Strona główna

Psychologia pastoralna Opr. Marcin Balawander sdb Temat 1: Kryteria zdrowej duchowości


Pobieranie 162.42 Kb.
Strona1/3
Data19.06.2016
Rozmiar162.42 Kb.
  1   2   3

Psychologia pastoralna

Opr. Marcin Balawander sdb




Temat 1: Kryteria zdrowej duchowości

Istnieją różne duchowości. Zawsze człowiek odnosi się do duchowości. Duchowość powinna odnajdywać cechy pozytywne akceptując życie takim jakie jest. Duchowość powinna być jednostkowa, indywidualna.


1. Duchowość mistagogiczna a nie moralizatorska
duchowość mistagogiczna – akcentuje na tajemnicę Boga i człowieka. Celem jest spotkanie z Bogiem. Akcentuje sferę wolności, ale nie jest to wolność od błędów, ale jest to wolność spotkania z Bogiem. Stać przed Bogiem, aby ubogadzać swoją duchowość.

Duchowość to:



  • czystość serca

  • miłość bez namiętności

  • równowaga ducha

  • równowaga psychiczna

  • wolność od lęku

W duchowości chodzi o równowagę psychiczną, idzie o pełną wolność. Mistycy używają pojęć psychologicznych do 7 wad (czyt. 7 grzechów głównych). Mnisi zawsze uważali, że są to postawy (np. postawą jest obżarstwo, lenistwo)

Duchowość powinna mieć wolność wewnętrzną. Człowiek musi stać się sobą. Bycie sobą to stawanie w prawdzie. Znam swoje słabości, umiejętności. W duchowości chodzi o doświadczenie życia z Bogiem.



duchowość moralizatorska – im bardziej moralizujemy tym bardziej w nas jest skostnienia. Polega to na uniknięciu grzechu i błędu. Chodzi o moralny ideał doskonałości. Należy dać wolność człowiekowi, dać wolność na Boga.
2. Duchowość uwalniająca a nieprzeciążająca.
Zdrowa duchowość ma prowadzić do wolności, jaką obdarza nas Bóg. Bóg uwalnia od panowania świata nad nim. Poczucie braku wolności łączy się z fałszywym ideałem doskonałości. My nigdy nie staniemy się Bogiem! Doskonałość z punktu psychologicznego powoduje: nerwice, lęki, przemęczenie, przeciążenie. Chora duchowość może prowadzić do nerwicy. Nerwica często staje się płaszczem pobożności. Jest to duchowość przeciążająca.

Kryteria rozróżnienia duchowości zdrowej i chorej w pytaniu Jaka jest duchowość neurologiczna? Neurotyk to skrzywiony obraz swojej osobowości.



Neurotyk – jego cechy


  1. Myli ideał doskonałości z bezładnością – coś co jest brzydkie, głupie

  2. To osoba, która kocha swoje idealne „ja”. Uważa, że kocha swój prawdziwy ideał. Nie znajduje ani spokoju, ani wyciszenia – taki człowiek jest znerwicowany.

  3. neurotyk zna tylko religię lęku – on musi być doskonały, bo się boi że go ktoś oceni. Taki człowiek zawsze będzie się bał.

  4. Neurotyk dąży do wypełnienia swoich obowiązków. Szuka w tym osobistego uwolnienia się. Motyw obowiązku jest silniejszy od dobra

  5. Neurotyk przeżywa wyrzuty sumienia niezależnie od rzeczywistości popełnionych błędów. Niebezpieczne jest tu skrupulanctwo.

  6. neurotyk poddaje się łatwo nastrojom. Poddaje się smutkowi

  7. Neurotyk czuje się niegodny, niewystarczający sam sobie

  8. Neurotyk ponieważ uważa, że zło go prześladuje (dotyka) a z drugiej strony dobro go nie przenika – dlatego bardzo często przyjmuje pozę kozła ofiarnego (nikt mnie nie kocha, nikt mnie nie lubi)

  9. Neurotyk jest niecierpliwy – chce wszystko od razu, natychmiast

  10. Neurotyk nie zna cech takich jak:

    1. ś
      Cechy te są zapomnieniem o sobie. Neurotyk nie zna takich cech.
      miałości

    2. wspaniałomyślności

    3. oddania

    4. służby

  11. Neurotyk myli i to bardzo często:

    1. Nieśmiałość z pokorą

    2. Sentymentalizm z nabożeństwem

    3. Lęk z mądrością

    4. Głupią dobroduszność z dobrocią

    5. Ustępliwość ze zrozumieniem

    6. Wygodnictwo z neurotycznym zmęczeniem

    7. Bezczynność z łagodnością

    8. Miernotę z umiarem

    9. Żądzę panowania z gorliwością

    10. Przesądy z wiarą

    11. Przyjemność z grzechem


3. Duchowość łącząca a nie dzieląca
Jest to duchowość, która odkrywa w każdym człowieku dobro. To duchowość uwypuklająca rolę w życiu powołanego, rolę wspólnoty, podtrzymująca wspólnotę, a przez tę duchowość ta wspólnota jest wiarygodna bo nie jest odizolowana od wspólnoty. Pozwala odkryć prawdziwe przyjaźnie, polegające na wolnym byciu razem. W przyjaźni musi być wolność. Przyjaźń nie musi wszystko wiedzieć. Przyjaźń to umiejętność dystansu do drugiej osoby. Musi to być stan wolności. Ta duchowość rodzi również pozytywną samotność, to umiejętność bycia przed Bogiem. Otwiera nas na Boga. Negatywna samotność odpycha nas od Boga. Zdrowa duchowość nie jest odizolowana i nie ucieka od pobożności. Jest ugruntowana w osobie Jezusa Chrystusa.
4. Duchowość związana ze światem a nie uciekająca.
Ta duchowość polega na pobożności, która nie unika realiów codzienności. To wiąże się zadaniami jakimi stawia przed nami Bóg. To umiejętność kształtowania świata, działania uzdrawiająco na struktury świata przez które to uzdrawianie tworzą nową rzeczywistość, buduje Królestwo Boże.
5. Duchowość poszukująca Boga a nie uczucia.
Wiele duchowości dają różne propozycje przeżywania Boga. Przeżycia i uczucia stają się ważniejsze niż Bóg. Oznacza to, że takie uczucie nie opiera się na wierze. Doświadczyć Boga to przekroczyć sferę uczuć. Przezwyciężanie trudności, kryzysu, przezwyciężanie ciemności, pustyni. To przezwyciężanie uczuć, które są negatywne. Duchowość oparta o Boga, nie opiera się na przeżyciach i nie opiera się na egoistycznym patrzeniu siebie. Jest to zjednoczenie z Bogiem poprzez przezwyciężanie sfery uczuć (np. uczucie zmęczenia, zdenerwowania – nie pozwala na modlitwę, nie pozwala otworzyć się na Boga. Uczucia będą paraliżowały moją pracę, staje się człowiek leniwy).
6. Duchowość całościowa a nie jednostkowa.
Ta duchowość przenika całego człowieka:

- jego rozum

- jego wolne działanie

- jego serce i uczucia

- jego świadomość

- jego ciało i jego ducha



7. Duchowość przepełniona pokorą a nie pychą
Najważniejszą sprawą jest tu pokora. Jest to zdolność i odwaga przyjęcia siebie takim jakim jestem (ze swoimi stronami mocnymi i słabymi). Jest to przyjęcie siebie ze swoimi przywarami. Człowiek pokorny nie osądza. Umie przyjąć własną słabość i jest świadomy, że umie się udoskonalić poprzez pracę nad sobą przez kontakt z Bogiem. Taki człowiek jest świadomy, że Bóg może mu pomóc.

Temat 2: Osobowość religijna
Człowiek w sposób naturalny jest religijny i jest to określenie naturalnego bycia religijnym. Religijność jako akt ludzki jest kwestią wyboru. Wybór kształtuje określoną osobowość religijną. Przez osobowość religijną rozumiemy zespół cech psychicznych i zachowań człowieka przypisywanym danej jednostce religijnej. Są dwa rodzaje religijności:

1. religijność zewnętrzna – charakteryzuje poczucie bezpieczeństwa oraz zdobycie pozycji społecznej. Człowiek z taką religijnością nie uwzględnia wszystkich prawd religijnych, lecz wybiera tylko to co jest zgodne z jego własnym interesem. Jest ona mało zróżnicowana, schematyczna i ma cechy ekskluzywizmu bo faworyzuje prowincjonalizm, parochializm, szufladkowanie. Człowiek taki widzi tylko społeczne funkcje religijności. Jest to nic innego jak uzyskanie społeczności politycznej. Nie ma tu Boga.

2. religijność wewnętrzna – łączy potrzeby i wartości z normami społecznymi. Jest to religijność, która przenika całego człowieka. Jest to religijność:

- refleksyjna

- zróżnicowana osobowa (każdy jest inny)

- uniwersalna – dotyczy każdego człowieka

- miłości bliźniego

- wzajemnego zrozumienia

- życzliwości

- braterstwa



Ta religijność prowadzi do chęci zrealizowania siebie we wspólnocie. Jest to religijność uznająca religijne wartości za środek oceny. Religijność ta nie jest egoistyczna. Bazuje ona na rzeczywistości z której wyrasta.
Religijność personalna. Charakteryzuje się cechami:

  1. aktywność i zaangażowanie – wiąże z wewnętrznego poczucia więzi z Bogiem. Więź ta jest zainteresowaniem Bogiem.

  2. spontaniczność i twórczość – ciągłe wzbogacanie własnego systemu i wartości

  3. otwartość – gotowość do pozytywnego kontaktu z innymi postaciami. Człowiek religijny nie izoluje życia religijnego od pozostałej sfery egzystencji. Jest tu otwartość na inne dziedziny życia. Jest to integracja osobowości.

  4. autonomiczność – przekonania religijne człowiek uważa za wolny i wewnętrzny wybór.

  5. poczucie wolności i odpowiedzialność – świadome otwarcie się na wartości, które niesie ze sobą religia. Jest to wolność „do” wartości

  6. świadomość celowości własnej egzystencji – dostrzegam w wydarzeniach własnego życia jakiś cel i łączę go z życiem religijnym

  7. allocentryzm (przeciwieństwo egoizmu) – jest to stawianie w centrum Boga i określonych wskazań życia człowieka

  8. stabilność – stałość podstawowych przykazań, uczuć, motywów i zachowań religijnych. Żaden kryzys nie przeszkodzi mojemu życiu religijnemu.



Temat 3: Doświadczenie religijne.
Doświadczenie oznacza, zdobycie wiedzy w bezpośrednim kontakcie, zdobycie informacji na jakikolwiek temat. Człowiek chce doświadczyć Boga oraz wejść w wewnętrzne życie. Są dwa rodzaje doświadczenia religijnego:
Doświadczenie religijne
Zwykłe Mistyczne
Doświadczenie zwykłe. Charakteryzuje się bezpośredniością, konkretnością oraz dynamiką. Jest to przeżycie, gdzie najważniejszą cechą jest spostrzeganie, czyli tworzenie doświadczenia religijnego poprzez identyfikację z sytuacją sakralną. Takie doświadczenie ma kilka poziomów:

  1. obecność Boga – jest to obecność zlokalizowana w Kościele, tabernakulum.

  2. Działanie Boga – ujmowanie Boga jako pomocnika, lekarza

  3. Wezwanie Boga – jednostka identyfikuje się z Bogiem

  4. Cechy Boga – poszczególne wyobrażenie poszczególnych cech – np., że Bóg ma brodę, ręce, nogi

  5. Totalność – całość – spostrzegane jest jako religijne doświadczenie


Doświadczenie mistyczne. Jest to szczytowe doznanie religijne w kontakcie człowieka. Charakteryzuje się ono:

  1. poczucie jedności – z Bogiem i całym światem

  2. niepowtarzalność – mistyk nie jest w stanie przekazać to co widzi

  3. realność – ma wrażenie, że to co doświadcza jest realne i istnieje

  4. transcendencja czasu i miejsca – znika poczucie zlokalizowania (np. św. Dominik Savio „fruwający”)

  5. ambiwalencja uczuć – występuje poczucie siły, lekkości a z drugiej strony rozbicie wewnętrzne (powolniejące bicie serca, słaby puls)

Do form doświadczenia mistycznego należą:



  1. wizje religijne – odbieranie wrażeń wzrokowych, słuchowych, bez istnienia bodźca zewnętrznego

  2. ekstazy – bycie poza sobą

  3. stygmaty –zmiany pod wpływem doznań religijnych

Istnieją cechy odróżniające elementy mistyczne od różnego rodzaju używek:



    1. Kontekst religijny, motywacja religijna – wysiłek, post, modlitwa

    2. struktura – autentyczne doświadczenie proste, mistyczne a nie może być sprzeczne z Objawieniem

    3. skutki – nowe typy świadomości moralno – religijne. Wychodzi poza stereotypy myślenia.


Temat 4: Typologia osób religijnych
Każda osobowość jaką napotykamy będzie charakteryzowała się jakimś typem osobowości i religijności. Są 4 typy religijności:

Typ intelektualny – przeżywa religijność jako problem prawdy wiary, aby wykluczyć strach, niepewność. Każdy problem religijny pojawiający się dla tego człowieka jawi się jako rzeczywistość, którą należy rozwiązać i przyjąć.

Typ wolitywny – religia rozumiana jest sama w sobie jako wartość, której trzeba się oddać aktem woli. Taka religijność jest dość przemyślana, bo jest powiązana z wolą, aktem religijności

Typ afektywny - osoba, która subiektywnie wartościuje religię ze względu na bogactwo uczuciowe. Prawdy religijne przyjmuje jako cos oczywistego. W skład tego typu wchodzą:

  1. typ euforyczny – idealizowanie świata, nie dostrzegając rzeczywistych trudności w dążeniu do celu.

  2. Typ melancholijny – łagodny nastrój, wyważony nastrój smutku. To sprawia, że jest on w stanie przyjąć każdą ofiarę, wie, że musi tę religijność przyjąć

  3. Typ ascetyczny – rozumie Boga, prawdy wiary widzi jako źródło i przejaw harmonii niezwykłych doznań.


Typ harmonijny – uznaje i akceptuje wewnętrzne i zewnętrzne aspekty życia religijnego.

TYPOLOGIA


  1. Flegmatyk – do przeżyć podchodzi urzędowo, bezosobowo. Interesuje go poprawność. Jest osobą wyważoną, zawsze poszukuje prawdy formalnej, jest cierpliwy, wytrwały i zawsze autentyczny.

  2. Sangwinik – nisko wartościuje religię, podatny na relatywizm moralny, nie docenia osobistego kontaktu z Bogiem, nie bardzo rozumie życia wewnętrznego, preferuje modlitwę w wielkiej uroczystości. Boga traktuje jako władcę.

  3. Nerwowiec – niezdolny do systematycznej pracy, posiada dużą skłonność do niemoralności

  4. Apatyk – posiada ubóstwo emocjonalnych przeżyć, nie posiada większych aspiracji, jest stereotypowy, brak w nim wewnętrznej gorliwości i rozwoju. Religijność najczęściej wiąże z naśladownictwem. Jest tradycjonalistą.

  5. Sentymentalny – osobowość skłonna do skrupułów, kompleksów, wciąż jest niezadowolona z siebie, ma wysoki stopień ambicji, ale niski stopień realizacji, pesymista, brak otwartości, ceni sobie życie wewnętrzne, bardzo jest otwarty na Boga, na przyjęcie łaski Boga, ceni modlitwę ale bardzo prywatną.

  6. Pasjonat – osobowość, która nie znosi przeciętności, utożsamia się z konkretną grupą której służy. Religijność traktuje poważnie, zdolny do ascetyzmu, konkretnie odczuwa Pana Boga, umie kierować grupą, jest w nim ogromna skala odczuć i reakcji, nie znosi byle czego.

  7. Choleryk – osobowość, która jest wytrwała w walce z przeciwnościami, jest optymistyczny ale wybuchowy, jest wiecznym reformatorem. Osobowość, która przyjmuje wszelkie zadania apostolskie, preferuje modlitwę wspólnotową, spontaniczną. Może być liderem grupy religijnej, ma zdolność wpływania na innych.

  8. Amorfik – osobowość ciepła, uczynna, nie odczuwa potrzeby życia wewnętrznego, ma formalny charakter podejścia do religii, ciągle coś oczekuje, nie jest zdolny do poświęceń.

Temat 5: Zaburzenia osobowości.
Pojecie. To zaburzenia psychiczne powodujące nieprawidłowe zachowanie oraz utrudniające lub uniemożliwiające przygotowanie się do środowiska społecznego, do życia społecznego.

Zaburzenia to odchylenia przeważnie w zakresie uczuć, popędów, woli, wyobrażeń, sposoby zachowania nieadekwatnego do impulsu bodźca. Zaburzenia mogą mieć charakter przejściowy jak również trwały. Posiadają znamię podatności na wpływ innych osób.

Zaburzenia psychiczne mogą wpływać ze zmian organicznych mózgu lub chorób psychicznych.

Przyczyny zaburzeń osobowości. Mogą być czynniki wyłaniające się ze sfery emocjonalnej, intelektualnej, kalectwa i niewłaściwego wychowania. Zasadnicze cechy zaburzenia mogą mieć charakter wrodzony. Zaburzenia mogą być krótkotrwałe np. jeśli ktoś wyszedł z takiego środowiska. Zaburzenia mogą mieć charakter predyspozycji. Zaburzenia osobowości predysponują do zachowań lękowych, uzależniających, do powstania skrajnych idei nadwartościowych. Wiele zaburzeń typu społecznego u dzieci można wyleczyć, natomiast u dorosłych trudno je zmienić.

Klasyfikacja zaburzeń (podział)


  1. Osobowość paranoidalna – zaburzenie w których następuje uczulenie na niedowartościowanie, odczuwanie jako poniżanie, odrzucanie. Pojawia się często błędne spostrzeganie rzeczywistości. Przyjazne otoczenie, taka osoba odbiera jako wrogie lub pogardliwe. Ma sztywne poczucie własnych praw. Ma przesadną ocenę własnej osoby

  2. Osobowość afektywna – charakteryzuje się stałą przewagą nastroju. Jest to stan albo podwyższonego albo obniżonego stanu emocjonalnego.

  3. Osobowość schizoidalna – skłonność do fantazji, brak umiejętności okazywania emocji.

  4. Osobowość eksklozywna - skłonność do gniewu, wybuchu, agresji.

  5. Osobowość anaukastyczna– wątpliwości, rozchwianie prowadzą do perfekcjonizmu, drobiazgowości

  6. Osobowość histeryczna– chwiejność uczuciowa, pustka wewnętrzna w zależności od otoczenia, osobowość teatralna, niedojrzałość seksualna, pobudliwość.

  7. Osobowość asteniczna – bierne przystosowanie się do otoczenia, słabe reakcje na wymaganie życia.

  8. Osobowość antyspołeczna – lekceważenie zobowiązań społecznych, brak uczuć do innych, wyraźna niezgodność między zachowaniami a zobowiązaniami społecznymi. Jest to osobowość w której rodzi się wiele konfliktów, ale te konflikty będzie usprawiedliwiała błędami innych.

  9. Osobowość ekscentryczna – niedojrzałość uczuć, ocen, dążeń, celowych aktów oraz brak umiejętności świadomego panowania nad swoim zachowaniem

  10. Osobowość nieprawidłowa ogólnie – jest to osobowość, która ma ogromny problem z zaburzeniami seksualnymi, są to osoby zboczone, są to zaburzenia podglądania, ocierania, sadyzm, sadomachonizm, ekshibicjonizm, zoofilia, pedofilia, nekrofilia.

Zaburzenia takie jak: homoseksualizm, transwestytyzm mogą być wynikiem doznań seksualnych w dzieciństwie, oddziaływanie środowiska, zaburzenia mogą również występować w wyniku chorób np. alkoholizm, narkotyki.


Zmiany mózgu z przyczyn organicznych:
1. Charakteropatie są to zaburzenia wynikające przede wszystkim w zakresie uczuć (uczuć do osoby do zachowań społecznych) w zakresie woli, w zakresie w sposobie i tempie reagowania na bodźce zewnętrzne, sposobu przeżywania i odczuwania powodują nieprawidłowe zachowanie i utrudniają życie w społeczeństwie. Charakteryzuje się:

a. wybuchowością

b. nadwrażliwością

c. niecierpliwością

d. agresywnością

objawia się dużą skłonnością do kłamstwa, drobna kradzieżą.


2. Socjopatia osobowość nieprawidłowa. Zaburzenia spowodowane są negatywnymi wpływami środowiska rodzinnego. Chodzi o rodziny niepełne, gdzie dzieci są zaniedbywane, gdzie dziecko jest moralnie wykorzystywane (np. matka każe kupić dziecku papierosy, alkohol). Są to rodziny, gdzie jest łamane prawo (bójki, kradzieże). Cechuje je:

a. brak uczuć wyższych (miłości, potrzeby miłości). Będzie potrzebował miłości, ale sam jej nie będzie dawał.

b. łatwość ulegania popędom (wszystko go denerwuje)

c. postawa egoistyczna

d. prymitywizm – brak poszanowania życia społecznego, nie dba o rzeczy materialne.

Socjopatie odnosimy również do osób dorosłych, które uległy demoralizacji przez środowisko (np. z więźniami, trudną młodzieżą). Zachowania społeczne są wynikiem przyzwyczajenia, nawyku do lekkiego, miłego sposobu życia, do postępowania nie liczącego się z prawdą.



3. Homilopatie zaburzenia te występują u osób u których istnieje trudność, niemożliwość kontaktu z otoczeniem na skutek ślepoty, głupoty, nie znajomości obcego języka. Występują w postaci stanów urojeniowych. Mają wewnętrzne przekonanie, że inne osoby są do nich nastawione bardzo wrogo.

REFERATY

Dk. Kamil Szkoła sdb


Typy nieprzystosowane do życia kapłańskiego.
W niniejszej pracy pragnę podjąć próbę wyselekcjonowania tych typów osobowościowych, które nie są zdolne do życia kapłańskiego. Ta niezdolność może być skutkiem różnego rodzaju przyczyn. Osoba może posiadać pewne cechy lub zaburzenia, które przeszkadzają, a czasami wręcz uniemożliwiają wypełnianie posługi kapłańskiej. Na temat kim jest kapłan, jakie pełni funkcje istnieje wiele dokumentów Kościoła, wydano także różne pozycje naukowe lub pozycje mające charakter refleksyjny. Wszystkie te wydania uświadamiają nam jak poważną i odpowiedzialną rolę pełni w świecie kapłan. W mojej pracy nie będę się zastanawiał nad tym kim kapłan jest i co do jego zadań należy, choć z pewnością w jakiś sposób byłoby to w tym miejscu bardzo przydatne i lepiej naświetlałoby interesujący nas problem. Postaram się jednak pokrótce poczynić zarys tych cech, które kapłan winien posiadać, i które właściwie w jakiś sposób są jemu niezbędne.
1. Istotne cechy kapłana

Człowiek jest istotą dynamiczną, tzn. że przez całe życie się zmienia. Nieustannie przemienia swoje myślenie i działanie1. W całym tym procesie ważne jest, aby osoba ludzka stawała się coraz bardziej dojrzała, wolna, aby coraz bardziej świadomie i trafnie potrafiła podejmować prawidłowe decyzje, kierując się dobrem społecznym i własnym2.

Także w życiu kapłana jego formacja nie kończy się z momentem wyjścia z seminarium i otrzymaniem święceń prezbiteratu, ale trwa permanentnie aż do samej śmierci. Zatem kapłan jest niejako zobowiązany do ciągłej pracy nad samym sobą, aby coraz bardziej dorastać do kapłaństwa i bardziej skutecznie wykonywać swoją służbę.

Mówiąc o formacji do kapłaństwa, uwzględnia się trzy podstawowe wymiary: formację ludzką, chrześcijańską i kapłańską. Pierwszy, fundamentalny i najważniejszy wymiar z trzech w/w stanowi formacja ludzka, bowiem na niej osadzają sie dwa kolejne wymiary3. Od kandydata do kapłaństwa wymaga się w sposób szczególny wysokiego stopnia dojrzałości osobowej. Dojrzałość ta winna nawet przewyższać dojrzałość ludzi świeckich, a to z racji pełnionych przez kapłana funkcji4.

Ujmując krótko można powiedzieć, że dojrzałość ludzka wyraża się w tym, że człowiek otwiera się na dobro, piękno i prawdę. Zatem wiążą się z tym cechy takie jak: prawość, rzetelność, uczciwość, poczucie sprawiedliwości, wierność danemu słowu, gościnność, umiłowanie prawdy, zdolność do wydawania zrównoważonych sądów, a także wrażliwość na potrzeby innych, poczucie więzi i braterskie stosunki z innymi, gotowość do służby. Nie można w tym miejscu pominąć miłości, która jest niejako inspiracją i źródłem dla wymienionych cech. Dojrzałość o której mówimy, obejmuje całego człowieka, a więc zarówno sferę duchową, psychiczną, uczuciową jak i fizyczną. Dojrzałość emocjonalna wyraża się także w prawidłowym przeżywaniu swojej płciowości. Nie wolno pominąć jeszcze jednej bardzo ważnej cechy, którą w sposób szczególny winien posiadać każdy kapłan, jest nią prawdziwe, prawidłowo ukształtowane sumienie.

Jeśli chodzi o dojrzałość chrześcijańską, to możemy wyliczyć takie cechy jak: głęboka wiara, która nie jest jedynie teorią, ale zostaje wprowadzana w życie, która wyraża się przede wszystkim w przykazaniu miłości do Boga i bliźniego; życie sakramentalne, które rozwija życie wewnętrzne kapłana i sprawia, że kapłan staje się autentycznym świadkiem Chrystusa5.



Zatem pewne cechy są bardzo ważne u kapłana. Jednak oprócz tych cech, które mogą być u poszczególnych kapłanów w różnym stopniu rozwinięte, istnieją także pewne cechy, które są przeszkodą w realizowaniu posłannictwa kapłańskiego. Postaram się kolejnym punkcie ukazać kilka przykładów. Będą to przede wszystkim cechy, które są wynikiem zaburzenia osobowościowego, które stoją w sprzeczności z tymi cechami, które zostały wymienione jako porządane.

2. Osobowości z zaburzeniami
2.1. Osobowość z zaburzeniem w zakresie zależności
Osoby z tym zaburzeniem nie są w stanie podejmować samodzielnie żadnych decyzji. Nawet decyzje mało istotne konsultują z osobą, której ufają. Wszelką odpowiedzialność spychają na innych, nie biorąc niczego na siebie. Tacy ludzie potrzebują nieustannie wsparcia ze strony innych. Brakuje im pewności siebie. Osoby te nisko cenią swoje uzdolnienia i siły, wszelkie cechy, poglądy innych osób uważają za lepsze od własnych. Ludzie zależni czują się dobrze z tymi, którzy dają im emocjonalne wsparcie i poczucie pewności. Bardzo boją się tego, że zostaną przez nich opuszczeni, a przez to będą zmuszeni wziąć swoje życie we własne ręce i samemu podejmować decyzje. Ludzie z tym zaburzeniem nie lubią żyć samotnie. Sami czują się źle, dlatego tak organizują sobie życie, aby tego uniknąć i być pośród innych. Wielu z nich rozgląda się za partnerem, w którym mogą złożyć swoje zaufanie, na którym mogą polegać, że będzie ich chronił przed odpowiedzialnością i podejmowaniem samodzielnych decyzji6.
2.2. Osobowość bierno-napastliwa
Ten rodzaj osobowości, podobnie jak w przypadku osobowości z zaburzniem w zakresie zależności, z jednej strony pragnie, aby być zależnym od innej osoby, z drugiej zaś strony tej zależności się opiera. Ludzi bierno-napastliwych cechuje uchylanie się od własnych obowiązków i odpowiedzialności, trwonienie czasu, utrudnianie, odkładanie wszystkiego na później, a kiedy czegoś nie wykonają na termin umówiony, tłumaczą się, że zapomnieli. Temu zaburzeniu często towarzyszą zmienne zachowania i nastroje7.
2.3. Zaburzenia narcystyczne
Osoby z tym zaburzeniem cechuje nadmierna koncentracja na sobie, przesadna ocena własnej ważności, brak empatii, przesadna wrażliwość na krytykę. Tacy ludzie starają się za wszelką cenę pokazać się przed innymi, pragną lepiej wypaść. Sami w sobie są mocno przekonani o swojej wyższości, uważając siebie za kogoś lepszego, wyjątkowego. Często przeceniają swoje talenty i zdolności. Jeśli nastąpi sytuacja, z której wynika, że nie są aż tacy dobrzy jak myśleli, wpadają w złość, a niekiedy nawet w przygnębienie i depresję. Ponieważ osoby narcystyczne są mocno wpatrzone w siebie, myśl o pomocy innym rzadko, jeśli w ogóle, przychodzi im do głowy. Także potrzeby i cierpienia innych nie czynią na nich większego wrażenia. Sam fakt, że ktoś może z nimi przebywać poczytują innym za zaszczyt. Niezmiernie dużo wagi przywiązują do stroju i własnego wyglądu8.
2.4. Osoby z zaburzeniem histerycznym
Ludzie z zaburzeniem histerycznym podobnie jak ludzie narcystyczni czynią wiele wysiłku, aby zwrócić na siebie uwagę. Jednak w przypadku tych osób przyczyną nie jest jak u ludzi narcystycznych wysokie i wygórowane mniemanie o sobie, lecz zachwiane poczucie własnej wartości. Celem działania tych osób jest uzyskanie zadowolenia. Cechy charakterystyczne tej osobowości to: przesadna emocjonalność, pobudliwość i zachowanie obliczone na zyskanie uwagi9.
2.5. Osoby ze schizoidalnym zaburzeniem osobowości
Ten rodzaj zaburzenia przejawia się przede wszystkim w sferze więzi międzyludzkich. Ludzie z tym zaburzeniem nie ani nie pragną bliskich kontaktów, ani się nimi nie cieszą. Takie nastawienie dotyczy także relacji z najbliższymi członkami własnej rodziny. Gdy są z ludźmi czują się źle, odczuwają napięcie psychiczne, dlatego czynią wszystko, aby innych unikać. Wolą być sami. Wśród ludzi są milczący, rzadko angażują się w rozmowę. Swoje porozumienie z innymi ograniczają jedynie do spraw zawodowych. Prawie zawsze wybierają działania samotne10.

2.6. Osoby ze stroniącym zaburzeniem osobowości
Zachowanie tego typu osób przypomina osoby z zaburzeniem schizoidalnym. Powody jednak takiego zachowania są odmienne. W tym przypadku osoby zarówno posiadają zdolność, jak i pragnienie nawiązania więzi z innymi, ale lękają się, że zostaną urażone krytyką i odrzucone. Ludzie stroniący odczuwają dyskomfort społeczny, boją się bowiem negatywnej oceny. Tacy ludzie zazwyczaj nie wchodzą w relacje. Jedynymi im bliskimi osobami są członkowie rodziny. Sami oceniają siebie za niezdatnych społecznie. Cierpią z powodu niskiej samooceny. Tacy ludzie wybierają zajęcia, w których mogą pracować sami, gdzie nie ma potrzeby kontaktowania się z innymi11.
2.7 Osoby z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości
Taka osoba nie jest zdolna do utrzymania ciągłości pracy lub studiów akademickich. Nie potrafi uszanować prawa, norm społecznych, jest podatna na popełnianie różnych przestępstw i czynów antyspołecznych. Charakteryzuje ją agresja, co często wyraża się we wszczynaniu bójek lub napaści. Nie wywiązuje się z zobowiązań finansowych. Nie szanuje prawdy, często kłamie i oszukuje innych. Taki człowiek jest przeważnie nieodpowiedzialny i lekkomyślny w zakresie bezpieczeństwa. Nie ma wyrzutów sumienia i poczucia winy12.
2.8. Osoby z paranoidalnym zaburzeniem osobowości
Taki człowiek nosi w sobie przekonanie, że zostaje wykorzystywany przez innych oraz myśli, że inni mu szkodzą. Bezpodstawnie kwestionuje wartość i wiarygodność przyjaciół i kolegów. Nosi urazy do innych i nie przebacza zniewag czy lekceważeń. Niechętnie zwierza się innym z powodu nieuzasadnionego strachu, że to przekazał ktoś wykorzysta przeciwko niemu. Łatwo odbiera coś jako lekceważenie i szybko reaguje gniewem i kontratakiem13.
***
Dk. Andrzej Finc sdb

  1   2   3


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość