Strona główna

Odbiorcy: kl. VI czas trwania zajęć


Pobieranie 88.92 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar88.92 Kb.
SCENARIUSZ ZAJĘĆ

Autor:mgr Agnieszka Król

Lekcja regionalna

Temat: TWÓRCY ZWIĄZANI Z SOSNOWIECKIM ŚRODOWISKIEM LITERACKIM W CZASACH POWOJENNYCH

 Odbiorcy: kl.VI

 Czas trwania zajęć: 2 godziny lekcyjne

 Cele

A)    Zapamiętywanie wiadomości



  • Uczeń zna główne postacie literackiego środowiska związanego z Sosnowcem lat powojennych: Jan Pierzchała, Jan Przemsza- Zieliński

  • Podaje cel tworzenia utworów o tematyce górniczej

  • Podaje nazwy utworów o tematyce górniczej (Jan Pierzchała „Dzień z nocą na trzy podzielony”, Monika Warneńska „Ucieczka w pożogę”)

B)     Zrozumienie wiadomości

Uczeń rozumie


  • Dlaczego tworzono utwory o tematyce górniczej

  • Konieczność tworzenia utworów o tematyce górniczej przez sosnowieckich twórców literackich w czasach powojennych

  • Przyczyny tworzenia utworów o tematyce górniczej

C)    Zastosowanie wiadomości w sytuacjach typowych

Uczeń potrafi

D) Wyselekcjonować główne osiągnięcia wybitnych sosnowieckich postaci związanych z powojennym środowiskiem literackim:


 

 

Metody: elementy rozmowy nauczającej, praca z tekstem źródłowym, metoda drzewa decyzyjnego, gry biograficzne, drama

 Formy pracy: indywidualna, praca w grupach

 Środki dydaktyczne:

Podręcznik: J.Kuźnieców,M.Senacka, Mojej małej ojczyźnie-Górny Śląsk, Warszawa 2005

Teksty źródłowe: A.Król, Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970

A.Janosz, Dr Jan Przemsza- Zieliński, w: Rocznik Sosnowiecki 1997.

Portrety: Jan Pierzchała, Jan Przemsza- Zieliński

Mapa: J.Kuźnieców,M.Senacka, Mojej małej ojczyźnie-Górny Śląsk, Warszawa 2005, s.20.

Informacje ze stron internetowych dotyczące J.Pierzchały



WWW.um.sosnowiec.pl

Pl.wikipedia.org/wiki/Jan Pierzchała

 

 

Rekapitulacja wtórna



1.Przypomnienie tematu „Wybitne postacie przełomu XIX i XX wieku”. Kontynuując temat nauczyciel prezentuje sylwetki Jana Pierzchały i Jana Przemszy-Zielińskiego.

 2.Uczniowie wskazują na mapie Polski województwo śląskie, miasto Sosnowiec, poszczególne dzielnice.

 3.Nauczyciel prezentuje temat lekcji, określa cele, wymienia postacie związane z życiem literackim w Sosnowcu lata 1960-1970, (uczniowie prezentują przygotowany materiał dotyczący wymienionych postaci)

 

Przebieg zajęć

1.Nauczyciel dokonuje podziału klasy na trzy grupy. Każda z grup otrzymuje zadanie- kartę pracy. Pracując w grupach uczniowie mają przygotować prezentację, do której wykorzystują materiały wcześniej przygotowane przez nauczyciela- tekst źródłowy, portrety, pozycje książkowe z biblioteczki regionalnej, materiały zebrane ze stron internetowych.

 

 



1.Pierwsza grupa ma za zadanie zapoznać się z fragmentem tekstu mówiącym o powstawaniu dużej liczby utworów dotyczących pracy górników i robotników .Uczniowie za pomocą drzewa decyzyjnego mają przedstawić pozytywne i negatywne skutki tej twórczości. Do wykonania tego zadania otrzymują fragment tekstu źródłowego: A. Król Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970

Analizując fragment tekstu źródłowego Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970, uczniowie mają wpisać w odpowiednie rubryki tabeli pozytywne i negatywne hasła. Istotne jest znalezienie odpowiedzi na zagadnienie stanowiące problem i dojście do celu, czyli stwierdzenie, że w okresie 1961-1970 sosnowieccy literaci tworzyli głównie utwory dotyczące pracy górników i robotników.


-akceptacja tego rodzaju utworów przez robotników i górników -zainteresowanie górników i robotników tymi tematami i wzrost liczby czytanych książek -włączanie się zakładów przemysłowych do rozwoju kultury -organizowanie przez zakłady pracy konkursów na powieści o tematyce górniczej -bogata liczba źródeł regionalnych mówiących o codziennym życiu mieszkańców powojennego Sosnowca - mała liczba książek poruszających inną tematykę - niezadowolenie pozostałej części odbiorców



Cel: Intensywny rozwój ruchu literackiego

Pozytywy

Negatywy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Praca górników i robotników poruszana w utworach

Zagadnienie stanowiące problem

 

 

 

Tekst źródłowy dla grupy I Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970



Sosnowiec był miastem o ciekawej tradycji literackiej, a lata sześćdziesiąte charakteryzował intensywnie rozwijający się ruch literacki. Środowisko literackie żyjące wśród klasy robotniczej starało się tworzyć utwory, które akceptowałaby ta klasa społeczna. Dlatego głównym tematem powieści, dramatu, utworu poetyckiego był obraz procesów społecznych, moralnych, ekonomicznych dotyczących codziennego życia, oddanie trudu i wysiłku mas robotniczych. Przykładem artystycznego oddania temu tematowi może być twórczość Jana Pierzchały. Problematyka pracy w utworach pojawiła się coraz częściej, a impulsem stało się zorganizowanie ogólnopolskiego konkursu na powieść współczesną o tematyce górniczej. Konkurs ten odbył się w 1961, a organizatorami byli: Ministerstwo Górnictwa i Energetyki, Związek Zawodowy Górników, Wydawnictwo "Śląsk" i katowicki Odział Związku Literatów Polskich. .Do literatów nagrodzonych w konkursie i związanych z Sosnowcem należeli: Jan Pierzchała za utwór "Dzień z nocą na trzy podzielone” i Monika Warneńska za "Ucieczka w pożogę


Cel: Intensywny rozwój ruchu literackiego

Pozytywy

Negatywy

-akceptacja tego rodzaju utworów przez robotników i górników

 


- mała liczba książek poruszających inną tematykę

 -zainteresowanie górników i robotników tymi tematami i wzrost liczby czytanych książek





- niezadowolenie pozostałej części odbiorców

-włączanie się zakładów przemysłowych do rozwoju kultury

 

-organizowanie przez zakłady pracy konkursów na powieści o tematyce górniczej

 

-bogata liczba źródeł regionalnych mówiących o codziennym życiu mieszkańców powojennego Sosnowca

 

Praca górników i robotników poruszana w utworach

Zagadnienie stanowiące problem

 

 

 Następnie uczniowie grupy I mają połączyć postacie z podanymi wydarzeniami

Twórcy kultury sosnowieckiej

Ważniejsze wydarzenia

Jan Przemsza- Zieliński

Dziennikarz, redaktor działu kulturalnego „Wiadomości Zagłębia”

Jan Pierzchała

Kierownik literacki Teatru Zagłębia w latach1966- 1997




Autor pozycji „Dzień z nocą na trzy podzielony”


2.Kolejna grupa ma zapoznać się z jedną postacią związaną z twórczością literacką powojennego Sosnowca 1960-1970 (J.Pierzchała, J.Przemsza- Zieliński). Reprezentant grupy ma się wcielić w daną postać. Grupa pracuje według kart pracy.

( w konspekcie zawarłam przykładowe wypowiedzi z tekstu źródłowego oraz pytania dla reportera)

 

Pytania dla gr.II dotyczące postaci J.Pierzchały



  • W którym roku i gdzie się pan urodził? (1921 r. w Jaworznie) Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970

  • Podkreśla pan swój wyjątkowy, duchowy związek z Zagłębiem. Wiele pana felietonów, utworów, szkiców dotyczy Sosnowca. Co sprawiło, że tak silnie związał się pan z Sosnowcem? (Jestem autorem Legendy Zagłębia gdzie poświęcam wiele miejsca problematyce historyczno-społecznej, dotyczącej Sosnowca i okolic. To jest moja mała ojczyzna, dlatego daję temu wyraz w felietonach i szkicach biograficzno-krytycznych. Pomimo tego, że urodziłem się i wychowałem w Jaworznie, na każdym kroku podkreślam swój wyjątkowy duchowy związek z Zagłębiem: Zagłębie Dąbrowskie to po prostu Polska, jej znak, jej symbol) WWW.um.sosnowiec.pl
     

  • Jak wspomina pan lata, gdy był pan kierownikiem literackim w sosnowiecki Teatrze Zagłębia? ( w latach 1966-1997 byłem związany z teatrem i współtworzyłem oblicze artystyczne tej sceny. Mimo dość trudnego, jak na tamte czasy okresu, moje zmagania z przeciwnościami losu, ukształtowały Teatr Zagłębia, stał on się ostatnim bastionem nienaruszonej wartości regionalnej i kulturalnej Zagłębia Dąbrowskiego.) WWW.um.sosnowiec.pl

  • Proszę opowiedzieć nam o książce „ Dzień z nocą na trzy podzielony” (na jej podstawie powstał scenariusz do filmu "Gorąca linia".Do filmu zmienione zostały jedynie drobne szczegóły, których wymagał język filmowy. W listopadzie 1965 roku odbyła się premiera filmu "Gorąca linia" w reżyserii Wandy Jakubowskiej, ze scenografią Bolesława Kamykowskiego, muzyką Kazimierza Serockiego i obsadą: Lecha Skolimowskiego, Joanny Szczerbic, Bolesława Płotnickiego, Kazimierza Fabisiaka, Tadeusza Kalinowskiego, Antoniego Jurasza i Martyny Lipińskiej. Książkę ta została także nagrodzona jako powieść współczesna o tematyce górniczej. Konkurs ten odbył się w 1961, a organizatorami byli: Ministerstwo Górnictwa i Energetyki, Związek Zawodowy Górników, Wydawnictwo "Śląsk",katowicki Odział Związku Literatów Polskich. Tak więc mogę powiedzieć, że książka była sukcesem .) Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970

  

Pytania dla gr.II dotyczące postaci Jana Przemszy- Zielińskiego



  • Wiemy, że urodził się pan w Sosnowcu i jest pan z tym miastem bardzo związany. Czy miała na to wpływ pasja regionalna pana ojca?. Proszę opowiedzieć nam o zbiorach regionalnych odziedziczonych po ojcu. Zwłaszcza interesuje nas zbiór materiałów dotyczących J. Kiepury. (Mój ojciec gromadził pamiątki sztuki ludowej, książki, kalendarze, broszury, wycinki prasowe. Odziedziczyłem po nim cenne materiały dotyczące Jana Kiepury. Dziś posiadam największy zbiór materiałów dotyczących popularnego śpiewaka. Sądzę, że zainteresowania ojca mogły mieć wpływ na rozwój moich ideałów i miłości do Sosnowca) A.Janosz, Dr Jan Przemsza- Zieliński, w: Rocznik Sosnowiecki 1997.



  • Interesowała pana historia II wojny światowej, działania wojenne prowadzone na terenie Zagłębia. Proszę powiedzieć nam parę słów na temat utworów poruszających ten problem(W roku 1964 wydałem swoją pierwszą książkę "Obrona Śląska i Zagłębia w kampanii wrześniowej 1939". Książka ta, oparta jest o najnowsze wyniki badań, przedstawiam tu polskie koncepcje obrony Śląska i Zagłębia przed wybuchem wojny w 1939 r. oraz daje bilans stanu sił polskich i niemieckich na początku kampanii". Kolejną książkę którą napisałem była "Śląska Jedynka Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w walce z reakcyjnym październikiem (luty 1945 - kwiecień 1947)". Wykorzystałem tutaj mało znany materiał historyczny dotyczący Śląskiej Jedynki KBW, cenne ilustracje, indeksy nazwisk, kryptonimów, pseudonimów. Starałem się pisać językiem żywym, wstrząsającym, pobudzającym do refleksji) Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970



  • Jak układała się pana współpraca z Edwardem Gierkiem? (W roku 1962 przeszedłem do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach, gdzie pełniłem funkcje osobistego asystenta Edwarda Gierka. Edward Gierek sprzyjał moim naukowym zainteresowaniom. Wspomagał mnie naukową i pamiętnikarską literaturą dotyczącą obrony Śląska, która powstała za granicą. Myślałem nawet aby napisać książkę wspomnieniową „Edward Gierek i inni”) A.Janosz, Dr Jan Przemsza- Zieliński, w: Rocznik Sosnowiecki 1997.

 3. Uczniowie grupy III mają wykonać gazetkę z portretami i biografią sławnych postaci związanych z kulturalnym środowiskiem literackim okresu powojennego.

  Rekapitulacja pierwotna

Uczniowie prezentują wyniki swojej pracy. Nauczyciel uzupełnia zebrane przez uczniów informacje.

(Pytania zadawane według potrzeb)



Ocena pracy

 





TEKSTY ŹRÓDŁOWE

KARTY PRACY

PORTRETY

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

KARTA PRACY



GRUPA I


Cel: Intensywny rozwój ruchu literackiego

Pozytywy

Negatywy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Praca górników i robotników poruszana w utworach

Zagadnienie stanowiące problem

 

 

 

Tekst źródłowy dla grupy I Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970



Sosnowiec był miastem o ciekawej tradycji literackiej, a lata sześćdziesiąte charakteryzował intensywnie rozwijający się ruch literacki. Środowisko literackie żyjące wśród klasy robotniczej starało się tworzyć utwory, które akceptowałaby ta klasa społeczna. Dlatego głównym tematem powieści, dramatu, utworu poetyckiego był obraz procesów społecznych, moralnych, ekonomicznych dotyczących codziennego życia, oddanie trudu i wysiłku mas robotniczych. Przykładem artystycznego oddania temu tematowi może być twórczość Jana Pierzchały. Problematyka pracy w utworach pojawiła się coraz częściej, a impulsem stało się zorganizowanie ogólnopolskiego konkursu na powieść współczesną o tematyce górniczej. Konkurs ten odbył się w 1961, a organizatorami byli: Ministerstwo Górnictwa i Energetyki, Związek Zawodowy Górników, Wydawnictwo "Śląsk" i

katowicki Odział Związku Literatów Polskich. .Do literatów nagrodzonych w konkursie i związanych z Sosnowcem należeli: Jan Pierzchała za utwór "Dzień z nocą na trzy podzielone” i Monika Warneńska za "Ucieczka w pożogę



Twórcy kultury sosnowieckiej

Ważniejsze wydarzenia

Jan Przemsza- Zieliński

Dziennikarz, redaktor działu kulturalnego „Wiadomości Zagłębia”

Jan Pierzchała

Kierownik literacki Teatru Zagłębia w latach1966- 1997




Autor pozycji „Dzień z nocą na trzy podzielony”

 KARTA PRACY

GRUPA II


Pytania dla gr.II dotyczące postaci J.Pierzchały

  • W którym roku i gdzie się pan urodził?

  • Podkreśla pan swój wyjątkowy, duchowy związek z Zagłębiem. Wiele pana felietonów, utworów, szkiców dotyczy Sosnowca. Co sprawiło, że tak silnie związał się pan z Sosnowcem?

  • Jak wspomina pan lata, gdy był pan kierownikiem literackim w sosnowiecki Teatrze Zagłębia?

  • Proszę opowiedzieć nam o książce „ Dzień z nocą na trzy podzielony”

 

 

TEKST ŹRÓDŁOWY DLA GRUPY II



Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970

Jan Pierzchała

 

Do znaczących artystów działających na terenie Sosnowca należał Jan Pierzchała. Urodził się w 1921 r. w Jaworznie, a mieszkał w Sosnowcu. Od 1960 do 1961 pracował w redakcji magazynu niedzielnego "Trybuny Robotniczej". Od 1962-1968 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR w Katowicach, a 1964-1968 był zastępcą członka Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Lata 1964-1966 to czas, gdy Pierzchała był kierownikiem literackim Teatru Dramatycznego im. A. Mickiewicza w Częstochowie, a w 1966-1997 w Teatrze Zagłębia w Sosnowcu. [1] W 1963 otrzymał odznakę "Zasłużony Działacz Kultury". Na jego twórczość składała się pozycja biograficzna dotycząca Zagłębia "Anastazy Kowalczyk" wydana w 1962 roku. Sam autor w ten sposób wypowiada się na temat pracy: ,,( ... )była pracą pionierską ... Była to wędrówka śladami tego działacza, wędrówka stosunkowo łatwa, bo żyje przecież jego matka, siostry i bracia, jak również ludzie którzy go spotkali, towarzysze walki"[2] . W tym samym roku ukazała się kolejna pozycja pod tytułem "Legenda Zagłębia. Szkice". Jan Pierzchała stwierdził, że ,,( ... )To eseje. Starałem się zawrzeć w nich całą wiedzę o naszej ziemi o rzeczach przeszłych, częściowo zaplanowanych, które należałoby przywrócić pamięci współczesnych i przyszłych pokoleń". [3]



Kolejną pozycją, która ukazała się w 1962 był "Antykwariat przy ulicy Barbarossy".[4] W 1964 ukazała się książka "Dzień z nocą na trzy podzielony", a na jej podstawie powstał scenariusz do filmu "Gorąca linia". Sam autor powiedział: "Pisałem książkę na zupełnie innych przesłankach. Zebrany materiał nie stanowił dla mnie potencjalnej podstawy do stworzenia scenariusza. Zmienione zostały jedynie drobne szczegóły, których wymagał język filmowy".[5] W listopadzie 1965 roku odbyła się premiera filmu "Gorąca linia" w reżyserii Wandy Jakubowskiej, ze scenografią Bolesława Kamykowskiego, muzyką Kazimierza Serockiego i obsadą: Lecha Skolimowskiego, Joanny Szczerbic, Bolesława Płotnickiego, Kazimierza Fabisiaka, Tadeusza Kalinowskiego, Antoniego Jurasza i Martyny Lipińskiej.[6] Dalsza twórczość pisarza związana była z pełnospektaklową sztuką pt. "Czarny Anioł", której prapremiera odbyła się 28 maja 1966 w teatrze im. A. Mickiewicza w Częstochowie. Była to sztuka współczesna dotycząca społeczeństwa zachodnioniemieckiego w 1957 r., a do napisania jej "( ... )nakłonił mnie do tego dyr. August Kowalczyk". [7]

Kolejnymi pozycjami, które ukazały się na rynku były w 1967 ,,0 niezłomnym pieśń" i w 1968 ,,0 temat robotniczy, o temat pracy. Na przykładzie Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego". Wszystkie te wymienione prace mają jeden wspólny element, a mianowicie prezentują historię Zagłębia Dąbrowskiego stając się cennym źródłem wiadomości na temat tego regionu.

 

 Jan Pierzchała



Z Wikipedii

 

Jan Pierzchała (ur. 26 września 1921 w Jaworznie, zm. 7 grudnia 2003) – polski prozaik, poeta, autor adaptacji scenicznych, dramaturg, tłumacz. W 1945 debiutował jako poeta na antenie Polskiego Radia. W latach 1947–1950 , studiował polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 1947–1949 pełnił funkcję sekretarza redakcji kwartalnika „Zeszyty Wrocławskie”. Uczestniczył w pracach Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego i Literatury we Wrocławiu, pracował na stanowisku dyrektora ds. programowych rozgłośni Polskiego Radia. W 1953 zamieszkał w Sosnowcu i rozpoczął pracę w katowickim wydawnictwie „Śląsk”. W 1956 objął stanowisko attaché kulturalnego Ambasady PRL w Berlinie Wschodnim. W 1959 wrócił do Polski i pracował w redakcji wydania niedzielnego „Trybuny Robotniczej”. W latach 1962–1981 był zastępcą redaktora naczelnego „Poglądów”. W latach 1964– 1966 był kierownikiem literackim Teatru Dramatycznego im. Adama Mickiewicza w Częstochowie, 1966–1997 w sosnowieckim Teatrze Zagłębia. W latach 1986–1990 był członkiem Narodowej Rady Kultury. Wiersze, opowiadania, reportaże, artykuły publicystyczne, recenzje i przekłady zamieszczał w wielu czasopismach (m.in.: „Dziennik Polski”, „Dziennik Zachodni”, „Kuźnica”, „Literaturnaja Gazeta”, „Miesięcznik Literacki”, „Nowa Kultura”, „Odra”, „Odrodzenie”, „Opcje”, „Poglądy”, „Przemiany”, „Słowo Polskie”, „Sprawy i Ludzie”, „Szczecin”, „Śląsk”, „Śląsk Literacki”, „Tak i Nie”, „Tygodnik Kulturalny”, „Tygodnik Powszechny”, „Wieś”, „Zaranie Śląskie”, „Zeszyty Wrocławskie”, „Życie Literackie”).



Twórczość

  • Dziewczyna (1952),

  • Noce bez światła (1954),

  • Rozstanie i powrót (1957),

  • Anastazy Kowalczyk. Opowieść biograficzna (1962),

  • Antykwariat przy ulicy Barbarossy. Opowiadania(1962),

  • Legenda Zagłębia. Szkice (1962, wyd. 2 1971),

  • Dzień z nocą na trzy podzielony(1964),

  • Krzak gorejący (1972),

  • Przeczekaj deszcz (1975),

  • Jak krótkie lato (1980),

  • Opasani ciemnością(1983),

  • Prawdziwy zabytek dawniejszego wieku. O Hipolicie Kownackim ze Sławkowa.1961–1854 (1988),

  • Z ciemni podskórnej. Szkice o pisarzach współczesnych urodzonych w Zagłębiu Dąbrowskim (1992).

 

 

 OPRACOWANIE ZE STRONY WWW.um.sosnowiec.pl



Jan Pierzchała (1921 - 2003)

 

W Sosnowcu uczył się w Liceum Pedagogicznym, którego nie ukończył ze względu na wybuch II wojny światowej. Od 1953 roku zamieszkał w Sosnowcu i rozpoczął pracę w katowickim wydawnictwie "Śląsk". W okresie 1964 - 1968 radny Miejskiej Rady Narodowej w Sosnowcu, w latach 1966 - 1997 kierownik literacki w Teatrze Zagłębia, a w 1986 r. współzałożyciel (następnie prezes) Klubu Pisarzy Zagłębia Dąbrowskiego. Laureat Nagrody Artystycznej Miasta Sosnowca za 1998 rok. Autor m.in. "Noce bez światła" (1954), "Legenda Zagłębia" (1962), "Krzak gorejący" (1972), "Jak krótkie lato"(1985



Jaworznianin z pochodzenia, sosnowiczanin z wyboru, człowiek, o którym nie sposób wspominać w kilku zdaniach.
 Jan Pierzchała, był wybitnym koneserem sztuki, prawdziwym potencjałem literackiego kunsztu, miłośnikiem teatru.
W grudniu 2003 roku, dożywszy sędziwego wieku odszedł, pozostawiając po sobie niebagatelną spuściznę twórczą i intelektualną. Do końca bardzo aktywny, choć osłabiony postępującą chorobą, był pełen kurażu i werwy.
Sam o sobie mówił, że jest melancholijnym egotystą, ale biorąc pod uwagę, to na czym skupiało się jego „samolubstwo”, stwierdzenie to brzmi nazbyt skromnie.
Literatura Jana Pierzchały, ale także zasoby jego duchowości, pozwalają odkryć i zrozumieć w ludzkich naturach ich tożsamość. Niejednokrotnie bywało, że klęski, ale i zwycięstwa nad samym sobą, wspomagały i pomagały innym ludziom w zrozumieniu własnego postępowania.
We wspomnieniach przyjaciół, współpracowników, ludzi związanych ze sztuką i kulturą, pojawiają się refleksje, świadczące o dość wysublimowanym arystokratyzmie autora Krzaka gorejącego.
 Dominujący patos (także w konstrukcjach składniowych) w jego zachowaniu, nie wykluczał jednocześnie zwyczajnej ludzkiej serdeczności. Była to błyskotliwa wyniosłość, którą pielęgnował w sobie, i która z biegiem lat zdominowała jego warsztat pisarski. Wrażliwość i wyjątkowa elokwencja, z jaką wkraczał w kreowany przez siebie świat literatury, zacierały granice pomiędzy fikcją literacką, a realną codziennością.

Literat, krytyk, dramaturg, dyplomata, tłumacz, wybitny polonista, to niektóre z wielu funkcji, jakie pełnił Jan Pierzchała na przestrzeni twórczego sześćdziesięciolecia. Jednak przede wszystkim był człowiekiem i nie można mu było odmówić niczego, co człowiecze. Świadectwem tego są wspomnienia przyjaciół autora Samotnych nocą.


 Jego godna podziwu kondycja, tak psychofizyczna, jak i intelektualna, nie zapowiadała rychłego od przyjaciół odejścia, i dla większości była niezrozumiałym zaskoczeniem. Dla wielu z nich Jan Pierzchała był niekwestionowanym autorytetem, obdarzonym wysoką kulturą estetyczną i literacką. Dawał temu wyraz, zabierając głos w wielu publicznych konferencyjnych sporach i polemikach.
 Nie sposób opisać tych wszystkich zasług, których sprawcą był pisarz. Jako czynny aktywista poświęcał się wielu sprawom godnym uwagi i dokonywał tego bez zbędnej kurtuazji, aczkolwiek z dużym wdziękiem i stosowną odpowiedzialnością. Na stałe był związany z zagłębiowskim folklorem.
 Autor Legendy Zagłębia w swojej twórczości poświęca wiele miejsca problematyce historyczno-społecznej, dotyczącej Sosnowca i okolic. To była jego mała ojczyzna i niejednokrotnie dawał temu wyraz w felietonach i szkicach biograficzno-krytycznych. Pomimo tego, że urodził się i wychował w Jaworznie, na każdym kroku podkreślał wyjątkowy duchowy związek z Zagłębiem:
 Zagłębie Dąbrowskie jest dla mnie tylko tym, jakim postrzegano je od lat 20. XIX wieku. To po prostu Polska, jej znak, jej symbol .
 Pierzchała nie ukrywał swojej sympatii w kierunku socjaldemokratycznych podwalin politycznej struktury tego regionu. Utożsamiał jego specyfikę z ogólnopolską ówczesną ideą proletaryzmu. Uwydatniał w swojej twórczości te cechy duchowości regionalnej, które od wczesnego wieku XIX osadzone w kulturze narodowej, są trwałymi znakami epokowych fragmentów historycznej świadomości polskiej w ogóle.
 Realizował się nie tylko politycznie. W latach 1966-1997 był kierownikiem literackim w sosnowieckim Teatrze Zagłębia. To tu współtworzył oblicze artystyczne tej sceny, i mimo dość trudnego, jak na tamte czasy okresu, jego zmagania z przeciwnościami losu, ukształtowały Teatr Zagłębia, jako ostatni bastion nienaruszonej wartości regionalnej i kulturalnej Zagłębia Dąbrowskiego.
 Próbując przywołać w pamięci sylwetkę pisarza, nie sposób pominąć tak istotnych, i dających chyba najwierniejszy obraz człowieka, opinii przyjaciół i bliskich. Już samo ich grono świadczy o ekspansywnej i nieobojętnej otoczeniu osobowości Jana Pierzchały.
 „Był to pisarz miary ogólnopolskiej, koleżeński i lojalny, zawsze można było liczyć na jego dobre słowo, wsparcie” — zgodnie podkreślają koledzy.

 

 



 

 

 

 Jan Pierzchała



 

  KARTA PRACY



GRUPA II

Pytania dla gr.II dotyczące postaci Jana Przemszy- Zielińskiego

Wiemy, że urodził się pan w Sosnowcu i jest pan z tym miastem bardzo związany. Czy miała na to wpływ pasja regionalna pana ojca?. Proszę opowiedzieć nam o zbiorach regionalnych odziedziczonych po ojcu. Zwłaszcza interesuje nas zbiór materiałów dotyczących J. Kiepury.

Interesowała pana historia II wojny światowej, działania wojenne prowadzone na terenie Zagłębia. Proszę powiedzieć nam parę słów na temat utworów poruszających ten problem

Jak układała się pana współpraca z Edwardem Gierkiem?

 

 TEKST ŹRÓDŁOWY DLA GRUPY II



Działalność sosnowieckiego środowiska literackiego w latach 1961-1970

Jan Przemsza- Zieliński

 

W twórczości artystycznej Sosnowca zaznaczyła się działalność Jana Zielińskiego. Urodził się w 1935 roku w Sosnowcu i do końca był z nim związany. Został on najpierw dziennikarzem, a w 1957 redaktorem działu kulturalnego tygodnika "Wiadomości Zagłębia". Od 1962 roku był członkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach, a do 1968 r. osobistym asystentem Edwarda Gierka.[8] W roku 1964 wydał swoją pierwszą książkę "Obrona Śląska i Zagłębia w kampanii wrześniowej 1939". Według jednej z recenzji przedstawionej w tygodniku "Wiadomości Zagłębia" to książka ta, oparta jest o najnowsze wyniki badań, a autor ,,( ... )przedstawia polskie koncepcje obrony Śląska i Zagłębia przed wybuchem wojny w 1939 r. oraz daje bilans stanu sił polskich i niemieckich na początku kampanii".[9]



Kolejną cenną pozycją popularno-naukową Jana Zielińskiego była "Śląska Jedynka Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w walce z reakcyjnym październikiem (luty 1945 - kwiecień 1947)". Praca ta obfitowała w bogaty i mało znany materiał historyczny dotyczący Śląskiej Jedynki KBW, cenne ilustracje, indeksy nazwisk, kryptonimów, pseudonimów oraz napisana została ,,( ... )językiem żywym, pełno w niej wstrząsających, i co trzeba podkreślić - pobudzających do refleksji - wszelakiego rodzaju scen i opisów".[10]

W latach 1968-1970 Zieliński był zastępcą dyrektora do spraw artystycznych w Ośrodku Telewizji Polskiej w Katowicach. Wówczas stworzył szereg scenariuszy spektakli teatralnych: "Nie wszyscy sobie jutro powiedzą dzień dobry" 1967, "Romeo z Samory" 1968, "Kurier do Europy" 1968, "Nie będzie zwycięstwa generale" 1969, "Czarna dama z Deptford" 1969.[11]

 

 

 [1] Pisarze i badacze literatury w Zagłębiu Dąbrowskim, słownik bibliograficzny, pod red P. Majewskiego, TI,Sosnowiec 2002, s.218.



[2] T.Kucurkowa, cyt., Z wizytą u Jana Pierzchały, "Wiadomości Zagłębia". 1962, nr 38,s.4.

[3] Tamże, cyt., s.4.

[4] Jan Pierzchała laureatem wojewódzkiej nagrody, "Wiadomości Zagłębia". 1963,nr 6, s.4.

 

[5] Tylko 3 pytania. Odpowiada znany literat, dziennikarz Jan Pierzchała, cyt., Wiadomości Zagłębia". 1965 ,nr 39, s.l.



[6] Tamże, s.1.

[7] M.Dziaczek, cyt., Z Janem Pierzchałą o najbliższych zamierzeniach, "Wiadomości Zagłębia". 1966,nr 21, s.4

[8] Pisarze i badacze literatury w Zagłębiu Dąbrowskim, słownik bibliograficzny, pod red P. Majewskiego, TI, Sosnowiec 2002, s.218.

 

[9] Cenna pozycja wydawnicza o obronie Śląska i Zagłębia, "Wiadomości Zagłębia". 1965, nr 13,s.4.



 

[10] Cyt., Książka o poczynaniach władzy ludowej, "Wiadomości Zagłębia". 1966, nr 50,s.4.

 

[11] Pisarze i badacze literatury w Zagłębiu Dąbrowskim, słownik bibliograficzny, pod red P.Majewskiego, Tl, Sosnowiec 2002, s.183.



 

Jan Przemsza- Zieliński

 

 



 

 






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość