Strona główna

Profesor Witold Niepołomski (1916–2006)


Pobieranie 19.94 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar19.94 Kb.


Profesor Witold Niepołomski (1916–2006)
Profesor zwyczajny doktor habilitowany medycyny, patomorfolog, emerytowany kierownik Katedry i Zakładu Anatomii Patologicznej ŚAM, doktor honoris causa ŚAM.

Profesor Witold Niepołomski urodził się w 20 maja 1916 r. w Krakowie. W 1920 r. rodzina – w związku z przeniesieniem służbowym ojca, ppłk. Ignacego Niepołomskiego – zamieszkała w Warszawie. Tamże uczęszczał (1925–1934) do Gimnazjum Humanistycznego im. Mikołaja Reja w Warszawie, a po uzyskaniu świadectwa dojrzałości podjął w 1934 r. studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego. Uczęszczał również (od 1928 r.) do klasy skrzypiec w Konserwatorium Warszawskim. Od 1936 r. pracował jako hospitant–wolontariusz w uniwersyteckim Zakładzie Anatomii Patologicznej pod kierownictwem profesora Ludwika Paszkiewicza. Zawodowo był więc związany z anatomią patologiczną przez 70 lat. Swoją pierwszą pracę pt. Guzy łagodne pęcherzyka żółciowego opublikował jeszcze podczas studiów, w 1938 r.; 1 września 1939 r., w dniu wybuchu II wojny światowej, zdał u profesora Ludwika Paszkiewicza egzamin dyplomowy z anatomii patologicznej. Dyplom lekarza otrzymał 19 kwietnia 1940 r.

Przez cały okres okupacji pracował jako lekarz w Warszawie, początkowo w Szpitalu Wolskim, Instytucie Radowym, wreszcie od 1 lipca 1942 do 31 lipca 1944 r. ponownie z profesorem Ludwikiem Paszkiewiczem, jako starszy asystent etatowy w Zakładzie Anatomii Patologicznej Szpitala Dzieciątka Jezus. Tam aż do wybuchu Powstania Warszawskiego bardzo czynnie uczestniczył w tajnym nauczaniu medycyny. W czasie powstania pracował w powstańczym szpitaliku przy ul. Mokotowskiej. Po upadku powstania, wraz z żoną Wandą, znalazł się w Milanówku, później – do lutego 1945 – był lekarzem we wsi Strugienice k. Łowicza. Na początku lutego 1945 r. powrócił do Warszawy i do października 1946 wraz z profesorem Paszkiewiczem odbudowywał z wojennych zniszczeń Zakład Anatomii Patologicznej, podjął też nauczanie młodzieży akademickiej. Jesienią 1946 r. przeniósł się do Łodzi, gdzie wspólnie z profesorem Aleksandrem Pruszczyńskim od 1 listopada współtworzył pierwszy Zakład Anatomii Patologicznej Wydziału Lekarskiego tamtejszego uniwersytetu. Tamże w 1948 r. na podstawie dysertacji: Zmiany w narządach wydzielania wewnętrznego, zwłaszcza w tarczycy i nadnerczach w przypadkach „przerostu” stercza i mięśniaków macicy uzyskał stopień doktora medycyny. W 1949 r. na zlecenie Ministerstwa Zdrowia opracował program nauczania patologii w szkołach pielęgniarstwa, w listopadzie t.r. objął stanowisko kierownika Miejskiego Instytutu Patologicznego w Łodzi. Również w 1949 r. opublikował w „Polskim Tygodniku Lekarskim” słynną pracę pt.: Rozważania teoretyczne na temat etiologii i patogenezy nowotworów. Rola czynnika HR. W związku z tą pracą prof. Rudolf Klimek w liście do prof. Witolda Niepołomskiego 9 kwietnia 1981 r. pisał m.in.: „Czynnik HR dzisiaj ma swoją doskonałą dokumentację dzięki rozwojowi biochemii molekularnej. Podziwiam Pańską intuicję naukową w czasach, gdy nikomu nie śniło się o DNA i innych nukleotydach”.

Stopień naukowy doktora habilitowanego nauk medycznych Witold Niepołomski uzyskał w 1952 r. na Wydziale Lekarskim AM w Łodzi na podstawie oceny kwalifikacji naukowych, dydaktycznych i pracy habilitacyjnej: Doświadczalne badania porównawcze nad szybkością opadania krwinek w osoczu heparynowanym i w osoczu z dodatkiem cytrynianu soku u królików zdrowych oraz u zakażonych paciorkowcami, gronkowcami i prątkami gruźlicy”. Tematem jego wykładu habilitacyjnego była pylica krzemowa. Dwa lata później, w 1954 r., uzyskał tytuł docenta; w 1958 r. – tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1966 r. profesora zwyczajnego.

Do Zabrza przyjechał latem 1950 r., 1 września objął tu – jako zastępca profesora – kierownictwo Katedry i Zakładu Anatomii Patologicznej, Katedry, którą z krótką przerwą przyszło mu kierować przez 36 lat! Tuż przed wyjazdem z Łodzi, wykonał niezwykłe badanie autopsyjne, badanie po dziś dzień utrwalone w historii łódzkiej... weterynarii. Tak, weterynarii, gdyż była to sekcja ważącej 2,5 tony hipopotamicy Lusi. Z dzisiejszej perspektywy ten ogrom zwierzęcia badanego przez młodego doktora Niepołomskiego symbolizuje niejako ogrom zadań już przez niego wykonanych w Warszawie i Łodzi oraz nieporównanie większe wyzwania, które dopiero czekały na Śląsku.

Przybywając na Śląsk i obejmując kierownictwo tworzącej się Katedry i Zakładu Anatomii Patologicznej, był już mimo młodego wieku – miał wówczas 34 lata – doświadczonym lekarzem, nauczycielem akademickim i naukowcem. Rozpoczęła się kolejna, trzecia, po Warszawie i Łodzi, i chyba największa przygoda Profesora Witolda Niepołomskiego z anatomią patologiczną, nauką i dydaktyką akademicką.

Pierwszy jej etap to zbudowanie od podstaw pierwszej na Śląsku Katedry i Zakładu Anatomii Patologicznej (Patomorfologii) w Zabrzu. Po latach dojdzie jeszcze tworzenie kolejnego, czwartego już w życiu Pana Profesora, zakładu na Wydziale Lekarskim w Katowicach. Związana z tym nierozerwalnie pasja nauczyciela akademickiego, dydaktyka, przez blisko pół wieku (od czasów warszawskich aż do 1986 r.) uczącego anatomii patologicznej kolejne pokolenia młodzieży studenckiej. Do dzisiaj pamiętam szczelnie wypełnioną salę wykładową w Szpitalu Klinicznym Nr 1 w Zabrzu podczas odbywających się w VI semestrze wykładów Profesora o nowotworach.

W pierwszych latach funkcjonowania Katedry Profesor stworzył z młodego „narybku” pracowników naukowo-dydaktycznych, studentów i lekarzy, prężny zespół naukowy i dydaktyczny. Mówiąc o licznych trudnościach, jakie musiał pokonywać w tym czasie, warto tylko przypomnieć, że na początku lat 50. powołano do wojska, na wiele lat służby, prawie wszystkich młodych lekarzy zatrudnionych w Katedrze. W pewnym momencie do nauczania już kilkuset studentów medycyny i stomatologii został tylko Pan Profesor, 2 asystentów i kilku studentów, a przecież poza dydaktyką w Katedrze wykonywano jeszcze dziesiątki badań autopsyjnych i setki, a wkrótce już tysiące badań histopatologicznych.

Ze swoim młodym zespołem Profesor rozwinął nową, niezwykle ważną dla Śląska gałąź wiedzy medycznej – patologię chorób zawodowych, a szczególnie patomorfologię pylic, toksykologię przemysłową, badania nad wpływem czynników fizycznych na ustrój. Lata 60. i początek lat 70. przyniosą ponadto pionierskie prace nad wprowadzaniem do badań naukowych i diagnostycznych metod elektronicznej techniki obliczeniowej. Za podsumowanie tego okresu można uznać zorganizowanie w Katowicach w 1970 r. V Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Anatomopatologów, którego tematem była właśnie patologia chorób zawodowych i zmian polekowych.

Wreszcie fakt w skali potrzeb służby zdrowia województwa katowickiego, opolskiego i okolicznych regionów, potężnej kilkumilionowej aglomeracji, chyba najważniejszy –stworzenie śląskiej patomorfologii. Rzadko o kimś można dziś powiedzieć, że jest twórcą jakiejś dyscypliny, specjalizacji od podstaw; jeszcze rzadziej, że jest inicjatorem powstania całej sieci placówek medycznych zaspokajających potrzeby diagnostyczne kilkumilionowej społeczności. Kimś takim był właśnie Pan Profesor Witold Niepołomski, pierwszy specjalista wojewódzki ds. anatomii patologicznej w województwie katowickim (1954–1980) i w województwie opolskim (1954–1962). Wymagało to wyszkolenia kadry lekarzy patomorfologów oraz techników i laborantów sekcyjnych. Z nieprzeciętną pasją nauczyciela akademickiego i lekarza diagnosty przekazywał Profesor swą wiedzę i doświadczenie kolejnym pokoleniom lekarzy jeszcze kilkanaście lat po przejściu na emeryturę, aż do początków obecnego stulecia.

Kilkadziesiąt lat pracy i bagaż doświadczeń złożyły się na dzieło Nauczyciela i jego wielu uczniów: Śląską Szkołę Patomorfologii Profesora Witolda Niepołomskiego. Spośród jego uczniów wymieńmy tylko profesorów ŚAM: Mariana Sośnierza, Mieczysława Luciaka, Zbigniewa Szczurka, Mirosława Wieczorka, Bogdana Białasa oraz onkologów z Instytutu Onkologii w Gliwicach i Warszawie: Irenę i Andrzeja Hliniaków.

Śląska Szkoła Patomorfologii to już 3 pokolenia patomorfologów. Do 1986 r., gdy Profesor Niepołomski przeszedł na emeryturę, wyszkolono 58 specjalistów I stopnia i 35 specjalistów II stopnia z patomorfologii. Sam Profesor był ponadto opiekunem 6 rozpraw habilitacyjnych napisanych przez patomorfologów i onkologów oraz promotorem 20 dysertacji doktorskich.

Profesor Niepołomski pełnił również odpowiedzialne funkcje we władzach ŚAM: 2-krotnie jako dziekan Wydziału Lekarskiego (1953–1954 i 1960–1962), a także przez blisko 3 kadencje pełnił funkcję rektora uczelni (1962–1971). Lata sprawowania urzędu rektorskiego przypadły na niezwykle ważny okres wchodzenia Akademii w okres pełnoletności i wychodzenia z już za ciasnej „kolebki rokitnicko-zabrzańskiej”. W tym okresie siedzibę ŚAM przeniesiono do Katowic (1964), zapoczątkowano znaczącą rozbudowę uczelni, m.in. rozpoczęto w 1966 r. budowę Ośrodka Akademickiego w Katowicach-Ligocie. Ukoronowaniem działalności Profesora Niepołomskiego jako rektora był powołanie w 1971 r., po wielu latach starań, Wydziału Farmaceutycznego. Już po rezygnacji ze stanowiska rektora i zmianie struktury ŚAM na instytutową, w latach 1972–1976 kierował jako dyrektor Instytutem Patologii oraz Zakładem Cytodiagnostyki w Katowicach (1972–1975). Od 1975 r. aż do przejścia na emeryturę (1986 r.) ponownie kierował macierzystym Zakładem Patomorfologii (od 1981r. – I Katedra i Zakład Patomorfologii) w Zabrzu. W styczniu 1990 r. uczelnia uhonorowała Profesora Witolda Niepołomskiego nadaniem tytułu doktora honoris causa.

Profesor Witold Niepołomski był w latach 1956–1958 przewodniczącym zabrzańskiego koła Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, w 1958 r. współtworzył śląskie oddziały Polskiego Towarzystwa Onkologicznego i Polskiego Towarzystwa Anatomopatologów (obecnie Polskiego Towarzystwa Patologów), był też ich wieloletnim przewodniczącym (Oddziału Śląskiego Polskiego Towarzystwa Onkologicznego w l. 1959–1975; Oddziału Śląskiego Polskiego Towarzystwa Anatomopatologów w l. 1958–1961 i 1973–1976). Oba towarzystwa uhonorowały wkład Profesora w rozwój polskiej patomorfologii i onkologii, nadając mu tytuły członka honorowego: Polskie Towarzystwo Patologów w 1976 (wręczony w 1978) a Polskie Towarzystwo Onkologiczne w 1986 roku. Ponadto był przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Onkologii w Warszawie (1968-1974) oraz Wyższej Komisji Dyscyplinarnej dla pracowników instytutów naukowo-badawczych resortu zdrowia i opieki społecznej przy Ministrze Zdrowia i Opieki Społecznej (1972–1975).

Nie sposób pominąć jeszcze jedno oblicze Profesora Witolda Niepołomskiego, lekarza-muzyka, wspaniałego skrzypka, absolwenta Konserwatorium Warszawskiego z 1947 r. Jego pierwszy powojenny publiczny koncert odbył się 7 kwietnia 1946 r. w Warszawie. Ostatni, ponad pół wieku później – 19 grudnia 1997 r., podczas tradycyjnej Wigilii Patologów w macierzystym Zakładzie Patomorfologii w Zabrzu. A był przecież jeszcze wspaniały koncert 30 czerwca 1989 r. z Państwową Orkiestrą Symfoniczną w Zabrzu, podczas którego wykonał wspólnie z dr Antonim Boberem koncert D-mol na dwoje skrzypiec Jana Sebastiana Bacha.

Na zakończenie warto też wspomnieć o pozazawodowej pasji, bez której obraz i pamięć o Profesorze byłaby niepełna. Pasją tą było zamiłowanie do motoryzacji, mechaniki precyzyjnej, wielka o nich wiedza i wielkie umiejętności. W latach młodości Profesor należał do gorących wielbicieli motocykli, co w czasie okupacji uratowało mu nawet życie. W latach 50. był właścicielem chyba najsłynniejszego na uczelni samochodu, „dekawki”, którą sam naprawiał i nawet staranowaną przez ciężarówkę wojskową pod Tarnowskimi Górami (30 grudnia 1954 r.) potrafił przywrócić do stanu używalności i przedłużyć jej żywot o kilka następnych lat. Jeszcze ukończywszy 80 lat sam przyjeżdżał swoim ostatnim samochodem – polonezem – w każdą środę na cotygodniowe konsultacje histopatologiczne do Zabrza.

Zmarł 18 sierpnia 2006 r., pochowany został 26 sierpnia na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach.

Żegnaj Kochany Panie Profesorze! Pamięć o Tobie pozostanie na zawsze wśród nas!

Dr n. med. Daniel Sabat

w imieniu

uczniów i współpracowników z Katedry i Zakładu Patomorfologii w Zabrzu



oraz członków Oddziału Śląskiego Polskiego Towarzystwa Patologów

Źródło: Biul. Inform. ŚAM 2006 R. 16 nr 3 s. 30-32.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość