego produktu (izokwantu produkcji) z krzywymi jednakowego kosztu producent poszukuje optimum tzn.takiej kombinacji nakładów czynników , które określa najbardziej efektywną kombinacje czynnika pracy i kapitału dla danego poziomu środków finansowych przedsiębiorstwa. Dla danego kosztu całkowitego istnieje tylko jedna kombinacja nakładów czynnika i kapitału maksymalizującą wielkość produkcji.





Optimum produkcji przedsiębiorstwa.

Wykres patrz zeszyt!!!


T: Koszty produkcji. Wynik finansowy.

Koszty produkcji – to ogół wydatków pieniężnych związany z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa i finansowaniu wielkości produkcji.

Elementy kosztów produkcji: wydatki związane z użytkowaniem maszyn i urządzeń produkcyjnych; wydatki związane z użytkowaniem energii; wydatki na płace; koszty związane ze spłatą kredytu;

W praktyce najczęściej spotyka się tzw. koszty księgowe lub rachunkowe mają one charakter ewidencyjny (expos po fakcie) dlatego też noszą miano kosztów historycznych.

Dla ekonomisty pojęcie to jest niewystarczające ponieważ koszty mogą stanowić narzędzie rachunku ekonomicznego , dotyczą analizy „exchante”. Koszty rachunkowe (księgowe) nazywają się kosztami „expos”. Koszty expos i exchante nazywa się rzeczywistymi kosztami ekonomicznymi. Oprócz kosztów księgowych występują koszty alternatywne , przedstawiają one utratę potencjału korzyści w odniesieniu do zastosowania kapitału pracy i ziemi. Przykłady kosztów alternatywnych: kapitał , który mógłby być zainwestowany zostaje złożony w depozycie bankowym. Koszty alternatywne mogą mieć charakter jawny są to najczęściej koszty księgowe oraz koszty nieujawnione powstające jeżeli do działalności przedsiębiorstwa włączone zostały czynniki które nie zostały opłacone. Koszty alternatywne w ujęciu pieniężnym nazywa się kosztem implicite i nie są traktowane jako wydatki firmy. Koszt księgowy określa się jako explicite stąd koszty ekonomiczne są większe od kosztów księgowych o wartość kosztów implicite.

KE = KK + KA = Kex + Kimp

Rodzaje kosztów.

Koszty działalności przedsiębiorstwa można dzielić wg. Różnych kryteriów z powodu rodzajów dzielimy na: koszty osobowe (wynagrodzenia pracowników za pracę w określonym czasie) , koszty materiałowe (amortyzacja majątku trwałego którą ustala się na podstawie stawek odpisów amortyzacyjnych; podział kosztów ze względu na powiązanie z produktem: koszty bezpośrednie i pośrednie; bezpośrednie to takie co można odnieść bezpośrednio do konkretnego wyboru; pośrednie nie są związane zaliczamy: koszty administracyjne (odsetki bankowe , kary , koszty związane z zużyciem energii na utrzymanie działalności produkcyjnej; w zależności od rozmiarów produkcji: koszty stałe i zmienne; koszty stałe (płace pracowników administracji , koszty zużywania budynków oraz maszyn itp.); koszty zmienne (płace pracowników produkcyjnych , koszty zużycia energii cieplnej na produkcje itp.).

Podział kosztów w krótkim i długim okresie czasów.



W krótkim okresie:

- koszt stały całkowity (ponoszone niezależnie od wielkości produkcji ozn. FC);

- koszt stały przeciętny nazywany bywa kosztem stałym jednostkowym , powstaje z podzielenia kosztu całkowitego przez wielkość produkcji ozn. AFC;

- koszt zmienny całkowity ozn. VC , który wyraża zależność jaka zachodzi między zmianą wielkości produktu a zmianą nakładu czynników produkcji;

- koszt zmienny przeciętny AVC wyraża stosunek wielkości kosztu całkowitego zmiennego do wielkości produkcji;

Koszt całkowity produkcji jest sumą całkowitych kosztów zmiennych i stałych.

TC = VC + FC

Przeciętny koszt całkowity jest kosztem całkowitym przypadającym na jednostkę produktu.



Koszt marginalny jest to zmiana kosztu całkowitego spowodowana zmianą produkcji o jednostkę.



AFC + AVC = AC

Wykres patrz zeszyt!!!
Tempo w jakim wzrasta krzywa przeciętnych kosztów całkowitych jest wypadkową zarówno tempa spadku przeciętnych kosztów stałych jak i tempa wzrostu przeciętnych kosztów zmiennych. Krzywa kosztów marginalnych oraz przeciętnych kosztów stałych nie mają punktów wspólnych.

W długim okresie:

Koszty w długim okresie są kosztami zmiennymi. Przyczyną faktu ze wszystkie koszty mają charakter zmienny są następujące czynniki:

- w długim okresie czasu mogą ulegać rozmiary przedsiębiorstwa;

- mogą być zmienione metody produkcji;

- mogą być zatrudnieni nowi pracownicy;

- wynegocjonowane nowe umowy z dostawcami;

Długi okres określony jest horyzontem planowania. Producent wybiera najkorzystniejsze rozmiary przedsiębiorstwa , planuje powiększanie produkcji i zakładu z punktu minimalizacji kosztów. Mamy do czynienia z różnymi wielkościami produkcji co determinuje różne wielkości kosztów całkowitych.

Wykresy patrz zeszyt!!!

Krzywa LTC zw. długookresową krzywą kosztów całkowitych powstaje i przyjmuje charakter linii ciągłej w wyniku połączenia punktów znajdujących się na poszczególnych krzywych kosztu całkowitego w krótkim okresie czasu. LAC czyli długookresowa kosztów przeciętnych składa się z najniższych kosztów przeciętnych dla coraz to większych rozmiarów produkcji każdy punkt na tej krzywej najbardziej efektywne lub mniej kosztowne technologie produkcji dla poszczególnych wielkości tejże produkcji. Punkty powyżej LAC oraz na niej są dostępne dla przedsiębiorstwa przy danej technologii i cenach nakładu , punkty poniżej nie są osiągalne. Należy zauważyć że LAC nie jest styczna do każdej AC w jej punkcie minimalnym. Istnieje tylko jedna AC (AC3) której minimum jest styczne do LAC i jest to pkt. A. W punkcie tym również LAC osiąga swoje minimum.

Interpretacja zależności LAC i AC:

- zwiększanie produkcji na drodze powiększania rozmiarów przedsiębiorstwa ma sens ekonomiczny tylko do momentu do zrównania się minimum krzywej AC reprezentującą daną wielkość produkcji z minimum kosztów długookresowych , dalsze zwiększanie produkcji nie ma sensu.

Koszty marginalne w długim okresie czasu.

Zależności i związki zachodzące między krzywymi LAC i LMC oraz między MC i AC.

Między krzywymi kosztów marginalnych w długim okresie czasu LMC a krzywymi kosztów marginalnych w krótkim okresie czasu MC istnieje taka zależność że krzywe MC przecinają zawsze krzywą długookresową LMC przy takich rozmiarach produkcji dla których krótkookresowe krzywe AC są styczne z długookresową LAC. Na lewo od punktu przecięcia jakakolwiek krótkookresowa krzywa MC znajduje się zawsze poniżej LMC , na prawo od tego punktu MC znajduje się powyżej LMC.

Korzyści skali produkcji.

Mówiąc o skali produkcji mamy na uwadze korzyści płynące z produkcji masowej. Korzyści te można powiązać z długookresową krzywą kosztów przeciętnych.

Wykres patrz zeszyt!!!

Wynik finansowy.

Podstawą działalności każdego przedsiębiorstwa w gospodarce rynkowej oraz wyborów dotyczących struktury produkcji jest zysk. Zysk ten związany jest bezpośrednio z działalnością przedsiębiorstwa:

- wpływa na możliwości inwestycji firmy;

- wielkość i podział zysku określają możliwości samofinansowania przedsięwzięć;

- zysk wywiera wpływ na wielkość zatrudnienia;

- rola motywacyjna;

W gospodarce rynkowej przy istniejącej konkurencji przedsiębiorstwo jest zmuszone się rozwijać. Warunkiem koniecznym tego rozwoju jest przeznaczenie części zysku na inwestycje (zastępowanie maszyn itp., wprowadzanie nowych środków produkcji). Inwestycje tworzą podstawę dla osiągania bieżących i przyszłych zysków. Wyróżnia się zysk brutto i netto.



Zysk brutto – jest różnicą między przychodami uzyskanymi ze sprzedaży towarów i usług a kosztami sprzedaży tychże. Przychody ze sprzedaży – koszty produkcji i sprzedaży = zysk brutto

Zysk netto – jest różnicą pomiędzy zyskiem brutto a wielkością należnych podatków. Zysk brutto – podatki = zysk netto. Zysk netto nie jest w całości przekazywany właścicielom przedsiębiorstwa. Przed jego podziałem należy utworzyć tzw. rezerwy obowiązkowe (ustanowione prawnie w Polsce 8% zysku netto). Istnieją także rezerwy dobrowolne.

Zysk netto – rezerwy obowiązkowe i dobrowolne = zysk dla właścicieli
Zysk księgowy i ekonomiczny.

Zysk księgowy obliczany jest jako różnica między przychodami ze sprzedaży a kosztami uwzględnionymi w rachunku końcowym przedsiębiorstwa.

Zysk ekonomiczny jest to różnica między całkowitym przychodem ze sprzedaży a całkowitym ekonomicznym prywatnym poniesionym w celu wytworzenia określonej ilości danego dobra lub usługi.
T: Konkurencja doskonała.

Punktem wyjścia działalności przedsiębiorstwa w gospodarce rynkowej jest założenie o racjonalności produkcji wg. tego założenia każdy producent dąży do maksymalizacji korzyści własnych co wiąże się z ponoszeniem przez niego kosztów. Osiąganie tych korzyści to maksymalizacja zysku czyli osiąganie jak największej różnicy miedzy przychodami ze sprzedaży a poniesionymi kosztami. Zysk jako kategoria ekonomiczna zależy od: kosztów produkcji , ilości sprzedanych produktów i od ceny sprzedaży.



Cechy charakterystyczne rynku konkurencji doskonałej:

- liczba producentów i konsumentów jest tak duża że siła ekonomiczna każdego z uczestników rynku w stosunku do wielkości rynku jest znikoma;

- produkt będący przedmiotem transakcji ma charakter homogeniczny czyli jednorodny ozn. to że każdy producent wytwarza taki sam wyrób o identycznych właściwościach i konsumentowi jest obojętne od jakiego producenta ten wyrób pochodzi;

- istnieje niebezpieczna swoboda wejścia i wyjścia producenta z rynku ozn. to że: nie ma żadnych ograniczeń by jakikolwiek przedsiębiorca podejmował dowolną produkcję (szczególnie brak ograniczeń prawnych) , nie ma też ograniczeń w sposobie i czasie likwidowania swojej firmy ozn. to pełną mobilność czynników produkcji;

- bierna rola rządu , który nie ingeruje w procesy gospodarcze a więc nie nakłada podatków oraz nie wspomaga producentów poprzez dotacje i subsydia;

- istnieje doskonała podzielność produktu tzn. może być sprzedawany w dowolnych ilościach;

- duża mobilność i podzielność czynników produkcji sprawia że czynniki mogą być przenoszone z jednej branży do drugiej;

- istnieje duża przejrzystość rynku polegająca na tym że każdy z uczestników rynku posiada pełną informację o sytuacji na rynku i informacje te uzyskuje za darmo;



WNIOSKI!!!

1.Pojedyńczy producent nie wpływa na cenę która jest ceną równoważącą dany rynek , o producencie działającym na tego rodzaju rynku mówi się jako cenobiorca.

2.Każdy producent uważa iż po danej cenie równowagi może sprzedać każdą ilość swego towaru. Producent sądzi że popyt jest elastyczny i cena jest niezależna od ilości dostarczanych na rynek towarów.

Producent podejmując decyzję o działalności gospodarczej stara się uzyskać jak największe korzyści ze swej działalności. To wyraża się w następującym założeniu:



maxTp = max[P•Q - TC•Q] Tp – wielkość produkcji (zysk)

Podstawowym założeniem producenta na rynku konkurencji doskonałej jest następująca konkluzja: P = AR = MR P – cena; Q – wielkość produkcji;


Przychód całkowity TR – oznacza sumę pieniędzy jaką producent uzyskuje za sprzedane produkty TR = Q•P

Przychód przeciętny AR – zw. przychodem jednostkowym oznacza wielkość przychodu całkowitego dzielonego przez wielkość produkcji

Przychód marginalny MR – jest to przyrost przychodu całkowitego spowodowany przyrostem produkcji o jednostkę

Decyzje przedsiębiorcy uwzględniające powyższą zależność są decyzjami firmy w krótkim okresie. Z powyższej tabeli można wyciągnąć następujące wnioski:

- wielkość popytu dla pojedyńczej firmy jest jednocześnie wielkością przychodu przeciętnego i marginalnego.

Aby ustalić jaka ilość produkcji zapewni przedsiębiorstwu maksymalny zysk przeanalizujmy krzywą kosztu całkowitego oraz linię przychodu całkowitego.




Wielkość przychodu całkowitego może być zilustrowana za pomocą prostej wychodzącej z początku układu i nachylonej pod kątem tg tego kąta równy jest cenie. Jeżeli więc cena maleje to zmniejsza się kąt nachylenia prostej TR do osi odciętych , jeśli wzrośnie cena danego produktu (kąt także zwiększy się).

Analizując zależności pomiędzy kosztem całkowitym oraz przychodem całkowitym możemy zauważyć zależności:

- możliwości uzyskania zysku zależą od położenia prostej TR , jeżeli TR>TC→TP>0 (ZYSK) jeżeli TRP<0 (STRATA)

- punkty przecięcia krzywej TR z prostą TR tworzą przedział zapewniający przedsiębiorstwu zysk;

- maksymalny zysk TP lub maksymalną stratę uzyskuje firma tylko przy określonej wielkości produkcji spełnia warunek: P=MC - koszt marginalny

Wykres patrz zeszyt!!!

Decyzje producenta w długim okresie.

W długim okresie wszystkie czynniki produkcji mają charakter zmienny a więc firma może zmieniać wielkość zakładu produkcyjnego , opuścić branżę , wejść do niej (zależy czy są straty czy zyski ekonomiczne).

Rozpatrzymy sytuacje pojedynczego producenta którego decyzje zależą od zmian jego produktu. Załóżmy że w wyniku zmniejszenia popytu do wielkości D’ cena osiągnęła poziom punktu zamknięcia tej firmy.

WNIOSKI!!! wynikające z analizy wielkości produkcji przy której firma realizuje zysk maksymalny lub ponosi minimalną stratę:

- firma osiąga zysk gdy punkt przecięcia linii popytu (ceny P) z linią kosztu przeciętnego oraz z krzywą kosztu marginalnego , wówczas warunek ten zakłada zysk równy 0.;

- punkt przecięcia linii popytu z krzywą kosztu marginalnego , położony powyżej kosztu przeciętnego wyznacza poziom zysku większy od 0.;

- jeżeli cena rośnie to Cp zysk firmy zwiększa się lub maleje strata i odwrotnie;

- zysk całkowity równy 0 firma osiąga gdy linia popytu (P=MC) jest styczna do krzywej kosztu przeciętnego co następuje w minimum kosztu przeciętnego , przy czym zysk ten stanowi zysk ekonomiczny;

Przedsiębiorstwo może minimalizować stratę wówczas gdy wielkość produkcji spełnia warunek P=MC przy założeniu że P

Długookresowe decyzje produkcyjne firmy w warunkach konkurencji doskonałej.

Firma w długim okresie może zmieniać swą wielkość a zatem i zmieniać wielkość produkcji , może opuścić daną branżę lub wejść do niej. Wszystkie koszty w długim okresie traktowane są jako koszty zmienne. Rozpatrzmy sytuacje pojedynczego producenta którego decyzje zależą od zmian ceny jego produktów.

Przedsiębiorstwo w stanie długookresowej równowagi na rynku konkurencji doskonałej wybierze taką wielkość produkcji przy której nie osiąga maksymalnego zysku lecz zero zysku ekonomicznego UE – zero profit point. Długookresowa równowaga wystąpi w punktach w których długookresowy koszt przeciętny równy będzie cenie przy czym cena ta musi być równa najniższej wartości długookresowego kosztu przeciętnego. Wynika to z maksymalizacji zysku – cena musi być równa długookresowemu kosztowi marginalnemu , znaczy to że długookresowy koszt przeciętny AC musi być równy długookresowemu kosztowi marginalnemu MC , koszt krańcowy jest równy kosztowi przeciętnemu w jego punkcie minimum (punkt przecięcia kosztu krańcowego z przeciętnym).



P=MC=AC=LMC=LAC=MR – warunek długookresowej równowagi przedsiębiorstwa.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość