Strona główna

Powtórzenie z historii XIX w. Dla klasy VI (X. 2014) Uzupełnij tabelę podając do każdej postaci jej zawód lub dziedzinę nauki lub jej dokonania


Pobieranie 67.55 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar67.55 Kb.
POWTÓRZENIE Z HISTORII XIX W. DLA KLASY VI (X. 2014)
1. Uzupełnij tabelę podając do każdej postaci jej zawód lub dziedzinę nauki lub jej dokonania.

postać

Zawód, dziedzina nauki,dokonania

postać

Zawód, dziedzina nauki,dokonania

Wilhelm Roentgen




Maria Skłodowska-Curie




Aleksander Graham Bell




Ludwik Pasteur




Henry Ford



Tomasz Edison




Georg Stephenson




James Watt




Bracia Lumiere




Ignacy Łukasiewicz





2. Napisz czy poniższe zdania są prawdziwe (piszemy - prawda) czy nieprawdziwe (fałsz).

Polacy zwyciężyli Austriaków w bitwie pod Raszynem.




Dzieci pracowały w XIX wieku w fabrykach po kilka godzin dziennie i wynagradzano je jak dorosłych.




Napoleon był cesarzem Francji.




Napoleon był świetnym strategiem i wodzem.




Napoleon utworzył z ziem drugiego i trzeciego rozbioru rosyjskiego Księstwo Warszawskie.




Księstwo Warszawskie było państwem niepodległym i niezależnym.




Napoleon pokonał wojska austriackie w bitwie pod Austerlitz.





3. Przeczytaj poniższy tekst i wykonaj polecenie.

Polityk angielski o koloniach: „Polityka angielska musi w odniesieniu do handlu z koloniami mieć na uwadze dwa wielkie zadania, a mianowicie:



  1. zmusić mieszkańców kolonii, aby wszystkie towary fabryczne i produkty europejskie, których potrzebują, sprowadzali tylko z Wielkiej Brytanii;

  2. handel zagraniczny mieszkańców kolonii regulować tak, aby wszystkie korzyści z niego płynęły do Wielkiej Brytanii bądź przynosiły pożytek sprawom Imperium Brytyjskiego.

Według polityka angielskiego: (napisz obok poniższych zdań czy to prawda czy fałsz)

- obowiązkiem Anglików jest dbanie o rozwój przemysłu w koloniach. ______

- Brytyjczycy powinni dbać o rozwój przemysłu tylko w swoim kraju. ______

- Anglicy nie potrzebują produktów z kolonii. ______

- inne kraje europejskie powinny mieć korzyści z handlu z angielskimi koloniami. ______

- mieszkańcy kolonii mogą kupować i sprzedawać towary bez ograniczeń. ______

- korzyści z handlu z koloniami powinna odnosić Wielka Brytania. ______

- mieszkańcy kolonii powinni odnosić korzyści z handlu z Wielką Brytanią. ______


4. Zaznacz jedno prawdziwe stwierdzenie i uzasadnij, dlaczego takie jest?

Rozwój przemysłu w XIX wieku wpłynął korzystnie na wymianę handlową, ponieważ

1.kraje o rozwiniętym przemyśle potrzebowały dużych ilości surowców do produkcji.

2.fabryki produkowały masowo tanie przedmioty.

3.dał szansę krajom Azji i Afryki, dostarczającym surowce, na szybkie wzbogacenie się.

4.przyczynił się do powstania na świecie nowych szlaków komunikacyjnych.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

5. Wyjaśnij, co znaczą pojęcia? [inteligencja jako klasa społeczna]

ROBOTNICY _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

STRAJK _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

INTELIGENCJA _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

KAPITALIZM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
6.Napisz własnymi słowami, co to jest rewolucja przemysłowa i dzięki jakiemu wydarzeniu do niej doszło?

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _


7. Jeśli chciałbyś znaleźć wiadomości dotyczące wojen toczonych przez Napoleona, to z jakich książek byś skorzystał? [prawidłowe zakreśl]

A. Dyskant J., Konflikty i zbrojenia morskie 1918-1939, Warszawa 2002

B. Żywczyński M., Historia powszechna 1789-1870, Warszawa 1975

C. Batowski H., Historia Austrii, Wrocław 1965

D. Bartnicki A., Konflikty kolonialne 1869-1939, Warszawa 1972

E. Malarski T., Borodino1812, Warszawa 1996

F. Guivre A., Blokada Wielkiej Brytanii na początku XIX w., Wrocław 1999


8. Do podanych dat dopisz wydarzenia.

1789 r.




1830-31 r.




1805 r.




1846 r.

Powstanie Krakowskie

1805 r.




1846 r.

Rabacja galicyjska

1806 r.




1848 r.




1807 r.




1861 r.




1808 r.




1863 r.




1809 r.




1865 r.




1812 r.




1871 r.




1813 r.




1893 r.




1814-15 r.




1914 r.




1815 r.




1918 r.





9. Jakie dwa kraje europejskie stworzyły największe imperia kolonialne? Ich nazwy wpisz poniżej.

1.

2.


10. Połącz różnokolorowymi strzałkami pojęcie z jego objaśnieniem.

Indie




obecnie Tanzania

Francja

”perła korony brytyjskiej”

Kongo

największe „więzienie” Anglików

Niemiecka Afryka Wschodnia

druga potęga kolonialna pod koniec XIX w.

Gibraltar, Singapur i Hongkong

strategiczne bazy brytyjskiej floty w Azji i Europie.

Australia

kolonia Belgii


11. Zaznacz nieprawdziwe stwierdzenie. Do najważniejszych przyczyn klęsk polskich powstań narodowych w XIX wieku zalicza się :

  1. - brak polskiego przemysłu zbrojeniowego.

  2. - brak zaangażowania społeczeństwa.

  3. - przewagę militarną państw zaborczych.

  4. - porozumienie między zaborcami dotyczące tłumienia dążeń niepodległościowych.



  5. 12. W zeszycie napisz krótką notatkę o walce o prawa robotników. Użyj we właściwym znaczeniu słów/zwrotów: partie polityczne, związki zawodowe, demokracja, socjalizm. (podręcznik s. 46)


13. Dopisz dalszy ciąg zdania. Polscy artyści i pisarze w okresie zaborów w swoich dziełach starali się ...

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _


14. Odpowiedz na pytania.

Jak się nazywają działania bojowe rozpoczęte w konspiracji i polegające na stałym szarpaniu i nękaniu przeciwnika tam, gdzie się tego nie spodziewa? (Tak walczyli Polacy w powstaniu styczniowym)

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Jak sądzisz, dlaczego powstańcy z 1863 roku wybrali taki sposób prowadzenia walki?

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Czy wybrany sposób walki mógł zapewnić powstańcom z 1863 roku zwycięstwo? Odpowiedź uzasadnij.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Czym różniło się powstanie styczniowe od powstania listopadowego?

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
15. Napisz własnymi słowami, co to jest?

germanizacja –_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

rusyfikacja – _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
16. Napisz, czym różniła się polityka Austrii wobec Polaków od postępowania Rosji i Prus.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _


17. W roku 1797 Józef Wybicki ułożył w północnych Włoszech pieśń do melodii mazurka. Oto jej początkowe słowa: „Jeszcze Polska nie umarła, kiedy my żyjemy. Co nam obca moc wydarła, szablą odbijemy.”.

Co mieli odbić Polacy przy pomocy szabel?

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _


18. Przeczytaj uważnie tekst.

Nie rzucim ziemi skąd nasz ród! Nie damy pogrześć mowy. Polski my naród, polski lud, królewski szczep Piastowy.”. Jakiego utworu jest to fragment i o czym on mówi?

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
19. Polacy po rozbiorach Rzeczypospolitej kilkakrotnie zrywali się w XIX wieku do walki o niepodległość ojczyzny. Przekonaj w kilku zdaniach swojego kolegę, że twoim zdaniem nasi przodkowie słusznie wszczynali powstania przeciw zaborcom. (w zeszycie)
20. Polska odzyskała niepodległość w listopadzie 1918 roku po 123 latach niewoli. Odpowiedz, w którym wieku nasze państwo przestało istnieć._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
21. Przyporządkuj w zeszycie postacie do danych zawodów (dziedzin nauki)
1.Jan Matejko, 2.Adam Mickiewicz, 3.Antoni Patek, 4.Paweł Edmund Strzelecki, 5.Ernest Malinowski, 6.Maria Skłodowska-Curie, 7.Fryderyk Chopin, 8.Henryk Sienkiewicz
poeta [ ], pisarz [ ], malarz [ ], fizyka i chemia [ ], zegarmistrz [ ],

kompozytor [ ], inżynier-konstruktor [ ], geograf [ ]



22. Uzupełnij tekst.

W 1828 roku w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie młodzi oficerowie i studenci zawiązali _______________________, na jego czele stał _______________________. Młodzi chcieli ____________________________, ale policja dowiedziała się o ich planach i rozpoczęły się aresztowania. W poczuciu zagrożenia spiskowcy zdecydowali się, mimo braku ______________ , rozpocząć __________________. Poparli ich _________________, natomiast _____________________byli raczej niechętni takim poczynaniom. Mimo to powstanie rozgorzało na dobre. Polskie _____________ stoczyło kilka zwycięskich bitew, między innymi pod __________________________________, ale 28 maja ____ roku w bitwie pod _____________ poniosło klęskę. Wkrótce potem Rosjanie zdobyli ________________ i powstanie _____________. Część powstańców zdecydowała się ________________ z Polski, tych którzy pozostali w kraju spotkały _____________ i zsyłki na ________________.



23. W XIX wieku Polacy podejmowali walkę zbrojną przede wszystkim w celu

  1. poprawy sytuacji społecznej i politycznej w poszczególnych zaborach.

  2. ratowania kultury narodowej.

  3. odzyskania niepodległości.

  4. pomocy innym ciemiężonym narodom europejskim.


24. Znajdź błędy historyczne i przepisz poprawiony tekst do zeszytu.

W trzydzieści lat po powstaniu listopadowym nastroje patriotyczne w społeczeństwie polskim zaczęły narastać. Organizowano manifestacje patriotyczne i śpiewano pokrzepiające serca pieśni, między innymi hymn „Jeszcze Polska nie zginęła”. Rosjanie często wspierali te wystąpienia. Kraj ogarnęło wrzenie. Władze, aby opanować sytuację, zarządziły karne zsyłki na Alaskę. Na listach osób przeznaczonych do wysłania znalazło się wielu spiskowców. Wobec tego działający w ukryciu Tymczasowy Rząd Narodowy dał sygnał do powstania. Powstanie było dobrze przygotowane. Powstańcy nie byli żołnierzami, a jedynie grupą uzbrojonych ochotników. Dlatego zdecydowali się na wojnę partyzancką, w której mogli wykorzystać zaskoczenie. Rosjanie zareagowali słabymi represjami. Powstańcy byli słabo zaopatrzeni w broń i żywność, co przy represjach zaborcy wobec ludności im pomagającej, doprowadziło do zawarcia ugody.


25. Odpowiedz „prawda” lub „fałsz” na poniższe zdania.

Wszyscy Polacy poparli powstanie wywołane przez podchorążych w 1830 roku.___________

Przywódcą powstania z 1830 roku był Romuald Traugutt._________

W 1863 roku doszło do kolejnego zrywu niepodległościowego Polaków.____________

Powstańców poparły zbrojnie Stany Zjednoczone. ____________

Pozytywiści propagowali walkę z „ciemnotą” i zacofaniem prostego ludu. ___________


26. Zaznacz prawdziwe stwierdzenia.

Do najważniejszych przyczyn klęsk polskich powstań narodowych w XIX wieku zalicza się

  1. znikome zaangażowanie polskich chłopów w walkę zbrojną.

  2. przewagę militarną państw zaborczych.

  3. porozumienie między zaborcami dotyczące tłumienia dążeń niepodległościowych.

  4. brak polskiego przemysłu zbrojeniowego.

Polscy artyści i pisarze w okresie zaborów w swoich dziełach

  1. wskazywali na konieczność ustawicznej pracy nad rozwojem kraju.

  2. przypominali czasy świetności Rzeczypospolitej.

  3. podtrzymywali nadzieję na odzyskanie niepodległości.

  4. pozostawali obojętni wobec spraw narodowych.


27. Uzupełnij poniższy tekst wyrazami z ramki

Bonaparte, Wybicki, Mazurek, słowa, hymn, Dąbrowski

Generał Jan Henryk _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ był twórcą Legionów Polskich. Żołnierze Legionów walczyli u boku generała _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _, późniejszego cesarza – Napoleona I. Do melodii chętnie nuconej przez żołnierzy, przyjaciel generała Dąbrowskiego, Józef _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ napisał _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ . Tak powstała pieśń Legionów, czyli _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _Dąbrowskiego. Stał się on z czasem polskim_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ narodowym.




©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość