Strona główna

Psychologia analityczna C. G. Junga


Pobieranie 33.25 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar33.25 Kb.
Psychologia analityczna C.G. Junga
Analizując symbolikę religijną, w baśniach i mitach w różnych kręgach kulturowych, doszedł do wniosku, że poza nieświadomością indywidualna istnieje głębsza warstwa nieświadomości zbiorowej, przekazywana z pokolenia na pokolenie droga dziedziczenia. Świadczy o tym wspólny ludziom sposób myślenia, odczuwania, pojmowania świata. Zawiera skumulowane doświadczenia poprzednich pokoleń, historię gatunku.
Archetypy-podstawowe elementy nieświadomości zbiorowej to:
1. Główne komponenty natury człowieka

2. Należą do nieświadomości zbiorowej

3. Są predyspozycjami do spostrzegania i interpretowania świata w określony sposób

4. Stanowią uniwersalne wzorce lub predyspozycje dla nieświadomych zachowań oraz form przystosowania

5. Są wrodzone, ale też plastyczne, gdyż formują indywidualne doświadczenie człowieka

6. Występują w baśniach, mitach, marzeniach, snach, wytworach psychotycznych, symbolach obecnych w różnych kulturach.


Archetypy- to gotowe formy, w które wlewa się nasze doświadczenie


  • Stary Mędrzec

  • Wielka Matka

  • Animus i Anima

  • Maska

  • Cień


Archetyp Wielkiej Matki


  • Zawiera :opiekuńczość, płodność, pokarm, odrzucenie, obojętność, niszczące wymagania

  • Dziecko ma wrodzoną predyspozycję do rozumienia, czym jest matka i adekwatnego reagowania na nią

  • Kulturowe personifikacje Wielkiej Matki to: opiekunka, wróżka, wiedźma, matka-natura, matka-ojczyzna, matka-ziemia.


Archetyp Starego Mędrca


  • To wcielenie dojrzałości, mądrości, zdolności do przewidywania

  • W wielu kulturach wieszczy, mędrców i proroków otacza się szacunkiem

  • Przykłady: mitologiczny król Edyp, Gandhi


Anima i Animus
Anima- ukryta żeńska część mężczyzny; dodaje męskiej; naturze wrażliwości, empatii, ciepła uczuciowego

Animus – ukryta męska część kobiety; pomaga kobietom walczyć o swoje prawa, pokonywać przeszkody, dążyć do samorealizacji także poza macierzyństwem

Posiadając w nieświadomości prototyp męskości i kobiecości, ludzie potrafią zachowywać się w odpowiedni sposób w stosunku do płci przeciwnej, która dzięki temu nie jest już całkowitą tajemnicą.
Cień


  • Nieakceptowane, zwierzęce siły działające w człowieku

  • Ciemna strona naszej natury, skrywająca wrodzone pragnienia i popędowe impulsy np. agresję

  • Wyrażają go obecne w baśniach i mitach diabły, bestie, wrogie siły

  • Jego przeciwieństwem jest maska - persona


Persona ( maska)


  • Jak w aktorzy w antycznym teatrze, człowiek zakłada maskę – ukazuje się otoczeniu w sposób, który umożliwia przystosowanie i skrywa swoje prywatne, autentyczne „ja”.

  • Maski wymaga to, co najbardziej wstydliwe, osobiste, wrażliwe na urazy.

  • Sposób autoprezentacji dostosowany do roli społecznej

  • Nadmiernie rozbudowana może prowadzić do zagubienia osobistej tożsamości


Energia psychiczna i zasada równoważenia
Libido, będące źródłem energii psychicznej, kieruje się zasadą równoważenia: jeśli jakieś pragnienie zostało wyparte lub stłumione, to w świadomości i zachowaniu pojawia się zastępcza forma ekspresji. Jeśli rodzice zniechęcili kogoś do wymarzonego zawodu aktora, to angażując się w pracę naukowa na konferencjach jego referaty będą się wyróżniały odpowiednią gestykulacją , poruszaniem się po scenie będą zastępczą formą realizacji tego pragnienia.
Energia psychiczna i zasada równoważenia
1. Obowiązuje zasada zachowania energii

2. Stłumienie czy wyparcie niekoniecznie prowadzi do nerwicy

3. Organizm działa jako system samoregulacji, znajdując zastępcze sposoby wydatkowania energii


  • Głębszą warstwę osobowości stanowi ego, które obejmuje osobiste doświadczenia jednostki.

  • Jądrem osobowości jest self czyli jaźń , która koordynuje funkcjonowanie pozostałych struktur osobowości w procesie osiągania jedności, równowagi i stabilności. Jest to stan pożądany, idealny, realizowany przez całe życie w procesie indywiduacji.

  • Indywiduacja jest stawaniem się oddzielaną zarazem i niepodzielną psychologiczną całością w procesie godzenia lub równoważenia przeciwieństw. Głównym motorem jest dążenie do samorealizacji-wykorzystania nieuświadomionego potencjału poprzez uświadomienie sobie tego, co nieświadome.

  • Proces indywiduacji obfituje w kryzysy-rytuały, religie, mity, symbole tworzone są po to, by złagodzić napięcia związane z tym trudnym procesem osiągania pełni osobowości.


16 typów osobowości ze względu na wymiary :
1.Introwersję- skupianie się na własnym, subiektywnym świecie wewnętrznym

2.Ekstrawersję – orientacja na świat zewnętrzny

Myślenie- funkcją jest rozumienie świata

Uczucia- wartość, jaką rzeczy maja dla podmiotu; funkcją dostarczanie subiektywnych przeżyć przyjemności, bólu, złości, strachu, smutku i radości

Wrażenia – rejestrują konkretne fakty

Intuicja – nieświadoma percepcja wychodząca poza fakty i konstruująca modele rzeczywistości.

I. Funkcja racjonalna( myślenie-uczucia)

II. Funkcja percepcyjna (wrażenia- intuicja)


Zaburzenia emocjonalne i osobowości
Wynik nierównowagi i dysharmonii między różnymi systemami osobowości lub między świadomością a nieświadomością .

Podkreślał twórcze i pozytywne aspekty osobowości , a nerwicę traktował jako sygnał do poszerzenia własnej osobowości.

Głównym celem terapii było doprowadzenie pacjenta do wykorzystania jego własnej , nieświadomej mądrości poprzez umożliwienie mu kontaktu z nieświadomością i ożywienie jego archetypów.
Psychologia indywidualna A. Adlera


  • W przeciwieństwie do determinizmu biologicznego Freuda zwrócił uwagę na znaczenie oddziaływań społecznych na człowieka i poświęcił swą teorię głównie motywacji świadomej, społecznie ukierunkowanej .

  • Ludzie nie kierują się popędem seksualnym, ale dążeniem do własnej doskonałości zainteresowaniami społecznymi.

  • Motywacja świadoma ma dużo większe znaczenie od nieświadomej

  • Osobowość kształtuje się pod wpływem środowiska, w procesie uczenia się .

  • Ludzie są zdolni do racjonalnych decyzji, świadomego życia, wyznaczania sobie planu i celów, rozwoju i kształtowania własnego „ja” .


Kompensacja poczucia niższości
Jako lekarz zauważył, że funkcje szwankującego organu w organizmie kompensują inne organy, np. ludzie niewidomi mają wyczulony słuch i dotyk .Ten sam mechanizm odniósł do psychiki , która dąży do wyrównania istniejącego braku (np. Napoleon).

Powszechnym doświadczeniem każdego dziecka jest poczucie niższości i bezradności wobec dorosłych, starszego rodzeństwa lub rówieśników bardziej zaawansowanych w jakiejś aktywności.


Dążenie do mocy
Jest przystosowawczym mechanizmem rozwojowym, który dynamizuje rozwój jednostki : „dorównać innym”, „przezwyciężyć ich”, „okazać się lepszym” .

  • Zapamiętane, świadome doświadczenia z dzieciństwa oraz sposób, w jaki radziło sobie z poczuciem niższości , rzutują na styl życia ( unikalny sposób przystosowania) człowieka dorosłego, który wzbogaca go i modyfikuje w dorosłości poprzez włączenie świadomych motywów, czyli celów na przyszłość .

Jest fundamentalnym motywem rozwoju.

  • Motywuje do ciężkiej pracy lub nauki, by wyrównać słabości lub nawet osiągnąć perfekcję w jakiejś dziedzinie ( chorowity trenuje kulturystykę ).

  • W zdrowej formie przejawia się jako dążenie do doskonałości, wyraża się również w rywalizacji i asertywności, gotowości do współpracy.

  • W neurotycznej formie przybiera postać upartego pragnienia władzy i kontroli nad innymi.


Nieprzystosowanie może przybierać trzy formy:


  • Stawianie sobie zbyt wygórowanych celów

  • Posiadanie sztywnego i dogmatycznego stylu życia

  • Życie w swym własnym prywatnym świecie

Doświadczenia z dzieciństwa , nawet traumatyczne, widziane z perspektywy celów mogą zmieniać swój sens, a wtedy ich związek z aktualnym zachowaniem nabiera nowej jakości . Adler wskazuje na możliwość przezwyciężenia determinizmu przeszłości, muszą być tylko oku temu odpowiednie powody .


Psychologia kulturowa Ericha Fromma


  • Człowiek jako istota społeczna może być rozumiany tylko w relacji z innymi oraz w relacji z kształtującą go kulturą .

  • We wczesnym rozwoju dziecko połączone jest z matką – jest to więź pierwotna, która daje poczucie przynależności, zapewnia bezpieczeństwo i orientację .

  • Dorastanie oznacza jednak nieuchronny i nieodwracalny proces indywiduacji, w którym jednostka zyskuje świadomość swojej odrębności oraz niezależność i wolność.


Dwa aspekty procesu indywiduacji
1. Pozytywny – zorganizowanie i integracja struktury osobowości zapewniają wzrost poczucia własnej siły.

2. Negatywny – poczucie samotności i izolacji; wolność wymaga samodzielności i odpowiedzialności. Samotność związaną z darem wolności można przezwyciężyć poprzez : ucieczkę od wolności ( podporządkowanie się społeczności) albo przez twórczy i spontaniczny związek z ludźmi i przyrodą ( pozytywna wolność do samorealizacji ).


Karen Horney


  • Zakwestionowała poglądy Freuda nt roli biologicznych popędów i kompleksu Edypa w rozwoju osobowości i funkcjonowaniu człowieka.

  • Podtrzymała zasadę, że życie psychiczne jest zdeterminowane czynnikami nieświadomymi.

  • Osobowość zależy od jakości wczesnych kontaktów interpersonalnych, czyli jak przebiega opieka nad dzieckiem, jak silny jest lęk podstawowy i jak sobie dziecko z nim radzi.


Lęk podstawowy


  • Jest powszechnym doznaniem człowieka.

  • Wynika z odczuwanego przez każde dziecko poczucia izolacji i bezradności w świecie odbieranym jako wrogi.

  • Redukuje go troskliwa opieka rodziców.

  • Niewłaściwe postawy rodziców (mało ciepła i opieki, zaniedbania) nasilają go i utrwalają neurotyczne mechanizmy przystosowawcze.

  • Potrzebując miłości rodziców, a jednocześnie doświadczając frustracji , dziecko odczuwa nasilający się lęk i wrogość, której nie może wyrazić wprost, bo rodzice są wielcy i wszechmocni. Pojawia się lęk wtórny- przed własną agresywnością .

  • Dziecko jednocześnie kocha i nienawidzi, pragnie bliskości i odczuwa złość . Pojawiają się neurotyczne konflikty w związku z zachwianiem poczucia bezpieczeństwa .


Neurotyczne konflikty, lęk podstawowy, wrogość


  • Doprowadzają jednostkę do utraty kontaktu z jej prawdziwym „ja”( self) .

  • Zostaje odcięta od swego potencjału wzrostu, siły i szczęścia, tworzy ja idealne, stanowiące namiastkę autentycznej tożsamości .

  • Możliwość wglądu we własne uczucia zostaje zastąpiona kompulsywnym pragnieniem uzyskania bezpieczeństwa, miłości i aprobaty. Spełnieniem tych pragnień jest wyidealizowana wizja siebie jako osoby powszechnie kochanej , wszechmocnej lub doskonałej .

  • Konsekwencją neurotycznego ukształtowania osobowości jest utrata kontaktu z autentycznymi właściwościami i własnym potencjałem rozwojowym .


Utrata kontaktu z samym sobą prowadzi do jednej z trzech postaw:
1.ku ludziom – wyparcie wrogości

2.przeciw ludziom - wyparcie miłości



3.od ludzi- wyparcie miłości i wrogości
Umiarkowanie nasilone i wzajemnie zharmonizowane, nastawienia te pełnią funkcję adaptacyjną w rozwoju osobowości. W przypadku nerwicy osoba używa tylko jednej spośród nich w sposób sztywny, niezależnie od sytuacji.
1.ku ludziom


  • Nasilone potrzeby miłości i akceptacji ze strony innych

  • Chce pozyskać miłość całego świata, jakby od aprobaty innych zależało jej istnienie, jest uległa, unika konfliktów, brak wiary w siebie, ustępliwość i zależność .

  • Redukcja lęku spowodowała, że własna aktywność, korzyści, osiągnięcia i samoobrona zostały stłumione a złość i pragnienie przewyższenia innych wyparte.

  • Samoograniczenie

  • Identyfikuje się z ja idealnym – osoby kochanej i aprobowanej przez innych


2. Przeciw ludziom


  • Osoba podświadomie wyklucza możliwość nawiązania pozytywnej więzi emocjonalnej. Świat wrogi, pełen walki i bezwzględnej rywalizacji .

  • Zachowania agresywne, ekspansywne, roszczeniowe .Tylko uprzedzając atak można przetrwać

  • Agresja bezpośrednia lub skrywana („załatwić kogoś w białych rękawiczkach” ),chęć poniżenia , zdominowania, niszczenia innych .

  • Pragnienie miłości, dobra, wiary zepchnięte do podświadomości .

  • Identyfikacja z ja idealnym, wyrażającym omnipotencję i kontrolę nad otoczeniem .


3. Od ludzi


  • Wycofanie się z relacji interpersonalnych i rywalizacja z innymi

  • Osoba ufa tylko sobie, niewzruszony stosunek do świata, stoi z boku i obserwuje, nie nawiązuje głębszej więzi, nie pragnie władzy ani odpowiedzialności za innych .

  • W samotności i oderwaniu od ludzi buduje swą autonomię i doskonałość, życie pozbawione emocjonalnego ciepła i zaangażowania.

  • Identyfikacja z ja idealnym zmierza w kierunku indywidualnej perfekcji i niezależności od otoczenia.


Potrzeby


  • Potrzeby są najbardziej zdrowe, jeśli współwystępują ze sobą i osoba potrafi je zaspokajać w sposób realistyczny i giętki.

  • Stają się neurotyczne, gdy są nienasycone nierealistyczne i nieselektywne , np. potrzeba władzy, kiedy osoba pragnie ją zaspokajać we wszystkich kontaktach z otoczeniem , nie ma umiaru, nie odnosi jej tylko do określonej sfery życia.

  • Wybiórcza realizacja niektórych tylko potrzeb i nieobecność innych również prowadzi do nerwicy, np. neurotyczne potrzeby samowystarczalności i niezależności


Neurotyczne potrzeby


  • Uczucia i uznania

  • Partnera, który weźmie w swe ręce życie danej osoby

  • Władzy

  • Wykorzystywania innych

  • Prestiżu

  • Podziwu własnej osoby

  • Osiągnięć

  • Samowystarczalności i niezależności

  • Perfekcji i nienaruszalności

Rozwój osobowości osoby zdrowej ma wartość moralną i jest powinnością . Człowiek zdrowy nie tylko może, ale wręcz powinien się rozwijać i jak najpełniej wykorzystywać posiadane możliwości .


Dla osób z nerwicą konieczna jest psychoterapia, która pomoże uwolnić się od lęku i niezdrowych mechanizmów , by przywrócić możliwość rozwoju. Psychoterapeuta musi szanować wartości i normy, którymi kieruje się pacjent . Sam powinien cechować się postawą moralną, szczerością i spontanicznością .


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość