Strona główna

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 opracował specjalnie dla Nu Skin Enterprises Poland dr Maciej Kamiński


Pobieranie 20.29 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar20.29 Kb.
Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 opracował specjalnie dla Nu Skin Enterprises Poland dr Maciej Kamiński*
Wszystko zaczęło się w latach 70-tych, kiedy bada- nia grenladzkich Eskimosów, żywiących się głównie mięsem ryb i fok wykazały, że pomimo niezwykle wysokiego poziomu cholesterolu prawie wogóle nie występowały u nich choroby układu krążenia, jak również do rzadkości należały choroby nowotworo- we i alergiczne, jak również cukrzyca oraz łuszczyca. Okazało się, że za taki stan rzeczy odpowiedzialne były obecne w dużych ilościach w ich diecie wielo- nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3. Po- dobnie jak witaminy, organizm nasz nie jest w stanie sam ich wytwarzać, tak więc dostarczane być one muszą z pożywieniem lub też w postaci suplemen- tów. Najwięcej kwasów omega-3 znajduje się w tłu- stych rybach, takich jak łosoś, śledź i makrela, ale występują one również w zielonych warzywach liścia- stych oraz spożywanych na zimno olejach roślinnych z siemienia lnianego, rzepaku i soi. Aby dostarczyć organizmowi dostateczną ilość kwasów omega-3, powinniśmy zjadać tygodniowo co najmniej 300 g ryb morskich. Do najważniejsych kwasów omega-3 należą kwas alfa-linolenowy (α-LNA), kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz kwas dokozyheksaenowy (DHA). Kwasy EPA oraz DHA występują w dużym stężeniu głów- nie w komórkach mózgu, synapsach nerwowych, receptorach wzrokowych (siatkówce), gruczołach nadnerczy i gruczołach płciowych – najbardziej biologicznie aktywnych tkankach organizmu. Siat- kówka oka oraz błony komórkowe rozwijającego się u płodu mózgu zawierają bardzo wysokie ilości DHA. U dorosłego człowieka ponad 50% mózgu składa się z tłuszczów, w tym z ogromnych ilości kwasów omega-3. Drugą grupą niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych są kwasy omega-6, które występują w oleju ze słonecznika, kukurydzy, bawełny, soi, ogórecznika i wisiołka jak równiż w czarnej po- rzeczce. Do najważniejszych kwasów z grupy ome- ga-6 należą kwas linolowy, kwas χ-linolenowy oraz kwas arachidonowy. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe ko- nieczne są dla prawidłowego rozwoju i funkcjono- wania organizmu. Stanowią one jeden z niezbęd- nych składników budulcowych błon komórkowych, wpływając na ich budowę i determinując takie ich własności jak płynność i barierowość jak również odgrywają one ogromną rolę w aktywności immu- nologicznej i hormonalnej oraz transporcie wody i elektrolitów. Biorą one udział w metaboliźmie i transporcie cholesterolu, w tworzeniu i funkcjo- nowaniu neurotransmiterów, są prekursorami w biosyntezie prostaglandyn i prostacyklin, regu- lują agregację płytek krwi, działają antyarytmicz- nie oraz powodują rozszerzanie naczyń kwriono- śnych jak również regulują wydalanie jonów sodu z organizmu. Niedobór niezbędnych nienasyco- nych kwasów tłuszczowych powoduje zahamowa- nie wzrostu i spadek masy ciała, zwiększa wraż- liwość na zmiany alergiczne oraz obniża spraw- ność układu odpornościowego, powoduje spadek napięcia mięśnia sercowego oraz zmiany skórne i wypadanie włosów. Na niedobór niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych narażone są głównie osoby w okresie intensywnego wzrostu, osoby żyjące w stresie, podczas infekcji i po ura- zach oraz w trakcie rekonwalescencji, jak również w przypadku zaburzeń trawienia oraz wchłaniania. Szczególnie wrażliwy na niedobory niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych jest płód oraz noworodek. Odpowiednio wysoki poziom oraz właściwa proporcja pomiędzy kwasami omega-6 i omega-3 w diecie matki i dziecka przeciwdziała przedwczesnym porodom, niskiej masie urodze- niowej noworodków, pozytywnie wpływa na rozwój centralnego układu nerwowego, zdolności ucze- nia się dziecka, zmniejsza ryzyko występowania reakcji alergicznych oraz zmian atopowych skóry u dzieci oraz może zapobiegać depresji, nadpobu- dliwości i agresywności zachowań. Niestety dieta nasza zawiera najczęściej stanowczo zbyt mało niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3, zbyt dużo natomiast kwasów tłuszczowych z grupy omega-6, zaburzając w ten sposób prawidłową ich równowagę w organiźmie. Jedną z głównych korzyści zdrowotnych niezbęd- nych nienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3 jest ich pozytywny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia. Regulują one metabolizm układu sercowo-naczyniowego, wy- kazują działanie przeciwmiażdżycowe, przeciwza- krzepowe, hamują nadmierną kurczliwość naczyń krwionośnych, regulują ciśnienie tętnicze krwi. Śmiertelność z powodu chorób krążenia u Eski- mosów wynosi jedynie około 7%, w Japonii 12% natomiast w Europie i USA ze względu na znacznie niższe spożycie kwasów omega-3 aż 45%. Badania naukowe potwierdziły, że suplementacja kwasami omega-3 dramatycznie obniża częstotliwość wystą- pienia powtórnych ataków serca oraz udaru mózgu jak również zmniejsza znacznie ryzyko związanej z nimi śmierci, podwyższając zdecydowanie prze- żywalność ataku serca. Spożywanie łososia raz w tygodniu obniża ryzyko ataku serca o 70%. Zapo- bieganie tworzenia się blaszki miażdżycowej oraz skrzepów pozwala również na obniżenie ryzyka wystąpienia udaru mózgu o 50% w przypadku spo- żywania ryb dwa razy w tygodniu. Nadmierna kon- sumpcja ryb, prowadąca do spożywania ponad 3 g kwasów omega-3 dziennie podwyższa jednak ryzy- ko wylewu krwi do mózgu. Kwasy omega-3 obniżają ponadto poziom trójglicerydów i “złego cholestero- lu” - LDL oraz podnoszą poziom “dobrego choleste- rolu” – HDL we krwi, co ma szczególnie korzystne znaczenie dla zdrowia u osób cierpiących na cu- krzycę. Stwierdzono ponadto, że zmniejszają one odporność insulinową. W połączeniu z ćwiczeniami fizycznymi stosowanie kwasów omega-3 pozwala na lepszą regulację poziomu cholesterolu oraz cu- kru we krwi i pomaga osobom otyłym w kuracjach odchudzających. Kwasy omega-3 zapobiegają rów- nież arytmii, obniżają ciśnienie tętnicze krwi oraz regulują przebieg procesów zapalnych w ściankach naczyń krwionośnych. Kwasy omega-3 inhibitują syntezę i uwalnianie prozapalnych cytokin (takich jak TNF-α oraz interleukin IL-1 i IL-2, które uwal- niane są we wczesnych stadiach ataku serca), co w znacznej mierze obniża stopień uszkodzenia mię- śnia sercowego oraz zmniejsza ryzyko zgonu. Kwasy omega-3 wykazują własności korzystne w odniesieniu do chorób autoimmunologicznych, co wynika z ich zdolności do hamowanie proliferacji autoprzeciwciał oraz limfocytów T, apoptozy limfo- cytów autoodczynowych oraz redukcji wytwarzania cytokin prozapalnych. Ponadto kwasy omega-3 wy- kazują własności przeciwzapalne ze względu na ich udział w wytwarzaniu przeciwzapalnych prostaglan- dyn typu PG1 i PG3 oraz obniżaniu produkcji pro- zapalnych prostaglandyn PG3 jak również prozapal- nych leukotrienów. Choroby serca, głęboka depre- sja, starzenie się organizmu oraz choroby nowotwo- rowe charakteryzują się podwyższonym poziomem interleukiny IL-1, należącej do grupy prozapalnych cytokin. Podobnie zapalenie stawów, choroba Croh- na, wrzodziejące zapalenie okrężnicy oraz toczeń rumieniowaty są schorzeniami autoimmunologicz- nymi charakteryzującymi się wysokim poziomem in- terleukiny IL-1 oraz prozapalnego leukotrienu LTB4, wytwarzanych przez kwasy omega-6. Dzięki swoim zdolnościom immunomodulacyjnym oraz przeciw- zapalnym kwasy omega-3 wykazują znaczne korzy- ści w przypadku wielu schorzeń autoimmunologicz- nych oraz stanach zapalnych. W odniesieniu do reumatoidalnego zapalenia sta- wów oraz zapalenia kości i stawów, kwasy ome- ga-3 działają prewencyjnie, jak również w przypad- ku wystąpienia choroby łagodzą jej objawy, zmniej- szają ból i sztywność stawów, zwiększają siłę uści- sku ręki, zapobiegają zmianom zwyrodnieniowym stawów oraz pozwalają na zmniejszenie dawek niesterydowych leków przeciwzapalnych. Kwasy omega-3 obniżają również aktywność enzymów biorących udział w degradacji kolagenu, zapobie- gając w ten spoób niszczeniu tkanki chrzęstnej, a w konsekwencji uszkodzeniu stawów. Okazuje się również, że kwasy omega-3 wywierają korzyst- ny wpływ na formowanie się kości i zwiększając ich gęstość pomagają w prewencji oraz terapii osteopozozy Stwierdzono, że kwasy omega-3 znacznie zmniej- szają częstotliwość nawrotów choroby Crohna. Obniżają one również zapotrzebowanie na środki kortykosterydowe, poprawiają histologię żołąd- kowo-jelitową oraz redukują aktywność choroby w przypadku wrzodziejącego zapalenia okrężnicy. Kwasy omaga-3 okazują się być pomocne w przy- padku stanów zapalnych skóry związanych z łusz- czycą. Hamują one nadmierną keratynizację, zmniejszają rumień i uczucie swędzenia oraz zapobiegają negatywnym skutkom stosowanych w tej chorobie leków. Ciężkość przebiegu oraz stany zapalne związane z egzemą skórną ulegają złagodzeniu pod wpływem kwasów omega-3. Po- dobnie pozytywny wpływ stwierdzono też w przy- padku trądzika oraz fotodermatozy. Pomagają one w zmniejszeniu stanów zapalnych oraz przyspie- szają gojenie się ran u osób poparzonych. Ze względu na swoje zdolności immunomodula- cyjne i przeciwzapalne okazują się być pomocne w łagodzeniu symptomów astmy u osób dorosłych jak również w jej zapobieganiu u dzieci. Zmniejsza- ją wrażliwość komórek płucnych na czynniki draż- niące zawarte w dymie papierosowym oraz zanie- czyszczeniach środowiska, wywierając działanie ochronne w przypadku zapalenia oskrzeli oraz rozedmie płuc. Dodatkowo wpływają na poprawę krążenia, wykazują korzystne działanie w wielu przewlekłych schorzeniach płuc. Kwasy omega-3 działają prewencyjnie w przypad- ku chorób nowotworowych, szczególnie raka sut- ka, prostaty oraz raka okrężniczo-odbytniczego. We wczesnych stadiach choroby kwasy EPA oraz DHA mogą spowolnić wzrost lub nawet spowodo- wać zanikanie nowotworu oraz obniżyć ryzyko zgo- nu. W przypadku jednak zaawansowanych stadiów raka okrężnicy, w których nastąpiły już przerzuty, kwasy omega-3 mogą przyspieszać rozwój komó- rek nowotworowych w tkankach wątroby. Szczególnie korzystne działanie wywierają kwasy omega-3 na zdrowie u kobiet. Podwyższony po- ziom trójglicerydów we krwi, występujący przede wszystkim w wyniku terapii hormonalnej, prowadzi do wystąpienia chorób krążenia, czemu zapobie- gają kwasy omega-3. Zwiększają one również pro- porcje prostacyklin w porównaniu do tromboksa-

nu, co polepsza ukrwienie macicy i może ułatwić zajście w ciążę u kobiet mających problemy z bez- płodnością. Kwasy omega-3 spożywane podczas ciąży zmniejszają ryzyko przedwczesnego porodu, wydłużają okres ciąży i zwiększają wagę noworod- ka oraz jego prawidłowy rozwój jak również poma- gają w ułatwieniu porodu. Pomagać mogą również w zapobieganiu stanu przedrzucawkowego, de- presji poporodowej, problemom menopauzalnym, osteoporozie postmenopauzalnej oraz rakowi sut- ka. Kwasy omega-3 wspomagają proces odchu- dzania oraz wykazują korzystny wpływ w przypad- ku anoreksji. Kwasy omega-3 są absolutnie niezbędne dla pra- widłowego rozwoju płodu oraz noworodka. Podczas ciąży, rozwijający się płód uzyskuje kwasy ome- ga-3 bezpośrednio z organizmu matki, natomiast po urodzeniu z mleka matki. Najważniejszy okres, w którym następuje intensywne wykorzystanie DHA w rozwoju tkanki mózgowej oraz siatkówce oka ma miejsce w ostatnim trimestrze ciąży oraz w pierwszych trzech miesiącach po porodzie, jak również, chociaż wolniej, do drugiego roku życia, czyli do momentu zakończenia procesu rozwo- ju mózgu. Tak więc wystarczająco wysokie ilości kwasów omega-3 w diecie kobiety w okresie ciąży oraz karmienia piersią ma ogromne znaczenie u płodu oraz u nowonarodzonych dzieci na prawidło- wy rozwój narządu wzroku oraz jego ostrość, jak również na właściwe rozwój układu nerwowego. Wiele badań potwierdziło, że dieta bogata w kwa- sy omega-3 lub ich suplementacja poprawia u no- worodków ich zdolności motoryczne i poznawcze, przyspiesza rozwój zdolności komunikowania się, wydłuża długość snu we wczesnym okresie nie- mowlęctwa, wpływa pozytywnie na podniesienie u dzieci ilorazu inteligencji oraz zapobiega wy- stąpieniu w późniejszym wieku wielu problemów w zachowaniu, takich jak wybuchy złości, zaburze- nia snu, zaburzenia uwagi, nadmierna ruchliwość, jak również przyspiesza proces uczenia. Bogata w kwasy omega-3 dieta poprawia zdolności dzieci w nauce czytania, pisania oraz umiejętność sku- piania uwagi. Stwierdzono ponadto, że kwasy ome- ga-3 obniżają ryzyko wystąpienia u dzieci alergii w późniejszym wieku. W przeciwieństwie do diety bogatej w kwasy omega-3 dieta, która jest w nie uboga prowadzić może do wystąpienia u dzieci zaburzeń wzroku, zaburzeń poznawczych, proble- mów w uczeniu się, agresywności zachowań oraz obniżonego poziomu inteligencji jak również wiąże się z takimi problemami jak dyspraksja, dysleksja oraz wieloma zaburzeniami psychiatrycznymi. Niezbędne kwasy tłuszczowe odgrywają ogromną rolę na prawidłową pracę układu nerwowego. Zmia- ny poziomu niezbędnych kwasów tłuszczowych w błonach synaptycznych mogą wpływać na pracę neuronów poprzez oddziaływanie na błony recep- torów, kanały jonowe oraz funkcje enzymatyczne jak również wpływając na przekazywanie sygna- łów wewnątrz i międzykomórkowych generowa- nych przez wtórne przekaźniki informacji, których prekursorami są długocząsteczkowe kwasy tłusz- czowe. Ponadto wpływają one bezpośrednio na produkcję i uwalanianie niektórych neurotransmi- terów, takich jak dopamin oraz serotonina. Kwasy omega-3 wspomagają przekazywanie neurotran- smiterów związanych ze stabilnością emocjonal- ną (np. serotoniny) oraz pozytywnymi emocjami (np. dopaminy). Kwasy omega-3 wykazują wiele korzystnych efektów prewencyjnych oraz terapeu- tycznych w przypadkach różnorodnych schorzeń na podłożu neuropsychiatrycznym, między innymi w chorobie Alzheimera, zaburzenia uwagi i nad- miernej ruchliwości, autyzmu, schizofrenii, stanów lękowych, agresywności zachowań, zaburzeń snu, gwałtownych zmian nastroju, alkoholizmu, syndro- mu chronicznego zmęczenia, dyskinezy, stwardze- nia rozsianego, demencji, wielu odmian depresji oraz psychozy maniakalno-depresyjnej. Szczegól- nie obiecujące są wyniki użycia kwasów omega-3 w terapii depresji, gdzie zaobserwowano znaczną poprawę symptomów, takich jak gwałtowne zmia- ny nastroju, uczucie smutku, stany agresji, brak energii, apatia, stany lękowe, zaburzenia snu, utrata libido oraz tendencje samobójcze. Nic więc dziwnego, że kwasy omega-3 ochrzczono mianem “morskiego Prozaku”. Na poprawę nastroju więk- szy wpływ od DHA przejawia EPA. Kwasy omega-3 wykazały również skuteczność w przypadku bólów migrenowych. Na zakończenie warto jeszcze nadmienić korzyst- ny wpływ kwasów omaga-3 na poprawę pamięci, umiejętności skupiania uwagi, szybkości uczenia się, jak również zmniejszenia ryzyka demencji oraz prewencja jaskry i zwyrodnienia plamki oka.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość