Strona główna

Początki Rzymu Cele lekcji


Pobieranie 16.32 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar16.32 Kb.

Początki Rzymu

1. Cele lekcji

a) Wiadomości


Uczeń zna:

  • legendarne tradycje na temat domniemanego pochodzenia Rzymian z Troi,

  • ośrodki proto-rzymskie zamieszkiwane przez przodków Rzymian,

  • wpływ Etrusków i kolonistów greckich na wczesnych Rzymian,

  • tradycje dotyczące założenia Rzymu,

  • ważniejszych królów,

  • okoliczności obalenia monarchii,

  • kluczowe dla tematu daty,

  • postacie związane z początkami Rzymu: Eneasza, Lavinię, Turnusa, Romulusa, Remusa, Numa Pompilusza, Serwiusza Tuliusza, Tarkwiniusza Pysznego, Juniusza Brutusa.

b) Umiejętności


Uczeń potrafi:

  • opisać przyczyny obalenia monarchii w Rzymie,

  • umiejscowić na mapie ośrodki polityczne w Lacjum przed założeniem Rzymu.

2. Metoda i forma pracy


Praca z mapą, wykład, elementy rozmowy nauczającej, analiza tekstu źródłowego, nauczanie zbiorowe

3. Środki dydaktyczne


Mapa, atlasy, fragment z Tytusa Liwiusza o obaleniu monarchii i początkach republiki

4. Przebieg lekcji

a) Faza przygotowawcza


  1. Czynności organizacyjne (wprowadzenie uczniów do klasy, sprawdzenie listy obecności).

  2. Nawiązanie do poprzedniej lekcji. (Ze względu na specyfikę poprzedniego tematu, tę część można pominąć).

b) Faza realizacyjna


Wykład nauczyciela (załącznik 1.)

W toku wykładu:



  • uczniowie lokalizują w atlasach omawiane obszary,

  • uczniowie analizują tekst źródłowy.

c) Faza podsumowująca


W ramach rozmowy nauczającej, podsumowując analizę tekstu.

Początki wczesnego Rzymu są dla nas praktycznie niemożliwe do rekonstrukcji, toteż należy pamiętać, że wszelkie dane zawarte w źródłach z czasów wczesnego Cesarstwa (Wergiliusza, Tytusa Liwiusza) – a na takich głównie się opieramy – są zbyt bałamutne. Niemniej jednak w niektórych przekazach tkwi ziarno autentycznych tradycji (np. panowanie Etrusków w Rzymie), stąd nie należy ich bagatelizować.


5. Bibliografia


  1. Jaczynowska M., Historia starożytnego Rzymu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1984.

  2. Liwiusz Tytus, Dzieje Rzymu od założenia miasta, Ossolineum, Wrocław 2004.

  3. Wergiliusz, Eneida, Ossolineum, Wrocław 2004.

  4. Ziółkowski A., Historia Rzymu, Wydawnictwo Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 2004.

  5. Ziółkowski A., Rzym ostatnich królów, Wydawnictwo Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 1999.

6. Załączniki

a) Wykład nauczyciela


załącznik 1.

Zapewne ok. 1500 r. p.n.e. na Półwysep Apeniński napłynęły z północy plemiona indoeuropejskich Italików. Po części wypierając, a po części też mieszając się z miejscową ludnością, zajęły one obszary sięgające po środkową część Półwyspu. (W toku wykładu uczniowie lokalizują w atlasach omawiane obszary).

Według mitycznych przekazów, pochodzących dopiero z I w. p.n.e. (m.in. Wergiliusza), przodkami Rzymian mieli być, przybyli do Italii, Trojanie, którym przewodził wymieniany w Iliadzie Eneasz. Dzięki swej boskiej matce – Wenus – udało mu się wydostać z płonącej Troi i po wielu perypetiach dotrzeć do wybrzeży Lacjum (środkowa Italia). Starając się o rękę córki lokalnego władcy (Lavinii), pokonał swego konkurenta Turnusa, a następnie założył miasto nazwane na część jego nowej małżonki Lavinium. (Warto skorzystać z wiedzy uczniów dotyczącej mitycznych początków Rzymu, którą teoretycznie powinni dysponować z wcześniejszego etapu edukacji – zwłaszcza z Języka Polskiego. W takim przypadku można przekonstruować wykład w rozmowę nauczającą).

Potomkowie Eneasza porzucili przeludnione Lavinium, zakładając kolejne miasto – Alba Longę.

Pomijając wszelkie tradycje mityczne, tworzone na potrzeby kultu cesarza Oktawiana (przypisywano mu pochodzenie od Eneasza), można przypuszczać, że w pierwszych wiekach I tys. p.n.e. plemiona italskie weszły w kontakt z zamieszkującym Toskanię i Dolinę Padu ludem Etrusków. Ten, wciąż jeszcze nie do końca poznany lud (dotąd nie udało się zaklasyfikować i zrozumieć ich języka, pomimo posiadania wielu zapisów w nim właśnie sporządzonych), stanowił zapewne mieszankę plemion staroeuropejskich (czyli mieszkańców Europy sprzed przybycia Indoeuropejczyków) i przybyszy z Azji Mniejszej, posiadających własną, oryginalną kulturę. Najprawdopodobniej to dzięki Etruskom przodkowie Rzymian zapoznali się z wczesnymi formami władzy monarchicznej oraz osiągnięciami w dziedzinie rzemiosła i sztuki.

Dodatkowym katalizatorem dla rozwoju Italików było pojawienie się w VIII w. p.n.e. kolonistów greckich, od których Etruskowie (a następnie Italikowie) zapożyczyli alfabet.

W przypadku początków Rzymu ponownie skazani jesteśmy na tradycję mityczną. Według niej w Alba Londze doszło do przewrotu: prawowity monarcha Numitor został obalony przez swego brata Amuliusza. Dopiero zrodzeni z córki Numitora – Rei Sylwii (ponoć poczęła ze związku z bogiem Marsem) – bliźniacy Remus i Romulus przegnali tyrana, zwracając tron swemu dziadkowi. Właśnie tym braciom przypisuje się założenie Rzymu, co według niektórych tradycji miało nastąpić w roku 753 p.n.e. W rzeczywistości ślady osadnictwa na wzgórzu palatyńskim, gdzie Romulus miał wyznaczyć pierwotne granice miasta, sięgają X stulecia p.n.e.

Współpraca między braćmi nie zawsze układała się poprawnie, w trakcie jednej z bójek Romulus zabił brata.

W celu zasiedlenia nowopowstałego Rzymu zgromadził on wokół siebie wszelkiej maści bandytów i rzezimieszków, którzy ze względu na swój tryb życia (m.in. porywali kobiety) stali się utrapieniem sąsiadów. Nic zatem dziwnego, że Rzym wielokrotnie najeżdżały pobliskie plemiona (Sabinowie, Wolskowie).

Z czasem jednak Rzymianie nabrali ogłady (być może wiązało się to z nasileniem kontaktów z Etruskami). Według tradycji to właśnie Romulus miał wyznaczyć pierwszy skład Senatu, składający się ze stu sędziwych mieszkańców. Król ten jednak raczej nie cieszył się popularnością, ponieważ wiele wskazuje na to, że zginął w zamachu.

Jego następca – Numa Pompilusz – znacznie różnił się od swego poprzednika, nie tylko dlatego, że z pochodzenia był Sabinem, lecz ponad tak lubiany przez Romulusa rozbój przedkładał czynności magiczne oraz rytuały ku czci italskich bóstw. Stąd według tradycji postrzegany był jako propagator wróżbiarstwa – bardzo ważnego w późniejszym życiu politycznym Rzymu.

W myśl niektórych tradycji na początku VI w. p.n.e. władzę w Rzymie przejęli Etruskowie przybyli z miasta Tarquini – stąd zwykło się określać ich Tarkwiniuszami. Ważnym przedstawicielem tej dynastii miał być Serwiusz Tuliusz, który zasłynął przeprowadzeniem podziału społeczności rzymskiej na centurie ( rzeczywistości nastąpiło to znacznie później – już w czasach republiki) oraz wzniesieniem fortyfikacji wokół miasta.

Ostatni przedstawiciel dynastii – Tarkwiniusz Pyszny – wsławił się okrucieństwami, jakich Rzym ponoć wcześniej nie oglądał. Stąd niezadowolenie mieszkańców wciąż rosło; gdy jego synowie zgwałcili jedną z najbardziej szanowanych kobiet w mieście, doszło do przewrotu inspirowanego przez Juniusza Brutusa (508 r. p.n.e.).

(W tym momencie następuje analiza tekstu źródłowego, zaczerpniętego z Tytusa Liwiusza, a dotyczącego obalenia monarchii w Rzymie. Zadaniem uczniów będzie dostrzec nieścisłości, co do przebiegu wypędzenia Tarkwiniusza oraz próba oceny dwuznacznej roli Juniusza Brutusa, który wyraźnie dążył do przejęcia władzy w państwie poprzez pomówienia wobec Tarkwiniuszy. Jeśli wystarczy czasu, można zwrócić uwagę na opis finału interwencji króla Porsenny i znajdujące się w tym fragmencie nieścisłości. Celem analizy tego tekstu będzie uświadomienie uczniom, jak dalece niepewne (czy nawet celowo zagmatwane) są przekazy o wczesnych dziejach Rzymu.)


7. Czas trwania lekcji


45 minut

8. Uwagi do scenariusza


brak


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość