Strona główna

Polska będzie wielkim zwycięzcą i znacznie rozszerzy zasięg swoje­go panowania, chociaż poniesie największe straty spośród wszystkich uczestników konfliktu


Pobieranie 1.11 Mb.
Strona7/13
Data18.06.2016
Rozmiar1.11 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13

- bardziej produktywną i konkurencyjną Europę;

- przyjmowanie imigrantów i zapewnianie im integracji w Europie;

- stabilne finanse publiczne w Europie - stanowiące gwarancję odpowiedniego ochrony socjalnej i równości międzypokoleniowej.

Dnia 29 kwietnia 2009 r. Komisja Europejska przyjęła również komunikat „Sprostanie wyzwaniom związanym ze skutkami starzenia się społeczeństwa w UE" . W komunikacie tym przedstawiono prognozy wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa w świetle kryzysu finansowego i gospodarczego. Podkreślono również potrzebę przeprowadzenia dalszych reform w celu zredukowania kosztów budżetowych wynikających z procesu starzenia się społeczeństwa, zwłaszcza w zakresie programów wydatków na emerytury i opiekę zdrowotną, a także zwrócono uwagę na potrzebę zachęcania ludzi, by zamiast wcześnie przechodzić na emeryturę, jak najdłużej zostawali na rynku pracy.

Aktywne starzenie się stanowi część flagowej polityki UE: „Europa 2020" na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, ogłoszonej dnia 3 marca 2010 r.  Ta strategia na rzecz wzrostu w nadchodzących dziesięcioleciach podkreśla „znaczenie zdolności Unii Europejskiej do podjęcia wyzwania związanego ze wspieranie zdrowia i aktywności osób starszych, by umożliwić osiągnięcie spójności społecznej oraz wyższej wydajności". Jednym z pięciu głównych wskaźników strategii „Europa 2020" jest osiągnięcie do 2020 roku wskaźnika zatrudnienia w państwach członkowskich UE-27 na poziomie 75% wśród ludności w wieku od 20 do 64 lat. Aby osiągnąć ten cel, większy odsetek społeczeństwa musi pozostać na rynku pracy do późniejszego wieku. Jest to szczególnie istotne w świetle przewidywań, według których w 2012 roku liczba osób w wieku produkcyjnym w UE zacznie się kurczyć.

Europejska strategia zatrudnienia obejmuje szereg działań i wytycznych ukierunkowanych na osoby starsze, między innymi działania nawołujące do poprawy stanu zdrowia (pracowników), zachęcające osoby starsze do kontynuowania pracy i odradzające wczesne przechodzenie na emeryturę. Wytyczne promują również systemy ochrony socjalnej oparte na stabilności finansowania, w celu wspierania uczestnictwa osób starszych na rynku pracy i pozostania na nim, oraz w celu wydłużenia aktywności zawodowej.

Polityka dotycząca zatrudnienia dąży również do podniesienia jakości kapitału ludzkiego dzięki lepszej edukacji i umiejętnościom. Efektywne strategie uczenia się przez całe życie, w tym szkolenia w miejscu pracy, mogą zwiększyć szanse starszych pracowników na pozostanie na rynku pracy. Strategia unijna dotycząca zatrudnienia dąży więc do ustanowienia podejścia do pracy uwzględniającego cykl życiowy, wprowadzając warunki, które pozwolą ludziom wydłużyć ich aktywność zawodową, by podnieść zarówno średnie wskaźniki zatrudnienia, jaki i wskaźniki zatrudnienia wśród osób starszych.

Europejski Fundusz Społeczny (EFS) od 1957 roku pomógł milionom Europejczyków w uzyskaniu (lepszych) miejsc pracy i nabyciu umiejętności koniecznych do pracy. Jest to jeden z funduszy strukturalnych UE, ustanowiony w celu niwelowania różnic w dobrobycie i standardach życia w różnych państwach członkowskich i regionach UE. Dnia 6 października 2011 r. Komisja Europejska zaproponowała nowy zbiór zasad funkcjonowania EFS w okresie od 2014 do 2020 r. Cele EFS w tym okresie programowania - czyli poprawa możliwości zatrudnienia, wspieranie edukacji i uczenia się przez całe życie, działanie na rzecz włączenia społecznego oraz przyczynianie się do zwalczania ubóstwa - są ściśle zgodne ze strategią „Europa 2020". W celu ich osiągnięcia należy położyć większy nacisk, między innymi, na promowanie aktywnego i zdrowego starzenia się oraz wspieranie grup w najmniej korzystnej sytuacji i społeczności zmarginalizowanych.

Otwarta metoda koordynacji (OMK) w zakresie ochrony socjalnej i włączenia społecznego stanowi ramy współpracy politycznej, której celem jest rozpowszechnianie dobrych praktyk i osiągnięcie konwergencji w celu realizacji głównych założeń UE, w tym między innymi: zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, reform systemów socjalnych i podjęcia wyzwań, jakie niosą ze sobą zmiany demograficzne.

Dnia 7 lipca 2010 r. Komisja Europejska rozpoczęła debatę na temat przyszłych systemów emerytalnych, publikując „Zieloną księgę na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie". Publikacja ta miała stanowić zachętę do debaty na temat:

osiągnięcia prawidłowej równowagi między pracą a emeryturą, ułatwienia prowadzenia dłuższego aktywnego życia; reformy systemów emerytalnych, która znajduje się wśród dziesięciu działań wymienionych w rocznej wizji wzrostu gospodarczego (część procesu monitorowania w ramach strategii „Europa 2020"); bezpieczeństwa emerytur w obliczu niedawnego kryzysu gospodarczego;

zapewnienia odpowiednich dochodów w okresie emerytalnym oraz upewnienia się, że systemy emerytalne są stabilne w perspektywie długofalowej;

upewnienia się, że emerytury są bardziej przejrzyste, tak by każdy mógł w sposób świadomy podjąć decyzję na temat swojego dochodu w okresie emerytalnym.

Aktywne starzenie się, zarówno w okresie zatrudnienia, jak i na emeryturze, jest możliwe tylko wtedy, gdy ludzie są zdrowi. Unia innowacji jest jedną z siedmiu przewodnich strategii politycznych ogłoszonych w październiku 2010 roku, w ramach szerszej strategii „Europa 2020". Europejskie partnerstwa innowacyjne stanowią część Unii innowacji i zostały opracowane, by zapewnić ramy wspólnego działania zainteresowanych stron z różnych obszarów polityki, sektorów i państw, w celu szybszego opracowywania innowacji, które mogą pomóc rozwiązać główne problemy społeczne, a także by zdobyć przewagę konkurencyjną w zakresie wzrostu i tworzenia nowych miejsc pracy w Europie. Pierwsze takie partnerstwo ogłoszono dnia 4 lutego 2011 r. Była to wspólna inicjatywa Neelie Kroes, wiceprzewodniczącej Komisji i komisarza ds. agendy cyfrowej, oraz Johna Dalliego, komisarza ds. zdrowia i konsumentów, a jej celem jest wspieranie aktywnego i zdrowego starzenia się. W ramach tej inicjatywy określono następujące trzy główne cele:

- umożliwienie obywatelom UE prowadzenie zdrowego, aktywnego i samodzielnego życia w okresie starości;

- poprawa stabilności i efektywności systemów socjalnych i opieki zdrowotnej;

- poprawa konkurencyjności i rynków innowacyjnych produktów i usług, które wspierają aktywne starzenie się.

Partnerstwo na rzecz aktywnego i zdrowego starzenia się ukierunkowane jest na profilaktykę i promocję zdrowia, opieki zintegrowanej i samodzielnego, aktywnego życia osób starszych. Jego nadrzędnym celem jest wydłużenie przeciętnego trwania życia w zdrowiu w państwach członkowskich UE-27 o dwa lata do 2020 roku.

Dane statystyczne dotyczące starzenia się oraz struktura niniejszej publikacji

Większości osób słowo „stary" kojarzy się z pokoleniem lub pokoleniami poprzedzającymi ich generację lub też stosują to słowo jako termin klasyfikujący konkretną grupę ludności - na przykład starszych studentów, starszych pracowników lub starszych emerytów. Podczas badania Eurobarometru (Specjalne badanie Eurobarometru nr 378) przeprowadzonego we wrześniu i październiku 2011 roku zapytano respondentów (w wieku co najmniej 15 lat, pochodzących z państw UE-27), w jakim wieku ludzi uważa się za „starych" - średnia uzyskana na podstawie odpowiedzi wyniosła 63,9 lat. Wśród respondentów jedynie jedna osoba na sześć (16%) określiła siebie jako osobę „starszą".

Nie istnieje również żadna statystyczna definicja osoba „starej" czy też „starszej", na której można by oprzeć analizę przedstawioną w niniejszej publikacji. Obraz procesu starzenia się w UE analizuje się raczej na podstawie poszczególnych kwestii problematycznych, między innymi:

- różnic administracyjnych: przykładowo, różnego wieku emerytalnego w państwach członkowskich ;

- różnic demograficznych: na przykład, różnych zaobserwowanych schematów średniego trwania życia w różnych państwach;

- subiektywnych odchyleń: na przykład, różnic w opiniach na temat jakości życia osób starszych.

Większość statystyk nie dotyczy procesu starzenia się jako takiego, lecz raczej analizy tego procesu w podziale na grupy wiekowe, ukazującej różnice między osobami młodszymi a starszymi. Przyjęte grupy wiekowe mogą różnić się pomiędzy badaniami i z powodu takiego braku spójności granice między ludnością młodą, w wieku średnim i starszą są często nieostre. Niemniej jednak wiele dziedzin statystyki przedstawia dane poddane analizie na podstawie grup wiekowych. Oficjalne statystyki mogą oferować długie serie czasowe dotyczące różnych podstawowych wydarzeń demograficznych, a także szczegółowe informacje związane z takimi obszarami jak siła robocza, edukacja i społeczeństwo informacyjne.



Niniejszą publikację podzielono na sześć rozdziałów, które wykorzystują szeroki wybór oficjalnych danych statystycznych pochodzących z badań opinii oraz innych źródeł. Większość danych pochodzi z bazy danych Eurostatu dostępnej on-line pod adresem: http://ec.europa.eu/eurostat.

W pierwszym rozdziale przedstawiono szczegółowe dane dotyczące starzenia się społeczeństwa, naświetlając dynamikę zmian demograficznych oraz podając szczegółowy obraz struktury ludności UE w przeszłości, obecnie oraz w (przewidywanej) przyszłości. W pozostałych rozdziałach opisano różne etapy życia i różne pokolenia - oraz przejście od zatrudnienia na emeryturę (zob. rozdział 2 i 3). Jedną z bolączek wielu osób starszych jest zwiększone prawdopodobieństwo zachorowania lub utraty sił. W rozdziale 4 przedstawiono informacje dotyczące zapotrzebowania na usługi opieki zdrowotnej, a także konsekwencje starzenia się społeczeństwa dla budżetu, z jakimi zmagają się rządy. Po przejściu na emeryturę schemat wydatków osób starszych często się zmienia, zarówno pod względem poziomu wydatków, jak i nabywanych towarów i usług. Zachowania konsumpcyjne „srebrnej gospodarki" opisano w rozdziale 5, wraz z takimi jej aspektami jak mieszkalnictwo i warunki życia. Niniejsza publikacja kończy się informacjami na temat aktywnego uczestnictwa starszych pokoleń w społeczeństwie, ze szczególnym naciskiem na kwestie międzypokoleniowe. Ponadto w ostatnim rozdziale zawarto również informacje na temat sposobów spędzania czasu wolnego i działań społecznych podejmowanych przez osoby starsze

 

1. Profil demograficzny



Proces starzenia się jest dla wszystkich nieunikniony. Skutki starzenia się mogą się jednak różnić nie tylko w zależności od uwarunkowań genetycznych, ale także szeregu innych czynników, np. wykonywanego zawodu, dochodów, stylu życia czy jakości życia. Ze społecznego punktu widzenia, struktura ludności może znacznie różnić się pomiędzy państwami ze względu na interakcję zjawisk demograficznych - takich jak współczynnik dzietności czy stopa migracji -oraz inne czynniki, np. wybór stylu życia czy świadczenie usług opieki zdrowotnej oraz ich skuteczność.

Obecną strukturę ludności UE charakteryzuje szczególnie duża liczba osób urodzonych w dwudziestoleciu po zakończeniu II wojny światowej, chociaż ten wzrost liczby narodzin jest różny w zależności od państwa członkowskiego. Pokolenie to jest często określane mianem wyżu demograficznego i obejmuje grupy ludzi urodzonych w okresie od drugiej połowy lat 40. do końca lat 60. XX wieku. Pierwsza grupa wyżu demograficznego wchodzi obecnie w wiek emerytalny. Według prognoz demograficznych Eurostat w najbliższych dziesięcioleciach liczba osób w wieku powyżej 60 roku życia będzie co roku wzrastać o około dwa miliony, a liczba ludności w wieku produkcyjnym będzie spadać (w wyniku niższego współczynnika dzietności w odniesieniu do pokolenia urodzonego po wyżu demograficznym). W rezultacie rośnie liczba osób najstarszych (w wieku 80 lat i starszych) i spada liczba osób młodych, które mogłyby opiekować się osobami starszymi (członków rodziny lub pracowników służby zdrowia).

Na początku niniejszego rozdziału przedstawiono szereg wskaźników demograficznych przedstawiających obecną strukturę ludności UE. Należą do nich wskaźniki obciążenia demograficznego określające potencjalny poziom wsparcia udzielanego osobom młodym (w wieku od 0 do 14 roku życia) i osobom starszym (powyżej 65 roku życia) przez ludność w wieku produkcyjnym (powszechnie uważaną za grupę osób w wieku od 15 do 64 roku życia). Istnieją obawy, że szybsze starzenie się społeczeństwa w UE może doprowadzić do sytuacji, w której starsze pokolenia staną się zbyt dużym obciążeniem dla młodszych pokoleń w wieku produkcyjnym.

O ile w niniejszym rozdziale ograniczono się do demograficznych aspektów starzenia się, warto rozważyć fakt, że wskaźniki obciążenia ekonomicznego (w przeciwieństwie do wskaźników obciążenia demograficznego) mogą być bardziej istotne w obecnej sytuacji gospodarczej, ponieważ koncentrują się na porównaniu ludności faktycznie zatrudnionej z liczbą osób na ich utrzymaniu (tym samym nie tylko osób starszych, ale także osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze, bezrobotnych oraz nieaktywnych zawodowo). W związku z powyższym wskaźniki obciążenia ekonomicznego lepiej obrazują obciążenie osób faktycznie zatrudnionych.

 1.1 Liczba osób starszych w Unii Europejskiej

Mediana wieku dzieli strukturę wiekową całej populacji na dwie równe części: 50 % osób poniżej określonej mediany wieku i 50 % osób powyżej. Na dzień 1 stycznia 2010 r. mediana wieku w krajach UE-27 wynosiła 40,9 lat.

W latach 1960-1980 w państwach członkowskich UE, w odniesieniu do których zachowały się dane, mediana wieku praktycznie się nie zmieniała (zob. tabela 1.1). Dopiero po 1980 r. ludność

UE zaczęła się starzeć w stosunkowo szybkim tempie. Według prognoz demograficznych Eurostat (Europop2010) w nadchodzących dziesięcioleciach spadnie tempo wzrostu mediany wieku. Przewiduje się, że do 2060 r. mediana wieku ludności UE-27 ustabilizuje się na poziomie 47,6, co oznacza, że w ciągu wieku wzrośnie o ok. 15 lat.

Najwyższą medianę wieku wśród państw członkowskich UE na dzień 1 stycznia 1960 r. zgłosiła Szwecja - 36 lat. W połowie lat 90. XX wieku miejsce Szwecji zajęły Włochy (mediana wieku na poziomie 38,5 w 1995 r.), a dziesięć lat później - Niemcy (41,8 w 2005 r. i 44,2 w 2010 r.).

Unia Europejska, podobnie jak większość regionów świata, przechodzi znaczącą zmianę w strukturze ludności. Europejczycy żyją dłużej i w lepszym zdrowiu niż kiedykolwiek wcześniej i wygląda na to, że tendencja ta się nie zmieni dzięki stałemu rozwojowi medycyny oraz poprawie standardów życia (więcej szczegółów dotyczących prognoz demograficznych w Sekcji 1.3).

1 stycznia 2010 r. liczba ludności krajów UE-27 wynosiła 501,1 mln osób, z czego ok. 87,1 mln stanowiły osoby w wieku 65 lat i starsze. Niemcy i Włochy, dwa z największych państw członkowskich pod względem całkowitej liczby ludności, również charakteryzuje stosunkowo stare społeczeństwo. Na dzień 1 stycznia 2010 r. w Niemczech liczba osób w wieku 65 lat lub starszych wynosiła 16,9 mln, a we Włoszech - 12,2 mln.

Kobiety zazwyczaj żyją dłużej niż mężczyźni. W rezultacie, wskaźnik kobiet w porównaniu do mężczyzn wzrósł o 1,1 dla osób w wieku od 50 do 64 lat, 1,2 dla osób od 65 do 79 roku życia oraz 1,9 dla osób najstarszych (w wieku 80 lat i starszych). W dwunastu krajach liczba najstarszych kobiet przynajmniej dwukrotnie przewyższała liczbę najstarszych mężczyzn, a w bałtyckich państwach członkowskich wskaźnik ten wzrósł do trzykrotnie większej liczby najstarszych kobiet w porównaniu do najstarszych mężczyzn.

Nastąpił znaczny wzrost liczby osób w wieku 65 lat i starszych w okresie 20 lat pomiędzy 1990 r. a 2010 r. W krajach UE-27 procentowy udział osób w wieku 65 lat i starszych w całkowitej liczbie ludności wzrósł o 3,7 pp. w badanym okresie do 17,4 %. Szczególnie szybki wzrost nastąpił w Słowenii, Niemczech, Włoszech oraz w bałtyckich państwach członkowskich i Grecji, gdzie procentowy udział osób w wieku 65 lat i starszych w całkowitej liczbie ludności wzrósł przynajmniej o pięć punktów procentowych. Z kolei w takich krajach jak Dania, Wielka Brytania, Luksemburg i Szwecja procentowy udział tej grupy ludności wzrósł o niecały punkt procentowy, a Irlandia jako jedyne państwo członkowskie zgłosiła spadek udziału osób w wieku 65 lat i starszych w całkowitej liczbie ludności (chociaż zaledwie o 0,1 pp.).

Chociaż liczba starszych kobiet znacznie przekraczała liczbę starszych mężczyzn, liczba starszych mężczyzn rosła w znacznie szybszym tempie w okresie od 1990 r. do 2010 r. - dzięki czemu różnica pomiędzy płciami została wyrównana.

Wskaźnik wsparcia rodziców (określający liczbę osób w wieku 85 lat i starszych na 100 osób w wieku 50-64 lat) może służyć do oceny zapotrzebowania na wsparcie osób starszych przez członków rodziny. Faktycznie przeżywanie rodziców przez osoby w wieku 50-60 lat będzie coraz bardziej powszechne. Na dzień 1 stycznia 2010 r. wskaźnik wsparcia rodziców w krajach UE-27 wynosił 11,0, osiągając najwyższy poziom w Szwecji, we Włoszech i we Francji (przynajmniej 13,0).

Według ONZ szacunkowa liczba ludności w 2010 r. wynosiła 6 895 mln. osób, a najbardziej zaludnionym kontynentem była Azja, w której mieszkało ponad sześć z każdych dziesięciu osób żyjących na naszej planecie. Liczba ludności na świecie rosła średnio o 1,3 % rocznie w okresie od 1990 r. do 2010 r. Najwyższy wzrost zanotowano w Afryce (2,4 % rocznie), a najniższy w Europie (0,1 % rocznie).

Starzenie się społeczeństwa nie ogranicza się do Europy, ponieważ na każdym z kontynentów zanotowano wzrost długowieczności. Trwający proces starzenia się społeczeństwa jest najbardziej widoczny w Europie, w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach, oraz w Azji i Oceanii. Z kolei w Ameryce Północnej i w Afryce odsetek osób starszych w całkowitej liczbie ludności pozostaje praktycznie bez zmian. Według ONZ odsetek osób w wieku 65 lat i starszych w całkowitej liczbie ludności wzrósł o 1,4 pp. w latach 1990-2010.

Spośród państw przedstawionych na rysunku 1.3 najszybciej starzejącym się społeczeństwem jest Japonia. Chociaż zarówno w krajach UE-27 i w Stanach Zjednoczonych odnotowano wyższy odsetek osób w wieku 65 lat i starszych w 1990 r. (po 13,7 %) niż w Japonii (11,9 %), to odsetek tej grupy w całkowitej liczbie ludności Japonii uległ niemal podwojeniu w ciągu dwóch kolejnych dziesięcioleci - do 2010 r. osoby w wieku 65 lat i starsze stanowiły 22,7 % japońskiego społeczeństwa, czyli znacznie więcej niż w przypadku krajów UE-27 (17,4 %) i Stanów Zjednoczonych (13,1 %). W Stanach Zjednoczonych proces starzenia się społeczeństwa przebiegał stosunkowo powoli, częściowo ze względu na całkowity współczynnik dzietności -znacznie wyższy niż w przypadku większości innych rozwiniętych gospodarek o ile starzenie się społeczeństwa nadal raczkuje w przypadku wschodzących gospodarek Azji i            Ameryki Łacińskiej, to niski współczynnik dzietności oraz poprawiające się standardy życia skutkujące dalszym wzrostem długowieczności podtrzymają proces starzenia się społeczeństwa. Według najnowszych dostępnych informacji dotyczących 2010 r. w przypadku wschodzących gospodarek odnotowano niewielką liczbę osób najstarszych (w wieku 80 lat i starszych). Liczba osób najstarszych w krajach UE-27 (23,3 mln) znacznie różni się od liczebności tej samej grupy demograficznej w Chinach (18,2 mln), Indiach (8,2 mln) czy Brazylii (2,9 mln).

Najwyższy odsetek osób w wieku 65 lat i starszych na dzień 1 stycznia 2009 r. odnotowano w regionach metropolitalnych Niemiec (zazwyczaj w miastach na północnym wschodzie kraju, który kiedyś charakteryzowały tradycyjne gałęzie przemysłu ciężkiego w byłych Niemczech Wschodnich) lub w regionach rolniczych głównie na południu Europy (np. we Włoszech, Grecji, Portugalii czy Hiszpanii), skąd w wyniku migracji ekonomicznej duże grupy młodych ludzi emigrowały w poszukiwaniu pracy. Najwyższy odsetek osób w wieku 65 lat i starszych w całkowitej liczbie ludności na początku 2009 r. odnotowano w Ligurii, Toskanii, Friuli-Wenecji i Umbrii (Włochy), w Chemnitz, Dreźnie, Saksonii-Anhalt i w Lipsku (Niemcy), a także w Alentejo (Portugalia) oraz na Peloponezie (Grecja).

Chociaż dostępne dane z 1990 r. i 2009 r. dotyczą około połowy wszystkich regionów UE-27, odsetek osób w wieku 65 lat i starszych w całkowitej liczbie ludności wzrósł praktycznie we wszystkich regionach. Wyjątki stanowiły trzy regiony Szwecji (w tym Sztokholm) oraz stolice: Wiedeń (Austria) i Region Stołeczny Brukseli/ Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Belgia). Z kolei w takich regionach Włoch, jak Sardynia, Basilicata, Puglia, Liguria, Lazio, Piemont czy Lombardia, tempo wzrostu liczby osób w wieku 65 lat i starszych było najbardziej widoczne.

W ramach audytu miejskiego uzyskano informacje dotyczące struktury ludności w ponad 500 europejskich miastach w 2008 r. W większości pokrywają się z informacjami regionalnymi, o których mowa powyżej, na tyle na ile miasta, które zgłosiły stosunkowo wysoki odsetek osób w wieku 65 lat i starszych, znajdowały się głównie w Niemczech (szczególnie osób w wieku 65-74 lat) i we Włoszech (szczególnie osób w wieku 75 lat i starszych). Badanie to potwierdziło również, że kobiety częściej przeżywają mężczyzn, a wyższy odsetek kobiet niż mężczyzn w wieku 75 lat i starszych odnotowano w Tallinie i Tartu (w Estonii), Funchal (na Maderze, Portugalia), w Poniewieżu oraz w Kownie (na Litwie).
1.2 Szersze trendy społeczne oddziałujące na starzenie się społeczeństwa

Zmiany w wielkości populacji można przypisać dwóm czynnikom: przyrostowi naturalnemu (różnica pomiędzy liczbą urodzeń a liczbą zgonów) oraz migracji netto (różnica pomiędzy liczbą osób, które napłynęły do danego kraju a liczbą emigrantów). Silny wzrost liczby ludności w krajach UE-27 w latach 60. XX wieku spowodowany był przyrostem naturalnym, ponieważ liczba urodzeń znacznie przekraczała liczbę zgonów. Stosunkowo wysoki współczynnik dzietności obserwowany w latach powojennych powoli jednak spadał, podczas gdy średnie trwanie życia ulegało wydłużeniu. Pod koniec lat 90. XX wieku praktycznie nie występował przyrost naturalny, ponieważ liczba urodzeń i zgonów była prawie wyrównana. Od połowy pierwszej dekady XXI wieku wyglądało na to, że w kilku państwach członkowskich UE współczynniki dzietności znowu zaczyna wzrastać, tym samym powodując wzrost przyrostu naturalnego w krajach UE-27.

Polityka imigracyjna może odgrywać istotną rolę w wypełnianiu braków na rynku pracy, chociaż integracja imigrantów może stanowić zagrożenie dla spójności społecznej. Dane dotyczące migracji netto zazwyczaj podlegają większym wahaniom w skali rocznej niż przyrost naturalny. W okresie od 1960 r. do połowy lat 80. XX wieku migracja netto miała ograniczony wpływ na całkowitą zmianę liczby ludności. Od tamtej pory obserwowano wzrost migracji netto, osiągającej najwyższy poziom w latach 2003-2007, kiedy to migracja przyczyniła się do wzrostu liczby ludności krajów UE-27 o niemal dwa miliony osób rocznie. W ostatnich latach nastąpił spadek migracji netto, a w 2009 r. migranci powiększyli liczbę ludności krajów UE-27 o kolejne 875 500.

W 1961 r. w krajach UE-27 urodziło się 7,5 miliona dzieci, czyli 2,2 miliona więcej niż pod koniec badanego okresu. W 2002 r. liczba urodzeń żywych w krajach UE-27 na krótko spadła poniżej 5 milionów, a do 2010 r. wróciła do poziomu 5,4 milionów. Takie zmiany demograficzne stają się widoczne po latach tak, jak w przypadku starzejącego się stosunkowo dużego wyżu demograficznego, który prowadzi do powstania szerokiej u góry piramidy ludności

Współczynnik urodzeń ma ścisły związek z liczbą urodzeń żywych. Odzwierciedla jednak także inne zmiany demograficzne, ponieważ współczynnik ten określa liczbę urodzeń żywych przypadającą na 1 000 mieszkańców. Współczynnik urodzeń w krajach UE-27 osiągnął najwyższy poziom na początku lat 60. XX wieku, a następnie gwałtownie spadał. Najwyższy spadek odnotowano w latach 60. i 70. XX wieku. Chociaż w latach 80. i 90. XX wieku sytuacja nie uległa poprawie, to spadek liczby urodzeń nie był już aż tak wysoki. Najniższy współczynnik urodzeń odnotowano w 2003 r. (10,3 urodzeń na 1 000 mieszkańców), po czym w 2010 r. nastąpiła nieznaczna poprawa (10,7 urodzeń na 1 000 mieszkańców). W 2010 r. najwyższe współczynniki urodzeń wśród państw członkowskich UE odnotowano w Irlandii, Wielkiej Brytanii i we Francji.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   13


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość