Strona główna

Polska będzie wielkim zwycięzcą i znacznie rozszerzy zasięg swoje­go panowania, chociaż poniesie największe straty spośród wszystkich uczestników konfliktu


Pobieranie 1.11 Mb.
Strona9/13
Data18.06.2016
Rozmiar1.11 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

Niemal jedna piąta (19,9%) siły roboczej UE-27 w wieku od 50 do 64 lat była w 2010 r. zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy, natomiast wśród osób w wieku 65 lat i starszych było to 55,1%. W tabeli 2.3 przedstawiono główne powody zatrudnienia w niepełnym wymiarze: dla osób w wieku od 50 do 64 lat najczęściej były to „inne powody", co wskazuje, że przeważającym czynnikiem wpływającym na zmniejszenie liczby godzin pracy w miarę zbliżania się do emerytury były wybory związane ze stylem życia (w kategorii tej znalazło się 63,6% osób w wieku 65 lat i starszych, zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin). Około 7,9% osób w wieku od 50 do 64 lat pracowało w niepełnym wymiarze godzin z powodu choroby bądź niepełnosprawności - niemal dwa razy więcej niż wynosi średnia dla ludności w wieku produkcyjnym (w wieku od 15 do 64 lat). Interesujące jest również, że odsetek osób w wieku od 50 do 64 lat pracujących w niepełnym wymiarze godzin z powodu edukacji lub szkoleń (0,4%) był niewielki, dużo niższy niż średnia dla ludności w wieku produkcyjnym (10,3%) - pomimo tego, że kwalifikacje osób starszych mogą być bardziej przestarzałe. Może to jednak być odzwierciedleniem poglądu, że w przypadku osób zbliżających się do końca swojej kariery zawodowej to, że do przepracowania pozostała im niewielka liczba lat, oznacza, że koszty (czasowe i finansowe) dalszego studiowania czy szkolenia mogą być większe niż oczekiwane korzyści.

Średnie zarobki bardzo się różnią (zob. tabela 2.5) - w około połowie państw członkowskich UE średnie zarobki rosną w miarę zbliżania się do ustawowego wieku emerytalnego - jest tak w szczególności w Słowenii, Belgii, Austrii, Włoszech, Hiszpanii, Grecji, na Malcie i w Polsce, gdzie średnie zarobki osób w wieku 60 lat i starszych były znacznie wyższe niż w reszcie populacji. Odwrotnie jest w bałtyckich państwach członkowskich - średnie zarobki osób pracujących w wieku 50 lat i starszych są tam mniejsze niż dla całej populacji. W innych państwach członkowskich średnie zarobki dla osób w wieku 60 lat i starszych spadały - działo się tak w Irlandii, Wielkiej Brytanii i Holandii. Różnice te mogą być odzwierciedleniem różnej elastyczności rynku pracy w państwach członkowskich, a w szczególności tendencji starszych pracowników w niektórych krajach do zmniejszania średniej liczby godzin w miarę zbliżania się do emerytury (z wyboru lub z powodu narzucanych im zmian w umowach o pracę).

W większości państw członkowskich UE różnica średniego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet pozostaje relatywnie duża. W szczególności dotyczy to Cypru, Austrii, Niemczech, Francji i Finlandii - należy zwrócić uwagę na różne okresy referencyjne. Jeszcze większa nierówność w zarobkach mężczyzn i kobiet występowała zazwyczaj wśród osób w wieku 65 lat i starszych.

Korzyści pieniężne (zarobki) są ważnym elementem satysfakcji z pracy dla wielu osób, jednak inni kładą nacisk na aspekty pozafinansowe, jak na przykład zdrowe i bezpieczne miejsce pracy. Pracownicy starsi na ogół zgłaszali znacznie więcej związanych z pracą problemów zdrowotnych. W całej UE (z wyjątkiem Francji) jedna na sześć osób (16,8%) w wieku od 45 do 54 lat zgłaszała w 2007 r. przynajmniej jeden problem zdrowotny związany z pracą, natomiast wśród osób w wieku od 55 do 64 lat odsetek ten spadał do 15,8%. Liczby te wskazują, że decydenci powinni rozważyć wprowadzenie kampanii promocji zdrowia w miejscu pracy w celu poprawienia ogólnego stanu zdrowia wśród osób starszych, zmniejszenia liczby nieobecności w pracy związanych z problemami zdrowotnymi oraz przedłużenia potencjalnego okresu aktywności zawodowej.

Prawdopodobieństwo wypadku w pracy jest ściśle powiązane z wykonywaną działalnością - na przykład w sektorach górnictwa i wydobywania, budownictwa czy transportu wypadki zdarzają się dużo częściej. Osoby w wieku od 45 do 54 lat uległy nieco ponad jednej piątej (21,1%) wszystkich wypadków w pracy w UE, których skutkiem była co najmniej czterodniowa nieobecność w pracy, 9,3% wypadków dotyczyło osób w wieku od 55 do 64 lat, a 1,6% -starszych niż 65 lat. W porównaniu z wypadkami, których skutkiem jest co najmniej czterodniowa nieobecność w pracy, wśród pracowników starszych więcej jest wypadków śmiertelnych. W 2008 r. w UE najwyższy odsetek wypadków śmiertelnych w pracy (30,1%) przypadał na osoby w wieku od 45 do 54 lat, dalsze 15,8% wypadków śmiertelnych dotyczyło osób w wieku od 55 do 64 lat, a 4,9% - osób w wieku 65 lat i starszych. Należy zauważyć, że procenty te zależą od liczby zatrudnionych osób w danej grupie wiekowej, i że na skutek przechodzenia na wcześniejszą emeryturę lub innych powodów opuszczania rynku pracy dużo mniej osób w wieku 55 lat i starszych pozostawało nadal zatrudnionych.

 2.2 Osoby bez pracy

Niniejsza sekcja dotyczy ludzi, którzy nie są zatrudnieni, czy to z wyboru (jak w przypadku osób, które wybrały wcześniejszą emeryturę lub pozostały w domu w celu zajęcia się rodziną), czy też nie z własnej woli (na przykład ludzi, którzy zostali zwolnieni z pracy lub nie mogą jej znaleźć).

Starzenie się społeczeństwa skłoniło niektóre państwa członkowskie do podniesienia ustawowego wieku emerytalnego, podczas gdy inne państwa przeprowadziły reformy dotyczące wcześniejszych emerytur i systemów świadczeń (dla niepełnosprawnych, dla bezrobotnych, zasiłków chorobowych), aby ograniczyć nadużycia lub zachęcić ludzi do pozostawania dłużej na rynku pracy. Wszystkie te zmiany mają na celu wsparcie dla zwiększania zatrudnienia przy jednoczesnym zmniejszaniu uzależnienia od świadczeń z pomocy społecznej.

Stopa bezrobocia to liczba ludzi, którzy pozostają bez pracy, wyrażona jako procent całkowitej siły roboczej (osób pracujących oraz aktywnie poszukujących pracy i mogących pracować). W 2010 r. stopa bezrobocia w UE-27 wynosiła 1,7% wśród osób w wieku od 65 do 74 lat i 6,9% wśród osób w wieku od 50 do 64 lat - w obu przypadkach znacznie mniej niż ogólna stopa bezrobocia równa 9,6% dla osób w wieku 15-74 lat.

Stopa bezrobocia dla starszych kobiet w UE-27 była przez większą część ostatniej dekady wyższa niż dla mężczyzn. Zróżnicowanie sytuacji kobiet i mężczyzn jednak zmniejszało się -w 2009 r. stopa bezrobocia wśród kobiet w wieku od 50 do 64 lat spadła poniżej tej dla mężczyzn; tak było również w 2010 r. Za taką zmianę w UE-27 może częściowo odpowiadać kryzys finansowy i gospodarczy, który silniej odczuły dziedziny gospodarki charakteryzujące się zdominowaną przez mężczyzn siłą roboczą (np. budownictwo). Stopy bezrobocia w latach 2000­2010 w poszczególnych państwach członkowskich na ogół ulegały zmianom podobnym w przypadku mężczyzn i kobiet w wieku od 50 do 64 lat.

Po kryzysie finansowym i gospodarczym stopa bezrobocia w UE-27 miała większą zmienność dla młodszych pokoleń niż dla pracowników starszych, w wieku 50-64 lat. Z drugiej strony bezrobocie długotrwałe, mimo że dość wysokie we wszystkich grupach na skutek kryzysu, było nieproporcjonalnie duże wśród pracowników starszych.

W UE-27 bez pracy przez co najmniej 12 miesięcy pozostawała w 2010 r. ponad połowa bezrobotnych starszych mężczyzn (51,0%) i kobiet (53,4%). Wydaje się, że niektórzy spośród młodszych unikają bezrobocia poprzez opuszczanie rynku pracy w celu zdobywania dodatkowego wykształcenia lub szkoleń, podczas gdy starszym częściej przydarzają się długie okresy pozostawania bez pracy, mimo mniejszego prawdopodobieństwa bezrobocia w ich przypadku.

Dla niektórych ludzi bezrobocie długoterminowe stanowi de facto drogę do wcześniejszej emerytury, w zależności od polityki rynku pracy - w niektórych państwach zjawisko to występuje częściej. Szczególnie wysokie wskaźniki dotyczące bezrobocia długotrwałego wśród osób w wieku od 50 do 64 lat miały w 2010 r. Belgia, Portugalia i Słowacja, gdzie ponad 7 na 10 bezrobotnych nie miało pracy przez co najmniej 12 poprzedzających miesięcy. Według badania Eurofound przeprowadzonego w 2006 r. w szeregu sektorów usługowych częstsze jest przechodzenie na wcześniejszą emeryturę oraz korzystanie z emerytury stopniowej czy rozłożonej na części. Z badania wynika, że duża część pracodawców w sektorach edukacji, pośrednictwa finansowego oraz zdrowia i pracy społecznej oferowała swoim pracownikom wcześniejsze emerytury.

Wśród osób w wieku od 50 do 64 lat emerytura (wcześniejsza) była w UE-27 najczęściej podawanym powodem braku aktywności zawodowej w 2010 r., kolejnymi zaś była choroba bądź niepełnosprawność oraz obowiązki rodzinne lub osobiste. W tabeli 2.6 przedstawiono niektóre z głównych powodów, dla których osoby w wieku od 50 do 64 lat nie szukały w 2010 r. pracy. Nieco ponad połowa (50,8%) osób nie szukających pracy w UE-27 przeszła już na emeryturę; wśród pozostałych głównymi powodami były choroba bądź niepełnosprawność (19,8%) oraz inne obowiązki rodzinne i osobiste (8,1%) - te ostatnie ważniejsze były dla kobiet (12,3%) niż dla mężczyzn (1,5%). Aktywność zawodowa wśród tych osób starszych (w wieku od 50 do 64 lat) zwiększyła się w ostatniej dekadzie, co odzwierciedla wzrost wskaźników zatrudnienia w pokoleniu wyżu demograficznego - w szczególności wśród kobiet; jednak liczba nieaktywnych zawodowo osób w wieku 65 lat i starszych szybko rosła. Starsze pokolenia mają duży potencjał, jeżeli chodzi o wkład pracy, jaki mogą dostarczyć - w 2010 r. w UE-27 było 37,2 mln osób nieaktywnych zawodowo w wieku od 50 do 64 lat, i dalsze 81,2 mln. osób w wieku 65 lat i starszych pokoleń. Problemy te pojawiają się na wielu różnych płaszczyznach, w tym na płaszczyźnie: rządowej - rząd musi zbilansować budżet, jednocześnie zapewniając adekwatne świadczenia emerytalne; pokoleniowej - w przypadku potencjalnego konfliktu, gdy młodsze pokolenia w wieku produkcyjnym mogą znaleźć się w warunkach innych niż obecni emeryci; indywidualnej   -   poszczególne   osoby  mogą  mieć  obawy  dotyczące  własnego zabezpieczenia na emeryturze.

W celu sprostania tym wyzwaniom, Komisja Europejska rozpoczęła dyskusję na temat przyszłych świadczeń emerytalnych w Unii Europejskiej, publikując „Zieloną Księgę na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie".

W Unii Europejskiej funkcjonują różne systemy emerytalne. Mimo iż w większości państw działa ustawowy system repartycyjny (PAYE - Pay as You Earn - czyli „Płać w miarę zarabiania"), w ramach którego składki podatkowe, na ubezpieczenie społeczne i składki emerytalne potrącane są u źródła, w ostatnich latach odchodzi się od jednolitych, publicznych systemów emerytalnych w stronę rozwiązań wielofilarowych ze względu na fakt, że celem polityki emerytalnej stało się obniżanie udziału publicznych repartycyjnych emerytur PAYE w systemie świadczeń poprzez wzmocnienie roli prywatnych systemów uzupełniających. Systemy emerytalne jako takie różnią się w całej Unii Europejskiej, odzwierciedlając różnice w zakresie systemów opieki socjalnej, wieku emerytalnego, minimalnej wysokości świadczeń, rent rodzinnych i zasad dotyczących rent dożywotnich.

 

3.1 Z perspektywy indywidualnej



W miarę, jak starsze osoby zbliżają się do końca swojej kariery zawodowej, stosunkowo wielu z nich przystaje na nietypowe, elastyczne ustalenia dotyczące pracy; może to zmniejszać ciężar pracy lub umożliwiać poświęcanie czasu na inne czynności, takie jak opieka nad krewnym, podróże czy hobby. Rządy poświęcają tym zagadnieniom coraz więcej uwagi w celu wspierania warunków zachęcających większą liczbę osób starszych do pozostawania aktywnymi zawodowo przez dłuższy okres, godząc pracę z własnymi zainteresowaniami.

W 2009 r. średni wiek opuszczenia rynku pracy w państwach UE-27 wynosił 61 lat i pięć miesięcy; sześć państw członkowskich podało średni wiek opuszczenia rynku pracy poniżej 60. roku życia. W celu zwiększenia liczby osób starszych pozostających aktywnymi zawodowo, wiele rządów europejskich podwyższyło ustawowy wiek emerytalny (lub ogłosiło taki zamiar). Zmiany te mogą powoli wpływać na opinię publiczną, tak że młodsze pokolenia stopniowo będą akceptować fakt, że będą zmuszone pracować dłużej, niż osoby będące dziś na emeryturze. Tym niemniej, moduł doraźny badania siły roboczej przeprowadzonego w 2006 r. wykazał, że w dziesięciu badanych państwach członkowskich mniej niż jedna osoba na cztery w grupie osób aktywnych zawodowo w wieku 50-69 lat planowała kontynuację pracy po ukończeniu 65. roku życia. Koncepcja przedłużania aktywności zawodowej może zatem napotkać pewien opór.

Decyzja o czasie przejścia na emeryturę zależy od okoliczności osobistych: niektóre osoby mają możliwość wczesnego przejścia na emeryturę, wiedząc, że będą mogły prowadzić wygodny tryb życia. Z kolei inne osoby kontynuują pracę po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego, a po rozpoczęciu pobierania świadczeń emerytalnych mogą mieć problemy zdrowotne lub związane z ubóstwem. Rządy mogą dążyć do wdrożenia szeregu strategii mających na celu zwiększenie odsetka osób starszych kontynuujących pracę, a zatem przedłużenie okresu ich aktywności zawodowej. Jednocześnie liczba osób w podeszłym wieku (powyżej 80. roku życia) nadal będzie rosnąć. Te dwa uzupełniające się trendy z dużym prawdopodobieństwem spowodują istotny spadek odsetka emerytów w wieku poniżej 65 lat w ciągu najbliższych 50 lat

Poziom i rozmiar tego spadku będzie różny w poszczególnych państwach członkowskich. Przykładowo, według projekcji do 2060 r. emeryci poniżej 65. roku życia będą stanowić mniej niż 10% ogółu emerytów w Niemczech, na Malcie czy w Szwecji, podczas gdy w Estonii, Luksemburgu, na Węgrzech, w Rumunii czy na Słowacji ich odsetek wyniesie ponad 20% ogólnej liczby emerytów. Największy spadek udziału emerytów w wieku poniżej 65 lat przewidywany jest w przypadku Polski, Czech, Słowacji, Malty, Bułgarii, Węgier i Łotwy.

 3.2 Z perspektywy makroekonomicznej

Wraz z reformą publicznych systemów emerytalnych, wiele państw członkowskich wprowadziło prywatne zakładowe programy emerytalne (lub planuje je wprowadzić). W Danii, Irlandii, Holandii, Szwecji czy Wielkiej Brytanii takie programy są już szeroko rozpowszechnione.

Rządy mogą dążyć do przesunięcia części obciążenia z tytułu emerytur na osoby fizyczne za pośrednictwem szeregu mechanizmów. Obejmują one podwyższanie składek, przesuwanie świadczeń z kwot opartych na ostatnim (najwyższym) wynagrodzeniu w stronę kwot opartych na uśrednionych zarobkach w trakcie całego okresu aktywności zawodowej, penalizacja wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, ograniczanie ścieżek wcześniejszego opuszczania rynku pracy czy zachęcanie do korzystania z prywatnych programów emerytalnych. Równocześnie reformy publicznych systemów emerytalnych zostały opracowane tak, by chronić grupy w trudnej sytuacji społecznej, na przykład poprzez gwarantowanie minimalnego poziomu świadczeń, zadbanie o objęcie ochroną pracowników nietypowych lub rozwiązywanie takich problemów, jak niezamierzone przerwy w pracy (kiedy konieczne jest wzięcie dni wolnych od pracy w celu sprawowania opieki nad dziećmi lub nad innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu).

Reformy emerytalne promujące prywatne programy emerytalne zasadniczo oferują większy wybór. Często jednak w efekcie osoby fizyczne muszą przyjąć na siebie większą odpowiedzialność za wysokość własnej emerytury, co zwykle wiąże się z większym ryzykiem. Celem regulacji prywatnych programów emerytalnych była ochrona oszczędności; jednak w efekcie kryzysu finansowego i ekonomicznego ryzyko z tym związane stało się szczególnie widoczne, ponieważ starsi pracownicy, którzy są lub byli bliżej momentu przejścia na emeryturę i których świadczenia charakteryzowały się stosunkowo wysokim ryzykiem kapitałowym, byli świadkami spadku wartości własnych aktywów wraz ze spadkami na giełdach i w funduszach.

W 2009 r. wydatki rządowe na cele emerytalne wynosiły ponad 13% PKB we Francji i we Włoszech, podczas gdy na Cyprze i w Irlandii odpowiednio 4,4% i 3,6%. Wydatki na cele emerytalne do pewnego stopnia uzależnione są od struktury wiekowej danej populacji, jednak kształtowane są również sposobem alokacji zasobów przez poszczególne rządy.

W państwach UE-27 emerytura jest jak dotąd najpowszechniejszym rodzajem świadczenia, stanowiąc w 2008 r. niemal trzy czwarte (73,5 %) ogólnych wydatków na cele emerytalne, tj. 1 071 554 mln euro. Średnie wydatki na emerytury na mieszkańca (w odniesieniu do ogółu mieszkańców, nie tylko beneficjentów świadczeń emerytalnych) w państwach UE-27 w latach 2005-2008 wzrosły o 8,9%, osiągając 2 149 PSN. Najwyższy poziom wydatków na emerytury na mieszkańca (z uwzględnieniem różnic cenowych w poszczególnych krajach) odnotowano we Włoszech, Austrii i we Francji

Raport dotyczący procesu starzenia się społeczeństwa z 2009 r. przedstawia szereg projekcji obejmujących prawdopodobne przyszłe zmiany w zakresie świadczeń z tytułu zabezpieczenia społecznego (innymi słowy, w ramach ustawowych, rządowych, publicznych systemów emerytalnych) w państwach UE-27. W kontekście rosnącej liczny osób starszych, przewiduje się, że stosunek publicznych świadczeń emerytalnych do PKB wzrośnie z 10,2% w 2010 r. do 12,5% do roku 2060 r.; relatywnie niewielki przewidywany wzrost wynika z przekonania, że wysokość świadczeń emerytalnych w ujęciu realnym najprawdopodobniej spadnie w ciągu najbliższych 50 lat.

Na poziomie poszczególnych państw członkowskich występują istotne różnice w zakresie opracowanych projekcji. Do 2060 r. projektowane publiczne świadczenia emerytalne mają stanowić 24,1% PKB w Grecji i 23,9% PKB w Luksemburgu, w porównaniu z, odpowiednio, 11,6% i 8,6% w 2010 r. Z drugiej strony w drugiej grupie państw członkowskich publiczne systemy emerytalne mają stanowić do 2060 r. mniej niż 10% PKB; państwa te obejmują Danię, Estonię, Irlandię, Łotwę, Polskę, Szwecję i Wielką Brytanię. Jak zauważono powyżej, wiele z tych różnic odzwierciedla różnice w systemach emerytalnych funkcjonujących w poszczególnych państwach członkowskich.

Przy opracowywaniu modeli projekcji uwzględniono szereg różnych scenariuszy i przeprowadzono serię analiz wrażliwości alternatywnych scenariuszy. Rysunek 3.9 pokazuje, w jaki sposób niektóre z nich mogą wpłynąć na stosunek publicznych świadczeń emerytalnych do PKB dla państw UE-27. Co do zasady, różnice w porównaniu z projekcjami bazowymi (wykorzystywanymi w pozostałej części niniejszej publikacji przy okazji omawiania wyników raportu dotyczącego procesu starzenia się społeczeństwa z 2009 r.) były dość nieznaczne. W szczególności dotyczyło to efektów wyższego zatrudnienia (wzrost o jeden punkt procentowy) i wzrostu oczekiwanej długości życia (o jeden rok). Największą różnice zaobserwowano w odniesieniu do scenariusza zerowej migracji, gdzie projektowany efekt braku dodatkowych imigrantów miał doprowadzić do wzrostu o dwa punkty procentowe stosunku publicznych świadczeń emerytalnych do PKB do roku 2060 r. w państwach UE-27. 18,7% emerytów w państwach UE-27, którym zadano pytanie we wrześniu 2008 r., już poszukiwało lub zamierzało poszukiwać pracy w celu uzyskania źródła dodatkowego dochodu. Na Łotwie odsetek ten sięgnął 40,4%, podczas gdy ponad 25% respondentów z ośmiu innych państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 r. lub w 2007 r. również poszukiwało lub planowało poszukiwanie pracy. Na drugim końcu skali emeryci z Luksemburga najrzadziej poszukiwali pracy jako źródła dodatkowego dochodu (8,7%), a w ośmiu innych państwach członkowskich odsetek ten plasował się poniżej 15% (w tym w Niemczech, w Hiszpanii, we Francji i w Wielkiej Brytanii).

Ok. 70% respondentów z państw UE-27, którym zadano pytanie we wrześniu i październiku 2011 r. (Eurobarometr, badanie specjalne 378) uważało, że brak elastyczności w odniesieniu do zmniejszenia etatu, wykluczenie z programów szkoleń oraz zachowanie pracodawców były bardzo lub dość istotnymi przyczynami zaprzestania pracy; opinie te były zbliżone we wszystkich grupach wiekowych.

Badanie przeprowadzone w maju i czerwcu 2009 r. pokazuje, że około połowa (49%) respondentów z państw UE-27 uważała, że obecna sytuacja w zakresie świadczeń emerytalnych nie była korzystna. Odpowiedzi w poszczególnych państwach członkowskich znacznie się różniły: 80% respondentów z Grecji i Portugalii (dwóch krajów istotnie dotkniętych kryzysem długu publicznego) uważało, że sytuacja była zła, podczas gdy opinię tę podzielało mniej niż 20% respondentów z Danii, Holandii i Luksemburga. Jednocześnie we wrześniu i październiku 2011 r. ok. 60% respondentów z państw UE-27 w wieku powyżej 15 roku życia nie zgadzało się ze stwierdzeniem, że oficjalny wiek przechodzenia na emeryturę musi zostać podwyższony do roku 2030, a zaledwie jedna trzecia z nich (33%) zgadzała się, że jest to rozwiązanie konieczne.

 4. Dobrostan, zdrowie i opieka zdrowotna

Światowa Organizacja Zdrowia definiuje zdrowie jako „fizyczny, mentalny i społeczny dobrobyt" jednostek. Kompleksowe podejście do zdrowia zakłada, że wszystkie systemy i struktury, które decydują o fizycznych, społecznych i ekonomicznych warunkach życia powinny pozwalać jednostkom na prowadzenie produktywnego życia, niezależnie od ich fizycznych lub funkcjonalnych ograniczeń (na przykład wspierając udział w społeczeństwie osób niepełnosprawnych). Dzięki polityce dotyczącej aktywnego starzenia się oraz postępowi technologii związanych ze zdrowiem oraz poprawie warunków życia średnie trwanie życia wśród osób starszych w UE uległo wydłużeniu.

Słabe zdrowie bez wątpienia postrzegane jest jako kluczowy powód wczesnej emerytury. W związku z powyższym niektórzy decydenci postawili sobie za cel umożliwienie starszym pokoleniom zachowania autonomii i niezależności, ponieważ poprawa stanu zdrowia może:

- poprawić dobrostan jednostek;

- wydłużyć okres ich aktywności zawodowej - co stanowi bodziec dla wzrostu gospodarczego;

- zmniejszyć ogólne obciążenie systemów opieki zdrowotnej i socjalnej.  UE wspiera zdrowe starzenie się w ramach swojej strategii na rzecz zdrowia „Razem na rzecz zdrowia: strategiczne podejście dla UE na lata 2008-2013" oraz stosując otwartą metodę koordynacji w zakresie ochrony socjalnej i włączenia społecznego. Zdrowe starzenie się opiera się na dwuaspektowym podejściu:

- promocji zdrowia przez całe życie jednostki, w celu zapobiegania problemom zdrowotnym i niepełnosprawności od najwcześniejszych lat (promowanie zdrowego trybu życia w drodze działań, które dążą do podniesienia poziomu aktywności fizycznej, promowania zdrowego odżywiania lub ograniczenia uzależnienia od tytoniu, alkoholu i substancji nielegalnych);

- dążeniu do niwelowania nierówności zdrowotnych związanych z czynnikami społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi.

Przewiduje się, że starzejące się społeczeństwo wiązać się będzie z dodatkowym zapotrzebowaniem na rozmaite produkty oraz usługi zdrowotne i związane ze zdrowiem. Ludzie żyją dłużej i wielu z nich osiągnie podeszły wiek (80 lat lub więcej), w związku z czym istnieje prawdopodobieństwo, że wielu z nich stanie się słaba i w większym stopniu wymagać będzie usług opieki społecznej w formie wsparcia we własnym domu lub ośrodkach opieki długoterminowej. W przyszłości tendencja ta prawdopodobnie nasili się. Przewiduje się, że większy odsetek osób w podeszłym wieku będzie mieszkać samotnie, w związku z rozpadem rodzin i mniejszą gotowością do zapewnienia opieki osobom starszym ze strony członków rodziny lub ich ograniczonymi możliwościami zapewnienia takiej opieki. Jeśli nie zajdą zmiany w ogólnym stanie zdrowia ludności UE i jeśli nie zostaną przeprowadzone reformy systemów zabezpieczeń społecznych i rynków pracy w celu promowania zdrowego i aktywnego starzenia się, istnieje prawdopodobieństwo, że zmiany demograficzne zwiększą obciążenie budżetów publicznych w zakresie zdrowia i opieki długoterminowej.

 4.1 Zdrowie, niepełnosprawność i umieralność

Wskaźniki dobrostanu pokazują, że w 2007 roku młodsze pokolenia w państwach członkowskich UE-27 miały bardziej optymistyczne nastawienie niż pokolenia starsze - prawie połowa (48,9%) ludności w przedziale wiekowym od 50. do 64. roku życia z optymizmem myślała o przyszłości, co deklarowało tylko 44,9% ludności w wieku 65 lat i starszej. Podobne tendencje zaobserwowano w odniesieniu do poziomu poczucia szczęścia wśród ludności krajów UE-27, gdzie stopień poczucia szczęścia na ogół spadał wraz z wiekiem.

Osoby starsze borykają się z różnego rodzaju presjami, które mogą spowodować problemy natury psychicznej, na przykład odosobnienie, ograniczoną zdolność do funkcjonowania, a także poczucie zagrożenia osobistego lub finansowego. Wśród najczęstszych chorób psychicznych występuje depresja i zaburzenia lękowe, choć osoby starsze są również podatne na zaburzenia psychiatryczne, na przykład demencję. Jeden ze wskaźników, który może posłużyć do pomiaru dobrostanu związany jest z poczuciem bezpieczeństwa odczuwanym przez osoby podczas samotnego spaceru po zmroku. W 2008 roku w ramach badania w krajach UE średnio prawie dwie trzecie (63,5%) osób w wieku 65 lat i starszych odpowiedziało, że spacerując samotnie, czują się bezpiecznie. Wskaźnik ten wśród osób w tym przedziale wiekowym wyniósł mniej niż 50% w Bułgarii, Grecji i na Łotwie, podczas gdy w Danii, Belgii, Szwecji, Finlandii i Słowenii bezpiecznie czuje się co najmniej trzy czwarte osób z tej grupy.

1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość