Strona główna

Praca magisterska


Pobieranie 390.79 Kb.
Strona5/15
Data18.06.2016
Rozmiar390.79 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Funkcje i rozwój komunikacji masowej


Media w życiu człowieka pełnią jedną z najważniejszych funkcji. Są niezbędnym elementem każdego dnia, gdy wstajemy rano i gdy odpoczywamy wieczorem. Żyjąc w dobie komunikacji masowej nie potrafimy obejść się bez elektronicznych środków komunikacji44. Funkcje pełnione przez media M. Mrozowski nazywa rezultatami stosowanych sposobów działania. Mają one charakter pośredni i dotyczą działań podejmowanych jakiegoś powodu lub w jakimś celu i przynoszące jakieś rezultaty, choć niekoniecznie zbieżne z tym celem, wpływające natomiast na rolę mediów w społeczeństwie.45 Z tego też względu możemy podzielić funkcje na zamierzone, nadane i pełnione. Funkcje zamierzone to przede wszystkim pożądane efekty działania, które nadawca chce osiągnąć. Funkcje nadane to taki dobór treści przekazu, aby jak najlepiej służył realizacji postawionych zadań. Funkcje pełnione to rzeczywiste oddziaływanie przekazu na odbiorcę, powodujące albo efekt zamierzony przez nadawcę bądź od nich odbiegające. Niezbędne na tym etapie jest zapoznanie się z typologią funkcji masowej.

      1. Typologie funkcji masowej


Do rozwoju badań nad funkcjami komunikacji masowej przyczyniły się dwie koncepcje z ubiegłego wieku. Pierwszą stworzył H. Lasswell. Celem tej koncepcji było przedstawienie funkcji komunikacji występującej nie tylko wśród ludzi, ale także zwierząt. Każda z tych funkcji ma swoją wyspecjalizowaną strukturę przystosowaną do jej wypełnienia. W świecie ludzkim są nimi mass media

Funkcje, jakie H. Lasswell przypisuje komunikacji masowej w społeczeństwie to:



  • nadzorowanie społeczeństwa – media mają tutaj pełnić funkcje „strażnika” dobrych

  • korelowanie reakcji grup w ramach społeczeństwa na jego otoczenie – mass media powinny dawać odpowiednie wzorce postaw służące jednostce i społeczeństwu

  • transmisja dziedzictwa kulturowego46 - media powinny być łącznikiem międzypokoleniowym a także powinny przekazywać wzory zachowań określające tożsamość człowieka, oddziałując integrująco na strukturę społeczną.

Badania nad typologią Laswella doprowadziły Charlsa R. Wrighta do uzupełnienia jej o czwartą funkcją: dostarczanie rozrywki. Rozpatrywał on nie tylko funkcje mass,ale również dysfunkcje rozumiane jako niezamierzone efekty oddziaływania środków masowego przekazu. Twierdził, że media podając informacje o najważniejszych grupach społecznych, mogą zagrażać równowadze społecznej, mogą stwarzać wrażenie, że grupy społeczne, o których się nie wspomina, mają niewielkie znaczenie społeczne.47 Wright twierdził, że funkcja rozrywkowa może demoralizować człowieka, poprzez dostarczanie mu obniżonych jakościowo treści a także zwiększać jego bierność i apatie.

Jednocześnie prace nad funkcjami komunikacji masowej podjęli Paul F.Lazarsfeld i Robert K.Merton. , którzy skupili się nad ich następstwami. Są nimi:



  1. funkcja nadawania statusu. – media masowe poprzez nadawanie ważnych wydarzeń, koncentrują uwagę społeczeństwa. Powstaje przeświadczenie, że pokazywanie pewnej osoby, wypowiadającej się w danym temacie, powoduje legitymizacje jej oraz instytucji, która reprezentuje.

  2. funkcja wzmacniania norm społecznych – poprzez ukazywanie przypadków zachowań łamiących zasady społeczne, media wzmacniają normy oraz obyczaje. W momencie napiętnowania takich naruszeń jednostki muszą zając stanowisko albo akceptujące lub negujące.

  3. narkotyzująca dysfunkcja – jest to uzależnienie człowieka od środków przekazu. Ma ono charakter postępujący i może prowadzić do apatii i bierności, ponieważ jednostka ma możliwość zastąpienia relacji z innymi ludźmi na rzecz mediów. Charakter bezpośredniego kontaktu z otoczeniem przeradza się w kontakt sztuczny i nierzeczywisty.

Współczesne badania nad komunikacją masową doprowadziły D.McQuail’a do przedstawienia pięciu zadań i odpowiadającym im funkcji mediów.48

a) Informacja

  • dostarczanie informacji o wydarzeniach i sytuacji w społeczeństwie, kraju i na świecie

  • wskazywanie rozkładu sił we władzy politycznej

  • ułatwianie innowacji, adaptacji i rozwoju

b) Korelacja

  • wyjaśnianie, interpretowanie oraz komentowanie znaczenia i sensu wydarzeń i informacji

c) Popieranie ustalonych norm i autorytetów

  • socjalizacja

  • koordynowanie jednostkowych i zbiorowych działań społecznych

  • tworzenie consensusu społecznego i politycznego

  • ustalanie autorytetów i nadawanie statusu społecznego

d) Kontynuacja

  • wyrażanie dominującej kultury oraz subkultur i nowych wydarzeń kulturalnych

  • wytwarzanie i utrzymywanie wspólnoty wartości

e) Rozrywka seksualna

  • organizowanie zabawy, odprężenia i relaksu

  • redukowanie napięcia społecznego

f) Mobilizacja

  1. kampanie publiczne w sferze polityki, wojny, rozwoju ekonomicznego i religii

Jak podkreśla autor powyższej typologii, nie da się generalnie określić zakresu poszczególnych funkcji, ani nawet związku ich z gatunkami i typami zawartości przekazów rozpowszechnianych przez media masowe.

      1. Rozwój komunikacji masowej


Historia komunikacji masowej zaczyna się w momencie wynalezienia druku. To właśnie wynalazek Gutenberga49 zapoczątkował rozwój prasy. W początkowym okresie gazety były dostępne tylko nielicznej, dobrze wykształconej i bogatej części społeczeństw. Dodatkowym czynnikiem ograniczonego zasięgu, było powszechny analfabetyzm oraz mało mobilne środki transportu. Dopiero wiek XIX przynosi opracowanie obrotowej prasy drukarskiej, która pozwoliła drastycznie zwiększyć nakład oraz obniżyć koszty produkcji. W kulturze zachodnioeuropejskiej także wzrosła samoświadomość, przez co nastąpił rozwój edukacji i szkolnictwa na poziomie podstawowym, umożliwiając, co raz większej części społeczeństwa opanować sztukę pisania i czytania. Ze względu, na co raz większą zapotrzebowanie na informacje i rozrywkę, prasa zaczęła się dzielić tematycznie, trafiając do odpowiednich grup społecznych.

Kolejnym etapem było wprowadzenie do powszechnego użytku fotografii (1907).50 Fotografia, która pokazywała rzeczywistość taką, jaka jest, była wspaniałym uzupełnieniem i dodatkiem do codziennych tematów prasowych.

Trochę wcześniej zaczęło rozwijać się kino(1895),51uważane w początkowym okresie jako raczej ciekawostka. Dopiero rozwój sieci tanich kin (1905-1909) , tzw. nickoledeonów upowszechniło wśród społeczeństwa odbiór kina. W dodatku uniwersalny charakter tego medium w okresie tzw. kina niemego, stawiał go ponad granicę kulturowych ograniczeń. Każdy bez względu na język, którym się posługiwał mógł się cieszyć filmami z Charlim Chaplinem52 czy Polą Negri w roli głównej.W 1922 roku opatentowano metodę zapisu dźwięku (udźwiękowienia) na taśmie filmowej, co wpłynęło na szybki rozwój sztuki kinematograficznej pod względem technicznym, jak i artystycznym. Pierwszy fabularny film dźwiękowy - Śpiewak jazzbandu Alana Croslanda powstał dopiero pięć lat później - 5 października 1927 roku.53

Obecnie uważa się kino za medium bardziej awangardowe niż telewizję. W przeciwieństwie do niej masowy odbiorca ma wpływ na to, co chce obejrzeć(jest aktywny), gdy w telewizji nie ma takiej możliwości i jest skazany na to, co aktualnie nadają stacje(jest pasywny). Według M. McLuhana kino przedłuża najważniejsze ludzkie zmysły: słuch i wzrok a także jest w stanie lepiej odtwarzać rzeczywistość niż prasa. Film kinowy obecnie ma możliwość przekazywania treści na różnym poziomie, także może skutecznie wpływać na określone zachowania człowieka, będąc nośnikiem propagandy.

Kolejnym medium masowym jest radio. Jego powszechną działalność datuje się na rok 1920, gdy dwie stacje telewizyjne brytyjska Marconi Company i amerykańska KDKA rozpoczęły publiczne nadawanie audycji. W kolejnych latach powstawały rozgłośnie radiowe w innych krajach. W Polsce słowami „Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480”– Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926. Stopniowo radio zaczęło nabierać masowego charakteru, stając się także instrumentem społecznego oddziaływania przez państwo. W krajach totalitarnych poprzez eter radiowy wpływano na opinie i światopogląd milionów słuchaczy a wspaniali mówcy niczym starożytni sofiści zdobywali rozgłos i uznanie54. W Stanach Zjednoczonych, w kraju przecież demokratycznym audycja Wojna Światów Orsona Wallace’a doprowadziła do paniki mieszkańców New Jersey55. Współcześnie radio jest wypierane przez nowsze środki komunikacji masowej.

Gwałtowny rozwój telewizji przypada na lata pięćdziesiąte XX w. Wtedy też odbiornik telewizyjny stał się dostępny dla przeciętnego odbiorcy w Stanach Zjednoczonych. W rozwojem produkcji masowej telewizora w kolejnych krajach zaczęły nadawać stacje telewizyjne. W 1962 następuje kolejny przełom, gdy za pośrednictwem pierwszego komercyjnego satelity Telstar następuje t pierwsza transmisja telewizyjna z USA do Europy, przez co granice dla komunikacji przestały istnieć. Punktem szczytowym był rok, 1979 gdy, liczba odbiorców do tej pory rosnąca w ogromnym tempie po raz pierwszy zmalała. Polski debiut telewizyjny nastąpił 25 października 1952 roku o godz. 19:00 (w przeddzień wyborów do Sejmu). Wówczas z Instytutu Łączności nadano 30-minutowy program muzyczno-baletowy, który był odbierany na 24 odbiornikach rozmieszczonych w klubach i świetlicach.

Od lat 80. XX wieku za sprawą nowoczesnych technologii, miniaturyzacji, komputerów i mikroprocesorów możemy mówić o nowych mediach, natomiast poprzedzające traktuje się jako „klasyczne”. Najbardziej znanym nowym nośnikiem jest Internet. Historia tego jeszcze stosunkowo młodego medium sięga lat 60. XX w., kiedy to na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA), a wkrótce potem w trzech następnych uniwersytetach zainstalowano w ramach eksperymentu finansowanego przez ARPA (Advanced Research Project Agency), zajmującą się koordynowaniem badań naukowych na potrzeby wojska, pierwsze węzły sieci ARPANET. Współczesny kształt Internetu zapoczątkowało wprowadzenie w 1992 pierwszej przeglądarki W.W.W umożliwiająca oglądanie graficznych stron – Mosaic a następnie powstanie portalu Yahoo!(1994). Gwałtowny rozwój Internetu spowodował zmniejszenie kolejnych barier komunikacyjnych między społecznościami. W chwili obecnej Internet, który jednocześnie może działać jak radio i telewizja wypiera inne środki komunikacji. Przyszłość z pewnością należy do technologii informatycznej, która jako uniwersalne medium ma szansę zastąpić swoich „starszych braci”. Odpowiednią ilustracją tego zjawiska jest rysunek

Rysunek.7 Internet jako medium alternatywne dla innych mass mediów

książka




prasa kino

radio telewizja

Na podst.: M. Mrozowski Media Masowe...op. cit., s.368.


Wymienione niektóre aspekty badań nad komunikacją masową przedstawiają mass media także w negatywnym świetle. Zastanawiającym problemem badawczym jest wpływ komunikacji masowej na odbiorcę. Czy w swych decyzjach, człowiek kieruję się tylko własnym sumieniem i wolną wolą czy niekoniecznie? Większość badaczy współcześnie uważa, że media nie mają tak ogromnego wpływu na ludzi jak to kiedyś sądzono. Jednak przykładów manipulacji i negatywnego oddziaływania na człowieka jest wiele.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość