Strona główna

Prace badawcze


Pobieranie 20.11 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar20.11 Kb.
Biogram

Prof. dr hab. Marcin Pliński urodził się 30 października 1943 roku w Łebczu koło Pucka. Liceum Ogólnokształcące ukończył w Pucku w 1961 roku i w tym samym roku rozpoczął studia biologiczne na Uniwersytecie Łódzkim, które ukończył w 1966 roku uzyskując stopień magistra biologii. W roku 1970 na podstawie rozprawy doktorskiej pt. „Glony solnisk powiatu łęczyckiego” uzyskał stopień doktora nauk przyrodniczych na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Łódzkiego. Stopień naukowy doktora habilitowanego uzyskał w 1979 roku uchwałą Rady Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu na podstawie rozprawy pt. „Kierunki zmian strukturalnych w fitoplanktonie estuariów Bałtyku Południowego”. Tytuł profesora uzyskał w 1989 roku, a od 1992 roku pracuje na stanowisku profesora zwyczajnego w Uniwersytecie Gdańskim.


Prace badawcze prof. M. Plińskiego związane są przede wszystkim z szeroko pojętą biologią morza, przy czym mają one aspekt ekologiczny. Obiektem jego badań są glony. Prowadził badania, kolejno zbiorowisk glonów wód słodkich, solnisk śródlądowych, przybrzeżnych wód słonawych, wreszcie mórz otwartych, a więc całej gamy środowisk. W pierwszym etapie badania jego ograniczały się do rejestracji zjawisk, w następnych w coraz większym stopniu zyskiwały szersze, biocenotyczne ujęcie uzupełniane eksperymentami ekofizjologicznymi.
W dorobku naukowym wyróżnić można kilka działów. W pierwszym okresie swojej działalności naukowej zajął się florystyką i ekologią glonów zbiorników słodkowodnych, w tym jezior o różnej troficzności, strumieni i rzek oraz źródeł. Jednocześnie podjął badania nad glonami solnisk obszarów dotąd niezbadanych, co w efekcie doprowadziło go do zagadnień algologii morskiej, najpierw zatokowo-zalewowych wód Bałtyku, a potem innych mórz. W badaniach zatokowo-zalewowych przystąpił do charakterystyki ważnego gospodarczo zagadnienia, a mianowicie skutków biologicznych wzrastającego zanieczyszczenia, co zaowocowało opracowaniem modelu inwazji sinicowej w estuariach południowego Bałtyku. Przy okazji tych badań wykonał kilka interesujących prac, rozszerzających znajomość biologii i ekologii niektórych gatunków solniskowych i morskich.
Gruntowne studia florystyczne, jakie odbył w Uniwersytecie Łódzkim pozwoliły mu na wykonanie również kilku prac nad zmiennością morfologiczną roślin naczyniowych; zainteresowania te mają swoje odbicie w studiowaniu form teratologicznych u glonów. Znajomość wodnych roślin naczyniowych wykorzystał w badaniach nad skutkami antropopresji w zalewach i Jeziorze Żarnowieckim, nad którym zlokalizowano elektrownię szczytowo-pompową.
Oddzielnego potraktowania wymaga dorobek z jego pobytu na rocznym stażu w Kanadzie, gdzie prowadził studia fykologiczne nad glonami jezior o różnej trofii. Wykonał tam także badania nad glonami rzek o zróżnicowanym stopniu zanieczyszczenia. Uczestniczył w badaniach nad relacjami między producentami a konsumentami w łańcuchu pokarmowym, analizując jakość i ilość pokarmu (glonów) u jednego z gatunków mięczaków. Podał dwa nowe gatunki sinic dla flory Ameryki Północnej.
Jednym z podstawowych nurtów badawczych jest ocena i prognoza zmian strukturalnych w fitoplanktonie, perifitonie, a przede wszystkim fitobentosie Zatoki Gdańskiej, gdzie stwierdził ubytek wielu taksonów i ograniczenie zasięgu występowania całych cenoz. Przeprowadzone w tym zakresie badania umożliwiły wykonanie opracowań podsumowujących w formie monografii. Wyniki tych prac przedstawiane były jako referaty programowe i plenarne na zjazdach krajowych i konferencjach międzynarodowych.
Innym nurtem prac naukowych są badania ekofizjologiczne nad efektem produkcji glonów w zróżnicowanych warunkach środowiskowych. W testach laboratoryjnych są analizowane reakcje wzrostowe gatunków typowych dla fitoplanktonu Zatoki Gdańskiej, wyizolowanych ze środowiska naturalnego. Dzięki tym badaniom wraz ze swoim zespołem określił optimum wzrostu wybranych gatunków w stosunku do światła, temperatury, azotanów i fosforanów oraz zasolenia. W ramach badań ekofizjologicznych prowadził również badania nad reakcją wzrostu glonów na dyspersanty, na wody nadosadowe z odpadów energetycznych elektrociepłowni i na substancję humusową.
Zdobyte dotychczas doświadczenia badawcze pozwoliły mu podjąć się ważnej z punktu widzenia znaczenia gospodarczego i zdrowotnego problematyki szkodliwych glonów. Dotyczy to głównie bruzdnic i sinic. Nad ekologią sinic w Bałtyku i wodach przyległych pracował od lat, zaś w ostatnim czasie podjął ze swoim zespołem badania nad toksycznością sinic w warunkach naturalnych jak i hodowlanych, poszukując uwarunkowań środowiskowych i mechanizmów ekofizjologicznych tworzenia się toksycznych zakwitów.
Reasumując, do najważniejszych osiągnięć należą:

  1. Rozpoznanie struktury, dynamiki i rozmieszczenia zbiorowisk glonów planktonowych i bentosowych w zalewach i zatokach bałtyckich.

  2. Określenie tendencji wieloletniej zmienności fitocenotycznej związanej z postępującą eutrofizacją i zanieczyszczeniem mórz.

  3. Badania florystyczne solnisk śródlądowych oraz odkrycie kilkunastu nowych stanowisk gatunków rzadkich i nowych dla flory polskiej (również nowych dla flory Ameryki Płn.).

  4. Opracowanie algorytmu programu komputerowego do obliczania liczebności i objętości komórek fitoplanktonu oraz ich całkowitej biomasy.

  5. Określenie reakcji wzrostowych w badaniach ekofizjologicznych glonów w zróżnicowanych warunkach hodowli, ze szczególnym uwzględnieniem zmiennego zasolenia.

  6. Opracowanie ekologicznego modelu inwazji sinic w akwenach przybrzeżnych.

  7. Ocena stopnia toksyczności zakwitów sinic w warunkach naturalnych i sztucznych oraz ich wpływ na stan ekologiczny i sanitarny wód naturalnych.

Dorobek składa się prawie z 250. prac i referatów. Autorstwo i współautorstwo 111. artykułów naukowych, z czego ponad 50% w wydawnictwach o obiegu międzynarodowym. Autor 2. i współautor 3. monografii oraz autor 5. podręczników, w tym jeden unikatowy składający się z 8. części klucz do oznaczania glonów Zatoki Gdańskiej - podręcznik, z którego korzysta wiele laboratoriów obszaru basenu Morza Bałtyckiego. Wygłosił 85 referatów na kongresach i seminariach naukowych, w tym prawie 50 na spotkaniach międzynarodowych. Ma w swoim dorobku 2. redakcje naukowe książek oraz prawie 30 prac informujących o nowych kierunkach i metodach badawczych oraz recenzji podręczników. Cytowany w publikacjach krajowych i zagranicznych.


Zadania dydaktyczne podjął zaraz po studiach w 1966 roku na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi w Uniwersytecie Łódzkim. Były to wówczas ćwiczenia z zakresu systematyki roślin, a szczególnie roślin niższych dla studentów biologii i mikrobiologii studiów stacjonarnych oraz na Studium Zaocznym dla studentów biologii. W Uniwersytecie Gdańskim obok zajęć ćwiczeniowych bardzo wcześnie powierzono mu prowadzenie wykładów: od 1974 roku - wykład monograficzny dla studentów IV roku oceanografii i biologii pt. „Taksonomia i ekologia glonów morskich”, od 1975 r. - wykład kursowy dla II roku biologii pt. „Biocenozy wodne”, od 1976 roku - wykład kursowy dla I roku oceanografii pt. „Hydrobiologia ogólna”, od 1978 roku - wykład kursowy dla studentów III roku oceanografii biologicznej pt. „Biologia organizmów morskich”. Również od tego roku prowadzi seminaria dyplomowe dla studentów IV i V roku oceanografii. Od początku lat 90-tych podjął się prowadzenia wykładu dla studentów kierunku ochrona środowiska z hydrobiologii ogólnej z elementami ekologii morza, zaś dla studentów oceanografii wykładu z modelowania ekologicznego ekosystemów morskich. Uczestniczył w pracach nad założeniami i udoskonalaniem programu nauczania na unikatowym w Polsce kierunku studiów - oceanografii.
Pod jego kierunkiem oraz nadzorem wykonano prawie 100 prac magisterskich. Prace te mają charakter prac oryginalnych, poszukiwawczych, wykonywane są na materiałach własnych, zbieranych przez magistrantów, w przypadku prac terenowych, lub mają one charakter prac eksperymentalnych prowadzonych w laboratorium. Wśród tych prac kilka zostało wyróżnionych i nagrodzonych w konkursach ogólnopolskich (Konkurs Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego) oraz regionalnych.
W zakresie kształcenia młodej kadry naukowej ma znaczące osiągnięcia. Pod jego kierunkiem kilkunastu doktorantów przygotowywało rozprawy doktorskie; obecnie również jest on promotorem w dziesięciu przewodach doktorskich. Jest opiekunem w ośmiu pracach habilitacyjnych zakończonych i rozpoczętych. Autor ponad 40 recenzji w przewodach doktorskich i habilitacyjnych oraz opiniodawca we wnioskach o tytuł profesora. Był wielokrotnie zapraszany jako super-recenzent do pracy w Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, a w kadencji 1991-1993 był jej członkiem.
Działalność organizacyjna prof. M. Plińskiego obejmuje pracę związaną z organizowaniem własnego warsztatu badawczego, a potem kierowaniem Zakładu w Uniwersytecie Gdańskim. Ponadto aktywność w ciałach kolegialnych krajowych i zagranicznych oraz działalność popularyzatorską.
Od 1981 roku członek Komitetu Badań Morza PAN; w kadencji 1984-87 oraz obecnie (od 1996 r.) zastępca przewodniczącego KBM PAN. Członek Komitetu Narodowego d/s Komitetu Naukowego Badania Oceanów SCOR przy Prezydium PAN w kadencji 1984-87. Od 2003 roku jest członkiem Prezydium Komitetu Ekologii Polskiej Akademii Nauk. W 2007 roku został wybrany na najbliższą kadencję przewodniczącym Komitetu Badań Morza oraz Komitetu Ekologii Polskiej Akademii Nauk.
Członek grup roboczych przy BMB (międzynarodowej organizacji biologów bałtyckich); w latach 1976-1995 przewodniczący grupy roboczej BMB: Identification Keys for Baltic Macroflora. Członek grupy ekspertów GESPA przy Konwencji Helsinskiej w latach 1985-90. Członek zarządu (Board of Trustees) w Fundacji Otto Kinne’go (Niemcy) od 1994 roku. Członek European Union for Coastal Conservation z siedzibą w Delft (Holandia) oraz International Ecological Society. Wiceprzewodniczący Komitetu Organizacyjnego 21. Sympozjum Europejskiej Biologii Morza (EMBS). Ekspert w zakresie glonów toksycznych przy Międzyrządowej Komisji Oceanograficznej (IOC - UNESCO). Przedstawiciel Polskiej Akademii Nauk w Europejskiej Fundacji Nauki (European Science Foundation) w Strasburgu dla realizacji międzynarodowego programu „EuroCYANO” (Ecological Impact, Diversity and Molecular Biology of Cyanobacteria).
Wieloletni członek Polskiego Towarzystwa Botanicznego i Hydrobiologicznego oraz członek-założyciel Polskiego Towarzystwa Ekologicznego. W Towarzystwie Hydrobiologicznym pełnił funkcję przewodniczącego Oddziału Morskiego w latach 1979-87. W kadencji 2001-2004 pełnił funkcję przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Nautologicznego. Inicjator powstania Polskiego Towarzystwa Fykologicznego.
W latach 1978-1981 vice-dyrektor Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. Przez dwie kadencje (1981-1987) dziekan Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii UG. W 1989 roku powołany na dyrektora-organizatora Centrum Biologii Morza PAN. Funkcję tę pełnił do 1993 roku. Od 1992 roku kierował ponad 30 osobowym zespołem naukowo-dydaktycznym (Zakład Biologii i Ekologii Morza Uniwersytetu Gdańskiego). W 1996 roku wybrany na stanowisko rektora Uniwersytetu Gdańskiego. Funkcje tę pełnił przez dwie kadencje.
Zapraszany z referatami dotyczącymi ekologii Bałtyku oraz toksycznych sinic, między innymi Uppsala (Szwecja), Dundee (Szkocja), Iloilo (Filipiny).

Członek wielu komisji zajmujących się ekologią i ochroną środowiska morskiego oraz rad naukowych, między innymi w Instytucie Oceanologii PAN, gdzie od 1984 roku pełni funkcję wiceprzewodniczącego. Członek Komisji Ekspertów Ministra Edukacji Narodowej w kadencji 1992-1994.


Za swoją działalność naukową został nagrodzony 4 nagrodami Ministra; 2 indywidualnymi i 2 zespołowymi oraz został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość