Strona główna

Program nauczania biologii rozkład materiału dla klas: II (2 godziny tygodniowo) Nr programu: dkos 4015 5 / 02 Podręcznik: Biologia 2 zakres podstawowy, wyd. Operon


Pobieranie 85.74 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar85.74 Kb.
Program nauczania biologii - rozkład materiału dla klas: II

(2 godziny tygodniowo)
Nr programu: DKOS - 4015 - 5 / 02

Podręcznik: Biologia 2 - zakres podstawowy, wyd. Operon


Dział

Temat lekcji

Wymagania podstawowe

(wiadomości i umiejętności)

Wymagania ponadpodstawowe

(wiadomości i umiejętności)

Termin

Elementy genetyki

  1. Organizacja pracy na lekcjach biologii

  2. DNA jako podstawowy nośnik informacji genetycznej

  3. Kopiowanie informacji genetycznej - replikacja

  4. Gen jako podstawowa jednostka dziedziczności

  5. Charakterystyka kodu genetycznego

  6. Realizowanie informacji genetycznej - biosynteza białek - 1

  7. Realizowanie informacji genetycznej - biosynteza białek - 2

  8. Sprawdzian wiadomości

  9. Genetyka Klasyczna - i i II prawo Mendla

  10. Odstępstwa od II prawa Mendla (prace Morgana)

  11. Zadania dziedziczenie cech zgodnie z I i II prawem Mendla

  12. Dziedziczenie cech sprzężonych z płcią (daltonizm, hemofilia)

  13. Zadania - dziedziczenie cech sprzężonych z płcią

  14. Sprawdzian wiadomości

  15. Dziedziczenie alleli wielokrotnych- grupy krwi człowieka

  16. Zadania - dziedziczenie grup krwi

  17. Genom człowieka

  18. Czynniki mutagenne i rodzaje mutacji

  19. Choroby dziedziczne człowieka i ich diagnostyka

  20. Inżynieria genetyczna

  21. Wykorzystanie technik inżynierii genetycznej w biotechnologii

  22. Znaczenie genetyki w rolnictwie i hodowli zwierząt

  23. Bezpośrednie znaczenie genetyki dla człowieka

  24. Sprawdzian wiadomości

Definiuje terminy: informacja genetyczna, nukleotyd

Wymienia składniki chemiczne budujące DNA

Przedstawia lokalizację DNA na terenie komórki

Przedstawia w postaci schematycznego rysunku chemiczną

budowę DNA

Analizuje strukturę przestrzenną DNA

Określa biologiczną rolę DNA

Ma świadomość biologicznej roli DNA w życiu każdego organizmu

Zdaje sobie sprawę, że prawidłowa informacja genetyczna

jest warunkiem zdrowia

Wymienia zasadnicze etapy procesu replikacji

Wyjaśnia, na czym polega semikonserwatywność replikacji

Opisuje przebieg replikacji

Podaje efekt procesu replikacji

Analizuje mechanizm replikacji

Ocenia biologiczne znaczenie replikacji

Podaje współczesną definicję genu

Porównuje historyczna i współczesną definicję genu

Wymienia rodzaje RNA

Definiuje pojęcie: kod genetyczny

Wymienia i omawia podstawowe cechy kodu genetycznego

Porównuje budowę i funkcje mRNA, tRNA i rRNA

Porównuje budowę i funkcje RNA i DNA

Dostrzega znaczenie faktu „złamania” kodu genetycznego

Wyjaśnia, dlaczego informacja genetyczna jest zakodowana

Posługuje się tabelą kodu genetycznego

Definiuje pojęcia: transkrypcja, translacja

Wymienia elementy aparatu translacyjnego

Omawia budowę i rolę rybosomów

Analizuje przebieg transkrypcji i translacji

Dostrzega złożoność procesów związanych z realizacją informacji genetycznej

Definiuje pojęcia: genom, genotyp, kariotyp

Podaje przykłady komórek (organizmów) haploidalnych i diploidalnych

Opisuje kariotyp człowieka

Określa haploidalną i diploidalną liczbę chromosomów w jądrze komórkowym

Określa wielkość genomu człowieka

Określa na podstawie kariotypu płeć człowieka

Dostrzega złożoność genomu człowieka

Zdaje sobie sprawę z konsekwencji ingerowania w genomy organizmów

Rozróżnia autosomy i chromosomy płci na schemacie kariotypu człowieka

Definiuje termin: mutacja

Klasyfikuje mutacje

Wymienia i omawia wybrane czynniki mutagenne

Analizuje mechanizm powstawania mutacji genowych i chromosomowych

Świadomie ogranicza wpływ mutagennych czynników środowiskowych (promieniowanie X, UV, konserwanty, barwniki, itp.)

Zdaje sobie sprawę z konsekwencji pewnych zachowań (palenie papierosów, nadmierne opalanie się, nieprawidłowy kontakt z substancjami chemicznymi, np. lakierami i rozpuszczalnikami, itp.)

Definiuje pojęcie: choroba genetyczna

Klasyfikuje choroby dziedziczne według kryterium rodzaju mutacji wywołującej chorobę

Analizuje bezpośrednie przyczyny wybranych chorób dziedzicznych

Ocenia znaczenie testów prenatalnych w medycynie

Ma własne zdanie na temat stosowania testów prenatalnych

Definiuje pojęcia: inżynieria genetyczna, enzymy restrykcyjne, wektory, transformacja

Wymienia metody stosowane w inżynierii genetycznej

Określa obiekt badań inżynierii genetycznej

Zdaje sobie sprawę z nieuchronności rozwoju inżynierii genetycznej

Ma świadomość zagrożeń związanych z rozwojem inżynierii genetycznej

Uświadamia sobie, że rozwój medycyny zakłóca naturalne procesy selekcji organizmów, a tym samym wpływa na ewolucję gatunków

Definiuje pojęcia: biotechnologia, klonowanie

Wyjaśnia, na czym polega klonowanie

Wymienia przykłady zastosowania inżynierii genetycznej w gospodarce człowieka

Ma swoje zdanie na temat rozwoju i powszechnego stosowania biotechnologii

Zdaje sobie spraw´ z zagrożeń, jakie dla człowieka i całego środowiska naturalnego stwarza generowanie nowych odmian i ras organizmów

Ma własne zdanie na temat klonowania człowieka

Definiuje pojęcia: selekcja, chów wsobny

Wyjaśnia, na czym polega sztuczna selekcja i chów wsobny

Wymienia przykłady wykorzystania genetyki w rolnictwie i hodowli zwierząt


Analizuje możliwości wykorzystania genetyki w rolnictwie i hodowli zwierząt

Ma świadomość korzyści, jakie niesie ze sobą rozwój biotechnologii

Zdaje sobie sprawę z zagrożeń, jakie stwarza możliwość ingerowania w genomy organizmów

Definiuje pojęcia: terapia genowa, transkryptomika

Wyjaśnia, na czym polega terapia genowa


Porównuje rodzaje DNA (PP)

Rozpoznaje na schematach poszczególne etapy procesu replikacji (PP)

Ma świadomość znaczenia poznania przebiegu replikacji dla rozwoju inżynierii genetycznej i medycyny

Zastanawia się nad konsekwencjami zakłóceń replikacji

Analizuje związek pomiędzy stopniem wierności procesu replikacji a częstotliwością mutacji punktowych

Określa źródła energii dla procesu replikacji

Wyjaśnia, jak zmieniało się rozumienie pojęcia: gen

Opisuje budowę genów nakładających się

Porównuje budowę genów organizmów prokariotycznych i eukariotycznych

Przedstawia w postaci schematycznych rysunków chemiczną budowę RNA

Wyjaśnia sposób odczytywania informacji genetycznej

Omawia zasady realizacji informacji genetycznej

Porównuje przebieg i znaczenie poszczególnych etapów translacji

Ocenia biologiczne znaczenie transkrypcji i translacji dla komórki (organizmu)

Określa źródła energii dla procesów transkrypcji i translacji

Przewiduje konsekwencje zaburzeń przebiegu transkrypcji i translacji

Zastanawia się nad konsekwencjami zakłóceń przebiegu procesów

transkrypcji i translacji

Wyjaśnia różnice między genotypem i kariotypem

Ocenia przydatność badań kariotypu

Charakteryzuje metody badania kariotypu

Omawia efekty poszczególnych rodzajów mutacji

Przedstawia w postaci schematów poszczególne rodzaje mutacji

Określa konsekwencje poszczególnych rodzajów mutacji

Analizuje proces mutagenezy jako molekularnego podłoża zmian ewolucyjnych

Opisuje objawy wybranych chorób dziedzicznych

Charakteryzuje metody i techniki stosowane w diagnostyce chorób dziedzicznych

Ocenia znaczenie poradnictwa i diagnostyki chorób dziedzicznych

Ocenia wpływ czynników środowiskowych na występowanie chorób wielogenowych

Opisuje metody i techniki inżynierii genetycznej

Ocenia przydatność inżynierii genetycznej

Analizuje mechanizm powstawania organizmów transgenicznych

Określa korzyści i zagrożenia wynikające z ingerencji człowieka w genomy organizmów

Określa korzyści i zagrożenia wynikające z możliwości praktycznego wykorzystania zdobyczy biotechnologii

Ocenia wpływ rozwoju genetyki na życie współczesnego człowieka

Jest przekonany, że zdobyczy biotechnologii nie należy stosować pochopnie i nadużywać

Omawia wykorzystanie genetycznie zmodyfikowanych organizmów do syntezy szczepionek, leków i przeciwciał

Wymienia przykłady zastosowania genetyki w diagnostyce i leczeniu chorób człowieka

Analizuje korzyści wynikające z wykorzystania biotechnologii w procesach syntezy szczepionek i lęków

Ocenia bezpośrednie znaczenie genetyki dla człowieka

Przewiduje kierunki rozwoju genetyki w przyszłości

Zdaje sobie sprawę z możliwości, jakie daje człowiekowi stosowanie zdobyczy genetyki w medycynie

Rozumie kontrowersyjny charakter wielu osiągnięć genetyki

IX 2006


X 2006

XI 2006


XII 2006


Podstawy ewolucjonizmu

  1. Rodzaje i źródła zmienności w przyrodzie

  2. O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego

  3. Antropogeneza - powstawanie człowieka

  4. człowiek jako gatunek biologiczny i istota społeczna

  5. Sprawdzian wiadomości

Definiuje pojęcie: zmienność

Rozróżnia rodzaje zmienności w przyrodzie

Omawia przyczyny poszczególnych rodzajów zmienności

Uzasadnia, dlaczego zmienność jest podstawową cechą życia

Analizuje mechanizm powstawania poszczególnych rodzajów zmienności

Zdaje sobie sprawę ze zmienności środowiska i organizmów żywych

Ma świadomość, że procesy ewolucyjne zachodzą nieustannie, tylko ich tempo w poszczególnych okresach jest różne

Uświadamia sobie, że działalność człowieka w środowisku wpływa na tempo i kierunek

ewolucji

Definiuje pojęcie: antropogeneza

Wymienia i omawia kolejne etapy antropogenezy

Analizuje warunki, czynniki i przebieg antropogenezy

Uzasadnia pozycję systematyczną człowieka

Porównuje cechy człowieka z innymi ssakami

Ma świadomość związku człowieka z innymi organizmami

Zdaje sobie sprawę z wyjątkowości gatunku Homo sapiens

Wymienia i omawia specyficzne cechy Homo sapiens

Omawia rasy ludzkie

Opisuje przebieg hominizacji

Porównuje cechy człowieka i małp człekokształtnych

Określa czas, miejsce i warunki, w jakich powstały formy ludzkie

Dostrzega związek człowieka z innymi organizmami

Ma świadomość wpływu informacji pozagenowej na przebieg hominizacji

Jest przekonany, że szczególne cechy człowieka nie upoważniają go do niszczenia innych gatunków




Porównuje poszczególne rodzaje zmienności

Określa molekularne podłoże zmian ewolucyjnych

Porównuje znaczenie poszczególnych rodzajów zmienności w ewolucji

Charakteryzuje formy przed i praludzkie

Ilustruje rodowód człowieka

Analizuje dowody ewolucji hominidów

Analizuje drzewo rodowe hominidów

Ocenia znaczenie rozwoju komunikacji (mowa), techniki (ogień, narzędzia) i kultury (obrzędy, zwyczaje, normy grupowe) w przebiegu ewolucji człowieka

Przewiduje, w jaki sposób aktualny rozwój komunikacji, techniki i kultury wpłynie na

ewolucję biologiczną współczesnego człowieka



I 2007


Bioróżnorodność

  1. Współczesny podział systematyczny organizmów - podstawy taksonomii

  2. Wirusy - cząsteczki czy organizmy

  3. Bakterie (organizmy priokariotyczne) - czynności życiowe

  4. Glony (Protista) - cykl rozwojowy, barwniki asymilacyjne

  5. Pierwotniaki (Protista) - czynności życiowe

  6. Krótka charakterystyka królestwa grzybów

  7. Sprawdzian wiadomości

  8. Mszaki - pierwsze rośliny

  9. Paprotniki - charakterystyka, cykl rozwojowy

  10. Rośliny nagonasienne - przegląd systematyczny

  11. Rosliny okrytonasienne - cykl rozwojowy

  12. Porównanie rożlin jedno - i dwuliściennych. Przegląd systematyczny

  13. Sprawdzian wiadomości. Powtórzenie materiału

  14. Parzydełkowce - pierwsze zwierzęta (dwuwarstwowce)

  15. Zjawisko pasożytnictwa na przykładzie robaków (tasiemiec, nicienie)

  16. Organizacja ciała pierścienic

  17. Różnorodność morfologiczna w typie stawonogów

  18. Porównanie planu budowy bezkręgowców (stawonogów) i kręgowców

  19. Cechy wspólne strunowców i kręgowców

  20. Powtórzenie wiadomości - sprawdzian materiału.




Wymienia nazwy głównych taksonów systematycznych w porządku wstępującym i zstępującym

Opisuje ogólne zasady nomenklatury binominalnej

Porównuje kryteria taksonomiczne zastosowane przez Linneusza z kryteriami stosowanymi obecnie

Określa pozycję systematyczną człowieka w odpowiednich taksonach systematycznych (królestwo, typ, gromada, rząd, rodzina, rodzaj, gatunek)

Wymienia cechy komórki priokariotycznej

Podaje przykłady bakterii chorobotwórczych, fotosyntetyzujących, nitryfikacyjnych, symbiotycznych

Podaje przykłady chorób bakteryjnych roślin, zwierząt i ludzi

Analizuje czynności życiowe bakterii

Podaje przykłady chorób wirusowych roślin, zwierząt i ludzi

Wymienia charakterystyczne cechy organizmów zaliczanych do królestwa Protista

Omawia środowisko życie i morfologię wybranych przedstawicieli Protista

Definiuje pojęcia: mejoza pregamiczna, postgamiczna, izogamia, anizogamia, oogamia

Wymienia sposoby rozmnażania wybranych przedstawicieli Protista

Podaje przykłady płciowego i bezpłciowego rozmnażania Protista

Omawia środowisko i wymagania życiowe mszaków

Analizuje przystosowania morfologiczne i anatomiczne mszaków do życia na lądzie

Definiuje gametofit, sporofit

Omawia morfologię sporofitu i gametofitu paprotników

Wymienia rodzaje i omawia funkcje organów roślin nasiennych

Definiuje pojęcia: bielmo pierwotne, wtórne, nasienie i owoc

Zdaje sobie sprawę ze znaczenia nasion i owoców w gospodarce przemysłowej i życiu człowieka

Analizuje mechanizm podwójnego zapłodnienia

Definiuje pojęcia: plecha, strzępka

Opisuje środowisko i cykl życia grzybów

Analizuje poziom organizacji budowy grzybów

Wymienia i omawia specyficzne cechy królestwa grzybów

Wymienia i rozróżnia rodzaje komórek występujących u przydełkowców

Porównuje plan budowy polipa i meduzy

Ma świadomość zagrożenia którym dla zdrowia może być kontakt z parzydełkami meduz

Omawia cykle rozwojowe wybranych pasożytów człowieka

Analizuje na przykładzie dżdżownicy budowę morfologiczną i anatomiczną pierścienic

Definiuje pojęcia: przeobrażenie niezupełne, zupełne, linienie

Podaje ogólna systematykę stawonogów

Porównuje budowę i tryb życia skorupiaków, pajęczaków, wijów i owadów

Analizuje przystosowania morfologiczne i anatomiczne przedstawicieli stawonogów do zajmowanego stanowiska życia

Analizuje pochodzenie strunowców

Porównuje strunowce z bezkręgowcami

Jest świadomy, że człowiek jest strunowcem

Analizuje drzewo rodowe kręgowców

Wymienia i omawia charakterystyczne cechy kregowców



Charakteryzuje grupy organizmów zaliczanych do poszczególnych królestw i typów

Uzasadnia współczesny sposób podziału organizmów na 5 królestw

Ustosunkowuje się do zgłaszanej przez niektórych naukowców propozycji wyróżnienia dodatkowego królestwa wirusów

Analizuje przebieg infekcji wirusowej

Analizuje i porównuje cykl życiowy formy haploidalnej i diploidalnej pierwotniaków

Określa miejsce mejozy w cyklu

Analizuje cykl życiowy mszaków

Wyjaśnia pochodzenie paprotników

Porównuje przemianę pokoleń mszaków i paprotników

Omawia cykl okrytozalążkowych

Ma świadomość znaczenia ogromnej różnorodności okrytonasiennych

Omawia przemianę pokoleń parzydełkowców

Porównuje rozwój prosty i złozony

Ocenia znaczenie opieki nad potomstwem w sukcesie ewolucyjnym stawonogów




II 2007


III 2007

IV 2007


Współczesne czynniki kształtujące bioróżnorodność

  1. Ekologia - nauka o zależnościach między organizmami

  2. Charakterystyka populacji

  3. Charakterystyk przykładowych biocenoz

  4. Oddziaływanie między populacjami w biocenozie

  5. Krążenie materii i energii w przyrodzie

  6. Obieg węgla, azotu i cykl hydrologiczny

  7. Elementy biogeografii - rozmieszczenie państw roślinnych

  8. Elementy biogeografii - rozmieszczenie krain zwierzęcych

  9. Powtórzenia wiadomości - sprawdzian

  10. Ochrona środowiska w Polsce - stan prawny

  11. Przedstawienie wybranego Parku Narodowego (lub Krajobrazowego).

  12. Różnorodność odpadów produkowanych w gospodarstwach domowych

  13. Segregowanie odpadów - wybór czy konieczność

  14. Podsumowanie kursu biologii w Liceum

Definiuje pojęcia: populacja, biocenoza, ekosystem, biom

Klasyfikuje, podaje przykłady i omawia typy interakcji międzypopulacyjnych (międzygatunkowych)

Wymienia i charakteryzuje kolejne poziomy troficzne w biocenozie

Konstruuje przykłady łańcuchów i sieci pokarmowych

Określa przynależność organizmów do właściwych poziomów troficznych

Porównuje mały i duży cykl hydrologiczny

Ma świadomość, że każda zmiana w procesach krążenia materii w środowisku wywołuje łańcuch zmian zakłócających równowagę ekologiczną

Zdaje sobie sprawę, że działalność człowieka głęboko ingeruje w równowagę ekologiczna

Definiuje pojęcia: produktywność, sukcesja ekologiczna, równowaga ekologiczna

Wyjaśnia, na czym polega sukcesja

Rozróżnia sukcesję pierwotną i wtórną

Wymienia i omawia kolejne stadia ciągu sukcesyjnego

Wymienia czynniki zakłócające równowagę ekologiczną

Analizuje i porównuje produktywność biocenoz przedstawioną w postaci piramid liczb, biomas, energii

Zdaje sobie sprawę, w jaki sposób bioróżnorodność oddziałuje na środowisko

Jest przekonany, że za wszelką cenę należy dążyć do zachowania bioróżnorodności na Ziemi

Definiuje pojęcia: tolerancja ekologiczna, zasięg gatunku

Wymienia i omawia zasadnicze przyczyny charakterystycznego rozmieszczenia organizmów

na Ziemi

Określa wpływ klimatu na rozmieszczenie organizmów na Ziemi

Analizuje zjawisko tolerancji ekologicznej

Przedstawia na wykresie (odczytuje z wykresu) zakres tolerancji ekologicznej organizmu

(gatunku)

Zdaje sobie sprawę z istnienia różnorodnych organizmów i ich roli w środowisku przyrodniczym

Umie przewidzieć konsekwencje zmian klimatycznych dla bioróżnorodności

Definiuje pojęcia: efekt cieplarniany, dziura ozonowa

Wyjaśnia, na czym polega efekt cieplarniany

Klasyfikuje antropogeniczne przekształcenia ekosystemów

Wymienia i omawia przyczyny zanikania ozonu w stratosferze i ocieplania klimatu na Ziemi

Omawia działania prawne związane z ochroną przyrody podejmowane w najbliższym środowisku

Analizuje, w jaki sposób działalność człowieka przyczynia się do przekształcania się ekosystemów

Ocenia działalność człowieka w środowisku

Przewiduje lokalne i globalne skutki zmniejszania się warstwy ozonowej i ocieplania się klimatu na Ziemi

Określa główne przyczyny wymierania gatunków

Analizuje środowiskowe skutki działań własnych i innych ludzi

Postępuje w taki sposób, aby skutki tego postępowania nie wpływały negatywnie na stan środowiska przyrodniczego

Zdaje sobie sprawę z konieczności ochrony przyrody ze względów zarówno prawnych, jak i praktycznych

Postępuje w sposób przyjazny dla środowiska

Docenia wartość środowiska przyrodniczego


Omawia krążenie węgla (azotu, siarki, fosforu) w przyrodzie

Analizuje typy interakcji międzypopulacyjnych (międzygatunkowych)

Omawia hipotezę Gai

Porównuje sukcesję pierwotną i wtórną

Analizuje wpływ wybranych czynników na równowagę ekologiczną biocenozy (ekosystemu)

Analizuje związek pomiędzy różnorodnością gatunkową środowiska a zachowaniem równowagi ekologicznej

Uzasadnia, jakie znaczenie dla środowiska i człowieka ma bioróżnorodność

Rozróżnia i charakteryzuje strefy biogeograficzne Ziemi

Charakteryzuje warunki środowiskowe stref biogeograficznych Ziemi i wymienia typowe organizmy głównych środowisk lądowych i wodnych

Zaznacza na mapie zasięgi wybranych gatunków oraz rozmieszczenie głównych stref

biogeograficznych

Ocenia lokalne działania prawne podejmowane w celu ochrony przyrody

Proponuje konkretne działania, które podjęte w najbliższym otoczeniu, wpłyną na poprawę stanu środowiska przyrodniczego

V 2007


VI 2007







©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość