Strona główna

Opinia Polskiego Towarzystwa Analizy Behawioralnej w sprawie utworzenia Oddziału Wczesnej Interwencji Behawioralnej dla Dzieci z Autyzmem


Pobieranie 27.91 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar27.91 Kb.





Gdańsk, 12.11.2004


Opinia Polskiego Towarzystwa Analizy Behawioralnej w sprawie utworzenia

Oddziału Wczesnej Interwencji Behawioralnej dla Dzieci z Autyzmem


zgodnego z projektem Stowarzyszenia Pomocy Osobom z Autyzmem w Toruniu

Polskie Towarzystwo Analizy Behawioralnej jest oficjalnym oddziałem Association for Behavior Analysis International – organizacji skupiającej blisko 10.000 naukowców i praktyków (psychologów, pedagogów, etc.) z 24 krajów świata. Celem działania Towarzystwa jest rozwijanie i popularyzowanie wiedzy o konceptualnej, eksperymentalnej i stosowanej analizie zachowania. Więcej informacji na stronach: www.ptab.univ.gda.plwww.abainternational.org.

Specyfika zaburzeń funkcjonowania dzieci z autyzmem, przede wszystkim w sferze kontaktów społecznych i komunikacji, stanowiła i nadal stanowi ogromne wyzwanie dla rodziców, nauczycieli i terapeutów. Wiele tradycyjnych form oddziaływania edukacyjnego i terapeutycznego okazało się nieskutecznych w zetknięciu z tak szerokim zakresem deficytów rozwojowych. Obecnie najlepsze rezultaty, czego dowodzą obiektywne badania, przynosi wcześnie podjęta, intensywna terapia behawioralna, oparta o założenia współczesnej teorii uczenia się (listę niezależnych raportów na temat jej efektywności zamieszczono na końcu niniejszego opracowania). Wspomniane badania wykazały jednoznacznie, iż dzieci poddane intensywnej terapii behawioralnej osiągają znacząco wyższy poziom funkcjonowania od dzieci nie poddanych terapii, a duża ich część osiąga pełną samodzielność w dorosłym życiu. Opublikowanie tych danych sprawiło, iż w wielu krajach (m.in. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Skandynawii) instytucje rządowe, samorządowe i stowarzyszenia zaczęły rekomendować Programy Wczesnej Interwencji Behawioralnej jako najbardziej skuteczne, oraz zaczęły wspierać ich tworzenie, uważając je za społecznie i ekonomicznie uzasadnioną inwestycję w przyszłość.



Programy Wczesnej Interwencji Behawioralnej bazują na bogatym doświadczeniu klinicznym i ponad 40 latach badań naukowych. Pierwszy taki program został opracowany w latach 1960. na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles pod kierunkiem prof. O. Ivara Lovaasa. W 1987 roku Lovaas opublikował niezwykle obiecujące wyniki wieloletnich badań. Pokazały one, że po 2-3 latach intensywnej terapii behawioralnej (30-40 godzin indywidualnych zajęć tygodniowo), w której główny nacisk położono na rozwój mowy i umiejętności społecznych, 47% dzieci z grupy eksperymentalnej osiągnęło normalny poziom funkcjonowania, podczas gdy w grupach kontrolnych wynik taki osiągnęło jedynie 2% dzieci (Lovaas, 1987). Lovaas był pierwszym badaczem, który udokumentował tak istotną poprawę funkcjonowania u tak dużej części dzieci poddanych terapii. Co więcej, efekty terapii okazały się być trwałe, co wykazały badania przeprowadzone przez niezależnych ekspertów w kilka i w kilkanaście lat po jej zakończeniu (McEachin i inni, 1993; Smith i inni, 1996). W 1994 roku Lovaas zainicjował wieloletni, międzynarodowy program badawczy – Multi-Site Young Autism Project – którego celem było zbadanie, czy tak optymistyczne wyniki pierwszego eksperymentu mogą zostać zreplikowane w innych ośrodkach badawczych. Publikowane w ostatnich latach raporty z badań potwierdzają tę hipotezę (m. in. Sallows i Graupner, 2002; Eikeseth i inni, 2002). Warto nadmienić, że podobne wyniki udało się osiągnąć badaczom z ośrodków niezwiązanych z projektem Lovaasa, m.in. z Princeton Child Development Institute – ośrodka aktywnie zaangażowanego w szkolenie terapeutów z Polski (Fenske i inni, 1985).

Programy Wczesnej Interwencji Behawioralnej pomagają dzieciom na wszystkich poziomach funkcjonowania, poprzez aranżowanie środowiska edukacyjnego, które pozwala im osiągać ich indywidualne możliwości. Programy edukacyjno-terapeutyczne obejmują wszystkie sfery funkcjonowania – ich celem jest rozwijanie umiejętności językowych i komunikacyjnych, umiejętności społecznych i zabawy, umiejętności wczesnoszkolnych, a także budowanie niezależności dzieci w życiu codziennym, która pozwoli im lepiej wykorzystywać możliwości znajdujące się w środowisku, a w przyszłości ograniczy potrzebę korzystania z profesjonalnej pomocy. Mówiąc najkrócej, interwencja opiera się na technikach opartych o założenia współczesnej teorii uczenia się (Lovaas, 1987; Maurice i inni, 1996). Podstawowym celem tak rozumianego procesu edukacyjnego-terapeutycznego jest kształtowanie u dziecka jak największej ilości zachowań adaptacyjnych. Drogą do tego celu jest:

  • systematyczne wzmacnianie (nagradzanie) coraz bardziej zbliżonych do docelowych form zachowania przy użyciu znaczących dla dziecka wzmocnień;

  • ścisłe kontrolowanie sytuacji, w których zachowanie przebiega. Oznacza to odpowiedni sposób wydawania poleceń, które w pierwszej fazie terapii muszą być krótkie i bardzo konkretne, oraz umiejętne wprowadzanie i wycofywanie różnorodnych podpowiedzi (manualnych, wizualnych, werbalnych, itp.). Temu samemu celowi służy wprowadzanie do środowiska terapeutycznego wyraźnej struktury czasowo-przestrzennej.

Pracę z małymi dziećmi charakteryzuje konieczność rozbijania umiejętności złożonych na bardzo drobne elementy składowe, z których każdy musi być uczony oddzielnie. Nowe umiejętności są dobudowywane do już istniejących (opanowanych). Tempo uczenia się poszczególnych dzieci jest bardzo zróżnicowane, jednakże większość z nich wymaga bardzo wielu powtórzeń dla opanowania nowych umiejętności. Umiejętności te muszą być następnie ćwiczone w różnych miejscach i z różnymi osobami, aby mogły zostać zgeneralizowane, tzn. aby dziecko zaczęło je wykorzystywać na co dzień, w swoim naturalnym środowisku. Idealnym rozwiązaniem jest tu stopniowe przechodzenie od nauczania indywidualnego (1:1) do nauczania w małej, a następnie w dużej grupie rówieśników. Ostatecznym celem terapii jest nauczenie dziecka jak uczyć się od normalnego środowiska i jak oddziaływać na to środowisko w sposób, który będzie konsekwentnie przynosił pozytywne rezultaty dziecku, jego rodzinie i innym ludziom (Maurice i inni, 1996). Często występujące zachowania niepożądane, takie jak agresja czy autostymulacja, są redukowane głównie poprzez ich wygaszanie oraz przez uczenie alternatywnych, społecznie bardziej akceptowanych form zachowania (Kozłowski, 2003).

Wszystkie dzieci z autyzmem i z zaburzeniami pokrewnymi czerpią korzyści z otrzymywania wczesnej i intensywnej terapii behawioralnej. Znaczna ich część jest w stanie osiągnąć normalne intelektualne i adaptacyjne funkcjonowanie do 7. roku życia. Dzieci te są następnie włączane do klas normalnych i przechodzą przez kolejne etapy edukacji bez dodatkowej pomocy. Ale także dzieci, które nie osiągają normalnego poziomu funkcjonowania, nabywają wielu umiejętności w sferze komunikacji, samoobsługi i zabawy, a ich zachowania niepożądane ulegają znacznemu zredukowaniu. Dzieci te stają się bardziej aktywnymi członkami swoich rodzin i zazwyczaj mogą kontynuować naukę w klasach integracyjnych lub specjalnych (Lovaas, 1987; McEachin i inni, 1993).

Oczywiście, aby program intensywnej terapii behawioralnej przyniósł oczekiwane rezultaty, muszą być spełnione określone warunki. Pierwszym warunkiem jest odpowiednie przygotowanie merytoryczne osób, które mają go realizować. Nauczyciele-terapeuci powinni przejść przynajmniej podstawowe szkolenie teoretyczne z zakresu analizy behawioralnej (współczesnej teorii uczenia się), a także szkolenie praktyczne – w formie warsztatowej – poświęcone stosowaniu poszczególnych technik modyfikacji zachowania. Nadzór merytoryczny nad realizowanym programem terapeutycznym powinien sprawować superwizor. Superwizorem może zostać osoba z wyższym wykształceniem psychologicznym lub pedagogicznym, posiadająca gruntowną wiedzę z zakresu analizy behawioralnej, oraz co najmniej kilkuletnie doświadczenie bezpośredniej pracy z dziećmi z autyzmem (Kozłowski, 2003). Drugim warunkiem powodzenia jest zapewnienie odpowiedniej intensywności terapii – w pierwszym okresie optymalnie 30-40 godzin indywidualnych zajęć tygodniowo (Lovaas, 1987). Projekt przedłożony przez Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Autyzmem w Toruniu przewiduje spełnienie pierwszego z powyższych warunków dzięki ścisłej współpracy pod kątem metodyczno-dydaktycznym z działającymi już w Polsce ośrodkami terapii behawioralnej (m.in. w Gdańsku, Poznaniu i Krakowie) oraz z renomowanymi ośrodkami zagranicznymi (m.in. Princeton Child Development Institute) przy finansowym wsparciu stowarzyszeń i fundacji (m.in. Fundacji Barbary Piaseckiej-Johnson). Jeśli chodzi o drugi warunek, to projekt zakłada zapewnienie przez Oddział absolutnego minimum – 20 godzin terapii tygodniowo (podobnie jak w innych tego typu ośrodkach w Polsce). W tej sytuacji pozostałe 10-20 godzin realizowane jest zazwyczaj przez przeszkolonych uprzednio rodziców dziecka lub wolontariuszy.

Biorąc pod uwagę nieocenione korzyści, jakie przynosi dziecku, jego rodzinie, a także społeczeństwu, zorganizowanie efektywnego środowiska edukacyjno-terapeutycznego, Polskie Towarzystwo Analizy Behawioralnej gorąco popiera inicjatywę utworzenia Oddziału Wczesnej Interwencji Behawioralnej dla Dzieci z Autyzmem, zgodnego z projektem Stowarzyszenia Pomocy Osobom z Autyzmem w Toruniu.








W imieniu Zarządu PTAB

(-) mgr Jacek Kozłowski, psycholog

Przewodniczący PTAB




Bibliografia:

Eikeseth, S., Smith, T., Jahr, E., Eldevik, S. (2002). Intensive behavioral treatment at school for 4–7 year old children with autism. Behavior Modification, 26, 49-68.

Fenske, E.C., Zalenski, S., Krantz, P. J., McClannahan, L.E. (1985). Age at intervention and treatment outcome for autistic children in a comprehensive intervention program. Analysis and Intervention in Developmental Disabilities, 5, 49-58.

Kozłowski, J. (2003). Zastosowanie teorii uczenia się w terapii małych dzieci z autyzmem na przykładzie projektu wczesnej interwencji O. I. Lovaasa. W: D. Danielewicz, E. Pisula (red.) Terapia i edukacja osób z autyzmem. Wybrane zagadnienia. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Lovaas, O. I. (1987). Behavioral treatment and normal intellectual and educational functioning in autistic children. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 55, 3-9.

Maurice, C., Green, G., Luce, S. C. (Red.) (1996). Behavioral intervention for young children with autism: A manual for parents and professionals. Austin, Texas: PRO-ED.

McEachin, J. J., Smith, T., Lovaas, O. I. (1993). Long-term outcome for children with autism who received early intensive behavioral treatment. American Journal on Mental Retardation, 4, 359-372.

Sallows, G., Graupner, T. (2002). Replication of the UCLA model of intensive behavioural treatment: results after three to four years. Proceedings of the World Autism Congress, Melbourne, VIC.

Smith, T., Wynn, J., Lovaas, O. I. (1996) Outcome in Adulthood. Paper presented at Early Intervention Conference, Los Angeles, 1996.
Niezależne raporty na temat efektywności wczesnej intensywnej interwencji behawioralnej:

American Academy Of Pediatrics (2001). Policy Statement: The Pediatrician's Role in the Diagnosis and Management of Autistic Spectrum Disorder in Children (RE060018) Pediatrics, 107, 1221-1226. (Tekst dostępny na stronie: http://www.aap.org/policy/re060018.html)

Auton et al. v. AGBC. (2000). British Columbia Supreme Court 1142. (Tekst dostępny na stronie: http://www.featbc.org/legal_issues/)

Committee on Children With Disabilities (2001). Technical Report: The Pediatrician's Role in the Diagnosis and Management of Autistic Spectrum Disorder in Children. Pediatrics, 107, e85. (Tekst dostępny na stronie: http://www.pediatrics.org/cgi/content/full/107/5/e85)

Filipek, P.A., et. al. (1999). The screening and diagnosis of autistic spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 29, 439-484.

Maine Administrators of Services for Children with Disabilities (2000). Report of the MADSEC Autism Task Force, Revised Edition. Kennebec Centre, RR 2 Box 1856, Manchester, ME 04351 (Tekst dostępny na stronie: http://www.madsec.org/madsec/ATFReport.doc)

National Research Council (2001). Educating Children with Autism, Committee on Educational Interventions for Children with Autism, Division of Behavioral and Social Sciences and Education, Washington, D.C.: National Academy Press. (Tekst dostępny na stronie: http://books.nap.edu/books/0309072697/html/index.html)

New York State Department of Health Early Intervention Program (1999). Clinical Practice Guideline: The Guideline Technical Report, Autism/Pervasive Developmental Disorders, Assessment and Intervention for Young Children. Publication #4217. Health Education Services, P.O. Box 7126, Albany, NY 12224.

New York State Department of Health Early Intervention Program (1999). Clinical Practice Guideline: Report of the Recommendations, Autism/Pervasive Developmental Disorders, Assessment and Intervention for Young Children. Publication #4215. Health Education Services, P.O. Box 7126, Albany, NY 12224. (Tekst dostępny na stronie: http://www.health.state.ny.us/nysdoh/eip/menu.htm)

Rimland, B. (1994). Intensive early behavioral intervention: a letter of support. Autism Research Review International, 8, 3. (Tekst dostępny na stronie: http://www.autism.com/ari/editorial/support.html)

Satcher, D. (1999). Mental health: A report of the surgeon general. U.S. Public Health Service. Bethesda, MD. (Tekst dostępny na stronie: http://www.surgeongeneral.gov/library/mentalhealth/chapter3/sec6.html#autism)

Simeonsson, R.J., Olley, J.G., Rosenthal, S.L. (1987). Early intervention for children with autism. In M.J. Guralnick & F.C. Bennett (Eds.) The effectiveness of early intervention for at-risk and handicapped children. Orlando FL: Academic Press.

Volkmar, F., Cook, E.H., Pomeroy, J., Realmuto, G., Tanguay, P. (1999). Practice parameters for the assessment and treatment of children, adolescents, and adults with autism and other pervasive developmental disorders. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 38 (Suppl.), 32S-54S.


Adres: ul. Pomorska 68, 80-343 Gdańsk ● tel. kom. 0-602 765 368 ● fax (58) 557 58 35

Internet: www.ptab.univ.gda.pl ● e-mail: ptab@univ.gda.pl



REGON: 192106287 ● NIP: 584-24-14-325 ● Bank Pekao S.A. V O/Gdańsk 67 1240 2920 1111 0000 4499 8110


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość