Strona główna

Program nauczania przedmiotu


Pobieranie 401.73 Kb.
Strona1/4
Data19.06.2016
Rozmiar401.73 Kb.
  1   2   3   4
Anna Duda, Beata Koniuszy-Litwiniuk


PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU

FORTEPIAN GŁÓWNY
6-LETNI CYKL NAUCZANIA W SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA


SPIS TREŚCI

  1. Wstęp ….......................................................................................................................3



  1. Cele edukacyjne...........................................................................................................4



  1. Materiał nauczania




  • Treści zgodne z podstawą programową........................................................................5

  • Formy sprawdzania osiągnięć ucznia............................................................................9

  • Opis osiągnięć ucznia na zakończenie II etapu edukacyjnego....................................14



  1. Komentarz do realizacji materiału nauczania




  • Ogólna koncepcja programu nauczania......................................................................17

  • Wskazówki metodyczne………………………………………..................................20




  • Opis warunków niezbędnych do realizacji programu nauczania................................24




  1. Literatura przedmiotu propozycje..........................................................................27




  1. Propozycje repertuarowe od kl. I – VI....................................................................29



I. WSTĘP

Niniejszy program przeznaczony jest do nauki w Szkołach Muzycznych II stopnia cyklu 6-letniego .Obejmuje realizację zajęć edukacyjnych przedmiotu FORTEPIAN GŁÓWNY w klasach I -VI.


Program ma na celu usystematyzowanie działań dydaktycznych, z uwzględnieniem specyfiki kształcenia muzycznego i wynikającej z niej konieczności zindywidualizowania metod nauczania w oparciu o istniejące akty prawne. Składa się on z części dotyczącej materiału nauczania, gdzie omawiane są zadania związane z kształceniem i doskonaleniem sposobu gry na fortepianie i części praktycznej będącej spisem utworów wykorzystywanych w pracy z uczniem w poszczególnych latach nauki.
Program został opracowany na podstawie Rozporządzenia Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 lipca 2014 roku w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych (Dz. U. z roku 2014 poz.1039).





II. CELE EDUKACYJNE



  1. Zdobycie wiedzy o muzyce ze szczególnym uwzględnieniem historii fortepianu
    i literatury fortepianowej na podstawie różnorodnych źródeł.




  1. Rozwój techniki gry na fortepianie pozwalający na prawidłowe posługiwanie się aparatem gry, umożliwiający swobodę i biegłość techniczną oraz rozbudzanie wrażliwości
    w zakresie sposobu wydobywania dźwięku.




  1. Wykształcenie wrażliwości muzycznej i estetycznej odnoszącej się do umiejętności
    w zakresie interpretacji muzycznej, a także świadomości stosowania środków wykonawczych z uwzględnieniem stylu.




  1. Przygotowanie do samodzielnej pracy nad doskonaleniem gry i opracowywaniem repertuaru – kształcenie umiejętności świadomej pracy w domu.




  1. Przygotowanie do publicznej prezentacji muzyki – kształcenie umiejętności opanowania estradowego z uwzględnieniem technik koncentracji, zapamiętywania, pokonywania tremy.




  1. Aktywny udział w popularyzacji kultury muzycznej stanowiący sposób kreatywnego realizowania zadań muzyczno-artystycznych.




  1. Przygotowanie do dalszej edukacji muzycznej na studiach wyższych w specjalności gry na fortepianie lub innych kierunkach muzycznych.



III. MATERIAŁ NAUCZANIA

Treści zgodne z podstawą programową – cele szczegółowe

1.Kształcenie w zakresie wiedzy o muzyce
a) poznanie ogólnych zasad budowy i wydobywania dźwięku fortepianu oraz jego historycznych prototypów: klawikordu, klawesynu, pianoforte
b) nabycie umiejętności analizy utworu muzycznego w oparciu o wiedzę zdobytą
na przedmiotach ogólnomuzycznych
c) poznanie oznaczeń dynamicznych, artykulacyjnych, agogicznych i interpretacyjnych
i możliwości ich stosowania
d) poznanie charakterystycznych cech budowy formalnej utworów:


  • fuga

  • suita

  • forma sonatowa

  • cykl sonatowy

  • rondo

  • wariacje

  • koncert

  • etiuda

  • miniatura

  • wielka forma romantyczna

e) poznanie cech charakterystycznych stylu epoki i kompozytora wykonywanych utworów, np.: technika imitacyjna w polifonii barokowej, faktura homofoniczna w utworach klasycznych, tempo rubato i oddech w romantycznej kantylenie, wykorzystanie kolorystyki brzmienia w impresjonizmie


f) kształcenie umiejętności samodzielnego poszukiwania i uzyskiwania informacji w tym poprzez wykorzystanie technologii informacyjnej i komunikacyjnej
g) poznanie ogólnych zasad prawa autorskiego oraz innych aktów prawnych związanych
z ochroną kultury
2.Rozwój i doskonalenie gry na fortepianie
a) prawidłowe wydobywanie i kształtowanie dźwięku we wszystkich rejestrach

ze szczególnym uwzględnieniem:



  • estetyki brzmienia

  • wrażliwości na barwę

  • umiejętności zastosowania szerokiej skali dynamicznej

  • umiejętności wyrównania brzmienia

  • różnorodności sposobów jego wydobycia (prawidłowa artykulacja portato, legato, non legato, staccato)

b) nabywanie, doskonalenie i wykorzystywanie elementów techniki w sposób wirtuozowski


c) swobodne i elastyczne posługiwanie się aparatem gry ze szczególnym uwzględnieniem niezależności i synchronizacji pracy rąk we wszystkich typach faktury oraz sprawności technicznej lewej ręki
d) nabywanie, doskonalenie i wykorzystywanie umiejętności artykulacji w następujących technikach gry:


  • palcowej

  • pasażowej

  • dwudźwiękowej

  • oktawowej

  • akordowej

  • repetycyjnej

  • kantylenowej

  • przerzuty, skoki

  • ozdobniki - tryle, arpeggia ,glissanda, tremola

e) prawidłowa realizacja faktury homofonicznej i polifonicznej:




  • umiejętność zastosowania odpowiednich proporcji pomiędzy kilkoma planami muzycznymi

  • umiejętność prowadzenia głosów w polifonii (dwu - , trzy - i czterogłos)

  • umiejętność prowadzenia kilku głosów jedną ręką

  • opanowanie pełnego zakresu struktur polirytmicznych

f) umiejętność posługiwania się różnorodną pedalizacją (pedał prosty, synkopowany, wibracyjny, harmoniczny, palcowy, użycie lewego pedału, półpedał)


g) doskonalenie techniki gry a’vista
h) prawidłowa gra wszystkich gam i pasaży: majorowych oraz minorowych, harmonicznych i melodycznych w pozycjach:


  • oktawy

  • tercji

  • seksty

  • decymy

  • podwójnych tercjach;

odpowiednich do nich pasaży tonicznych z przewrotami mieszanymi, pasażami opartymi na czterodźwiękach dominanty septymowej i akordach septymowych zmniejszonych z przewrotami mieszanymi, gam chromatycznych w pozycjach i podwójnych tercjach


3. Kształtowanie i doskonalenie wrażliwości muzycznej i estetycznej
a) umiejętność interpretowania utworów muzycznych zgodnie z ich stylem, charakterem i budową formalną:

  • ciągła praca nad estetyką brzmienia, zróżnicowaniem barwy, kolorystyką

  • umiejętne planowanie formy w czasie – zapoznanie ucznia z zagadnieniami agogiki (właściwa pulsacja, tempo ćwiczebne – tempo finalne, tempo rubato)

  • zwrócenie uwagi na zagadnienia rytmiczne – metrum, polimetria, polirytmia

  • umiejętność kształtowania napięć muzycznych w oparciu o przebieg harmoniczny utworu

  • właściwe frazowanie

  • doskonalenie umiejętności w zakresie użycia dynamiki (poszerzenie skali dynamiki)

  • doskonalenie różnorodnych technik artykulacji

  • zapoznanie ucznia z zasadami ornamentyki właściwej dla danego stylu

  • rozwijanie umiejętności zastosowania pedalizacji właściwej dla danego stylu

b) umiejętność świadomego przekazania treści muzycznej utworu z wykorzystaniem intelektu i wiedzy, wyobraźni brzmieniowej, ekspresji wypowiedzi, emocji


c) umiejętność wykonywania literatury fortepianowej z różnych epok muzycznych zgodnie ze stylami: baroku, klasycyzmu, romantyzmu, impresjonizmu i współczesności (XX i XXI wiek)
d) nabywanie umiejętności prawidłowego i świadomego przedstawiania różnych form muzycznych w oparciu o analizę dzieła muzycznego:


  • utwory polifoniczne

  • klasyczny cykl sonatowy

  • ronda

  • wariacje

  • etiudy

  • utwory wirtuozowskie

  • utwory kantylenowe

  • miniatury, cykle miniatur

  • wielkie formy romantyczne


4. Przygotowanie do samodzielnej pracy w domu nad grą i repertuarem
a) przygotowanie ucznia do samodzielnej pracy w domu ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności:

  • kontroli prawidłowej postawy ciała przy instrumencie

  • świadomego doskonalenia techniki gry na fortepianie, środków wykonawczych i sposobów interpretacji utworów

  • nieustającej, ciągłej uwagi w zakresie sposobu wydobywania dźwięku

  • jakości i efektywności pracy samodzielnej ucznia

  • korekty własnych błędów

  • higieny i organizacji pracy w domu (intensywny wysiłek przedzielony okresami odpoczynku)

  • planowania i konstruktywnego wykorzystania ilości czasu przeznaczonego na samodzielną pracę przy instrumencie

b) wdrażanie ucznia do precyzji gry zgodnie z zapisem nutowym


c) uświadomienie uczniowi wagi zrozumienia pojęć muzycznych, a w następstwie zastosowanie odpowiednich środków wyrazu
d) zachęcanie ucznia do samodzielnych poszukiwań rozwiązywania problemów techniczno- wykonawczych, a także interpretacyjno-muzycznych
5. Przygotowanie do publicznej prezentacji muzyki
a) nabywanie umiejętności pamięciowego opanowania utworów muzycznych w różnorodny sposób
b) rozwijanie umiejętności świadomego przekazu treści muzycznej wykonywanych utworów podczas występów publicznych
c) nabywanie umiejętności koncentracji podczas występów publicznych, a także sposobów szybkiego korygowania błędów podczas publicznej prezentacji
d) przygotowanie i utrzymywanie w gotowości wykonawczej wybranych utworów
e) nabywanie umiejętności współpracy z innymi muzykami i orkiestrą (szczególnie podczas prezentacji koncertu fortepianowego)
f) zapoznanie ucznia ze sposobami opanowania tremy - techniki oddechowe, relaksacyjne, aktywizujące
g) zwrócenie uwagi na podstawowe zasady „obycia estradowego” - odpowiednie zachowanie, właściwy strój podczas występów publicznych
h) nabycie umiejętności dokonania samooceny i wyciągania wniosków


6. Przygotowanie ucznia do aktywnego udziału w szerzeniu i kreowaniu różnorodnych form kultury muzycznej
a) współpraca z innymi instytucjami kultury i sztuki
b) udział w koncertach, audycjach, kursach, konkursach
c) aktywna współpraca z innymi muzykami (zespoły kameralne, duety, akompaniament)
7. Przygotowanie ucznia do dalszej edukacji muzycznej na studiach wyższych
a) umiejętność poprawnego wykonania z pamięci podczas występu publicznego następującego programu:


  • trzy etiudy lub inne utwory wirtuozowskie (w tym co najmniej jedna etiuda F. Chopina) uwzględniające technikę: palcową obu rąk, podwójnych dźwięków i oktaw

  • utwór polifoniczny (do wyboru: preludium i fuga J.S. Bacha lub inna forma cykliczna w całości)

  • sonata klasyczna w całości

  • utwór Fryderyka Chopina

  • utwór dowolny (do wyboru: romantyczny, neoromantyczny, impresjonistyczny lub współczesny)

  • koncert (do wyboru: całość, część pierwsza lub druga i trzecia)

Tak skonstruowany program spełnia wymagania egzaminu wstępnego do każdej uczelni muzycznej w Polsce, również w Europie.



Formy sprawdzania osiągnięć ucznia
W każdym roku szkolnym uczniowie przystępują do przesłuchań semestralnych
i egzaminów końcoworocznych, na których podlegają ocenie.
Przy ocenianiu należy zwrócić szczególną uwagę na indywidualne predyspozycje ucznia, a także na motywującą rolę jaką powinna spełniać ocena do dalszej, efektywnej nauki.
Warto docenić wszelką aktywność ucznia i wysiłek wkładany przez niego
w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki zajęć muzycznych.
Szczegółowe zasady oceniania uczniów określa Wewnątrzszkolny System Oceniania zawarty w Statucie Szkoły.
W trakcie roku szkolnego zaleca się przygotowanie ucznia do:


  • audycji

  • koncertów szkolnych

  • kursów

  • lekcji otwartych

  • przesłuchań makroregionalnych i ogólnopolskich

  • konkursów krajowych i zagranicznych (w zależności od poziomu zaawansowania ucznia)

Wymagania programowe stanowiące podstawę oceniania ucznia:
1. Proponowany zakres gam podczas przesłuchań i egzaminów.
Klasa I
- jedna para gam (durowa i mollowa paralelna) równolegle i rozbieżnie

przez 4 oktawy – w pozycji oktawy, tercji i seksty

- gama melodyczna równolegle przez 4 oktawy

- pasaż toniczny w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym

- pasaż dominantowy septymowy (gama durowa) i zmniejszony (gama  mollowa) w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym
Klasa II
- jedna para gam (durowa i mollowa paralelna) równolegle i rozbieżnie

przez 4 oktawy – w pozycji oktawy, tercji, seksty i decymy

- gama melodyczna równolegle przez 4 oktawy

- pasaż toniczny w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym

- pasaż dominantowy septymowy (gama durowa) i zmniejszony (gama  mollowa) w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym
Klasa III
- jedna para gam (durowa i mollowa paralelna) równolegle i rozbieżnie

przez 4 oktawy – w pozycji oktawy, tercji, seksty i decymy

- gama melodyczna równolegle i rozbieżnie przez 4 oktawy

- pasaż toniczny w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym

- pasaż dominantowy septymowy (gama durowa) i zmniejszony (gama  mollowa) w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym
Klasa IV
- dwie pary gam (durowe i mollowe paralelne) równolegle i rozbieżnie

przez 4 oktawy – w pozycji oktawy, tercji, seksty i decymy

- gama melodyczna równolegle i rozbieżnie przez 4 oktawy

- pasaż toniczny w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym

- pasaż dominantowy septymowy (gama durowa) i zmniejszony (gama  mollowa) w przewrotach w ruchu równoległym i rozbieżnym

- gama chromatyczna na bazie wybranej gamy: równolegle i rozbieżnie przez

4 oktawy

Klasa V
- dowolna gama durowa lub mollowa realizowana w ruchu równoległym

i rozbieżnym przez 4 oktawy w pozycjach oktawy, tercji, seksty i decymy

- gama chromatyczna na bazie wybranej gamy, równolegle i rozbieżnie

we wszystkich pozycjach

- gama chromatyczna w tercjach każdą ręką oddzielnie przez 4 oktawy

Na zakończenie prezentacji gam uczeń w każdej klasie wykonuje kadencję w dowolnej formie.




2. Wymagania programowe do przedstawienia na egzaminach i przesłuchaniach

Klasa I
Przesłuchanie semestralne
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Etiuda na prawą rękę (drobna technika palcowa)

3. Etiuda na lewą rękę (drobna technika palcowa)

4. Etiuda na inny problem techniczny (akordowa, dwudźwiękowa, pasażowa,

repetycje, z zatrzymaniem palców itp.)

5. Utwór dowolny

6. Gamy wg programu
Egzamin roczny
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (allegro sonatowe lub wariacje do wyboru)

3. Dwie etiudy (problemy techniczne jak w I semestrze)

4. Utwór dowolny



Klasa II
Przesłuchanie semestralne
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (II i III część sonaty lub I i II do wyboru)

3. Etiuda pasażowa na lewą lub prawą rękę lub etiuda

na pasaże łączone prawą i lewą ręką

4. Etiuda na wybrany problem techniczny (akordowa, dwudźwiękowa,

drobna technika palcowa, itp.)

5. Utwór dowolny.

6. Gamy wg programu


Egzamin roczny
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (I część sonaty).

3. Dwie etiudy do wyboru (drobna technika palcowa na prawą i lewą rękę,

dwudźwiękowa, akordowa, technika pasażowa)

4. Utwór dowolny.

Klasa III
Przesłuchanie semestralne
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (wariacje lub rondo do wyboru)

3. Etiuda oktawowa lub na repetycje

4. Etiuda na wybrany problem techniczny (akordowa, pasażowa,

dwudźwiękowa, na drobną technikę palcową, itp.)

5. Utwór dowolny

6. Gamy wg programu
Egzamin roczny
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (sonata klasyczna lub dwie sonaty Scarlattiego)

3. Dwie etiudy na wybrane problemy techniczne (do wyboru: drobna technika

palcowa na prawą i lewą rękę, dwudźwiękowa i akordowa, pasażowa itp.)

4. Utwór dowolny

Klasa IV
Przesłuchanie semestralne
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha (preludium i fuga lub dwie kontrastujące części formy cyklicznej)

2. Forma klasyczna (allegro sonatowe z sonaty klasycznej lub romantycznej

lub wariacje)

3. Dwie etiudy na wybrane problemy techniczne:

- drobna technika palcowa na prawą i lewą rękę

- technika dwudźwiękowa i akordowa

- technika oktawowa

- technika pasażowa

4. Utwór dowolny

5.Gamy wg programu


Egzamin roczny
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (allegro sonatowe, rondo, wariacje lub koncert do wyboru)

3. Dwie etiudy do wyboru

- drobna technika palcowa na prawą i lewą rękę

- technika dwudźwiękowa i akordowa

- technika oktawowa

- technika pasażowa

4. Utwór dowolny



Klasa V
Przesłuchanie semestralne
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha (preludium i fuga lub dwie kontrastujące części formy cyklicznej)

2. Forma klasyczna (sonata klasyczna lub romantyczna w całości, koncert


cz. I lub II i III wymiennie w semestrach)

3. Dwie etiudy do wyboru

- drobna technika palcowa na prawą i lewą rękę

- technika dwudźwiękowa i akordowa

- technika oktawowa

- technika pasażowa

4. Utwór dowolny

5.Gamy wg programu



Egzamin roczny
1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha lub G. F. Haendla

2. Forma klasyczna (sonata klasyczna lub romantyczna w całości, koncert


cz. I lub II i III wymiennie w semestrach)

3. Dwie etiudy do wyboru

- drobna technika palcowa na prawą i lewą rękę

- technika dwudźwiękowa i akordowa

- technika oktawowa

- technika pasażowa

4. Utwór dowolny (wskazane wykonanie utworu Fryderyka Chopina)

Klasa VI
Egzamin dopuszczeniowy do dyplomu

1. Utwór polifoniczny J. S. Bacha (preludium i fuga lub trzy części formy cyklicznej)

2. Dwie części sonaty klasycznej

3. Etiuda techniczna zróżnicowana pod względem problemów

4. Utwór dowolny
Egzamin dyplomowy
1. Utwór polifoniczny (do wyboru preludium i fuga J.S. Bacha lub inna forma
cykliczna w całości)

2. Sonata klasyczna w całości

3. Dwie etiudy techniczne, zróżnicowane pod względem problemów
z uwzględnieniem: techniki palcowej obu rąk, podwójnych dźwięków i oktaw

4. Utwór Fryderyka Chopina

(Nokturn, Ballada, Scherzo, Impromptu, Polonez, Rondo, Bolero itp.)

5.Utwór dowolny (do wyboru: romantyczny, neoromantyczny, impresjonistyczny)

6. Utwór współczesny (dowolnie)

7. Koncert (zaliczany w V klasie)



Opis osiągnięć ucznia na zakończenie etapu edukacyjnego
Umiejętności absolwenta:
1. Posiada wiedzę niezbędną do prawidłowej realizacji zadań praktycznych

w dziedzinie artystycznej: gra na fortepianie




  1. zna budowę i historię instrumentu




  1. zna walory brzmieniowe fortepianu




  1. zna budowę ręki (potrafi zapobiegać usztywnieniom, zna sposoby relaksacji mięśni)



  1. sprawnie operuje aparatem gry w różnych typach faktury fortepianowej




  1. ma świadomość i umiejętność odpowiedniego zastosowania różnorodnych środków interpretacyjnych

2. Posiada umiejętność prezentacji swoich dokonań:




  1. zna sposoby przygotowywania utworów do publicznej prezentacji i posiada umiejętność zastosowania ich w praktyce (organizacja pracy, sposoby radzenia sobie ze stresem)




  1. potrafi pracować w zespole (współodpowiedzialność i kontaktowość)




  1. posiada umiejętność świadomego określenia swoich możliwości, a także wyrażania opinii o jakości i rezultatach własnych działań

3. Zna związki między swoją i innymi dziedzinami sztuki.


4. Potrafi wykorzystywać wiedzę zdobywaną na innych przedmiotach w samodzielnej pracy.
5. Świadomie wykorzystuje fortepian we własnej aktywności muzycznej.
6. Posiada umiejętność aktywnego i kreatywnego realizowania zadań, wykazuje się wrażliwością artystyczną.
7. W realizacji zadań artystycznych potrafi wykorzystywać technologie informacyjne

i komunikacyjne do pogłębiania wiedzy i doskonalenia umiejętności.

8. Posiada aktywny i kreatywny stosunek do zadań i sposobów ich realizacji,

które pozwalają mu:




  1. aktualizować wiedzę




  1. doskonalić umiejętności zawodowe




  1. pracować nad własnym rozwojem artystycznym i osobistym




  1. konsekwentnie dążyć do celu

9. Szanuje dziedzictwo kulturowe własnego i innych narodów.


10. Przestrzega zasad kultury i etyki, prawa autorskiego oraz innych aktów prawnych związanych z ochroną dóbr kultury.
11. Aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym ze szczególnym uwzględnieniem życia muzycznego.
12. Jest przygotowany do kontynuowania nauki w wyższej szkole muzycznej.
  1   2   3   4


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość