Strona główna

Podstawy Użytkowania Komputerów


Pobieranie 50.49 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar50.49 Kb.

Podstawy Użytkowania Komputerów


Adres email (poczty elektronicznej) administratora systemu komputerowego Wydziału Fizyki

dr Janusz Oleniacz root@olimp.if.pw.edu.pl lub oleniacz@if.pw.edu.pl

Adresy email osób prowadzących zajęcia PUK



Prowadzący

Adres email

Prowadzona grupa

Paweł Kindziuk

kindziuk@if.pw.edu.pl

pon. 1215-1400

mgr inż. Piotr Leszczyński

leszczu@if.pw.edu.pl

pon. 1415-1600

dr Wiktor Peryt

peryt@if.pw.edu.pl

zaaw. sr. 1015-1200

mgr inż. Michał Przewłocki

przewloc@if.pw.edu.pl

sr. 1015-1200

Arkadiusz Roszczewski

arcady@if.pw.edu.pl

wt. 1215-1400

dr Krystyna Wosińska

wosinska@if.pw.edu.pl

wt. 1015-1200, czw. 1215-1400


1. System komputerowy Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej.
Adres sieci komputerowej na Wydziale to: if.pw.edu.pl - jest to tzw. adres

domenowy, czyli zapisany za pomocą liter. Poszczególne częsci tego adresu oznaczają:

'if' - Instytut Fizyki

'pw' - Politechnika Warszawska

'edu' - instytucja edukacyjna

'pl' - Polska


Każdy z komputerów przyłączonych do internetu posiada własną nazwę w obrębie domeny Wydziału

Fizyki. Głównymi komputerami dostępnymi dla studentów są:


olimp.if.pw.edu.pl - procesor ALPHA, system UNIX (podstawowy serwer WF)

dingo.if.pw.edu.pl - procesor ALPHA, system UNIX (serwer pomocniczy)

wulkan.if.pw.edu.pl - procesor 2xPII 350 MHz, Debian Linux (serwer plików pracowni studenckich)
Adresy internetowe komputerów podawane mogą być również w postaci cyfrowej (jest to tzw. adres

IP) np: 148.81.66.100 , gdzie 148.81.66 jest adresem sieci Wydziału Fizyki a 100 numerem

komputera. Adresy IP serwerów, dostępnych dla studentów to:
148.81.66.100 - olimp

148.81.66.1 - dingo

148.81.66.200 - wulkan

Uwaga, adresy IP sieci Wydziału Fizyki niedługo ulegną zmianie.

2. Rozpoczęcie pracy z systemem - logowanie.
Aby rozpocząć zdalną lub lokalną pracę na dowolnym komputerze w systemie UNIX, należy podać

nazwę swojego konta (login) oraz hasło (password). Aby zakończyć pracę należy wpisać polecenie

exit lub logout. Polecenia te powinny być używane za każdym razem, kiedy kończymy pracę, w

przeciwnym wypadku konto będzie dostępne dla innych użytkowników - przed odejsciem od

komputera warto więc upewnić się, że sesja została zamknięta.

3. Zmiana hasła.
Aby zmienić swoje dotychczasowe hasło w systemie Wydziału Fizyki używamy polecenia

yppasswd. W pierwszej kolejnosci system zapyta o stare hasło a następnie poprosi o dwukrotne

wpisanie nowego. Wpisywane znaki nie będą widoczne na ekranie, dlatego też aby uniknąć

pomyłek nowe hasło trzeba wpisać dwukrotnie. Hasło może zawierać duże i małe litery oraz cyfry

(maksymalnie 8 znaków). Jako haseł nie należy używać słów - imion, nazw, numeru własnego

telefonu, nazwy swojego konta itp, powinna to być przypadkowa kombinacja liter i cyfr. Hasła

złożone z wyrazów są bardzo proste do złamania, narażają użytkownika na niepowołany dostęp do

jego konta, osłabiając w ten sposób także poziom bezpieczeństwa całego systemu.


Złe hasła: kotek, kwiatek, 2adam3, monika10, haslo23

Prawidłowe hasła: gyU34gh, 2KTdm322, ffJO923L, 98Jkj4K




4. Struktura drzewiasta katalogów, nazwy plików, atrybuty, metasymbole.
Katalogi UNIX'a, podobnie jak w systemach DOS i Windows, mają strukturę drzewiastą.

Przykładowa struktura katalogów:



/ - katalog główny

. - katalog bieżący

.. - katalog położony 'wyżej' w strukturze katalogów
Pełna nazwa katalogu: /usr/users/students/jkowalski

Pełna nazwa pliku alfa: /usr/users/students/jkowalski/alfa

Chcąc powrócić do własnego katalogu domowego można wydać polecenie cd ~ lub samo cd
W systemie UNIX rozszerzenia nie mają tak istotnego znaczenia jak w systemach DOS lub

Windows, rozszerzenie ma tu jedynie charakter informacyjny. Nazwy plików mogą zawierać litery,

cyfry, znaki specjalne i spacje, jednak dla własnej wygody lepiej stosować tylko litery, cyfry, kropki i podkreslenia.

Prawidłowe nazwy plików: alfa.txt beta6.dat.txt Ala_ma_kota.20.gif

System Unix rozróżnia duże i małe litery.
Plik lub katalog, którego pierwszą literą nazwy jest kropka jest plikiem ukrytym. Pliki i katalogi

ukryte traktowane są specjalnie przez niektóre polecenia (np. ls)


Każdy z plików lub katalogów w systemie UNIX posiada atrybuty okreslające prawa dostępu do

pliku różnych użytkowników. Pierwsza trójka pól okreslających uprawnienia dotyczy własciciela pliku, druga użytkowników należących do tej samej grupy co własciciel a trzecia pozostałych

użytkowników.


Aby zmienić prawa dostępu do pliku należy użyć polecenia chmod.

Aby odebrać innym użytkownikom prawa czytania, pisania i uruchamiania pliku alfa wydajemy

polecenie:

chmod o-rwx alfa

'o' oznacza innych użytkowników, '-' oznacza odbieranie uprawnień, 'rwx' odbierane uprawnienia.

Zamiast 'o' możemy użyć 'u' - polecenie będzie odnosić się wtedy do uprawnień własciciela pliku,

lub 'g' dla uprawnień grupy. Aby nadać uprawnienia zamiast znaku '-' używamy znaku '+', np:

chmod g+r alfa

nada użytkownikom z tej samej grupy co własciciel uprawnienia czytania pliku alfa.


Podobnie jak w DOS'ie lub Windows, w systemie UNIX istnieją specjalne symbole (metasymbole -

ang. wildcards), zastępujące znaki lub ciągi znaków.

* - gwiazdka zastępuje dowolny ciąg znaków np:

cp * alfa/ - kopiuje wszystkie pliki z bieżącego katalogu do katalogu alfa

cp *ab alfa/ - kopiuje wszystkie pliki kończące się na 'ab' z bieżącego katalogu do katalogu alfa

cp a*b alfa/ - kopiuje wszystkie pliki zaczynające się na 'a' i jednoczesnie kończące na 'b'

? - znak zapytania zastępuje pojedynczy znak np:

cp ab?de alfa/ - kopiuje pliki, których nazwa ma 5 liter długosci, i której trzecia litera jest dowolna.

Metasymbole stosują się również do wielu innych poleceń.
W systemie UNIX nie istnieje możliwosć odzyskiwania omyłkowo skasowanych plików lub

katalogów, dlatego przy wszystkich tego typu operacjach należy upewnić się, że polecenie, które

wydajemy usunie tylko pliki, które rzeczywiscie chcemy usunąć.


5. Polecenia systemu Unix.
man - podaje informację (manual) na temat polecenia podanego jako parametr. Przykład:

man passwd

Większosć poleceń w systemie UNIX posiada szereg dodatkowych opcji, które wpływają na

wykonanie tego polecenia. Komenda 'man' podaje te parametry oraz dodatkowe informacje.


finger - podaje informację o aktualnie zalogowanych użytkownikach w systemie lokalnym, zdalnym

lub informację o konkretnym użytkowniku. Przykład:

finger informacja o zalogowanych użytkownikach na lokalnym systemie

finger @dingo.if.pw.edu.pl informacja o użytkownikach na komputerze dingo.if.pw.edu.pl

finger jkowalski informacja o użytkowniku 'jkowalski' na lokalnym systemie
ps - podaje informację o procesach (uruchomionych programach) użytkownika pracujących na

lokalnym systemie. Każdy proces pracujący w systemie posiada unikatowy numer (PID = Process

ID), który pozwala jednoznacznie odwołać się do procesu. Polecenie ps podaje między innymi ten

numer. Przykład:

ps
w - podaje informacje o użytkownikach i ich procesach na lokalnym systemie. Przykład:

w
kill - 'zabija' proces o podanym numerze (PID). Służy do zatrzymywania programów, nad którymi w

jakis sposób stracilismy kontrolę. Można zabijać tylko własne procesy ;). Przykład:

kill 13843 - przerywa i likwiduje proces o numerze 13843

kill -9 13843 - jak wyżej. Parametr '-9' powoduje, bezwględne, natychmiastowe

zabicie procesu. Wczesniej warto spróbować bez użycia '-9'.


date - podaje aktualną datę i czas. Przykład:

date
pwd - (print working directory) podaje nazwę aktualnego katalogu. Przykład:

pwd
ls - (list) wyswietla zawartosc bieżącego katalogu, lub katalogu podanego jako parametr. Przykład:

ls

ls /usr/users - podaje zawartosc katalogu /usr/users



ls -la /usr/users - jak wyżej. Dodatkowo podaje rozmiary plików i uwzględnia pliki

ukryte.
cd - (change directory) zmienia aktualny katalog (pozwala na poruszanie się po drzewie katalogów)

na katalog podany jako parametr. Przykład:

cd /usr/users - zmienia katalog bieżący na /usr/users

cd - powoduje powrót do katalogu domowego

cd .. - przechodzi do katalogu położonego wyżej w hierarchii


cp - (copy) kopiuje plik/pliki. Przykład:

cp alfa beta - skopiuje plik alfa do nowego pliku beta

cp * /tmp - kopiuje wszystkie pliki z katalogu bieżącego do katalogu /tmp
mv - (move) przenosi plik/pliki, służy też do zmiany nazwy pliku. Przykład:

mv alfa beta - zmienia nazwę pliku alfa na beta

mv * /tmp - przenosi wszystkie pliki z katalogu bieżącego do katalogu /tmp
rm - (remove) usuwa pliki. Przykład:

rm alfa - usuwa plik alfa

rm * - usuwa wszystkie pliki z bieżącego katalogu (należy używać bardzo ostrożnie - sprawdzić, czy rzeczywiscie chcemy wszystko skasować)

rm -r beta - kasuje katalog beta wraz z jego zawartoscią (podkatalogami i

plikami, podobnie jak wyżej należy zachować ostrożnosć)
mkdir - (make directory) tworzy nowy katalog. Przykład:

mkdir alfa - tworzy katalog o nazwie alfa

mkdir /tmp/alfa - w katalogu /tmp tworzy katalog o nazwie alfa
rmdir - (remove directory) usuwa katalog. Przykład:

rmdir alfa - usuwa katalog alfa


chmod - (change mode) zmienia prawa dostępu do pliku. Przykład:

chmod u+rwx alfa - nadaje prawa czytania, pisania i uruchamiania dla własciciela


more - pozwala na przegladanie danych (plików, komunikatów poleceń) ekran po ekranie. Przykład:

more alfa - wyswietla zawartosć pliku alfa

ls -la | more - wypisuje zawartosć katalogu zatrzymując się każdorazowo po

zapisaniu całego ekranu.


telnet - nawiązuje połączenie terminalowe ze zdalnym komputerem. Po nawiązaniu połączenia

zdalny system poprosi o wpisanie nazwy użytkownika i hasła. Przykład:

telnet dingo.if.pw.edu.pl - rozpoczęcie pracy na komputerze dingo.if.pw.edu.pl
pine - program do wysyłania i odczytywania poczty elektronicznej.
mail - jak wyżej, jednak znacznie mniej wygodny.
ping - pozwala sprawdzić, czy możliwe będzie nawiązanie połączenia ze zdalnym komputerem.

Przykład:

ping dingo.if.pw.edu.pl - wysyła komunikaty testowe do serwera dingo.if.pw.edu.pl, na które

ten powinien odpowiedzieć. Brak odpowiedzi swiadczy o uszkodzonym łączu lub awarii serwera.


traceroute - podaje kolejne nazwy i adresy komputerów, przez które przepływają dane z komputera

lokalnego do zdalnego, podanego jako parametr. Polecenie to pozwala wysledzić, w którym miejscu

połączenie jest uszkodzone. Przykład:

traceroute sunsite.icm.edu.pl - podaje kompletną drogę, jaką pokonują pakiety danych z

maszyny lokalnej do serwera sunsite.icm.edu.pl
ftp - (file transfer protocol) polecenie służy do przesyłania plików między komputerami. Polecenie

dostępne jest w większosci systemów operacyjnych wykorzystujących internet - można dzieki temu

na przykład przesłać pliki z komputera pracującego w systemie Windows na własne konto Unix.

Przykład:

ftp olimp.if.pw.edu.pl - nawiązuje połączenie z komputerem olimp

Po nawiązaniu połączenia należy podać nazwę swojego konta i hasło. W przypadku łączenia się

z komputerem, na którym nie mamy konta, należy użyć konta anonimowego - jako login podajemy

wtedy 'ftp' lub 'anonymous' a jako hasło swój adres email. Kolejną czynnoscią, którą powinno się

wykonać jest przełączenie sesji w tryb binarny (polecenie bin) a następnie włączenie opcji

powodującej wyswietlenie gwiazdki wraz z każdym przesłanym kilobajtem. Praca w katalogach

komputera zdalnego odbywa się za pomocą podobnych poleceń jak w systemie UNIX: cd, mkdir,

del (usuwanie pliku), dir (wyswietlenie zawartosci katalogu).

Aby przesłać plik z systemu zdalnego do systemu lokalnego używamy polecenia get. Aby przesłać

kilka plików używamy polecenia mget. Np:

mget * przysyła wszystkie pliki z aktualnego katalogu na komputerze zdalnym

Analogiczne polecenia dla wysyłania pliku z systemu lokalnego do zdalnego to put i mput.

W przypadku użycia poleceń mget lub mput komputer będzie pytał o potwierdzenie przesłania

każdego pliku. Pytania te można wyłączyć poleceniem prompt.

Parametry aktualnej sesji ftp podaje polecenie status. Aby zakończyć sesję ftp należy wydać

komendę bye.

Przykład anonimowej sesji ftp (tekst wpisywany przez użytkownika zaznaczono pogrubieniem):
> ftp sunsite.icm.edu.pl

Connected to sunsite.icm.edu.pl.

220-

220- FTP na SunSITE (obecnie ponad 300 GB oprogramowania).



220- Aktualizacja zasobow mozliwa jest dzieki lacznosci

220- miedzynarodowej udostepnianej przez sieci POL-34 i TPNET.

220-

220-


220 sunsite.icm.edu.pl FTP server (Version wu-2.6.0(7) Sat Jun 24 22:52:59 MET DST 2000)

ready.


Name (sunsite.icm.edu.pl:arcady): ftp

331 Guest login ok, send your complete e-mail address as password.

Password:arcady@if.pw.edu.pl (hasło nie jest widoczne w trakcie wpisywania)

230 Guest login ok, access restrictions apply.

Remote system type is UNIX.

Using binary mode to transfer files.

ftp> bin

200 Type set to I.

ftp> hash

Hash mark printing on (1024 bytes/hash mark).

ftp> cd /pub/msdos/simtelnet/vga/

250 CWD command successful.

ftp> get vgatest2.zip

200 PORT command successful.

150 Opening BINARY mode data connection for vgatest2.zip (40439 bytes).

#######################################

226 Transfer complete.

40439 bytes received in 2.13 seconds (18.56 Kbytes/s)

ftp> bye

221-You have transferred 40439 bytes in 1 files.

221-Total traffic for this session was 41294 bytes in 1 transfers.

221-Thank you for using the FTP service on sunsite.icm.edu.pl.

221 Goodbye.

>

6. Poczta elektroniczna, edytor pico.


Poczta elektroniczna jest wygodną i szybką metodą przesyłania informacji, umożliwiając oprócz

wysyłania tekstu także wymianę wszelkiego rodzaju plików binarnych (grafika, programy, dźwięk).

Jednym z programów umożliwiających korzystanie z poczty elektronicznej w systemie UNIX jest

pine. Po uruchomieniu programu mamy możliwosć wyboru przy użyciu menu żądanej komendy. W

dolnej częsci ekranu znajdują się aktualnie aktywne komendy wraz z podpowiedzią, jakie klawisze je uruchamiają. Znak "^" przed nazwą klawisza oznacza, że należy go wciskać razem z klawiszem Ctrl.

Jesli w pewnym momencie nie wiemy co można dalej w programie wykonać, należy przyjrzeć się

podpowiedziom - opisują one między innymi jak wyjsć z danej częsci programu.
Aby przejrzeć zawartosć swojej skrzynki pocztowej uruchamiamy komendę "Message index"

a następnie wybieramy "Inbox" (tak nazywa się domyslna skrzynka pocztowa). Wyboru listu

dokonuje się klawiszami kursora, a następnie wciska Enter aby list obejrzec. Niektóre listy

zawierają tzw. attachment czyli załącznik np w postaci pliku graficznego. W tresci listu należy

podswietlić linię zawierającą opis tego załącznika (należy użyć klawiszy kursora) a następnie

wybrać opcję Save aby zapisać go na swoim koncie.


Aby stworzyć i wysłać nowy list uruchamiamy komendę "Compose message" z menu

głównego. W górnej częsci ekranu pojawią się pola opisujące list:


To: adresat listu - tu podajemy jego adres e-mail (trzeba wypełnić)

Cc: pozostałe osoby, do ktorych list ma być wysłany (można pozostawić niewypełnione)

Attchmnt: attachment - pliki, które mają być dołączone do listu (można pozostawić niewypełnione)

Subject: temat listu (wypada wypełnić, chociaż nie jest to wymagane)


Po przejsciu klawiszami kursora do pola 'message text' wpisujemy tresć listu. Jako tresć listu

możemy również włączyc plik napisany wczesniej (np w domu). Dokonujemy tego komendą Read

File (Ctrl r), gdzie podajemy nazwę pliku z napisanym wczesniej listem lub wchodzimy do

przeglądarki "To files" (Ctrl t), która pozwoli wybrać plik. Jesli nie chcemy wysyłać listu uruchamiamy

komendę Cancel (Ctrl c). Jesli chcemy odłożyć pisanie listu na później (nie tracimy wtedy tresci

napisanej do tej pory) uruchamiamy polecenie Postpone (Ctrl o). Aby wysłać list wybieramy

komendę 'send' (Ctrl x). List, po wysłaniu, przenoszony jest do folderu (skrzynki) 'sent-mail'.

W przypadku, kiedy list nie może być dostarczony do adresata (podalismy na przykład

nieprawidłowy adres lub serwer obsługujący skrzynkę pocztową adresata akurat nie działa)

zostaniemy powiadomieni pocztą elektroniczną, że list nie doszedł.


W polu attchmnt można wpisać nazwę pliku lub przejsć do przegladarki "to files" (Ctrl t), z której

wybieramy plik, który chcemy dołączyć. Chcąc dodać kolejny plik uruchamiamy ponownie "to files"

lub wpisujemy nazwę po przecinku.
Prostym edytorem tekstowym dostępnym w systemie UNIX jest program pico. Wchodzi on w

skład tego samego pakietu programów, co pine. Podobnie jak w pine, w dolnej częsci ekranu

znajdują się podpowiedzi na temat dostępnych aktualnie komend. Tresć pliku tekstowego

wpisywana jest na głównej częsci ekranu. Aby plik zapisać uruchamiamy komendę 'ctrl-o'. Przykład:

pico alfa - umożliwia edycję pliku alfa


7. Przeglądarki internetowe.
Obecnie internet składa się z wielu milionów komputerów, z których duża częsć posiada usługę

WWW (World Wide Web). Usługa ta umożliwia udostępnianie wszelkiej informacji (tekst, grafika,

dźwięk, pliki binarne) w wygodnej i atrakcyjnej wizualnie formie. Do oglądania WWW służą tzw

przeglądarki. Najpopularniejszymi pracującymi w systemie Windows są Netscape Navigator oraz

Internet Explorer. W górnej częsci ekranu przeglądarki znajduje się biały pasek na którym wpisujemy

adres strony WWW, którą chcemy obejrzeć. Może to być na przykład www.if.pw.edu.pl - czyli strona

WWW naszego wydziału. Na większosci stron WWW znajdują się obiekty (fragmenty tekstu lub

rysunki/zdjęcia), na których kliknięcie powoduje przejscie do innych stron, można je rozpoznać po

tym, że po najechaniu na taki obiekt kursor myszy zmieni wygląd (zwykle na dłoń). W przypadku

tytułowej strony Wydziału Fizyki aktywnym obiektem jest logo wydziału.


W górnej częsci ekranu przeglądarek znajdują się także guziki pozwalające na wygodną nawigację

po stronach WWW. Najważniejsze z nich to:

Back (lub strzałka w lewo) - powrót do poprzedniej strony

Forward (lub strzałka w prawo) - przejscie do następnej strony

Stop (lub biały krzyżyk) - zatrzymanie wczytywania strony

Reload lub Refresh - ponowne wczytanie strony


W menu (file) przeglądarki znajduje się komenda, dzieki której można zapisać tresć strony na dysku.
Istnieje również możliwosć zapisywania zdjęć/rysunków widocznych na stronie. Aby tego dokonać

najeżdżamy kursorem myszy na rysunek, wciskamy jej prawy klawisz i z menu wybieramy opcję

'Save image'
Ogromna liczba dostępnych stron powoduje, że wyszukanie żądanej informacji mogłoby być bardzo

czasochłonne. Aby ułatwić dostęp do informacji, powstały specjalne serwisy pozwalające

wyszukiwać strony zawierające podany tekst. Na stronach tych w oznaczonym polu wpisujemy słowo

lub słowa, które chcemy znaleźć na WWW. Poniżej znajdują się adresy popularnych wyszukiwarek:


Altavista: altavista.digital.com

Hotbot: www.hotbot.com

Yahoo: www.yahoo.com

Arena: arena.com.pl

Onet: www.onet.pl

8. Podstawy HTML.
Każda ze stron WWW zapisana jest w języku zrozumiałym dla przeglądarek internetowych. Jest to

język HTML (HyperText Markup Language). Poniżej znajduje się przykładowy plik HTML:









Przykładowa <a href="/praca-licencjacka-wymogi-edytorskie.html">strona WWW</a>


LINK="#FF0000" VLINK="#00FF00" ALINK="#FF0000"

BACKGROUND="tlo.jpg">


Oto przykładowa strona WWW




A ponizej przykładowy obrazek.

...oraz przykładowy link






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość