Strona główna

Raport końcowy dot badania ewaluacyjnego pn. „Analiza i identyfikacja podmiotów podejmujących lokalne inicjatywy na terenach wiejskich”


Strona1/24
Data19.06.2016
Rozmiar1 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24





ECDF


Badania i Szkolenia

ul. Promienista 83

60-141 Poznań

Raport końcowy
dot. badania ewaluacyjnego

pn. „Analiza i identyfikacja podmiotów podejmujących lokalne inicjatywy na terenach wiejskich”
przygotowany przez

ECDF

Badania i Szkolenia


Zamawiający



Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie


Streszczenie
Cel główny badania
Głównym celem przeprowadzonego badania była pogłębiona analiza potencjału instytucjonalnego i społecznego województwa zachodniopomorskiego w kontekście możliwości realizacji projektów dotyczących lokalnych inicjatyw na terenach wiejskich w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 komponentu regionalnego PO KL. Działania dotyczyły kolejno:

  • Inicjatyw lokalnych na rzecz ponoszenia poziomu aktywności zawodowej na obszarach wiejskich,

  • Inicjatyw oddolnych na rzecz aktywnej integracji,

  • Oddolnych inicjatyw edukacyjnych na terenach wiejskich.

W ramach wymienionych Działań zgodnie z celami PO KL poprzez wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej ma nastąpić wsparcie rozwoju zasobów ludzkich na terenach wiejskich.

Badanie miało na celu rozpoznanie niepożądanych zjawisk w obrębie wdrażania PO KL, wskazanie źródeł tych nieprawidłowości oraz wskazanie rozwiązań racjonalizacyjno- naprawczych, które mogłyby zostać zastosowane w kolejnych latach wdrażania PO KL.

Przeprowadzona ewaluacja miała charakter badania on going- prowadzona była na bieżąco w trakcie wdrażania PO KL.
Cele szczegółowe badania
Podmioty podejmujące lokalne inicjatywy na terenach wiejskich zostały poddane analizie z uwagi na trzy cele szczegółowe badania, tj.:


  • ocenę potencjału instytucji, które mogły podejmować pożądane z punktu widzenia celów PO KL lokalne inicjatywy na terenach wiejskich,

  • ocenę aktywności projektodawców w sięganiu po środki w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 komponentu regionalnego PO KL na terenie województwa zachodniopomorskiego,

  • ocenę istniejącego systemu wdrażania lokalnych inicjatyw na terenach wiejskich oraz możliwości absorpcyjnych potencjalnych projektodawców w województwie.



Przedmiot badania
Przedmiotem badania były inicjatywy oddolne i potencjał instytucjonalny województwa zachodniopomorskiego. Badanie objęło swym zasięgiem obszar całego województwa zachodniopomorskiego. Grupami badanymi byli beneficjenci, wnioskodawcy i potencjalni beneficjenci. Badaniu poddane zostały zarówno podmioty działające na terenach miejskich, miejsko-wiejskich, jak i wiejskich oraz wydziały IP bezpośrednio zaangażowane w proces zarządzania Programem i wdrażania Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL.
Poniżej zaprezentowano zestawienie najważniejszych wniosków z badania wraz z przyporządkowanymi im rekomendacjami.

Podsumowanie
W zakresie oceny potencjału instytucji mogącej podejmować inicjatywy lokalne na terenach wiejskich stwierdzono, że typem idealnym instytucji będzie taka, która charakteryzuje się dwojakiego rodzaju potencjałem: rozumianym jako kapitał społeczny a więc silne osadzenie w strukturach społeczności lokalnej oraz jako potencjał „administracyjny” a więc zdolność do obsługi administracyjno- finansowej projektów realizowanych ze środków EFS. Badanie wykazało, że instytucje różnego typu funkcjonujące w województwie zachodniopomorskim charakteryzują się bardzo zmiennym poziomem tych potencjałów: niektóre posiadają potencjały zarówno jednego, jak i drugiego typu, niektóre tylko jeden z nich, inne zaś- żadnego.

W zakresie oceny aktywności dotychczasowych projektodawców stwierdzono, że realizowane projekty często nie wpisują się w założenia inicjatywy oddolnej lub wpisują się tylko w niewielkim stopniu. Wysoką aktywność w aplikowaniu o środki wykazują instytucje z dużych miast oraz spoza województwa zachodniopomorskiego. Instytucje te wchodzą najczęściej w partnerstwa z lokalnie działającymi partnerami, aczkolwiek partnerstwo to często jest fikcyjne- służy jedynie uwiarygodnieniu projektu przed KOP, nie zaś faktycznemu wzmocnieniu „oddolności” inicjatywy lokalnej i zaangażowaniu społeczności lokalnej. Można zatem powiedzieć, że aktywność wnioskodawców była dość wysoka (duża liczba złożonych wniosków), aczkolwiek jakość projektów była w latach 2007- 2008 na niezadowalająco niskim poziomie. Wnioskodawcy i beneficjenci realizujący projekty natrafili na liczne bariery, wynikające przede wszystkim z braku umiejętności administracyjnej obsługi projektu.

Problemy wnioskodawców i beneficjentów przełożyły się automatycznie na trudności IP związanej z koniecznością obsługi dużej ilości projektów o niskiej wartości realizowanych przez beneficjentów bez odpowiednio wysokiego potencjału administracyjnego. W znaczącym stopniu obniża to efektywność Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL.

Badanie wykazało, że Instytucja Pośrednicząca funkcjonuje bardzo sprawnie: dobre jest przygotowanie merytoryczne pracowników, racjonalny i czytelny podział zadań między poszczególne Wydziały IP. Najsłabszym ogniwem systemu zarządzania i wdrażania badanych Działań PO KL jest system wyboru projektów, w szczególności zaś brak jest narzędzia oceny „oddolności” inicjatywy wynikiem której ma być złożony do oceny wniosek. Niesie to ze sobą niebezpieczeństwo, że cele specyficzne dla inicjatyw lokalnych nie zostaną spełnione.



Wnioski z badania
1) Potencjał instytucji pozarządowych
W dokumentach programowych, takich jak Szczegółowy Opis Programu i Dokumentacja konkursowa, błędnie założono, że organizacje pozarządowe posiadać będą największy potencjał społeczny spośród instytucji mogących potencjalnie realizować projekty w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL w województwie zachodniopomorskim. W wyniku przeprowadzonych analiz stwierdzono, że potencjał administracyjny i potencjał społeczny organizacji tego typu, działający na terenie województwa zachodniopomorskiego był statystycznie niższy niż organizacji innego typu.
Rekomendacja
Nie powinno się faworyzować wszystkich organizacji pozarządowych poprzez dodatkowe punkty w ramach kryteriów strategicznych. Taki stan rzeczy niepotrzebnie faworyzuje także te spośród organizacji pozarządowych, które nie mają wystarczającego poziomu potencjału rozumianego jako kapitał społeczny.
2) Instytucje o najwyższym potencjale administracyjnym i społecznym
Spośród badanych instytucji różnego typu największy potencjał „administracyjny” oraz potencjał- kapitał społecznych mają urzędy gmin, szkoły oraz inne jednostki organizacyjne gminy. Te trzy grupy wnioskodawców są najlepiej przygotowane do realizacji projektów w ramach inicjatyw lokalnych. Szczególnie interesujący jest wysoki potencjał administracyjny i społeczny instytucji typu szkoły, tym bardziej, że są to często jedyne instytucje na terenach wiejskich skupiające wokół siebie społeczność lokalną (np. w postaci rady rodziców, organizacji życia kulturalnego itp.) Szkoły stanowiły dotychczas jedynie 7% wszystkich wnioskodawców.
Rekomendacja
Powinno się zachęcać instytucje typu urzędy gmin, szkoły oraz inne jednostki organizacyjne gmin do realizacji projektów finansowanych w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL poprzez informowanie właśnie tych instytucji o możliwości realizacji projektów i skierowanie do tych instytucji działań szkoleniowo- doradczych.

Urzędy gminy należy, poprzez ustanowienie zasadnych kryteriów dostępu zobligować do wchodzenia w partnerstwa z instytucjami posiadającymi wysoki potencjał- kapitał społeczny (np. jednostki pomocnicze gminy, koła gospodyń wiejskich, parafie).

Ponadto, powinno się propagować zawiązywanie tego typu partnerstw wskazując zalety takiego podziału pracy między partnerów.
3) Efektywność systemu zarządzania i wdrażania Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL
Wnioskodawcy i beneficjenci Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL to z reguły instytucje o niskim poziomie potencjału „administracyjnego”. Tym samym ich obsługa ze strony Instytucji Pośredniczącej przysparza jej bardzo wiele kłopotów czyniąc cały system zarządzania i wdrażania tych Działań PO KL nieefektywnym. Kierowanie działań informacyjnych i szkoleniowo- doradczych do instytucji o bardzo niskim potencjale administracyjnym (np. sołectwa, koła gospodyń wiejskich, czy też OSP) będzie prawdopodobnie działaniem nieefektywnym- w przeważającej większości instytucje te nie byłyby w stanie samodzielnie napisać projektu nawet po otrzymaniu bardzo dużego wsparcia ze strony RO EFS, czy też IP.

Rekomendacja
Powinno się zachęcać instytucje posiadające relatywnie najwyższy poziom kapitału „administracyjnego” (szkoły, urzędy gminy, jednostki organizacyjne gminy) do aplikowania o środki w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL poprzez informowanie właśnie tych instytucji o możliwości realizacji projektów.
4) Ocena współpracy między IP a RO EFS
W wyniku przeprowadzonego badania stwierdzono, iż niewystarczająco rozwinięta jest współpraca między Instytucją Pośredniczącą a RO EFS. RO EFS samodzielnie definiuje problemy, które mają potencjalni wnioskodawcy, samodzielnie pisze program szkoleń itd. nie korzystając z wiedzy, którą posiada IP, przez co istnieje ryzyko, że podejmowane działania informacyjno- szkoleniowe dla wnioskodawców/ beneficjentów nie zawsze są maksymalnie trafne.
Rekomendacja
Należy uściślić współpracę między Instytucją Pośredniczącą (w szczególności Wydziałem Koordynacji), a RO EFS. Konieczne jest zwłaszcza podejmowanie działań „profilaktycznych”. Instytucja Pośrednicząca wykorzystując informacje na temat najczęściej popełnianych przez beneficjentów błędów powinna układać wspólnie z RO EFS program szkoleń dla beneficjentów. Szkolenia te powinny odbywać się w ciągu dwóch tygodni od momentu ogłoszenia list rankingowych.
5) Elastyczność struktury zatrudnienia IP
Struktura zatrudnienia w Instytucji Pośredniczącej jest za mało elastyczna, przez co zdarzają się momenty, w których jeden z Wydziałów wdrażających PO KL jest nadmiernie obciążony pracą w stosunku do pozostałych. W sytuacjach takich nie występuje czasowe wspomaganie najbardziej obciążonego Wydziału wdrażającego ze strony pozostałych Wydziałów wdrażających.

Pracownicy poszczególnych Wydziałów wdrażających uczestniczący w pracach KOP poznają specyfikę pozostałych Priorytetów i projektów realizowanych w ich ramach, zatem kompetencje pracowników są odpowiednio wysokie, by można było uelastycznić strukturę IP.


Rekomendacja
Należy uelastycznić strukturę zatrudnienia w Instytucji Pośredniczącej. Część pracowników nie powinna być na stałe przypisana do konkretnego Wydziału wdrażającego PO KL, lecz przechodzić z jednego do drugiego Wydziału w zależności od bieżącego obciążenia pracą.
6) Motywacja finansowa pracowników IP
Na podstawie wywiadów pogłębionych z pracownikami IP stwierdzono, że zarobki tych pracowników nie są dla nich motywujące. Dotychczas ich wysokość nie zakłócała ciągłości systemu zarządzania i wdrażania PO KL- pracownicy nie odchodzą masowo do pracy w innych instytucjach.
Rekomendacja
Należy stale monitorować poziom fluktuacji kadr w Instytucji Pośredniczącej i jej przyczyny. W przypadku, gdyby odejścia z pracy z powodu niskich zarobków nasiliły się do tego stopnia, że zakłóciłoby to ciągłość funkcjonowania i jakość pracy IP należy podnieść wynagrodzenia pracowników IP.

7) Obsługa prawna Wydziałów wdrażających PO KL
Na podstawie przeprowadzonych analiz wywiadów eksperckich stwierdzono brak wystarczającego wsparcia z zakresu obsługi prawnej dla Wydziałów wdrażających PO KL. Brak odpowiedniej obsługi przyczynia się do spowalniania procesu podpisywania umów z beneficjentami.

Rekomendacja
Wzmocnienie obsługi prawnej Wydziałów wdrażających PO KL. Można do tego doprowadzić na dwa sposoby:

  • Wzmocnić Zespół Prawny WUP- jego pracownicy powinni mieć dyżury, na których byliby do dyspozycji dla pracowników Wydziałów wdrażających PO KL.

  • Korzystać z obsługi prawnej zewnętrznych kancelarii prawnych.

  • Wydaje się, że korzystniejsze byłoby drugie z proponowanych rozwiązań. Koszty zewnętrznej obsługi prawnej mogłyby być ponoszone ze środków Pomocy Technicznej PO KL.


8) Ocena funkcjonowania systemu sprawozdawczości i monitoringu PO KL
W toku przeprowadzanego badania stwierdzono, że sprawozdawczości i monitoringu PO KL nie funkcjonuje prawidłowo. W znacznym stopniu utrudnia ewaluację dotychczasowych efektów Działań 6.3, 7.3 i 9.5 a tym samym uniemożliwia planowanie pracy całego systemu zarządzania i wdrażania tych Działań. Zakres badania nie umożliwił dokładnego zdiagnozowania przyczyn nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu.
Rekomendacje
Rozwiązaniem napotkanego problemu byłby szczegółowy audyt systemu sprawozdawczości i monitoringu PO KL przeprowadzony przez zewnętrznego wobec WUP wykonawcę, następnie zaś wdrożenie rekomendacji.
9) Bariery i trudności w realizacji projektów
W badaniu stwierdzono występowanie opóźnień w przelewach finansowych ze strony IP, które utrudniały realizację projektu beneficjentom o niskim potencjale finansowym. Opóźnienia te wynikają po części z błędnie pisanych wniosków o płatność. IP nie ma możliwości przekazywania całej transzy już od początku realizacji projektu, gdy trwają one powyżej 3 miesięcy (wynika to zasad finansowania PO KL regulowanych przez IZ).
Rekomendacje
Należy rozważyć rozwiązanie polegające na przekazywaniu beneficjentom całej transzy w momencie podpisania umowy także w przypadku tych projektów, które trwają powyżej trzech miesięcy.
10) Ocena systemu oceny projektów w kontekście możliwości dopuszczenia do realizacji projektów niewłaściwych dla Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL
W obrębie systemu oceny projektów stwierdzono brak narzędzi oceny „oddolności” inicjatywy, której efektem ma być w założeniu projekt złożony do oceny. Opiera się ona wyłącznie na deklaracji wnioskodawcy. Tym samym system naboru projektów dopuszcza do realizacji projekty, które nie spełniają warunków społecznej identyfikacji i akceptacji oraz kryteriów społecznej partycypacji oraz nie przestrzegające zasady empowerment.
Rekomendacja
Wniosek projektowy powinien zawierać osobne pole do opisu oddolności inicjatywy, wynikiem której ma być projekt. W instrukcji do wypełnienia wniosku należy zobligować wnioskodawców do podania konkretnych danych dotyczących przeprowadzonych konsultacji społecznych- gdzie i kiedy została przeprowadzona, w jakiej formie, ile osób w nich uczestniczyło itd. Zobligowanie wnioskodawców do podania konkretnych faktów mogłoby w pewnym stopniu ukrócić proceder fikcyjnych konsultacji.

Ponadto, podczas szkoleń organizowanych przez RO EFS dla potencjalnych wnioskodawców należy położyć szczególny nacisk na wyjaśnianie sensu i zalet stosowania w projektach kryteriów społecznej identyfikacji i akceptacji oraz kryteriów społecznej partycypacji.


11) Ocena postępu finansowego wdrażanych Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL
Alokacja finansowa na lata 2007- 2008 okazała się za wysoka dla wszystkich z badanych Działań. Wdrożenie proponowanych rekomendacji powinno wzmocnić raczej jakość, niż ilość projektów rekomendowanych do realizacji w ramach realizowanych Działań.
Rekomendacja
Alokacja na następne lata powinna być elastycznie modyfikowana na podstawie ilości wniosków rekomendowanych do realizacji w ramach danego Działania PO KL w roku poprzednim. Ze względu na specyfikę tworzenia Planów Działania (tworzone są na długo przed zakończeniem roku) do ustalania wysokości środków na poszczególne Działania w ramach danego Planu Działania na rok przyszły, należy skorzystać z danych za rok ubiegły.
12) Analiza wnioskodawców Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL w województwie zachodniopomorskim pod kątem ich rozkładu terytorialnego
Ponad ¼ spośród wszystkich złożonych wniosków złożona została przez wnioskodawców z dużych miast, takich jak Szczecin czy Koszalin a także przez instytucje spoza województwa zachodniopomorskiego. Instytucje te są „zewnętrzne” wobec społeczności lokalnych z terenów wiejskich i miejskich do 25 tys. mieszkańców, a więc wątpliwe jest by projekty realizowany przez te instytucje spełniały kryteria inicjatywy oddolnej.

Instytucje spoza województwa zachodniopomorskiego i z miast powyżej 25 tys. mieszkańców wchodzą często w fikcyjne partnerstwa z instytucjami lokalnie działającymi na terenie realizacji projektu.

Pomimo niskiej skuteczności w aplikowaniu o środki tych wnioskodawców, tak duża skala składanych wniosków wiąże się z dużym obciążeniem administracyjnym IP.
Rekomendacja
Należy operować kryteriami strategicznymi, by wnioskodawcami w ramach Inicjatyw Oddolnych były w przeważającej większości instytucje mające siedzibę lub oddział na terenie powiatu, na którym realizowany ma być projekt. Faworyzowane powinny być wszystkie instytucje chcące realizować projekty na terenie powiatu na którym mają swoją siedzibę bądź oddział (nie powinno dotyczyć to tylko NGO). Rekomenduje się przyznanie 20 punktów za kryteria strategiczne dla takich wnioskodawców w przypadku Działań 6.3 i 7.3, natomiast 30 punktów w przypadku Działania 9.5 PO KL.

W przypadku składania wniosków w partnerstwie punkty za kryteria strategiczne powinny być przyznawane tylko w przypadku, gdy obydwaj partnerzy spełniają warunek (wyeliminuje to fikcyjne partnerstwa zawiązywane tylko po to, by uzyskać dodatkowe punkty).


13) Ocena rozkładu geograficznego wnioskodawców Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL oraz rozkładu geograficznego zrealizowanych projektów
Powiaty województwa zachodniopomorskiego są zróżnicowanie społeczne i gospodarczo. Powiaty byłego województwa szczecińskiego są bardziej rozwinięte ekonomicznie, cechuje je mniejsze bezrobocie, niż powiaty byłego województwa koszalińskiego, gdzie występują negatywne zjawiska społeczne (bezrobocie, ubóstwo i inne zjawiska charakterystyczne dla terenów byłych PGR).

Analiza statystyczna wykazała, że rozkład geograficzny realizowanych projektów reprodukuje te nierówności- w powiatach byłego województwa koszalińskiego realizowanych jest znacznie mniej projektów, niż na terenie powiatów byłego województwa szczecińskiego.


Rekomendacja
Należy zdecydowanie wzmocnić działania informacyjno- szkoleniowe dotyczące Inicjatyw Lokalnych na terenie powiatów byłego województwa koszalińskiego
14) Komunikacja między IP a wnioskodawcami
W wyniku przeprowadzonego badania stwierdzono, że komunikacja z IP drogą pisemną nie spełnia wszystkich oczekiwań projektodawców, jej główną wadą jest czasochłonność.
Rekomendacja
Rozwiązaniem opisywanego problemu byłoby stałe usprawnianie możliwości komunikacji między IP a wnioskodawcami. Należałoby przede wszystkim rozwijać formy komunikacji drogą elektroniczną, co obejmowałoby:

  • Stałe usprawnianie i rozwój strony internetowej prowadzonej przez IP.

  • Stworzenie forum internetowego dla wnioskodawców na stronie IP.

  • Stworzenie możliwości elektronicznego obiegu dokumentów między wnioskodawcami a IP.


Spis treści




strona

Streszczenie

2

Spis treści

9

Wykaz skrótów używanych w tekście

10

  1. Wprowadzenie

11

  1. Opis zastosowanej metodologii oraz źródła informacji wykorzystywane w badaniu

13

  1. Opis wyników badania

15

    1. Ocena potencjału instytucji, które mogą podejmować pożądane z punktu widzenia celów PO KL lokalne inicjatyw na terenach wiejskich

15

3.1.1 Profil instytucji „idealnej” z punktu widzenia celów programu

15

3.1.2 Profil instytucji „idealnej” z punktu widzenia istniejącego systemu naboru projektów

18

3.1.3 Zestaw cech identyfikujący projekt jako inicjatywę oddolną z punktu widzenia istniejącego systemu naboru projektów

21

3.1.4 Opis typów projektodawców działających w województwie zachodniopomorskim

23

3.2 Ocena aktywności projektodawców w sięganiu po środki w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 komponentu regionalnego PO KL na terenie województwa zachodniopomorskiego

28

3.2.1 Typologia projektodawców

28

3.2.2 Typologia projektów

33

3.2.3 Bariery w aplikowaniu o środki

37

3.2.4 Skuteczność i użyteczność komunikacji zewnętrznej IP w regionie

42

3.3 Ocena istniejącego systemu wdrażania lokalnych inicjatyw na terenach wiejskich oraz możliwości absorpcyjnych potencjalnych projektodawców w województwie zachodniopomorskim

45

3.3.1 Potencjał możliwości absorpcyjnych potencjalnych projektodawców

45

3.3.2 Potencjał i skuteczność IP

57

3.3.3 Ocena systemu wdrażania jako całości

60

3.4 Case study

65

  1. Wnioski z badania

85

  1. Tabela rekomendacji

93

  1. Spis tabel i wykresów

104

  1. Aneksy

106

7.1 Źródła danych

106

7.2 Narzędzia badawcze

107


Wykaz skrótów używanych w tekście


Beneficjent

Odbiorca pomocy

CATI

Computer Assisted Telephone Interview, Wywiad telefoniczny ze wspomaganiem komputerowym


CAWI

Computer Assisted Web Interview, Badanie kwestionariuszowe prowadzone z wykorzystaniem Internetu nadzorowane przez system komputerowy


EFS

Europejski Fundusz Społeczny

EQUAL

Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL

IDI

Individual in-Depth Interview, Indywidualny wywiad pogłębiony

INTERREG

Inicjatywa Wspólnotowa INTERREG

IP

Instytucja Pośrednicząca



Instytucja Zarządzająca

JST

Jednostka Samorządu Terytorialnego

KOP

Komisja Oceny Projektów

KSI

Krajowy System Informacyjny

PO KL

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

RO EFS

Regionalny Ośrodek Europejskiego Funduszu Społecznego

SIMIK

System Informatyczny Monitoringu i Kontroli

SPO RZL

Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich

UE

Unia Europejska

ZPORR

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego

  1. Wprowadzenie

Celem głównym przeprowadzonego badania była pogłębiona analiza potencjału instytucjonalnego i społecznego województwa zachodniopomorskiego w kontekście możliwości realizacji projektów dotyczących lokalnych inicjatyw na terenach wiejskich w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 komponentu regionalnego PO KL. Działanie 6.3 to Inicjatywy lokalne na rzecz ponoszenia poziomu aktywności zawodowej na obszarach wiejskich, Działanie 7.3 – Inicjatywy oddolne na rzecz aktywnej integracji, natomiast Działanie 9.5 – Oddolne inicjatywy edukacyjne na terenach wiejskich. W ramach wymienionych Działań zgodnie z celami Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki poprzez wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej ma nastąpić wsparcie rozwoju zasobów ludzkich na terenach wiejskich.


Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie w latach 2007-2008 wdrażając komponent regionalny PO KL w ramach wymienionych Działań w trakcie naboru, a także realizacji projektów zidentyfikował szereg barier. Do podstawowych z nich należą przede wszystkim problemy z jakością projektów, które zapewniłyby realizację zakładanych celów dla przedmiotowych Działań. Problemy z niską aktywnością projektodawców na obszarach geograficznych, głównie z post PGRowskich wsi byłego województwa koszalińskiego, dotkniętych występowaniem negatywnych zjawisk społecznych, takich jak bezrobocie i ubóstwo oraz duże obciążenie administracyjne Urzędu związane z koniecznością obsługi dużej ilości projektów o małej wartości.
W związku z tym dokonano pogłębionej analizy występujących trudności. W trakcie dziesięciu tygodni przeznaczonych na realizacje badania, zgromadzono i przeanalizowano materiał badawczy, który umożliwił rozpoznanie niepożądanych zjawisk, wskazanie ich źródeł oraz rozwiązań racjonalizacyjnych – naprawczych, możliwych do zastosowania w kolejnych latach wdrażania PO KL.

Przeprowadzona ewaluacja była prowadzona na bieżąco, tzn. w trakcie wdrażania PO KL, w związku z tym ma ona charakter ewaluacji on going.


Cel główny badania został osiągnięty poprzez analizę trzech głównych obszarów badania, tj.:

  • ocenę potencjału instytucji, które mogły podejmować pożądane z punktu widzenia celów PO KL lokalne inicjatywy na terenach wiejskich,

  • ocenę aktywności projektodawców w sięganiu po środki w ramach Działań 6.3, 7.3 i 9.5 komponentu regionalnego PO KL na terenie województwa zachodniopomorskiego,

  • ocenę istniejącego systemu wdrażania lokalnych inicjatyw na terenach wiejskich oraz możliwości absorpcyjnych potencjalnych projektodawców w województwie.

Przedmiotem badania były inicjatywy oddolne i potencjał instytucjonalny województwa zachodniopomorskiego. Badanie objęło swym zasięgiem obszar całego województwa zachodniopomorskiego. Grupami badanymi byli beneficjenci, wnioskodawcy i potencjalni beneficjenci. Badaniu poddane zostały zarówno podmioty działające na terenach miejskich, miejsko-wiejskich, jak i wiejskich oraz wydziały IP bezpośrednio zaangażowane w proces zarządzania Programem i wdrażania Działań 6.3, 7.3 i 95 PO KL.


W ewaluacji uwzględniono następujące kryteria ewaluacyjne:

  • adekwatność przyjętych rozwiązań programowych do sytuacji w regionie,

  • efektywność działań związanych z wdrażaniem inicjatyw lokalnych na terenach wiejskich w regionie rozumiana jako stosunek poniesionych nakładów do uzyskanych wyników i rezultatów,

  • skuteczność przyjętych rozwiązań systemowych,

  • trafność przyjętych rozwiązań organizacyjnych i funkcjonalnych.

W trakcie realizacji badania napotkano na kilka problemów, z których najistotniejszym były braki i błędy wynikające z niedoskonałości programu służącego do generowania danych z bazy KSI (Oracje Discoverer), przez co uzyskane dane ilościowe zawierały błędy. Uzyskane w ten sposób dane zawierały liczne powtórzenia wniosków, wielokrotnie przypisane numery ID itp., co skupiało znaczną część czasu pracy badaczy na kompletowaniu i weryfikowaniu otrzymanej bazy, a także na uzupełnianiu niezbędnych do badania danych.

Drugim istotnym problemem była niska zwrotność ankiet CAWI. Pomimo skonstruowania maksymalnie krótkiego i niewymagającego poświęcenia dużej ilości czasu scenariusza ankiety zwrot prawidłowo wypełnionych ankiet był niezadowalający. Ankiety te były skierowane do wnioskodawców Działań 6.3, 7.3 i 9.5 ze znacznym wyprzedzeniem czasowym. Do wszystkich respondentów, którzy nie wypełnili ankiety w ciągu 7 dni od daty jej wysłania skierowane zostały monity mailowe z powtórną prośbą o wypełnienie ankiety wraz z ponownie załączonym linkiem przekierowującym respondenta wprost do formularza ankiety. W związku z tym, że działanie to nie przyniosło oczekiwanego rezultatu na satysfakcjonującym poziomie zwrotności po kolejnych 7 dniach do wszystkich respondentów, którzy nadal nie wypełnili ankiety wykonane zostały monity telefoniczne ponawiające prośbę o wypełnienie ankiety. Po kolejnych 7 dniach proces zbierania ankiet został zakończony, a uzyskane dane przekazane do analizy.

Podobny problem dotyczył uzyskania zakładanej liczby wywiadów w badaniu CATI. Zebrano bazę potencjalnych beneficjentów Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL trzykrotnie większą od zakładanej wielkości próby. Na etapie realizacji badania część numerów telefonicznych zebranych w bazie okazała się nieaktywna (brak takiego numeru, automatyczne zgłoszenie sygnału faksowego lub nie podejmowne połączenie). W efekcie liczba aktywnych rekordów telefonicznych dostępnych w bazie wyniosła 990, co i tak przekraczało ponad 2-krotnie zakładaną wielkość próby. Na etapie prowadzenia wywiadów okazało się jednak, że wielu respondentów odmawiało udzielenia wywiadu lub zgadzało się na przeprowadzenie wywiadu w innym umówionym terminie – nie dotrzymując wcześniejszych ustaleń. Duża grupa respondentów wycofywała swoją zgodę na przeprowadzenie wywiadów po pierwszych pytaniach tłumacząc się, że nie jest ani zorientowana w zakresie PO KL ani zainteresowana tym obszarem (wywiady niezakończone – nieefektywne). Szczególnie negatywnie należy tu ocenić takie podmioty jak wszelkiego rodzaju Koła, Sołtysów, OSP i tym podobne podmioty będące potencjalnie adekwatnymi do podejmowania oddolnych inicjatyw. W tej grupie liczba efektywnych wywiadów była naprawdę znikoma. W czasie realizacji badania ankieterzy wykorzystali wszystkie dostępne numery telefoniczne (w tym w stosunku do wielu z nich podejmowano po kilka prób), co efekcie pozwoliło na uzyskanie 80% zakładanej wcześniej wielkości próby.

2.Opis zastosowanej metodologii oraz źródła informacji wykorzystywane

w badaniu

W celu uzyskania niezbędnych danych do znalezienia odpowiedzi na postawione pytania badawcze, konieczne było zastosowanie w badaniu różnorodnych metod i technik badawczych i analitycznych. W związku z tym, że każda metoda i technika ma swoją specyfikę, ale i swoiste ograniczenia, co w konsekwencji może prowadzić do uzyskania podczas badania artefaktów (sztucznych wytworów badaczy), zastosowano metodę triangulacji dotyczącą metodologii, źródeł informacji i analizy uzyskanych danych.

W związku z tym, w badaniu zostały połączone różnorodne, komplementarne metody i techniki oraz źródła informacji, gwarantujące uzyskanie bezstronnych i wiarygodnych informacji. Schemat badania uwzględniał:

Desk research. Analiza danych zastanych obejmowała analizę dokumentów programowych, takich jak:

- strategiczne dokumenty krajowe dot. PO KL tj.:



  • Program Operacyjny Kapitał Ludzki (Warszawa, 7 września 2007 r.),

  • Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 (Warszawa, 18 września 2007 r.),

  • System Realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 (Warszawa,
    10 września 2007 r.),

  • Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Warszawa, 19 września 2008 r.),

  • Wytyczne w sprawie wdrażania projektów innowacyjnych i współpracy ponadnarodowej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Warszawa, 16 sierpnia 2007 r.),

  • Strategia rozwoju województwa zachodniopomorskiego do roku 2020,

- dokumenty wewnętrzne IP dot. PO KL, w szczególności:

  • Instrukcja wykonawcza PO KL Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie,

  • Plan Działania PO KL na lata 2007- 2008 Priorytet VI,

  • Plan Działania PO KL na lata 2007- 2008 Priorytet VII,

  • Plan Działania PO KL na lata 2007- 2008 Priorytet IX,

  • Opis systemu zarządzania i kontroli IP w ramach PO KL 2007-2013 dla WUP w Szczecinie (jako część dokumentu ogólnokrajowego),

  • inne dane i analizy dot. zarządzania i wdrażania PO KL w regionie.

- dokumenty opisujące procesy wdrażania PO KL w regionie (w tym dokumentacja konkursowa Działań 6.3, 7.3 i 9.5 oraz bieżące interpretacje IZ przekazywane w pismach).
W ramach desk research uwzględniona została dokumentacja konkursowa badanych Działań w wersjach dla wszystkich rozstrzygniętych do tej pory konkursów oraz dokumenty programowe PO KL (w szczególności „Plany Działania na lata 2007- 2008 Priorytetów VI, VII i IX”) oraz analiza statystyczna na podstawie wszystkich wniosków projektowych, zarówno tych, które otrzymały dofinansowane (na podstawie danych dostępnych w KSI), jak i tych, które nie otrzymały dofinansowania (na podstawie danych dostępnych w treści wniosków).
Indywidualne wywiady pogłębione (IDI) przeprowadzone z dotychczasowymi beneficjentami (6 wywiadów), z dotychczasowymi wnioskodawcami, którzy nie otrzymali dofinansowania (5 wywiadów), potencjalnymi projektodawcami (5 wywiadów), pracownikami i kadrą zarządzającą IP zaangażowaną w proces wdrażania komponentu regionalnego PO KL w województwie zachodniopomorskim (4 wywiady), ekspertami Komisji Oceny Projektów (3 wywiady), byłym i obecnym przedstawicielem Regionalnego Ośrodka EFS w Szczecinie (2 wywiady), pracownikami i kadrą zarządzającą IZ PO KL (2 wywiady).

Ankiety internetowe CAWI przeprowadzone z dotychczasowymi beneficjentami i projektodawcami, którzy wnioskowali o środki w ramach Działania 6.3, 7.3 i 9.5 i nie otrzymali dofinansowania. Do badania zastosowano dobór pełny. Przygotowano i rozesłano ankietę do 199 respondentów. Po dwóch interwencjach e-mailowych i jednej telefonicznej zwrot uzyskanych ankiet wyniósł 34 % (67 ankiet).
Telefoniczne wywiady kwestionariuszowe CATI z potencjalnymi projektodawcami z terenu województwa zachodniopomorskiego. Założono zrealizowanie 384 wywiadów, niestety spośród dostępnych 990 podmiotów do badania, zrealizowano zaledwie 308 wywiadów, tj. 80 proc. zakładanej próby. Proporcje w wyselekcjonowanym doborze kwotowym rozkładały się w sposób następujący: NGO – 109 podmiotów; urzędy gmin – 50 podmiotów; szkoły – 50 podmiotów; jednostki gminy – 36 podmiotów; przedsiębiorstwa – 25 podmiotów; starostwa powiatowe – 9 podmiotów; zakłady doskonalenia zawodowego – 3 podmioty; uczelnie – 1 podmiot; pozostałe (w tym: koła gospodyń wiejskich, rady osiedli, rady sołeckie) – 25 podmiotów.
Analizę treści zapytań kierowanych do IP przez dotychczasowych projektodawców.
Studia przypadku (case study) przedstawiono na podstawie analizy danych zastanych, obejmującą dodatkowo swoim zakresem poszczególne strategie rozwoju gminy i ich plany działania, analizy dokumentacji projektowej dot. zrealizowanych, będących w trakcie realizacji a także zaakceptowanych ale nie będących jeszcze w trakcie realizacji projektów, wniosków, które nie przeszły oceny merytorycznej, a także oceny formalnej oraz indywidualnych wywiadów pogłębionych z beneficjentami (6 IDI) oraz projektodawcami, którzy nie otrzymali dofinansowania (5 IDI).
Analizę SWOT odnoszącą się do całego systemu zarządzania i wdrażania Działań 6.3, 7.3 i 9.5 PO KL przeprowadzoną na podstawie wszystkich danych zebranych w toku badania.
Aby w pełni wykorzystać potencjał każdej z zastosowanych w badaniu metod i technik badawczych i analitycznych, proces badawczy podzielono na cztery następujące po sobie fazy. Każda z faz badania kończyła się analizą zebranych danych, tak by uzyskany zakres informacji można było wykorzystać w następnych fazach badania. Dzięki takiej procedurze starano się zmaksymalizować ilość i jakość (rozumiane jako trafność w stosunku do celów badania) uzyskanych informacji.


3. Opis wyników badania
3.1 Ocena potencjału instytucji, które mogą podejmować pożądane z punktu widzenia celów PO KL lokalne inicjatywy na terenach wiejskich
W poniższym rozdziale przedstawiony zostanie typ idealny instytucji – beneficjenta Działań 6.3, 7.3 i 9.5. W opracowaniu tym uwzględniono następujące płaszczyzny opisu typu idealnego: realizacja celów ogólnych PO KL, realizacji celów specyficznych dla inicjatyw lokalnych i cechy instytucji idealnej z punktu widzenia istniejącego systemu naboru projektów.

Niniejsze opracowanie powstało na podstawie przeprowadzonej w ramach desk resarch analizy dokumentów Programowych: Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, dokumentacji projektowej Działań 6.3, 7.3 i 9.5. W opisie typu idealnego posłużono się także wynikami wywiadów z przedstawicielami RO EFS (aktualnego i poprzedniego) oraz wynikami wywiadów z naczelnikami wydziałów wdrażających PO KL.


3.1.1 Profil instytucji „idealnej” z punktu widzenia celów Programu
Program Operacyjny Kapitał Ludzki jest jednym z Programów Operacyjnych służących realizacji Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 i obejmuje całość interwencji Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce1. Program powstał jako odpowiedź na wyzwania jakie postawione zostały przed członkami Unii Europejskiej przez postanowienia odnowionej Strategii Lizbońskiej. Do zadań tych zaliczane są: uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji i podejmowania pracy, rozwijanie wiedzy i innowacji oraz tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość