Strona główna

Pozytywizm A. Asnyk wybór wierszy M. Konopnicka


Pobieranie 256.28 Kb.
Strona1/4
Data18.06.2016
Rozmiar256.28 Kb.
  1   2   3   4
LEKCJA 1 (2.IX.1998)

Temat: Plan rocznej pracy na lekcjach j. polskiego. Zapis lektur.

Pozytywizm

A. Asnyk - wybór wierszy

M. Konopnicka - wybór wierszy

Wybór nowelistyki pozytywistycznej

(M. Konopnicka) „Miłosierzie gliny”, „Mendel gdański



E. Orzeszkowa

B. PrusKamizelka”, „Antek”

H. Sienkiewicz - „Szkice węglem”

Powieści

B. Prus - „Lalka”

H. Sienkiewicz „Potop”

E. Orzeszkowa „Nad Niemnem”

H. BalsacOjciec Goriot”

P. DostojewskiZbrodnia i kara”

Młoda Polska

K. Przerwa-TetmajerJan Kasprowicz”

L. Staff - wybór wierszy

S. Żeromski - wybór opowiadań

„Rozdziobią nas kruki, wrony…”, „Zmierzch”, „Ludzie bezdomni”, „Wierna Rzeka”,

St. Wyspiański Wesele”

St. Wł. Reymont - „Chłopi” tom I i II

Gabriela ZapolskaMoralność pani Dulskiej”

A. Czechow - wybór opowiadań

Ch. Baudalaire - wybór wierszy

A. Rimbaud - wybór wierszy

J. Conrad - Lord Jim”

20-lecie międzywojenne

B. Leśmian, J. Tuwim, M. Pawlikowska-Jasnożewska, Wł. Broniewski, K.I. Gałczyński, J. Przyboś, L. Staff - wybór wierszy, St. Żeromski - „Przedwiośnie”, Z. Naukowska - „Granica”, W. Gąbrowicz - „Ferdydurke”, St. J. Witkiewicz - „Szewcy”, Bruno Schulz - „Sklepy cynamonowe”, Wł. Majakowski - wybór wierszy, M. Głuhakow - „Mistrz i Małgorzata”, A. Sait Lexupery - „Ziemia - planeta ludzi”

Nauka o języku

1.Język mówiony a pisany.

2. Języka naturalny i potoczny

3. Dialekty terytorialne j. polskiego

4. Gwary środowiskowe i zawodowe

5. Style funkcjonalne; naukowy, urzędowy, informacji prasowej, publicystyczny, retoryczny

6. Style uwarunkowane okolicznością - podniosły, familiarny, rubaszny.

7. Stylistyczne środki językowe

Fonetyczny, słowotwórcze, składniowe, słownikowe



8. Cechy charakterystyczne języka i stylów - okresu pozytywizmu - młodopolskich - 20-lecia międzywojennego

Podręczniki

Pozytywizm - Bojnicki

Młoda Polska - Weis, Mrówczyński, Matuszewski

20-lecie międzywojenne - Broczyński, Eustachiewicz Gramatyka - „Język i my”


LEKCJA 2 (2.IX.1998)

Temat: Norwid o sobie współczesnych i ich dziełach - „Fortepian Szopena”.

Norwid często pisał o bohaterach sobie współczesnych, czego przykładem może być John Brown - przywódca powstania czarnych niewolników w Stanach Zjednoczonych, lub właśnie Szopen, który już za życia zyskał sporą liczbę słuchaczy.

Motto wiersza jest dwuczęściowe

„Muzyka jest to rzecz osobliwa” (Byron)

„ Sztuka? - to sztuka - i oto wszystko” (Beranger)

Fortepian Szopena” powstał na jesieni 1863 roku, a geneza jego łączy się z dramatycznym wydarzeniem , jakie nastąpiło w Warszawie. Kiedy z pałacu Andrzeja Zamoyskiego na Nowym Świecie rzucono bombę na przejeżdżającego ulicą generała Berga (namiestnika carskiego), żołnierze carscy dokonali aktu zemsty : pałac zdemolowali, niszcząc wiele dóbr kultury między innymi właśnie instrument należący do Szopena, który został wyrzucony na bruk ulicy.

Norwid opisuje schorowanego Szopena, którego odwiedził na kilka dni przed śmiercią. Dłonie Szopena - w opisie Norwida - były bielsze od zrobionych z kości słoniowej, już pożółkłych klawiszy fortepianu.

Utwór jest wielowarstwowy, o różnych wątkach i różnych formach oddziaływania: uczuciowego i intelektualnego.

Podmiot utworu adresujący swą wypowiedź do Szopena i dzieła sztuki, wykreowany został na kompetentnego ich znawcę i interpretatora sensu śmierci muzyka, oraz faktu zniszczenia jego instrumentu.

Muzykę Szopena, która symbolizuje sztukę, charakteryzował Norwid jako przetworzone dziedzictwo grecko rzymskie antyku i chrześcijaństwa, wzbogacone o polskie pierwiastki wiejski (ludowe) i narodowe.

Muzyka Szopena ma zatem charakter „doskonałego wypełnienia”- błogosławieństwa.

Odwołanie (cz. IV) do przemienienia Chrystusa na górze Tabor określa więc doskonałość muzyki Szopena, która przeobraziła materię w ideał i ujawniła (sięgający sacrum) pierwiastek narodowy (patriotyczny), a przede wszystkim ludzki.

Dla Norwida podobnymi doskonałymi twórcami byli: Dawid, Fidiasz, Ajschylos.

Autor określił twórcy geniusz „wiecznym Pigmalionem”.

W kontekście mitu Orfeusza trzeba także spojrzeć na zakończenie utworu. Rozbicie fortepianu to jedynie poniżenie i „odepchnięcie” wielkiej sztuki przez współczesnych, które jest koniecznym warunkiem zaakceptowania jej przez pokolenie następne.

Dla Norwida muzyka Szopena to wypełnienie, błogosławieństwo.

Ideał musi sięgnąć bruku, aby został doceniony w przyszłych czasach, odkryty i uznany przez pokolenia następne. Zakończenie jest ironiczne, podkreślające los artystów.

Norwid zastosował w wierszu patos i ironia. Zastosował kilka neologizmów (np „Złoto-pszczoła”)



Aleksander Fredro

Urodzony w Surochowie koło Jarosławia (1793) tworzył w Benkowej Wiszni i we Lwowie. Jeden z ówczesnych pamiętnikarzy sportretował go następująco:

„Jest wzrostu miernego, twarzy ściągłej, nosa miernego, trocha wygiętych w nim dziurek, oczu czarnych, ognistych, ust równych, włosów rudych, nieco szczupły, posiada umiejętności, język francuski i niemiecki doskonale, rozumie wiele, jest dowcipny, trochę uszczypliwy, polityk wielki, filut, wyśmiewa drugich, jednakże jest szlachetny, nigdy zaś pochlebny. Ma nadzwyczajny talent…”

(Fredro napisał humorystyczną autobiografię pt. „Pro memoria”)

Brał udział w wojnach napoleońskich. Podkreślał w „Pro memoria” samorodny charakter swego talentu, pozbawioną atmosfery literackiego środowiska drogę twórczą, złośliwy atak krytyki, powodzenie u publiczności, zatargi z austriackimi władzami oraz powrót do pióra.

Przemierzenie pod wodza księcia Poniatowskiego Europy od Lwowa po Moskwę i Paryż, zetknięcie się z bogactwem ludzkich indywidualności, przeżycie nieschematycznych sytuacji ujawniających zarówno ludzką wielkość, jak i nicość, możliwość bezpośredniego poznania paryskich teatrów, a następnie ziemiańskie, urozmaicone towarzystwem przeróżnych miejscowych oryginałów życie w zacofanej Galicji, wszystko to dało Fredrze owo „piękne doświadczenie różnego rodzaju”, stało się prawdziwą szkołą, z której w swojej pracy pisarskiej nieustannie korzystał. To nieszablonowe wykształcenie zadecydowało także o charakterze twórczości literackiej autora „Zemsty”. Jego dzieło wyrastało bowiem bardziej z życiowej obserwacji niż z jakiejkolwiek tradycji literackiej.

Paryskie doświadczenia teatralne.

Istotną rolę w rozwoju komediowego talentu pisarza odegrały paryskie teatry, i to zwłaszcza operetkowo-komediowe, grające dla szerokiej publiczności, które w roku 1814, a więc wówczas, kiedy Napoleon „wybierał się” na Elbę, jego polski oficer namiętnie odwiedzał. O wyniesionych wówczas doświadczeniach wspominał potem Fredro w pamiętniku: „Tragedia francuska, lubo szczyciła się wówczas królem tragików Talmą, znalazła mię prawie obojętnym widzem. Przesadna deklamacja, ruchy konwencjonalne, monotonia aleksandrynów ziębiącą wszelkie ciepło, w ogóle nie mogła mi się podobać, nic nie wiedzącemu o trzech jednościach. Przeciwnie, wodewil, komedia wprawiały mię w zachwycenie. Pierwszy raz widziałem tak skończonych i doskonałych artystów utrzymujących samą grą najlichsze nawet ramoty, i wtedy to powziąłem przekonanie, wzmocnione z czasem, że nie ma dzieła dramatycznego, chociażby tak mistrzowsko przeprowadzonego i wykończonego w częściach, które by się obeszło bez dalszego rozwinięcia i podniesienia dobrą grą aktorów”.

Repertuar francuskich teatrów był wówczas nieciekawy: grywano na ogół ramoty trzeciorzędnych pisarzy, ale sztuka teatralna stała we Francji na wysokim poziomie. Fredro miał więc okazję dokładnie zapoznać się z wymogami sceny i uświadomić sobie specyficzne właściwości teatru, jako odrębnej dziedziny sztuki. Poza tym uległ urokowi zręcznego wodewilu i komedii francuskiej.
Twórczość

Talent pisarski Fredry, łączący poczucie humoru z mistrzowską umiejętnością budowania komicznych sytuacji i postaci, rozwinął się najpełniej w latach 1818-1835. Powstały wtedy, zaliczone do najwybitniejszych utwory takie, jak: „Pan Geldhab”(1818), „Mąż i żona”(1821), „Śluby panieńskie”(1827-32), „Pan Jowialski”(1832), „Zemsta”(1832-33), „Dożywocie”(1835). Komedie te najczęściej zaraz po napisaniu były wystawiane w teatrach Warszawy, Lwowa i Krakowa. Fredro bawił publiczność, stwarzając komiczne sytuacje i charaktery wyrosłe z ówczesnych przemian w życiu społecznym: przenikania wzbogaconego mieszczaństwa do warstwy szlacheckiej (Pan Geldhab), wzrastającej roli pieniądza w życiu jednostek i społeczeństwa (Dożywocie), swobody obyczajów (Mąż i żona), zmierzchu warstwy szlacheckiej (Pan Jowialski, Zemsta), a także psychicznych uwarunkowań uczuć miłosnych (Śluby panieńskie).

Wszystkie te komedie - ze względu na „niekomiczne” konflikty i psychologiczne pogłębienie postaci - dawały odbiorcy nie tylko okazję do wybornej zabawy, ale także do głębszej refleksji nad istotą człowieka, szlachecką teraźniejszością, oraz perspektywą przyszłości. Działo się tym łatwiej, że nie zawierały nigdy jednoznacznie sformułowanego morału. Składały się z kilku jakby warstw znaczeniowych, utrudniających jednoznaczną interpretację. Typowym tego przykładem jest budzący do dziś spory „Pan Jowialski”.

Nawiązując do oświeceniowej tradycji komediowej, polegającej m. in. na konstruowaniu akcji komedii, wokół centralnego bohatera, a sylwetki owego bohatera, na jednej z dominujących cech jego charakteru, wypełniał Fredro stare konwencje, współczesną sobie problematyką i realiami. Obok komedii „poważnych” pisał także utwory lekkie, nastawione jedynie na bawienie odbiorców, „operetkowe chryje”, wodewile, farsy, z których ogromną popularność zyskały zwłaszcza „Damy i huzary”(1825) oraz „Gwałtu, co się dzieje”(1826).

Do tego trzeba dodać wiele najrozmaitszych wierszy okolicznościowych i bajek, które do dziś wywołują nasz uśmiech.
Śluby panieńskie

LEKCJA 3

Temat: Swojskość i cudzoziemszczyzna w „Ślubach panieńskich” Aleksandra Fredry
1. Geneza komedii

a) wpływy obce

- fascynacja teatrem francuskim

- komedie Piera Moriveaux (Głównie losy młodych bohaterów) „Igraszki trafu i miłości”

- magnetyzm serca - teoria Fryderyka Mesmera, który twierdził, że osoby sobie przeznaczone przyciągają się poprzez fluidy

b) wpływy polskie

- perypetie osobiste związane z Zofią Skarbkową z Jabłońskiech.

- negacja zawierania małżeństw „zmawianych”.

- krytyka wychowania młodzieży

- negacja podziału : panienki haftują kawalerowie - bawią się

W „Ślubach…” przedstawiona jest tolerancja lekkomyślnej młodzieży

2.Czas i miejsce akcji

Lubelszczyzna, 1820-30



3. Aluzje i polemiki.

„Śluby panieńskie” są aluzją do romansu Marii z Czartoryskich Winterberskiej.

Zawieranie małżeństwa wykluczały miłość, były buntem przeciwko rzeczywistości, która miłości nie sprzyjała, mimo to ślubujące panny stały się jej „ofiarami”.

Polemizuje Fredro z wzorem miłości sentymentalnej. Ukazuje ją za pomocą karykatury (Albin). Jest przeciwny nie męskiemu zachowaniu kochanka.

Fredro polemizuje także ze wzorem „złotego młodzieńca”.

Jest przeciwnikiem zasady

Kiedy na dziewczynę zawołają - Żono!

ta jakby ją żywcem pogrzebiono”

Miłość w założeniu Fredry ma być s z c z ę ś l i w a. Miłość ma wynikać z potrzeby serca a nie z obowiązków rodowych. Miłość jest uczuciem budującym, każe działać wszelkimi sposobami do zdobycia miłości. Ważne były takie umiejętności:

- prowadzenie umiejętnie „gry salonowej;

- umiejętnego prowadzenia flirtów;

Fredro nie ulegał - niezdrowej - modzie swojej epoki

Nie bądź Gustawem, lecz kochaj wesoło”

Aluzja wycelowana w IV cz „Dziadów”.

Polemizuje Fredro z literaturą brukową, która miała zły wpływ na młode dziewczęta.

Czytały ją głównie panienki z prowincji.

Fredro zwrócił uwagę na zainteresowanie sferami wyższymi , przez sfery niższe.



Znane i nie znane polskie przysłowia, które Fredro umieścił w „Ślubach panieńskich”

Kocha się, kto się kłóci”

Siedzieliśmy u stołu jakby w trzynaścioro”,

Siedziałem między nimi jak Piłat w Kredzie”,

Wszakże się wyśpi, jak sobie pościeli”

Wróbel się tylko pustej strzechy trzyma”

Ach! Można kochać i płakać razem”

Żaden jeszcze mężczyzna nie umarł z miłości”


LEKCJA 4

Temat: „Śluby panieńskie” jako komedia intrygi i charakteru.
1.Historia gatunku . Komedia jest - obok tragedii - odmianą dramatu. Bawią nas trzy rodzaje komizmu sytuacyjny, słowny i postaci.

Znani komediopisarze - Arystofanes, Moliere, Julian Ursyn Niemcewicz



2. Intryga - świadome, ale skryte działanie osoby lub grupy osób zmierzające do pokrzyżowania zamiarów innych postaci i zmieniające tok akcji.

3. Charakterystyka postaci

Bohaterowie charakteryzowani są kontrastowo

- starzy-młodzi

- panie-panowie

- Gucio-Albin

- Aniela-Klara

- Klara-Albin

- Gucio-Aniela


Aniela - jest początkowo bohaterką statyczną. Cechuje ją naiwność. Boy-Żeleński nazwał ją „Polskim cielątkiem z polskiego dworu”. Jej charakter jest „anielski” - jest dobra, serdeczna, ale zbyt uległa i nieśmiała, aby prezentować głośno swoje poglądy. Jest całkowicie zdominowana przez swoją przyjaciółkę - Klarę, która stanowi jej całkowite przeciwieństwo.

Klara - sprytna i inteligentna. Natura buntownicza, wychowana na brukowych romansach. Indywidualistka. Nawet egocentryczka - dąży do tego, aby cały świat obracał się wokół niej. Potrafiła „zawładnąć” „cielęcym” charakterem Anieli.

Gucio - główny intrygant, bardzo przebiegły i podobnie jak Klara - inteligentny. Nie śpieszy mu się do małżeństwa, które kojarzy mu się z kajdanami. Jest zagorzałym przeciwnikiem miłości sentymentalnej. Jest postacią dynamiczną, ewoluującą w czasie akcji utworu z fircyka w mężczyznę. Bezczelnie wykorzystuje dobroć stryja. Mimo tego, że jest intrygantem nie jest złym człowiekiem.

Albin - młodzieniec wychowany w tradycjach staroświecko-sentymentalnych. Jego wybranką jest Klara, co może świadczyć o tym, że poszukuje swojego przeciwieństwa. Bohater negatywny. Jego podejście do miłości jest komiczne. Typ sentymentalnego kochanka nie był akceptowany przez rówieśników.
Wszyscy bohaterowie pochodzą z tego samego stanowiska społecznego, lecz zróżnicowane są ich charaktery, co podwyższa walory utworu.
Przykłady komizmu

-postaciowego

Nasz uśmiech wzbudza Albin, który „z góry” został skazany przez Fredrę na wyśmianie.

Reprezentuje typ staroświeckiego kochanka, który lubuje się w rozpaczy nad swoim losem. I właśnie ta rozpacz wywołuje nasz śmiech.

- sytuacyjnego

Akt III scena II

Gdy Gustaw prowadzi „podwójną” rozmowę z Radostem. Głośno - błaga o przebaczenie, zaś cicho -na stronie - prosi stryja, aby ten udawał gniew, lub gdy Gucio zasypia na przyjęciu

- słowny


Klara narzekająca na Albina, że ten jest strasznie uległy (Akt II scena IX)

Gadaj - gada; milcz - milczy; idź - idzie; stój stoi



A niechże się sprzeciwi, niech się Boga boi!

Bo ta uległość mimo woli, zdania -

I nienawidzić, i kochać go wzbrania.”

Lub gdy Klara - myśląc, że Radost chce ją poślubić - dawała auto-antyreklamę (Akt IV scena VIII str. 131).



Zygmunt Krasiński (1812-1859)

Urodził się i umarł w Paryżu; pochowany został w Opiniogórze koło Ciechanowa. Typowym rysem jego biografii są nieustanne podróże. Skomplikowana, niespokojna psychika, oraz wątłe zdrowie zmuszały go do ciągłego krążenia między uzdrowiskami i stolicami ówczesnej Europy. Środków na to dostarczały rozległe majątki ziemskie odziedziczone po przedwcześnie zmarłej matce.

OSOBOWOŚĆ

Zygmunt był synem Marii Radziwiłłówny i Wincentego Krasińskiego (napoleońskiego generała, który przeszedłszy na służbę carską sprawował min. funkcję członka rosyjskiej Rady Państwa i zastępcy namiestnika Królestwa Polskiego). Wychowany w tradycji arystokratyczno- feudalnej, a równocześnie wrażliwy na patriotyczne idee polskiego romantyzmu, musiał niejednokrotnie przeżywać sytuacje tragicznego wyboru: między feudalnym patriotyzmem ojca, który uznawał cara za prawowitego władcę, a patriotyzmem romantycznym, nakazującym wierność własnemu narodowi i bezwzględną walkę z zaborcą, między arystokratyczną tradycją a ruchami demokratyczno-rewolucyjnymi, między tworami własnej wyobraźni, a realną rzeczywistością.

Świadomość tej sytuacji zdobył już we wczesnej młodości. Z jednej strony stykał się z konserwatywną i lojalną wobec caratu postawą bywalców salonu ojca, a z drugiej z przejawami patriotyczno-rewolucyjnej atmosfery środowiska studentów Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uczęszczał na wydział prawa.

Nie aprobował postaw arystokratycznych ugodowców, ale równocześnie nie mógł opowiedzieć się po stronie zwolenników zagrażającego jego warstwie społecznej rewolucyjnego przewrotu. Takim pozostał przez całe życie. Próbując rozwiązać ów dylemat starał się zastąpić osobisty udział w tworzeniu historii poetyckim filozofowaniem na temat jej sensu, historycznej roli arystokracji i istoty rewolucji społecznej, wreszcie koncepcji odzyskania niepodległości przez chrześcijańskie cierpienie i ofiarę.

Na przekór ojcu czuł się przede wszystkim Krasiński romantycznym poetą i to takim, który nie tylko tworzył nowe wartości literackie, ale także świadomie „układał dramat” własnego życia, konstruował własną biografię według wzorów stworzonych przez literacką wyobraźnię, był artystą własnego życia. Równocześnie miał świadomość, że to ciągłe kreowanie się na romantycznego bohatera, prowadzić musi nieuchronnie do tragicznych kolizji ze światem rzeczywistym i do klęsk.

W obrębie polskiego romantyzmu jest on najwybitniejszym poetą filozofującym. Z olbrzymiego dorobku, na który składają się powieści, dramaty, poematy i drobne liryki, na pierwszy plan wysuwają się przede wszystkim dwa niezwykłe dramaty: „Nie-boska komedia”(1835) i „Irydion”(1836) oraz listy do przyjaciół i znajomych. Pisane natomiast od wczesnej młodości powieści historyczne, z których najwybitniejszą jest „Agaj-Han” (1834) oraz późniejsze filozoficzno-historyczne poematy, takie jak na przykład „Przedświt”(1843) a także „Psalmy przyszłości”(1845) są już dzisiaj jedynie literackimi dokumentami. To samo dotyczy większości drobnych wierszy.

LEKCJA(9.IX.1998)



Temat: Geneza „Nie-boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego

1. Biografia Zygmunta Krasińskiego

2. Czas i miejsce powstania - Wiedeń i Wenecja 1833. Wydana anonimowo w Paryżu w 1835

3. Interpretacja tytułu dramatu.

Nie-boska - szatańska - metafizyczna. Stwierdzenie, że za miast Boga na Ziemi rządzi człowiek. Stwierdzenie, że Eden został stworzony przez Belzebuba.



4. Budowa dzieła - Składa się z czterech części 1 i 2 stanowią dramat rodzinny(główny bohater Mąż) 3 i 4 - dpołeczny (Hrabia)

Każda część poprzedzona wstępem naświetlającym tematykę części. Dramat jest zrytmizowany, pisany prozą, zawierający też fragmenty liryczne - wypowiedzi Orcia i chorej Matki. Utwór ma charakter liryczno-epicki.



5. Tło historyczne i biograficzne dramatu.

(Krasiński nie brał udziału w powstaniu listopadowym, gdyż jego ojciec opowiadał się po stronie zaborcy i zabronił Zygmuntowi powrotu do kraju. K. z listu ojca dowiedział się o upadku powstania. Jak twierdzono, powstanie nie miało charakteru narodowego, lecz społeczego. - nie chodziło o wystąpienie przeciw zaborcy, lecz przeciw arystokracji, która trzymała z zaborcami). Powody napisania dramatu:

- w czasie pobytu w Lionie, młody Krasiński widział wystąpienia włókienników tekstylnych;

- wpływ miały lektury. Interesowała go historia i historiozofia. Rozczytywał się w dziełach pisarzy rewolucji francuskiej;

- konieczność poślubienia nie kochanej (wtedy) kobiety;

- własne rozterki na temat swoich możliwości twórczych - chciał być poetą doskonałym;

Ojciec zaszczepił w Krasińskim zamiłowanie do podróży (najpierw Ukraina, okopy św. Trójcy - miejsce wykorzystane w dramacie. Twierdza wybudowana przez z Jana III Sobieskiego, walczącego z Turkami. „Polska - przedmórze Chrześcijańskiej Europy, Tarcza Papieska);

- Krasiński - człowiek b. religijny;

- uważał, że arystokracja broni św Wiary Chrześcijańskiej;

5. Dramat rodzinny hrabiego Henryka.

I i II część utworu to dramat rodzinny hrabiego Henryka. Wydarzenia rozgrywają się wokół trzech przestróg Anioła Stóża. Pierwsza przestroga brzmiała „kochaj żonę swoją” i Anioł Stróż wypowiedział je podczas zawarcia związku małżeńskiego Marii i Henryka. Następna przestroga „kochaj dziecię swoje” - podczas chrztu Orcia, a trzecia „kochaj bliźnich” w wąwozie. W utworze zawarte są także trzy pokusy Szatana. 1. dziewica - symbol poezji; 2.orzeł - sława 3. natura - obraz Edenu. Henryk mógł wybrać między przestrogami Anioła Stróża a przestrogami Duchów Zła. Hrabia Henryk ożenił się z kobietą poczciwą i kochającą, ale niezdolną dać szczęście marzycielowi, bujającemu myślami wysoko nad ziemią. Z początku Henryk myśl, że znalazłw niej ideał, wkrótce jednak rozczarowuje się i wróciwszy do swych marzeń, staje się obojętnym względem żony, która zgaduje, że nie posiada miłości męża dlatego, że nie jest jak on poetką - marzycielką. To przeświadczenie staje się przyczyną strasznych jej cierpień moralnychm a stąd obłąkania i w końcu śmierci. Henryk łamie więc przysięgę daną na ceremonii ślubnej:

„Przeklęstwo mojej głowie, jeśli ją kiedy kochać przestanę”. Hrabia jest przedstawicielem poety nieszczęśliwego. Stwarza sobie bowiem własny świat marzeń o poezji, oddaje mu się całkowicie i dlatego ucieka od żony, a biega za Dziewicą, czyli poezją. Dziewica ubrana jest „ w kwiaty z ogrodu”, „suknię atłasową, jak mleko”, twarz tylko z pozoru uzupełnia świerzość i wdzięk zmarłych dziewic z „cmentarza”.

Wysłana przez bratanków jest pokusą dla hrabiego, który zobaczywszy ją pierwszy raz w nocy, leżąc u boku żony, zawładnięty nieziemskim urokiem podąża do niej opuszczając małżonkę. Nie słyszy nawoływań żony i idzie dalej obraną drogą, która doprowadzi go do tragedii. Hrabia Henryk uświadamia sobie, że nie kochał Marii, choć ślubował jej wierność i miłość, a uczuciem tym darzył Dziewicę - uosobienie poezji. Od tej pory doznaje rozterek duchowych. Żona widząc to prosi Henryka, aby kochał ich syna - Orcia:

Jego nie opuszczaj,

A ja się na gniew twój poświęce

Dziecko moje kochaj - dziecko moje Henryku”

W chwili tej ponownie zjawia się Dziewica, przywołując Męża do siebie. Zrozpaczona żona błaga, aby został przy niej i dziecku, lecz Hrabia Henryk zachwycony obrazem pięknej Dziewicy, porównuje swoją żonę do nędznej kobiety („Z gliny i z błota”), towaru niedoskonałego, po czym opuszcza dom.

Żona zaczęła rozumieć, że dla swego męża nie jest uosobieniem piękna, ponieważ nie jest doskonała, jak on - poeta. Przeklina na chrzcie swego syna - Orcia, by był poetą, gdyż tylko wtedy ojciec będzie go kochał.

Mąż goniący dziewicę staje nad przepaścią, gdzie Złe Duchy kuszą go aby szedł dalej. Henryk dostrzega, że piękna twarz dziewicy zamienia się w trupią czaszkę „Wiatr zrywa suknię i ukazuje wyblakłą kość”. Teraz już wie, że stał się igraszką Szatanów, że to oni podsunęli mu pokusę - postać pięknej kobiety, będącej natchnieniem poety, wie, że zgrzeszył przeciwko Bogu. Anioł Stróż przypomina mu wówczas o dziecku i odprawia do domu. Tymczasem Orcio stał się poetą, a żona uznana za umysłowo chorą dostaje się do szpitala dla obłąkanych, tam błaga Boga, by dał jej dar poetyzowania. Bóg spełnia to życzenie i Maria zostaje poetką. Wkrótce umiera. Jest to pierwszy cios dla Henryka, który czuje wyrzuty sumienia, że stał się sprawcą zgonu kochającej go całą duszą kobiety. Dowiedziawszy się, że Maria była poetką krzyczy: „Przekleństwo - Przekleństwo!”. Jego tragiczny los rozpoczyna się od śmierci Marii i trwa do końca jego życia. Oderwawszy się ze swych marzeń, całą miłość przelewa na Orcia, dziecko zbyt wrażliwe, nerwowe, o nadmiernie rozwiniętej wyobraźni, żyjące chorobliwymi wytworami własnej fantazji. Postępująca choroba coraz bardziej odrywa go od świata rzeczywistego. Jest to drugi cios dla ojca, : syn jego jest poetą, którego chorobliwa imaginacja niszczy ciało, miewa wizje, zatruwające spokój Henryka i potęgujące wyrzuty sumienia, on sam bowiem niegdyś stał się obojętnym dla żony. Właśnie dla tego, że mało poezji miała w sobie. Hrabia zamiast miłości do Orcia wybiera sławę, której symbolem jest orzeł. Hrabia Henryk jest romantycznym poetą, żyjącym w świecie wyobraźni. Ciągłe przetwarzanie otaczającej go rzeczywistości w poezję, układanie dramatu z własnych i cudzych cierpień, prowadzi do konfliktu z rzeczywistością, rodzi dramatyczne rozterki w duszy Męża.


  1   2   3   4


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość