Strona główna

Powiatowy program opieki nad zabytkami


Pobieranie 0.84 Mb.
Strona1/8
Data18.06.2016
Rozmiar0.84 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8


Załącznik do

Uchwały Nr XXIX/327/09

Rady Powiatu we Włocławku

z dnia 29 grudnia 2009 roku


POWIATOWY PROGRAM

OPIEKI NAD ZABYTKAMI

POWIATU WŁOCŁAWSKIEGO

NA LATA 2010-2013



Włocławek 2009



Spis treści

1. Wprowadzenie 4

2. Uwarunkowania prawne opieki nad zabytkami 6

2.1. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U.

Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.) ……………………………………………………….6

2.2. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr

142, poz. 1592 z późn. zm.) …………………………………………………………..8

2.3. Rozporządzenia regulujące kwestie opieki nad zabytkami …………………………...8

3. Opieka nad zabytkami w świetle dokumentów strategicznych 9

3.1.Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2009-2012 9

3.2. Strategia Rozwoju Powiatu Włocławskiego na lata 2001-2015 11

3.3. Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Włocławskiego na lata 2007-2013 12

4. Wykaz zabytków Powiatu Włocławskiego 15


    1. Zabytki ruchome wpisane do rejestru wg stanu na dzień 24 lipca 2008 rok 15

    2. Wykaz zabytków wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych znajdujących się na terenie Powiatu Włocławskiego 19

5. Nieruchomości stanowiące własność Powiatu Włocławskiego podlegające ochronie

konserwatorskiej 39

5.1. Wykaz nieruchomości stanowiących własność Powiatu Włocławskiego podlegających

ochronie konserwatorskiej 39

5.2. Charakterystyka obiektów zabytkowych stanowiących własność Powiatu

Włocławskiego 40

6. Promocja zabytków Powiatu Włocławskiego 45

7. Wnioski z analizy rozmieszczenia i zagrożenia zabytków oraz sposoby ich ochrony 47

8. Źródła finansowania zadań podjętych w zakresie opieki nad zabytkami. 48

8.1. Środki krajowe 48

8.2. Środki europejskie 49

9. Cele i zadania Powiatowego Programu Opieki nad Zabytkami na lata 2010-2013 53


1. WPROWADZENIE
Powiat włocławski obejmuje ziemie o bogatych tradycjach historycznych sięgających początków państwa polskiego. Z tym obszarem związani byli Władysław Łokietek, jako książę brzesko-kujawski oraz urodzony w Kowalu Kazimierz Wielki. Także inni władcy Polski niejednokrotnie gościli na Kujawach, m.in. uczestnicząc w odbywających się w Brześciu Kujawskim sejmach i sejmikach. Na terenie obecnego powiatu włocławskiego rozwijało się budownictwo sakralne (kościoły, klasztory) oraz świeckie, związane z funkcjami administracyjnymi i obronnymi (zamki, ratusze miejskie, mury obronne). Powstawały również budowle i sprzęty o przeznaczeniu gospodarczym i technicznym. Tak bogata przeszłość pozostawiła po sobie liczne ślady w postaci zabytków, które wpływają w znaczący sposób na kształtowanie tożsamości historyczno-kulturowej mieszkańców powiatu, przyczyniając się tym samym do zachowania lokalnego dziedzictwa kulturowego.

W przeszłości wiele obiektów o wartości zabytkowej uległo zniszczeniu na skutek działań wojennych, celowej dewastacji czy braku należytej dbałości o ich stan. Tym bardziej należy otoczyć opieką zabytki, które przetrwały dziejowe zawirowania i stanowią świadectwo historii i kultury lokalnej, regionalnej i narodowej. Podkreślić trzeba, że troska o zabytki ma wymiar nie tylko naukowo-kulturalny, ale również gospodarczy. Zadbane, należycie oznakowane i wypromowane pomniki przeszłości przyciągają rzesze turystów. Turystyka jest jednym z najważniejszych sektorów współczesnej gospodarki i może przyczynić się znacząco do rozwoju lokalnej gospodarki oraz powstawania nowych miejsc pracy, co w regionie borykającym się z bezrobociem ma szczególne znaczenie. Aby wykorzystać w pełni potencjał stwarzany przez posiadane zabytki oraz walory przyrodnicze powiatu, potrzebna jest wieloletnia, kompleksowa strategia działania, którą uwzględniono Powiatowym Programie Opieki nad Zabytkami Powiatu Włocławskiego na lata 2010-2013.

Podstawę do opracowania powiatowego programu opieki nad zabytkami stanowią zasoby dziedzictwa kulturowego wpisane do ewidencji zabytków prowadzonej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Pojęcie zabytku rozumiane jest zgodnie z ustawą jako „nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową” (art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).

Głównym celem niniejszego programu jest dążenie do poprawy stanu zachowania zabytków oraz krajobrazu kulturowego powiatu poprzez określenie podstawowych warunków technicznych, organizacyjnych i finansowych w zakresie leżącym w kompetencjach powiatu. Szczególny nacisk położono również na działania zwiększające atrakcyjność zabytków dla potrzeb społecznych, turystycznych i edukacyjnych oraz na wspieranie inicjatyw sprzyjających wzrostowi środków finansowych na opiekę nad zabytkami.

W programie przyjęto zadania, które ustawodawca nakłada na powiat, m.in. opieka nad zabytkami, do których powiat włocławski posiada tytuł prawny. Do programu włączono również ogólne działania, jakie samorząd powiatowy podejmie w zakresie opieki nad zabytkami, których właścicielem są gminy, instytucje lub osoby prywatne, nie naruszając przy tym ich kompetencji i praw. Obiekty zabytkowe stanowią wspólne dziedzictwo, dlatego niezbędne jest podjęcie współpracy pomiędzy powiatem a innymi podmiotami w celu jak największej dbałości o ich zachowanie. Ważne jest też kształtowanie świadomości mieszkańców powiatu w zakresie znaczenia zabytków i ich ochrony dla regionu.

Zabytki, których właścicielem jest Powiat Włocławski, to zabytki nieruchome, stanowiące siedziby jednostek organizacyjnych powiatu, m.in. szkół i placówek. Potrzeba ochrony zabytków powiatowych jest bezsporna. Winna być prowadzona w sposób kompleksowy, łączący elementy ochrony, konserwacji i restauracji z elementami edukacyjno – wychowawczymi.

W Powiatowym Programie Opieki nad Zabytkami odwołano się do Strategii Rozwoju Powiatu Włocławskiego na lata 2001 – 2015, oraz Planu Rozwoju Lokalnego Powiatu Włocławskiego na lata 2007 – 2013. Jest on również komplementarny z Wojewódzkim Programem Opieki nad Zabytkami Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2009-2012 przyjętym przez Sejmik Województwa w dniu 8 września 2008 r. uchwałą nr XXV/496/08.
2. UWARUNKOWANIA PRAWNE OPIEKI NAD ZABYTKAMI
Zasadniczy kontekst prawny opracowania powiatowego programu opieki nad zabytkami stanowią dwie ustawy:

1) Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.).

2) Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

(Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.).

2.1. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.)
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada na organy samorządowe obowiązek zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony dóbr kultury. Zgodnie z art. 4 tejże ustawy, ochrona zabytków polega w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu:


  1. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;

  2. zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków;

  3. udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków;

  4. przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę;

  5. kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;

  6. uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

W artykule 5 czytamy: „Opieka nad zabytkami sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków:

1) naukowego badania i dokumentowania zabytku;

2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;

3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;

4) korzystania z zabytków w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;

5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii

i kultury.”


W artykule 6 ustawodawca wymienia zabytki, które podlegają ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania:

1) zabytki nieruchome będące w szczególności:

a) krajobrazami kulturowymi,

b) układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi,

c) dziełami architektury i budownictwa,

d) dziełami budownictwa obronnego,

e) obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami

przemysłowymi;

f) cmentarzami,

g) parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni,

h) miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji;



2) zabytki ruchome będące w szczególności:

a) dziełami sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej,

b) kolekcjami stanowiącymi zbiory przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według

koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje,

c) numizmatami oraz pamiątkami historycznymi, a zwłaszcza militariami, sztandarami,

pieczęciami, odznakami, medalami i orderami,

d) wytworami techniki, a zwłaszcza urządzeniami, środkami transportu oraz maszynami

i narzędziami świadczącymi o kulturze materialnej, charakterystycznymi dla dawnych

i nowych form gospodarki, dokumentującymi poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego,

e) materiałami bibliotecznymi, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r.

o bibliotekach (Dz. U. Nr 85, poz. 539 z późn. zm.)

f) instrumentami muzycznymi,

g) wytworami sztuki ludowej i rękodzieła oraz innymi obiektami etnograficznymi,

h) przedmiotami upamiętniającymi wydarzenie historyczne bądź działalność wybitnych

osobistości lub instytucji;

3) zabytki archeologiczne będące w szczególności:

a) pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa,

b) cmentarzyskami,

c) kurhanami,

d) reliktami działalności gospodarczej, religijnej i artystycznej.
Ochronie mogą też podlegać nazwy geograficzne, historyczne lub tradycyjne nazwy obiektu budowlanego, placu, ulicy lub jednostki osadniczej.
Sprawowanie opieki nad zabytkami, w tym finansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, do którego tytuł prawny posiada jednostka samorządu terytorialnego, jest zadaniem własnym tej jednostki (art. 71 ust. 2).

W rozdziale 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ustawodawca nakłada na zarząd powiatu obowiązek sporządzenia na okres 4 lat powiatowego programu opieki nad zabytkami.



Cele programu, wymienione w art. 87 ust. 2 określone są w formie katalogu otwartego i obejmują w szczególności:

  1. włączenie problemów ochrony zabytków do systemu zadań strategicznych, wynikających z koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju;

  2. uwzględnianie uwarunkowań ochrony zabytków, w tym krajobrazu kulturowego i dziedzictwa archeologicznego, łącznie z uwarunkowaniami ochrony przyrody i równowagi ekologicznej;

  3. zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanu ich zachowania;

  4. wyeksponowanie poszczególnych zabytków oraz walorów krajobrazu kulturowego;

  5. podejmowanie działań zwiększających atrakcyjność zabytków dla potrzeb społecznych, turystycznych i edukacyjnych oraz wspieranie inicjatyw sprzyjających wzrostowi środków finansowych na opiekę nad zabytkami;

  6. określenie warunków współpracy z właścicielami zabytków, eliminujących sytuacje konfliktowe związane z wykorzystaniem tych zabytków;

  7. podejmowanie przedsięwzięć umożliwiających tworzenie miejsc pracy związanych z opieką nad zabytkami.



2.2. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

(Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.)
Wprowadzenie reformy administracyjnej oraz związane z tym uwarunkowania ustawowe nałożyły na samorządy powiatowe zadania z zakresu kultury i ochrony dóbr kultury. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym w art. 4 nakłada na powiat określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym, między innymi w zakresie kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, a także ochrony środowiska i przyrody.

2.3. Rozporządzenia regulujące kwestie opieki nad zabytkami
Kwestie związane z opieką nad zabytkami - oprócz powyższych ustaw - regulują również rozporządzenia:

    1. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 9 lutego 2004 r. w sprawie wzoru znaku informacyjnego umieszczanego na zabytkach nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (Dz. U. Nr 30, poz. 259);

    2. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie odznaki „Za opiekę nad zabytkami” (Dz. U. Nr 124, poz. 1304 z późn. zm.);

    3. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych (Dz. U. Nr 150, poz. 1579);

    4. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowej;

    5. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 6 czerwca 2005 r. w sprawie udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków (Dz. U. Nr 112, poz. 939 z późn. zm.);


Powiatowy program opieki nad zabytkami przyjmuje, w formie uchwały, rada powiatu po uzyskaniu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków. Program ten podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko – Pomorskiego. Z realizacji programu zarząd powiatu sporządza co 2 lata sprawozdanie i przedstawia je Radzie Powiatu.
3. OPIEKA NAD ZABYTKAMI W ŚWIETLE DOKUMENTÓW STRATEGICZNYCH
3.1.Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami na lata 2009-2012
Powiatowy Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Włocławskiego wpisuje się w szerszy kontekst wyznaczony przez Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2009-2012 przyjęty przez Sejmik Województwa w dniu 8 września 2008 r. (Uchwała nr XXV/496/08). Dokument ten określa zakres opieki nad zabytkami w oparciu o istniejące struktury samorządowe, nakreśla kierunki działań i metody ich realizacji oraz zawiera rozeznanie potencjalnych źródeł finansowania. Uwzględnia przy tym założenia Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2020 i Planu zagospodarowania przestrzennego województwa.

W strategii województwa uznano istniejące zespoły urbanistyczne, obiekty zabytkowe i kolekcje muzealne za mocną stronę regionu, jednocześnie jako mankament wskazano niezadowalający stan techniczny zabytkowej architektury. W zakresie zachowania, adaptacji i promocji zabytków przewidziano realizację kilku działań strategicznych, takich jak:



  1. poprawa prezencji poprzez zachowanie lub przywrócenie dobrego stanu technicznego zabytków architektury i urbanistyki, interesujące zaaranżowanie kolekcji zabytków ruchomych i atrakcyjną prezentację przejawów kultury duchowej;

  2. stworzenie multimedialnych prezentacji eksponatów zbiorów muzealnych i bibliotecznych przy wykorzystaniu technik informatycznych;

  3. adaptacja obiektów zabytkowych do spełniania nowych funkcji (ekspozycji obiektów, twórczości artystycznej, aktywnej rekreacji itp.).

Również w planie zagospodarowania przestrzennego województwa kujawsko-pomorskiego uwzględniono wymogi zachowania dziedzictwa kulturowego jako elementu kształtującego tożsamość mieszkańców i stwarzającego perspektywy szybszego rozwoju. Wymaga to przestrzegania następujących zasad zagospodarowania:

  1. zachowania dziedzictwa kulturowego w stanie umożliwiającym jego przetrwanie dla przyszłych pokoleń,

  2. harmonijnego kształtowania krajobrazu kulturowego,

  3. dbałości o integralność zabytkowych struktur urbanistycznych i ruralistycznych.

Wojewódzki program opieki nad zabytkami dotyczy tylko zabezpieczenia zabytków architektury, nie zajmuje się natomiast obiektami ruchomymi. Wskazuje narzędzia niezbędne do prawidłowej realizacji opieki nad zabytkami. Priorytetową forma ochrony jest wpis do rejestru zabytków dokonywany przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Narzędziem pomocniczym są krajowa, wojewódzkie i gminne ewidencje zabytków.

W programie zamieszczono zestawienie zasobów kulturowych województwa kujawsko-pomorskiego sporządzone na podstawie ewidencji zabytków prowadzonej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Toruniu wraz z delegaturami w Bydgoszczy i Włocławku. Uwzględniono podział na zabudowę mieszkalną, obiekty sakralne, budownictwo obronne, obiekty użyteczności publicznej, obiekty przemysłowe i gospodarcze, pałace i dwory, małą architekturę, parki, cmentarze i stanowiska archeologiczne. W rejestrze zapisanych było (wg stanu z 2006 r.) ogółem 2690 pozycji. Wśród zasobów znalazły się także obiekty z terenu powiatu włocławskiego:



  • układ urbanistyczny Brześcia Kujawskiego (miasto lokacyjne wokół rynku i wzdłuż ulic przyległych);

  • klasycystyczny ratusz w Brześciu Kujawskim (wzniesiony wg projektu Marconiego);

  • relikty murów miejskich przy zespole poklasztornym w Brześciu Kujawskim;

  • zespół pałacowy z końca XIX w. w Brzeziu (gm. Brześć Kujawski) jako przykład architektury rezydencjonalnej;

  • relikty zamku z 1 poł. XIV w. w Brześciu Kujawskim,

  • pałac o cechach klasycystycznych zbudowany ok. 1870 w Falborzu (gm. Brześć Kujawski);

  • kościół p.w. św. Stanisława Biskupa z XIV-XV w. w Brześciu Kujawskim;

  • klasycystyczny kościół p.w. św. Józefa z 1809 r. w Szpetalu Górnym (gm. Fabianki);

  • kościół pw. MB Szkaplernej z 1906 r. w Lubrańcu;

  • bożnica z końca XVIII w. w Lubrańcu;

  • zespoły dworsko-folwarczne i folwarczne w: Chełmicy Dużej, Dębicach, Falborzu, Jarantowicach, Kuźnicach i Wieńcu,

  • zespoły zieleni zabytkowej w Brzeziu, Wieńcu i Wieńcu Zdroju.

Program zawiera ocenę stanu zachowania zabytków w oparciu o „Raport o stanie zachowania zabytków nieruchomych w województwie kujawsko-pomorskim” opracowany w 2004 r. Celem raportu było ustalenie faktycznej liczby zabytków nieruchomych, wpisanych do rejestru zabytków, określenie ich stanu zachowania i struktury własnościowej. Ponieważ sytuacja od 2004 r. nie uległa radykalnej zmianie, raport ten posłużył także do oceny stanu zachowania zabytków zawartej w wojewódzkim programie opieki nad zabytkami.

Stan zachowania i stopień zagrożenia obiektów o charakterze zabytkowym jest zróżnicowany. Zabytkowa zabudowa podlegała przez wieki rozmaitym przekształceniom. Jedynie Toruń i Chełmno zachowały zasadniczo niezmienioną historyczną zabudowę i układ ulic. Do układów urbanistycznych o znacznych zmianach w zabudowie, ale zachowanym rozplanowaniu ulic i dróg należy Brześć Kujawski.

Ochronie zabytków nie służy brak aktualnych planów zagospodarowania przestrzennego w wielu miejscowościach. Powoduje to chaos w gospodarowaniu przestrzenią urbanistyczną. Problemem są również częste zmiany właścicieli obiektów zabytkowych, którzy próbują dostosowywać je do potrzeb aktualnie prowadzonej działalności. Stąd wynikają ciągłe przebudowy, remonty i adaptacje zaburzające charakter substancji zabytkowej.

Na ogół dobry jest stan zachowania zabytków sakralnych. Kościół katolicki, dzięki przejrzystemu systemowi administracyjno-kompetencyjnemu oraz świadomości znaczenia ochrony zabytków wśród księży, sprawnie i efektywnie zarządza posiadanymi obiektami. Dobrze układa się również współpraca pomiędzy diecezjalnymi i państwowymi służbami konserwatorskimi.

W stosunkowo najgorszym stanie pozostają zabytki, które utraciły swoje pierwotne funkcje, a więc obiekty architektury obronnej, założenia rezydencjalne czy zabudowa poprzemysłowa. Nieużytkowane podlegają szybkiej degradacji w wyniku wandalizmu i działania sił przyrody. Z kolei przystosowanie do nowych funkcji pociąga daleko idącą zmianę ich charakteru, choć zdarzają się udane adaptacje obiektów poprzemysłowych, zachowujące ich pierwotną formę i wartość.

Na otwartej liście zasobów dziedzictwa kulturowego województwa o najwyższych wartościach, traktowanych priorytetowo przy realizacji zadań ochronnych w latach 2009-2012 znalazły się m.in.:



  • Zespół grobowców kujawskich w Wietrzychowicach/Gaju, gm. Izbica Kujawska. Jest to cmentarzysko składające się z pięciu megalitycznych grobowców kujawskich neolitycznej kultury pucharów lejkowatych (poł. V tys. do początku III tys. p.n.e.). Zespół ma znaczenie ponadregionalne dzięki dużej wartości historycznej, kulturowej i naukowej. Dotychczas jest on objęty ochroną jako Park Kulturowy (powołany uchwałą Rady Miejskiej Izbicy Kujawskiej), wyznaczonym celem jest uzyskanie dla niego statusu Pomnika Historii;

  • Zespół grobowców kujawskich w Sarnowie, gm. Boniewo. Stanowi go dziewięć grobowców z najstarszej fazy osadnictwa pucharów lejkowatych z 3700-3600 r. p.n.e., ponadto na terenie wsi odkryto stanowiska z reliktami osiedla szałasowego. Obiekt o znaczeniu ponadregionalnym wpisany do rejestru zabytków. Nową pożądaną formą ochrony ma być utworzenie Parku Kulturowego.

Postulowane w programie wojewódzkim działania w zakresie ochrony zabytków obejmują:



  • wspieranie i koordynację działań związanych z tworzeniem gminnych ewidencji zabytków,

  • podjęcie działań, w tym zapewnienie środków finansowych, celem intensyfikacji procesu wpisywania indywidualnych obiektów zabytkowych do rejestru zabytków – zwłaszcza będących własnością skarbu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego,

  • podjęcie działań, w tym zapewnienie środków finansowych, zmierzających do zachęcania osób prywatnych do wpisania do rejestru zabytków obiektów historycznych, których są właścicielami,

  • monitorowanie stanu zachowania obiektów wpisanych do rejestru zabytków,

  • podjęcie działań zmierzających do nadanie statusu Pomnika Historii wskazanym obiektom z terenu województwa,

  • podjęcie działań zmierzających do utworzenia Parków Kulturowych na wskazanych obszarach,

  • uwzględnienie w zmianach planu zagospodarowania przestrzennego elementów związanych z obszarową ochroną dziedzictwa kulturowego,

  • realizację zadań sformułowanych w Strategii Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2020 w zakresie Działania 2.5 – Promocja dziedzictwa kulturowego oraz pozostałych działań.



3.2. Strategia Rozwoju Powiatu Włocławskiego na lata 2001-2015
Jeden z celów strategicznych, zawartych w Strategii Rozwoju Powiatu Włocławskiego na lata 2001 – 2015 odnosi się do działań w zakresie dobrego wykorzystania walorów przyrodniczych, kulturowych i uzdrowiskowych powiatu oraz promocji tychże walorów.

Wyżej wymieniony cel został sformułowany na podstawie sporządzonej analizy SWOT, która polega na określeniu mocnych i słabych stron powiatu oraz sformułowaniu szans i zagrożeń wypływających z otoczenia. Analizy dokonano w 2001 r. i uwzględniono ją w opracowanej strategii.

We wspomnianej analizie SWOT brak jest bezpośredniego odniesienia do sfery zabytków, stwarzającej szansę na podniesienie poziomu atrakcyjności powiatu. Można jednak rozpatrywać ją w kontekście rozwoju turystyki. Władze powiatu dostrzegają walory kulturowe, turystyczne i przyrodnicze jako szansę na rozwój turystyki i agroturystyki, a przez to na ożywienie gospodarcze i powstawanie nowych miejsc pracy w regionie. Dbałość o zachowanie i promocję miejscowych zabytków, obok rozbudowy bazy turystycznej (hotele, schroniska turystyczne, parkingi, obiekty do uprawiania sportów), może mieć tu podstawowe znaczenie.

Na podstawie analizy SWOT sformułowano cele strategiczne rozwoju powiatu włocławskiego i jeden z nich dotyczy właśnie dobrego wykorzystania walorów przyrodniczych i kulturowych. Z w/w celu strategicznego wynikają cele operacyjne takie jak:



  1. wspieranie tworzenia gospodarstw agroturystycznych;

  2. rozwój bazy i zagospodarowanie w infrastrukturę turystyczną terenów turystycznych i rekreacyjnych;

  3. promocja walorów przyrodniczych, kulturowych i uzdrowiskowych powiatu;

  4. wykorzystanie walorów parku krajobrazowego i rezerwatów przyrody do edukacji ekologicznej.

Jednym z zakładanych efektów strategii ma być dobrze rozwinięta turystyka.

Cel Promocja walorów przyrodniczych, kulturowych i uzdrowiskowych powiatu wymaga przełożenia na konkretne działania m.in. przygotowanie informatora turystycznego czy uwzględnienia na stronie internetowej powiatu włocławskiego informacji o walorach przyrodniczych, bazie wypoczynkowej i uzdrowiskowej oraz lokalnych zabytkach.

Istotnym zagadnieniem jest również podniesienie poziomu świadomości społeczeństwa w zakresie problematyki zabytków i możliwości wykorzystania ich walorów m.in. w sferze turystyki. W tym celu koniecznym jest podjęcie działań zmierzających do:


  • popularyzacji i promocji dziedzictwa kulturowego powiatu,

  • kształtowania postaw promujących działania chroniące zabytki,

  • prowadzenia i doskonalenia edukacji na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego ze szczególnym uwzględnieniem tradycji lokalnych.



3.3. Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Włocławskiego na lata 2007-2013
Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Włocławskiego na lata 2007-2013 jest dokumentem przedstawiającym sytuację powiatu. Omawia główne zadania stojące przed samorządem, ustala ich ważność oraz rodzaje inwestycji i rozwiązań, jakie powiat zamierza zrealizować w najbliższym czasie.

W części planu, poświęconej zagospodarowaniu przestrzennemu dokonano zwięzłego opisu obiektów dziedzictwa kulturowego powiatu włocławskiego, wymieniając najważniejsze z nich:



Gmina Baruchowo:

dwór z końca XIX wieku, Kościół neogotycki z 1881 roku pod wezwaniem Świętej Trójcy w Kłótnie, zespół parkowo – dworski w Czarnem ze wspaniałym dworem modrzewiowym, park podworski w Zakrzewie z aleją bukową.



Gmina Boniewo:

zespoły dworsko – parkowe w Boniewie, Kaniewie i Otmianowie oraz brama centralna w Boniewie.



Miasto i Gmina Brześć Kujawski:

fragmenty średniowiecznych obwarowań z I połowy XIV wieku, układ urbanistyczny miasta średniowiecznego z połowy XIV wieku, kościół farny z I połowy XIV wieku, kościół klasztorny z III ćw. XIV wieku, ratusz projektu Marconiego z 1824 roku, zespół pałacowo – parkowy w Falborzu, zespoły dworskie w Miechowicach i Popowiczkach oraz grodzisko i park podworski w Sokołowie, zespół pałacowy w Brzeziu, pałac w Wieńcu.



Gmina Choceń:

wczesnośredniowieczne grodziska z XIII/XIV wieku w Bodzanówku oraz zespoły dworskie w Choceniu, Bodzanówku, Czerniewicach, Jarantowicach i Kuźnicach - wpisane są do rejestru zabytków.



Miasto i Gmina Chodecz:

kościół parafialny p.w. św. Dominika, dwór w Chodeczku i Zameczku, kościół i cmentarz ewangelicki, grodzisko „Duduła” w Kromszewicach.



Gmina Fabianki:

zespół parkowo – dworski w Chełmicy i Nasiegniewie, podworski z zabudowaniami folwarcznymi w miejscowości Szpetal Górny, dwór w Zarzeczewie Starym, zespół dworski w Zarzeczewie Nowym.



Gmina i Miasto Izbica Kujawska:

zespół grobowców – kurhanów typu kujawskiego na terenie rezerwatu archeologicznego w Wietrzychowicach, kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z I połowy XV w., dawny kościół ewangelicko – augsburski, zabytkowy kościół w Modzerowie z 1796 r., grobowiec z okresu kultury pucharów lejkowatych w Gaju, grodzisko w Mchówku, XIX - wieczny dworek w Mchówku, kaplica p.w. św. Floriana z I połowy XVII w. W miejscowości Pustynia, klasycystyczna synagoga z I połowy XIX w. w Izbicy Kujawskiej.



Miasto Kowal:

kościół parafialny p.w. św. Urszuli wzniesiony w latach 1604-1608, kaplica cmentarna, pałacyk będący siedzibą Domu Pomocy Społecznej, kompleks obiektów zabytkowych, w którym mieści się Zespół Szkół Rolniczych.



Gmina Kowal:

zespół dworski w Dąbrówce, kościół p.w. Marii Magdaleny w Grabkowie. Dwa zabytki rakutowskie: spichlerz z wozownią i spichlerz przeniesiono do skansenu w Kłóbce.



Gmina Lubanie:

zespół kościoła parafialnego w Lubaniu, archeologiczny zespół osadniczy w Stawcu, dwór na kopcu, zespół parkowo – dworski w Kaźmierzewie, zespół dworski w Ustroniu, cmentarz ewangelicki, wiejskie chałupy oraz stanowiska archeologiczne w Bodzi.



Miasto i Gmina Lubień Kujawski:

kościół i pałac dworski w Lubieniu, grodzisko w Dziankówku, zespół parkowo – dworski, grodzisko i skansen w Kłóbce, zespół dworski w Kamiennej, dwór wraz z parkiem oraz zespół dworski w Lubieniu Kujawskim, zespół dworski w Rutkowicach, a także park podworski w Rzeżewie.



Gmina i Miasto Lubraniec:

dwór, park i kościół p.w. Św. Trójcy w Dąbiu Kujawskim, bożnicę i zespół parkowo – dworski w Lubrańcu, grodzisko średniowieczne i zespół dworsko – parkowy w Sułkowie, cmentarzysko grobów kujawskich w Sarnowie i grodzisko w Zgłowiączce, grodzisko w Turowie oraz zespoły parkowo – dworskie w Kazaniu, Kłobi, Ossowie, Redczu Kalnym i Żydowie.



Gmina Włocławek:

liczne zespoły parkowo – dworskie znajdujące się w Dębicach, Smólniku, Świętosławiu, Nowej Wsi, Wistce Królewskiej, Kruszynku, zagroda wiejska w miejscowości Skoki Duże.


Podkreślono, że wiele z tych obiektów znajduje się obecnie w złym stanie technicznym. Zidentyfikowano trzy problemy wiążące się bezpośrednio i pośrednio z kwestią opieki nad zabytkami:

  • brak wystarczającego zagospodarowania turystycznego – bazy noclegowej, szlaków turystycznych, małej gastronomii,

  • obiekty dziedzictwa kulturowego w złym stanie technicznym, wymagające kapitalnych remontów,

  • istnieje pilna potrzeba zwiększenia oferty wypoczynku masowego szczególnie w miejscowościach o wysokich walorach turystycznych.

Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Włocławskiego na lata 2007 – 2013 określa zadania mające na celu poprawę sytuacji na obszarze Powiatu Włocławskiego. Niektóre z nich można powiązać z działaniami na rzecz opieki nad zabytkami:



1) zmiany w strukturze gospodarczej obszaru, w tym zasady kształtowania rolnej i leśnej przestrzeni produkcyjnej:

    • wykorzystanie szans dla rozwoju turystyki przejazdowej i turystyki pobytowej (motele, pensjonaty, agroturystyka);

  1. rozwój systemu komunikacji i infrastruktury:

    • wytyczenie i urządzenie na terenach chronionych parku szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych i dydaktycznych oraz miejsc wypoczynku;

  2. poprawa stanu środowiska naturalnego:

    • wykorzystanie walorów przyrodniczych i kulturowych dla potrzeb rozwoju funkcji turystycznej;

  3. poprawa stanu środowiska kulturowego:

    • budowa obiektów związanych z oświatą, kulturą,

    • modernizacja istniejących obiektów oświatowych, użyteczności publicznej,

    • budowa obiektów poznawczo-rekreacyjno-sportowych wraz z zapleczem socjalnym.



4. WYKAZ ZABYTKÓW POWIATU WŁOCŁAWSKIEGO
Podstawą do sporządzenia powiatowego programu opieki nad zabytkami jest ewidencja zabytków (art. 21 ustawy o ochronie zabytków i o opiece nad zabytkami). W odniesieniu do powiatu włocławskiego ewidencja taka prowadzona jest przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, gdyż Starosta nie jest zobowiązany ustawowo do prowadzenia powiatowej ewidencji zabytków.
4.1. Zabytki ruchome wpisane do rejestru wg stanu na dzień 24 lipca 2008 roku

Gmina

Miejscowość

Położenie obiektu

Obiekt

Data decyzji

Nr rejestru


Izbica Kujawska

Błenna

Kościół parafialny p.w. Św. Małgorzaty P.M.

Ołtarz główny, 2 poł. XIX w.

31.01.2000

B/4/1

Błenna

j.w.

Obraz MB Łaskawa (Błeńska), ołtarz główny, XVII/XVIII w.

j.w.

B/4/2

Błenna

j.w.

Obraz Św. Małgorzata z zasuwy ołtarza głównego, 2 poł XVIII w.

j.w.

B/4/3

Błenna

j.w.

Ołtarz boczny prawy, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/4

Błenna

j.w.

Obraz Św. Antoni z Dzieciątkiem, ołtarz prawy, k. XVIII w.

j.w.

B/4/5

Błenna

j.w.

Obraz Św. Wawrzyniec, ołtarz prawy, k. XIX w.

j.w.

B/4/6

Błenna

j.w.

Obraz Św. Anna nauczająca Marię z ołtarza prawego, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/7

Błenna

j.w.

Rzeźba Św. Andrzej z ołtarza prawego, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/8

Błenna

j.w.

Rzeźba Św. Szczepan z ołtarza prawego, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/9

Błenna

j.w.

Ołtarz boczny lewy, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/10

Błenna

j.w.

Obraz Św. Roch z ołtarza lewego, k. XVIII w.

j.w.

B/4/11

Błenna

j.w.

Obraz Św. Michał Archanioł, ołtarz lewy , k. XIX w.

j.w.

B/4/12

Błenna

j.w.

Obraz Św. Katarzyna, ołtarz lewy, k. XVIII w.

j.w.

B/4/13

Błenna

j.w.

Rzeźba Św. Piotr, ołtarz lewy, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/14

Błenna

j.w.

Rzeźba Św. Paweł, ołtarz lewy, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/15

Błenna

j.w.

Ołtarz w kaplicy prawej, z obrazem MB Różańcowa, 2 poł. XIX w.

j.w.

B/4/16

Błenna

j.w.

Ołtarz w kaplicy lewej, z obrazami Najświętsze Serce Jezusa i Św. Stanisław

j.w.

B/4/17

Błenna

j.w.

Ambona , k. XVIII w.

j.w.

B/4/18

Błenna

j.w.

Organy: instrument 1880 r, prospekt neoklasycystyczny

j.w.

B/4/19

Błenna

j.w.

Chrzcielnica, 3 ćw. XVIII w.

j.w.

B/4/20

Błenna

j.w.

Rzeźba Św. Augustyn kaplicy za prezbiterium, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/21

Błenna

j.w.

Rzeźba Św. Franciszek w kaplicy za prezbiterium, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/22

Błenna

j.w.

Obraz Pieta w kaplicy za prezbiterium, 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/4/23

Błenna

j.w.

Obraz Zaśnięcie Św. Józefa z kaplicy za prezbiterium, 1877 r.

j.w.

B/4/24

Błenna

j.w.

Stacje Drogi Krzyżowej (14) na ścianach bocznych nawy, 2 poł. XIX w.

j.w.

B/4/25

Błenna

j.w.

Monstrancja promienista, po 1882 r. wys. 72 cm

j.w.

B/4/26



Lubanie

Lubanie

Kościół parafialny p.w. Św. Mikołaja

Ołtarz główny, XIX w.

06.07.1998

B/132/1

Lubanie

j.w.

Ołtarz p.w. Św. Mikołaja, XIX w.

j.w.

B/132/2

Lubanie

j.w.

Ołtarz z kaplicy pn., 2 poł. XVIII w.

j.w.

B/123/3

Lubanie

j.w.

Ołtarz p.w. Św. Józefa, XIX w.

j.w.

B/123/4

Lubanie

j.w.

Obraz Św. Józef z Dzieciątkiem, ołtarz, 1908 r, Jędrzejczyk

j.w.

B/123/5

Lubanie

j.w.

Ołtarz p.w. Św. Mikołaja, XIX w.

j.w.

B/123/6

Lubanie

j.w.

Obraz. Św. Mikołaj, ołtarz , XVIII/XIX w.

j.w.

B/123/7

Lubanie

j.w.

Feretron z rzeźbą Matki Boskiej Skępskiej, k. XIX w.

j.w.

B/123/8

Lubanie

j.w.

Feretron z obrazami Ukrzyżowanie; nn Święta, k. XIX w.

j.w.

B/123/9

Lubanie

j.w.

Feretron z obrazami Anioł Stróż; nn Święta, k. XIX w.

j.w.

B/123/10

Lubanie

j.w.

Rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego, 2 poł. XVIII w., 82 cm

j.w.

B/123/11

Lubanie

j.w.

Obraz Matka Boska Śnieżna, 1 poł. XVII w.

j.w.

B/123/12



Lubraniec

Lubraniec

Kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Szkaplerznej

Ołtarz główny, pocz. XX w.

17.05.1996

B/133/1

Lubraniec

j.w.

Ołtarz boczny z rzeźbami Matka Boska i Św. Jan Chrzciciel, pocz. XX w.

j.w.

B/133/2

Lubraniec

j.w.

Ołtarz boczny z obrazem Św. Józef z Dzieciątkiem i rzeźbami Św. Antoni z Dzieciątkiem, Św. Zakonnik, pocz. XX w.

j.w.

B/133/3

Lubraniec

j.w.

Obraz Św. Józef z Dzieciątkiem, poł. XVIII w.

j.w.

B/133/4

Lubraniec

j.w.

Rzeźba Matka Boska z Dzieciątkiem, XVI w, wys. 26 cm

j.w.

B/133/5

Lubraniec


j.w.

Rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego, 1 poł. XVI w., wys. 180cm

j.w.



B/133/6

Lubraniec

j.w.

Obraz Ecce Homo, XVI/XVII w.

j.w.

B/133/7

Lubraniec

j.w.

Chrzcielnica, XVI w.

j.w.

B/133/8

Lubraniec

j.w.

Relikwiarz Drzewa Krzyża, XVII w. , N. Brölman, Toruń, 55x35 cm

j.w.

B/133/9

Lubraniec

j.w.

Kielich, 1728 r., J. Weintraub, Toruń, wys.17cm

j.w.

B/133/10

Lubraniec

j.w.

Kielich, XVII w., wys. 26,5 cm

j.w.

B/133/11

Lubraniec

j.w.

Kielich, 1715 r., J. Weintraub, Toruń, wys. 29,5 cm

j.w.

B/133/12

Lubraniec

j.w.

Kielich, 1716r., J. Weintraub, Toruń, wys. 30 cm

j.w.

B/133/13

Lubraniec

j.w.

Kielich, ok. 1911 r., wys. 23,5 cm

j.w.

B/133/14

Lubraniec

j.w.

Taca, XVII w., 34,5x27 cm

j.w.

B/133/15

Lubraniec

j.w.

Ampułka, XVII w., 12x12 cm

j.w.

B/133/16

Lubraniec

j.w.

Ampułka, XVII w., 12x12 cm

j.w.

B/133/17

Lubraniec

j.w.

Lichtarz, 2 poł. XIX w., Fraget, Warszawa, wys. 36 cm

j.w.

B/133/18

Lubraniec

j.w.

Lichtarz, 2 poł. XIX w., Fraget, Warszawa, wys.36 cm

j.w.

B/133/19

Lubraniec

j.w.

Lichtarz, k. XIX w., P.Ł. Ehrlich, wys. 39 cm

j.w.

B/133/20

Lubraniec

j.w.

Lichtarz, pocz. XIX w., H.F., wys. 37 cm

j.w.

B/133/21

Lubraniec

j.w.

Lichtarz, 1 poł. XIX w., wys. 37 cm

j.w.

B/133/22

Lubraniec

j.w.

Bursa ze sceną Ostatniej Wieczerzy, 1 poł. XVIII w., 17x16x4,5 cm

j.w.

B/133/23

Lubraniec

j.w.

Plakietka wotywna ze sceną Zwiastowania

j.w.

B/133/24
  1   2   3   4   5   6   7   8


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość