Strona główna

Przyczyny I skutki migracji na świecie


Pobieranie 29.79 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar29.79 Kb.

PRZYCZYNY I SKUTKI MIGRACJI NA ŚWIECIE



Migracja- oznacza wędrówkę, przemieszczenie, a więc zmianę pobytu i zamieszkanie, przy czym emigracja oznacza odpływ a imigracja napływ ludności na dany obszar.

Osoby migrujące dzieli się na :

-emigrantów którzy opuszczają dotychczasowe miejsce pobytu.

- imigrantów którzy przybywają do nowego miejsca osiedlenia

- repatriantów którzy w sposób zorganizowany są przesiedleni do nowych miejsc zamieszkania

- reemigrantów którzy powracają do pierwotnego miejsca pobytu po okresie nieobecności.


Duże znaczenie ma saldo migracji czyli różnica między liczbą imigrantów, a liczbą emigrantów, oraz natężenie migracji, mierzone zwykle wskaźnikiem przemieszczeń na 1000 mieszkańców. Źródłem danych o ruchu wędrówkowym są spisy powszechne oraz bieżąca rejestracja meldunkowa i graniczna.

Przyczynami migracji są przede wszystkim różnice w warunkach gospodarczych, społecznych, politycznych, kulturowych, cywilizacyjnych miedzy dwoma miejscami. Różnice SA ogromne nie tylko między poszczególnymi państwami, lecz także wewnątrz nich i dotyczą np. możliwości uzyskania pracy lub wyższych zarobków, poprawy sytuacji mieszkaniowej, lepszych warunków zdrowotnych.

Migracje ludności najczęściej rozpatruje się według czterech kryteriów:


  1. zasięgu geograficznego

  2. trwałości

  3. motywów

  4. kierunku

Ze względu na zasięg geograficzny migracje dzieli się na miedzy państwowe (zewnętrzne) i wewnętrzne; te pierwsze mogą mieć charakter wewnątrz kontynentalny lub między kontynentalny.

Ze względu na motywy wyróżnia się migracje: ekonomiczne związane z poprawą warunków życia oraz pozaekonomiczne do których zalicza się migracje polityczne, religijne, rasowo-etniczne, rodzinne i społeczne. Coraz częściej przyczyną migracji staja się względy ekologiczne; ludzie kierują się do miejsc o mniejszym stopniu dewastacji środowiska naturalnego. Granice podziału migrujących grup według kryterium są bardzo trudne do uchwycenia, gdyż najczęściej bywa tak, że dwa lub kilka czynników składa się na fakt podjęcia decyzji o migracji.

Ze względu na trwałość wyróżnia się migracje stale, okresowe i sezonowe. Migracje stałe podejmowane są z zamiarem pozostania na zawsze bądź przynajmniej bez zamiaru powrotu w możliwym do przewidzenia czasie. Migracje okresowe dokonywane zwykle w celach zarobkowych, mają miejsce wtedy gdy migrant wyjeżdża z zamiarem powrotu bez względu na późniejsze okoliczności i zmianę decyzji. Zamykają się one w cyklu kilkuletnim. Migracje sezonowe charakterystyczne dla wielu regionów związane są one na ogół ze spiętrzeniem się prac w rolnictwie i przemyśle przetwórczym lub np. obsługą wzmożonego ruchu turystycznego, a więc w cyklu rocznym.

Wyróżnia się migracje: z miasta do miasta, ze wsi do miasta, ze wsi na wieś i z miasta na wieś, Jest to podział teoretyczny , gdyż te ostatnie mają w skali masowej nie wielkie znaczenie. Celem określenia wielkości przemieszczeń stosuje się różne współczynniki według przyjętych kryteriów. Do podstawowych należą współczynniki: napływu, odpływu i salda

-1-
migracji ( lub migracji netto) wyrażające stosunek odpowiednio imigrantów, emigrantów lub bilansu przemieszczeń do liczby ludności obszaru, dla którego dany współczynnik jest obliczany; a ich wielkości są wyrażane w promilach.

Ruchami wędrówkowymi o charakterze turystycznym zajmuje się nie demografia lecz geografia turyzmu.

Najmniejsze potoki migracyjne występowały (obecnie ulega to zmianie) między krajami o największych różnicach w rozwoju gospodarczym ze względu na bariery migracyjne: gospodarcze i społeczne, wyznaniowe, rasowe oraz językowe.

Zmiany miejsca pobytu od najdawniejszych czasów powodowały ekspeensję ludnościową i terytorialną determinując rozmieszczenie narodów oraz cywilizacji. W ciągu ostatniego stulecia ogromne migracje ludności były następstwem wielkich wojen światowych. Bezpośrednio po drugiej wojnie światowej, w związku ze zmianą granic, zainicjowane zostały wędrówki ludności na dużą skalę. W Polsce rozpoczęło się zasiedlanie ziem zachodnich i północnych przez ludność repatriowaną ze wschodu oraz napływającą z przeludnionych centralnych i południowo-wschodnich województw Polski. Na 6 mln osób które wykazał spis powszechny w 1950 r , na ziemiach zachodnich i północnych większości stanowili przybysze głównie północnych Polski centralnej i południowo- wschodniej a ponad 30% - repatrianci z byłego ZSRR i mała liczba reemigrantów z Francji , byłej Jugosławii i Rumunii. Nasilenie przemieszczeń ludności w Polsce utrzymywało się w latach 50-tych , w czasie odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych i rozbudowy przemysłu ciężkiego. Wówczas w ciągu roku średnio 50 osób na 1000 zmieniło miejsce zamieszkania a obecnie 11. Efektem nasilenia wędrówek wewnętrznych był wzrost udziału ludności miejskiej z 39% w 1950 r do 48% w 1960 r. Od połowy lat 60 zaczeła się zaznaczać wyraźna tendencja spadkowa ruchliwości mieszkańców naszego kraju.

Współczesne wędrówki ludności w świecie mają przede wszystkim podłoże ekonomiczne. Wśród czterech podstawowych kierunków:


  1. ze wsi do miasta

  2. ze wsi do wsi

  3. z miasta do miasta

  4. z miasta na wieś

zdecydowanie dominują migracje ze wsi do miast. Powoduje je wiele czynników, generalnie biorąc – różnice w standardzie życia mieszkańców miast i wsi. Dlatego też w krajach słabiej rozwiniętych nasilają się one w okresach wzmożonej industrializacji. Tak było niegdyś w Europie Zachodniej, Stanach Zjednoczonych czy Rosji, gdzie okręgi przemysłowe były obszarami masowego napływu ludności. Obecnie największe migracje ze wsi do miast występują w krajach rozwijających się, gdyż w niektórych miastach, szczególnie w aglomeracjach państw wysoko rozwiniętych, obserwuje się nawet przewagę odpływu nad napływem ludności.

W Polsce w latach 1952-1998 przemieściło się ze wsi do miast 12240 tys. osób- ubytek migracyjny i zmiany administracyjne niwelowały cały przyrost naturalny ludności wiejskiej. Nie można jednak powiedzieć, że wieś jest polska się wyludniła. W okresie 1952-1998 liczba ludności wiejskiej zmalała o 730 tys. (w tym o 587 tys. kobiet). Wysoce selektywny charakter migracji ze wsi spowodował jednak, że w niektórych regionach kraju zaznaczył się brak wykształconych następców chętnych do pracy w gospodarstwach rolnych oraz młodych kobiet, które chciałyby mieszkać na wsi. Trudną sytuacje w tych regionach dodatkowo komplikuje niewystarczający wzrost poziomu mechanizacji rolnictwa oraz to, że znaczną część mieszkańców wsi stanowi ludność dwuzasadowa (tzw. chłoporobotnicy), dojeżdżający do pracy w mieście (mimo bezrobocia).

-2-

Dodatnim saldem migracyjnym (migracji wewnętrznych i zagranicznych) wyróżniły się w 1998 r tylko cztery województwa Polski. Nalezą do nich najsilniej rozwinięte oraz uprzemysłowione, tj.; mazowieckie (5,5 tys), wielkopolskie (1,7 tys), małopolskie (1,3 tys) i pomorskie (0,6 tys).



Województwo śląskie – tradycyjnie największy imigracyjny obszar Polski, w związku z transformacją społeczno-gospodarczą oraz przewagą migracji zagranicznych nad imigracjami wewnętrznymi, charakteryzuje się obecnie największym ujemnym saldem migracyjnym (-7,4 tys). Z kolei, ujemne saldo największych dotychczas emigracyjnego obszaru naszego kraju- woj. Świętokrzyskiego – wynosi –2,3 tys osób. Ponadto znaczne straty migracyjne poniosły przede wszystkim województwa słabo rozwinięte, głównie o charakterze rolniczym (np. lubelskie) i te które tracą znacznie w związku z restrukturyzacją gospodarki (dolnośląskie) oraz te z przewagą emigracji zagranicznych (opolskie).

Migracje zagraniczne z przyczyn ekonomicznych, tzw. migracje zarobkowe, są niezwykle istotne dla Europy Zachodniej, gdzie wysoko rozwinięte państwa, a szczególnie: Niemcy, Francja, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania, kraje Beneluksu , zatrudniają znaczną liczbę ludności z krajów uboższych np. Niemcy głównie obywateli z byłej Jugosławii oraz Turków, a także Polaków, Francja- Portugalczyków, Algierczyków, Marokańczyków i Włochów. Imigranci stanowią aż 1/3 ludności Luksemburgu, a ponad ¼ ludności Szwajcarii to ludność obcego pochodzenia.

Charakterystycznym zjawiskiem jest zmiana struktury narodowościowej gastarbeiterów. Od drugiej połowy lat 60 Włochów, Hiszpanów i Greków coraz częściej zaczęli zastępować Jugosłowianie, Turcy i Arabowie (tańsza siła robocza). Ostatnio wśród migrantów do Europy Zachodniej widać coraz więcej przybyszów z Europy Środkowej i Wschodniej. Na tym międzynarodowym rynku pracy przybyło sporo Polaków. Jako kraj emigracji zarobkowej Polacy zdecydowanie preferują Niemcy.

Migracje zarobkowe pojawiły się na całym świecie. Także w Afryce kraje nieco lepiej rozwinięte są obszarami silnego napływu siły roboczej (przede wszystkim RPA, ale także Wybrzeże Kości Słoniowej, które zatrudnia znaczną liczbę robotników z sąsiedniej Gwinei, Mali i Burkina Faso). W Ameryce Południowej mieszkańcy Boliwii, Kolumbii, Paragwaju wędrują w poszukiwaniu pracy głównie do Wenezueli i Argentyny. W państwach nad Zatoką Perską robotnicy cudzoziemcy stanowią także bardzo duży odsetek ogółu zatrudnionych.

Masowość emigracji zarobkowych powoduje niewątpliwie w wielu przypadkach skomplikowane problemy socjalnej i kulturowej integracji różnych grup cudzoziemców z ludnością kraju imigracji. Z ekonomicznego punktu widzenia korzyści są obustronne- kraj imigracji zyskuje tania siłę roboczą do wykonywania najuciążliwszych prac, a kraje i rodziny emigrantów- cenne dewizy. Zjawiskiem niekorzystnym są jednak wyjazdy na stałe z krajów słabo rozwiniętych osób wykształconych i mających fachową wiedzę. Jest to tzw. drenaż mózgów. Ocenia się, że- na przykład- do Stanów Zjednoczonych już w pierwszym powojennym dwudziestoleciu wyjechało ok. 100 tys. naukowców, inżynierów i lekarzy. Zjawisko to trwa nadal. Z ostatnich badań Instytutu Gallupa wynika ,że wśród osób z Europy Środkowej i Wschodniej zainteresowanych przyjęciem pracy na Zachodzie dominują osoby ze średnim i wyższym wykształceniem. Problem drenażu mózgów jest czynnikiem destabilizującym proces rozwoju różnych krajów.

Państwa często starają się oddziaływać na wielkość i kierunki migracji, prowadzą politykę migracyjną za pomocą różnych bodźców lub ograniczeń. Na przykład, w Polsce wprowadzenie po wojnie publicznej gospodarki lokalami ułatwiło w okresie masowych wędrówek do miast wielu przybyszom znalezienie mieszkań i w sposób pośredni uwarunkowało natężenie migracji (obecnie brak mieszkań jest największą barierą dla emigrantów), z drugiej jednak strony w sposób administracyjny ograniczono napływ ludności

-3-

do miast dużych (były to tzw. miasta zamknięte). Z kolei , na przykład, w byłym ZSRR (na Syberii) czy w Kanadzie w okręgach zagospodarowanych płace były wyższe, a urlopy dłuższe.



Najwięcej migrantów zagranicznych przyjmują Stany Zjednoczone, początkowo całkowicie otwarte dla emigracji. W 1921 r wprowadziły jednak tzw. kwoty imigracyjne, określające liczbę imigrantów (wówczas 158 tys. rocznie) i mające zarówno ilościowy jak i jakościowy system preferencyjny. Ograniczenia te nie dotyczyły ani rodzin amerykańskich, ani osób o wysokich kwalifikacjach zawodowych. Te restrykcje migracyjne zniesiono w 1965r. Uważa się że Stany Zjednoczone prowadzą najbardziej liberalną politykę imigracyjną. W 1992 r napłynęło tam około 974 tys. imigrantów (w tym znaczna ilość z Meksyku). Natomiast słabo zasiedlone kraje – Kanada, Australia i Nowa Zelandia- długo były zainteresowane niemal wyłącznie imigracją europejską i napływem ludności rasy białej. Nadszedł już jednak kres ścisłej kontroli napływu ludności innych ras. W połowie lat osiemdziesiątych po raz pierwszy w statystyce imigracyjnej Australii stwierdzono, że Azjaci stanowili najliczniejszą grupę wśród nowo przybyłych imigrantów.

Przed masową imigracją wyraźnie bronią się obecnie bogate kraje europejskie, szczególnie Niemcy, do których napływ jest największy (np. do Niemiec w 1989 r przybyło 1522 tys. osób, a w 1996 r około 1,1 miliona ) . Kraje te mają rozbudowany system opieki społecznej oraz ochrony zdrowia i nie chcą się zgodzić na to, aby korzystali z nich imigranci (ze względu na związane z tym koszty). Dlatego też w Niemczech obcokrajowcy utracili prawo osiedlania się na stałe w wielu miastach na mocy zarządzenia, uznającego za przeludnione te okręgi, w których udział imigrantów przekracza 10%, ale obywatele UE mają automatycznie nieograniczone prawo pobytu i pracy.



MIGRACJE ZAGRANICZNE LUDNOŚCI POLSKI


W LATACH 1952-1998


lata

napływ

Odpływ

saldo




W tys. na 1000 osób

W tys. na 1000 osób

W tys. na 1000 osób

1952-1998

1952-1960

1961-1970

1981-1990

1991

1992


1993

1994


1995

1996


1997

1998


390.9 -

275,1 -


24,3 -

16,3 -


17,3 0,1

6,5 0,2


5,9 0,1

6,9 0,2


8,1 0,2

8,2 0,2


8,4 0,2

8,9 0,2


1262,9 -

370,4 -


223,8 -

225,7 -


21,0 0,5

18,1 0,5


21,3 0,6

25,9 0,7

26,3 0,7

21,3 0,6


20,2 0,5

22,2 0,5


-827,0 -

-95,3 -


-199,5 -

-209,4 -


-16,0 -0,4

-11,6 -0,3

-15,4 -0,4

-19,0 -0,5

-18,2 -0,5

-13,1 -0,3

-11,8 -0,3

-13,3 -0,3





Szukasz gotowej pracy ?

To pewna droga do poważnych kłopotów.

Plagiat jest przestępstwem !

Nie ryzykuj ! Nie warto !



Powierz swoje sprawy profesjonalistom.




©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość