Strona główna

Źródła prawa ue prawo pierwotne I wtórne


Pobieranie 104 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar104 Kb.
Prof. dr hab. Anna Wyrozumska

Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ



Jean Monnet Chair of European Constitutional Law

Źródła prawa UE




1. Prawo pierwotne i wtórne




1. Prawo pierwotne

(Traktaty, akty R lub RE o charakterze konstytucyjnym, Karta Praw Podstawowych



ogólne zasady prawa)
2. Umowy międzynarodowe Unii
3. Prawo wtórne/pochodne

  • akty ustawodawcze (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje)

  • akty nieustawodawcze (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje)

    • akty delegowane

    • akty wykonawcze

  • inne akty (np. zalecenia, opinie, porozumienia międzyinstytucjonalne, uchwały, deklaracje, programy działania)


4. Akty wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa

Prawo Pierwotne


  • pochodzi od PCz/ oparte na ich wspólnej zgodzie

  • ma charakter „konstytucyjny” 294/83 Les Vert

  • stanowi podstawę prawną działań UE

  • ma pierwszeństwo w stosunku do prawa wtórnego oraz prawa krajowego

  • może być zmienione przez państwa członkowskie/ podlega specjalnym procedurom zmiany art. 48 TUE

  • może określać prawa i obowiązki jednostek (mieć bezpośredni skutek)

  • interpretuje je TSUE, ale nie może kontrolować jego legalności


Prawo wtórne


  • pochodzi od instytucji/pochodne w stosunku do prawa pierwotnego

  • zakres określony w TUE i TFUE (tylko kompetencje powierzone)

  • ma pierwszeństwo w stosunku do prawa krajowego

  • TSUE kontrola legalności

  • może określać prawa i obowiązki jednostek (mieć bezpośredni skutek)


Brak formalnej hierarchii źródeł prawa UE
Ale wynika z Traktatówart. 263 TFUEakt instytucji może być unieważniony, z powodu „naruszenia Traktatów lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z ich stosowaniem


  • Pierwszeństwo prawa pierwotnego




  • Specjalne miejsce prawa międzynarodowego



  • Prawo wtórne /art. 289 TFUE:




      • Nie forma środka, lecz jego natura określa miejsce w hierarchii

      • Akty ustawodawcze pierwszeństwo przed nieustawodawczymi

      • Akty podstawowe pierwszeństwo przed aktami delegowanymi i wykonawczymi

      • Równorzędne źródła  usuwanie konfliktów lex posterior, lex specialis



2. Prawo Pierwotne

2.1. Traktaty


      • TUE, TFUE, traktaty zmieniające, akcesyjne, protokoły

      • Akt końcowy? Deklaracje?



2.2. Akty konstytucyjne Rady lub Rady Europejskiej (akty organiczne)





  • akty Rady w celu uzupełnienia praw obywateli Unii (art. 25 TFUE),



Artykuł 25 TFUE

(…) Rada, stanowiąc jednomyślnie zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, może uchwalać przepisy w celu uzupełnienia praw (…)[obywateli Unii]. Przepisy te wchodzą w życie po ich zatwierdzeniu przez Państwa Członkowskie, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.





  • decyzja Rady dotycząca bezpośrednich wyborów do Parlamentu Europejskiego (art. 223 ust. 1 TFUE, dawny art. 190 ust. 4 TWE),

  • decyzja Rady o „zasobach własnych” (art. 311 TFUE, dawny art. 269 TWE),

  • decyzja Rady dotycząca związania umową o przystąpieniu Unii do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 218 ust. 8 TFUE),

  • decyzja Rady dotycząca przyznania właściwości Trybunałowi Sprawiedliwości UE w odniesieniu do sporów dotyczących europejskich tytułów prawnych w dziedzinie własności intelektualnej (art. 262 TFUE).

Decyzje Rady Europejskiej, np.:



  • decyzja Rady Europejskiej o stworzeniu wspólnej obrony, art. 42 ust. 2 TUE,

  • decyzja Rady Europejskiej dotycząca uproszczonej zmiany części trzeciej TFUE na podstawie art. 48 ust. 6 TUE.



Czy należy do prawa pierwotnego decyzja RE art. 48 ust. 7

Jeżeli Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub tytuł V niniejszego Traktatu przewiduje, że Rada stanowi jednomyślnie w danej dziedzinie lub w danym przypadku, Rada Europejska może przyjąć decyzję upoważniającą Radę do stanowienia większością kwalifikowaną w tej dziedzinie lub w tym przypadku. Niniejszego akapitu nie stosuje się do decyzji mających wpływ na kwestie wojskowe lub obronne.

Jeżeli Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje, że akty ustawodawcze przyjmowane są przez Radę zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, Rada Europejska może przyjąć decyzję zezwalającą na przyjęcie takich aktów zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą.

Wszelkie inicjatywy podejmowane przez Radę Europejską na podstawie akapitu pierwszego lub drugiego przekazywane parlamentom narodowym. W przypadku gdy parlament narodowy notyfikuje swój sprzeciw w terminie sześciu miesięcy od takiego przekazania, decyzja, o której mowa w akapicie pierwszym lub drugim, nie zostaje przyjęta. W przypadku braku sprzeciwu Rada Europejska może przyjąć taką decyzję.

W celu przyjęcia decyzji, o których mowa w akapicie pierwszym lub drugim, Rada Europejska stanowi jednomyślnie po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, wyrażonej przez większość członków wchodzących w jego skład.



2.3. Ogólne zasady prawa





    • ogólna kompetencja TSUE „zapewnianie poszanowania prawa w wykładni i stosowaniu Traktatów”/ art. 19 ust. 1 TUE; szczegółowa np. art. 340 TFUE

    • ich źródłami są:

      • Traktaty

      • prawo wewnętrzne państw członkowskich

      • prawo międzynarodowe/ np. EKPC

    • stosowane są do interpretacji i oceny legalności:

      • aktów instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii

      • aktów państw członkowskich, które wykonują prawo Unii

KOMPETENCJE UE DO STANOWIENIA AKTÓW PRAWA POCHODNEGO



Kompetencje nie są dzielone według dziedzin, lecz ograniczone ”funkcyjnie” tym co jest niezbędne do osiągnięcia celów i wypełnienia zadań.

Kompetencje wyłączne i dzielone



kompetencje wyłączne = „jedynie Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast Państwa Członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii” (art. 2 ust. 1 TFUE)

Artykuł 3 TFUE
1. Unia ma wyłączne kompetencje w następujących dziedzinach:

a) unia celna;

b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego;

c) polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro;

d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa;

e) wspólna polityka handlowa.

2. Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.

kompetencjA dzielonA = „Unia i Państwa Członkowskie mogą stanowić prawo i przyjmować akty prawnie wiążące w tej dziedzinie. Państwa Członkowskie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim Unia nie wykonała swojej kompetencji. Państwa Członkowskie ponownie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim Unia postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.” (art. 2 ust. 2 TFUE)
Artykuł 4
1. Unia dzieli kompetencje z Państwami Członkowskimi, jeżeli Traktaty przyznają jej kompetencje, które nie dotyczą dziedzin określonych w artykułach 3 i 6.
2. Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do następujących głównych dziedzin:
a) rynek wewnętrzny;

b) polityka społeczna w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie;

c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna;

d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych;

e) środowisko naturalne;

f) ochrona konsumentów;

g) transport;

h) sieci transeuropejskie;

i) energia;

j) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;

k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie.
3. W dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.
4. W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań i wspólnej polityki, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.

4.2. Kompetencje koordynacyjne i inne

Artykuł 2 TFUE cd.

3. Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki gospodarcze i zatrudnienia na zasadach przewidzianych w niniejszym Traktacie, do których określenia Unia ma kompetencję.


4. Zgodnie z postanowieniami Traktatu o Unii Europejskiej Unia ma kompetencję w zakresie określania i realizowania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym stopniowego określania wspólnej polityki obronnej.
5. W niektórych dziedzinach i na warunkach przewidzianych w Traktatach, Unia ma kompetencję w zakresie prowadzenia działań w celu wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań Państw Członkowskich, nie zastępując jednak ich kompetencji w tych dziedzinach.
Prawnie wiążące akty Unii przyjęte na podstawie postanowień Traktatów odnoszących się do tych dziedzin nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich.
6. Zakres i warunki wykonywania kompetencji Unii określają postanowienia Traktatów odnoszące się do każdej dziedziny.

Artykuł 6
Unia ma kompetencje do prowadzenia działań mających na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań Państw Członkowskich. Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą:

a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego;

b) przemysł;

c) kultura;

d) turystyka;

e) edukacja, kształcenie zawodowe, młodzież i sport;

f) ochrona ludności;

g) współpraca administracyjna.


3. Umowy międzynarodowe Unii



3.1. Kompetencje Unii

3.1.1. Wyraźne szczegółowe: wyłączne, dzielone lub koordynacyjne/wspierające, WPZiB
Np. art. 207 TFUE, dawny art. 133 TWE (wspólna polityka handlowa), art. 217 TFUE, dawny art. 310 TWE (umowy stowarzyszeniowe), art. 186 TFUE, dawny art. 170 (badania i rozwój technologiczny), art. 219 TFUE, dawny art. 111 ust. 1-3 i 5 (umowy dotyczące kursu wymiany euro), art. 191 TFUE, dawny art. 174 (4) TWE (środowisko naturalne), art. 211 TFUE, dawny art. 181 ust. 1 TWE (współpraca dla rozwoju), art. 37, dawny art. 24 TUE (wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa), art. 49 TUE, dawny art. 49 TUE, umowy dotyczące członkostwa w UE
Nowe podstawy:

    • art. 8 TUE (umowy dotyczące dobrego sąsiedztwa)

    • art. 50 TUE (umowę o wystąpieniu z Unii państwa członkowskiego)

    • art. 79 ust. 3 TFUE (umowy o readmisji obywateli państw trzecich)

    • art. 6 ust. 2 TUE (przystąpienie Unii do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka)


Dzielone = UE i PCz mogą zawierać umowy

  • art. 219 TFUE (unia gospodarczo-walutowa)

  • art. 191 TFUE (ochrona środowiska naturalnego)

  • zmiana terminologii  w TWE tak jak wyżej, art. 211 TFUE (współpraca dla rozwoju) „w zakresie swoich odpowiednich kompetencji Unia i Państwa Członkowskie współpracują z państwami trzecimi i  kompetentnymi organizacjami międzynarodowymi.”


Koordynacyjne, wspierające np.


  • art. 165 ust. 3 TFUE (edukacja) - Unia i państwa Członkowskie sprzyjają współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi

  • art. 166 ust. 3 TFUE (kształcenie zawodowe)

  • art. 167 ust. 3 TFUE (kultura)

  • art. 168 ust. 3 TFUE (zdrowie publiczne)

np. umowy zawarte przez WE w 1995 r. z USA i Kanadą na podstawie art. 149 i 150 TWE dotyczące programów współpracy w dziedzinie szkolnictwa wyższego i szkolenia zawodowego (decyzje Rady dotyczące tych umów 2001/196/WE, 2001/197/WE, Dz. U. UE L17/7 i 15).

3.1.2. Kompetencje ogólne TL
Artykuł 216 TFUE

1. Unia może zawierać umowy z jednym lub z większą liczbą państw trzecich lub organizacji międzynarodowych, jeżeli przewidują to Traktaty, lub gdy zawarcie umowy jest niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk Unii, jednego z celów, o których mowa w Traktatach, albo gdy zawarcie umowy jest przewidziane w prawnie wiążącym akcie Unii, albo gdy może mieć wpływ na wspólne zasady lub zmienić ich zakres.

2. Umowy zawarte przez Unię wiążą instytucje Unii i Państwa Członkowskie.


  • kompetencje wyraźne

  • kompetencje dorozumiane

 

sprawa 22/70 ERTA
13 (…) art. 210 stanowi, iż „Wspólnota ma osobowość prawną”;
14 (…) postanowienie to, umieszczone na początku szóstej części traktatu, poświęconej „postanowieniom ogólnym i końcowym”, oznacza, iż w obrocie międzynarodowym Wspólnota ma zdolność do ustanawiania stosunków umownych z państwami trzecimi w pełnym zakresie celów określonych w pierwszej części traktatu, której część szósta stanowi kontynuację;
15 (…) w celu ustalenia w określonym przypadku kompetencji Wspólnoty do zawierania umów międzynarodowych należy wziąć pod uwagę zarówno postanowienia materialne traktatu, jak jego systematykę;
16 (…) kompetencja taka wynika nie tylko z wyraźnego powierzenia jej w traktacie – jak ma to miejsce w przypadku art. 113 i 114 dla umów celnych i handlowych i art. 238 dla umów o stowarzyszeniu – lecz może wynikać również z innych postanowień traktatu lub z aktów wydawanych na podstawie tych postanowień przez instytucje Wspólnoty;
17 (…) w szczególności, w każdym przypadku gdy w celu wdrożenia wspólnej polityki przewidzianej w traktacie Wspólnota podjęła działania zmierzające do ustanowienia, w jakiejkolwiek formie, wspólnych zasad, państwa członkowskie nie mają już prawa, ani indywidualnie, ani nawet wspólnie, zaciągać wobec państw trzecich zobowiązań naruszających te zasady;
18 bowiem w miarę ustanawiania zasad wspólnych tylko Wspólnota jest w stanie podejmować i wykonywać w sposób skuteczny w całej sferze stosowania wspólnotowego porządku prawnego zobowiązania wobec państw trzecich;
19 (…) nie można w związku z tym określać innego reżimu prawnego dla działań podejmowanych w celu wykonania postanowień traktatu w porządku wewnętrznym Wspólnoty, a innego dla działań w sferze stosunków zewnętrznych;
(…)
„21. (…) zgodnie z art. 5 [obecnie art. 4 ust. 3 TFUE zasada lojalnej współpracy] państwa członkowskie winny, z jednej strony, podjąć wszelkie właściwe działania w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatu lub z aktów wydawanych przez instytucje, a z drugiej strony powstrzymać się od jakichkolwiek działań, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów traktatu;

22.   (…) z postanowień tych, rozpatrywanych łącznie, wynika, iż państwa członkowskie nie mogą, w sytuacji gdy ustanowiono wspólnotowe normy prawne mające na celu realizację celów traktatu, podejmować poza ramami instytucjonalnymi Wspólnoty zobowiązań mogących naruszyć te normy lub zagrozić ich skuteczności” (tak oficjalna wersja polska orzeczenia na stronie TS, w wersji angielsko-języcznej which may affect those rules or alter their scope = czyli tak samo jak w TUE.



opinia 1/76:

Gdy tylko prawo Wspólnoty nadało pewne uprawnienia instytucjom Wspólnoty, w ramach ich systemu wewnętrznego, by osiągnąć dany cel, Wspólnota ma prawo zaciągania zobowiązań międzynarodowych potrzebnych do osiągnięcia tego celu nawet w braku odpowiedniego wyraźnego postanowienia. Dzieje się tak w szczególności w sytuacjach, w których uprawnienia wewnętrzne zostały już wykorzystane w celu ustanowienia środków służących osiągnięciu wspólnej polityki. Uprawnienie to nie jest jednak ograniczone do tych sytuacji. Aczkolwiek wewnętrzne środki Wspólnoty są przyjmowane tylko gdy umowa międzynarodowa jest zawarta i wchodzi w życie, [...] uprawnienie do związania Wspólnoty wobec państw trzecich wynika w sposób dorozumiany z postanowień Traktatu tworzących kompetencję wewnętrzną, w takim zakresie, w jakim udział Wspólnoty w umowie międzynarodowej jest konieczny dla osiągnięcia jednego z celów Wspólnoty”.

Potwierdzenie w serii wyroków z 2002 r. w sprawach umów open skies (dotyczących liberalizacji usług lotniczych z USA), dotyczyły one Danii, Szwecji, Finlandii, Belgii, Luksemburga, Austrii i Niemiec, np. C-467/98 Komisja przeciwko Danii


      1. kompetencje wyłączne

Artykuł 3 TFUE

1. Unia ma wyłączne kompetencje w następujących dziedzinach:

a) unia celna;

b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego;

c) polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro;

d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa;

e) wspólna polityka handlowa.

2. Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.



    1. Procedura  art. 218 TFUE





  • inicjatywa KE lub Wysoki Przedstawiciel

  • decyzja R o podpisaniu

  • decyzja R o związaniu Unii

  • niekiedy zgoda PE



    1. Kontrola prewencyjna i następcza





  • Art. 218 ust. 11

Państwo Członkowskie, Parlament Europejski, Rada lub Komisja mogą uzyskać opinię Trybunału Sprawiedliwości w sprawie zgodności przewidywanej umowy z Traktatami. W przypadku negatywnej opinii Trybunału, przewidywana umowa nie może wejść w życie, chyba że nastąpi jej zmiana lub rewizja Traktatów.


  • Kontrola następcza w trybie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Rady wyrażającej zgodę na związanie Unii umową lub w trybie pytania prejudycjalnego



    1. Skutki prawne zawartych umów





    • umowa UE jest aktem PM oraz aktem instytucji

    • bezpośrednie stosowanie umów i uchwał organów powołanych umowami TSUE bada ducha, ogólną strukturę i treść umowy, jasność i precyzyjność normy, bezwarunkowość normy i jej zupełność



    1. Umowy mieszane





  • stronami są zarówno UE/WE, jak i państwa członkowskie

  • wiążą Unię w całości, chyba że z umowy wynika szczegółowy podział kompetencji między państwa członkowskie i Unię

  • państwa członkowskie mogą uczestniczyć w umowie UE, której finansowanie należy do państw członkowskich i stanowi zasadniczy element umowy (Opinia 1/78 par. 60 i 62) lub gdy państwo członkowskie reprezentuje terytoria zależne, co do których nie ma zastosowania prawo Unii

4. Prawo wtórne




4.1. Akty prawne Unii wymienione w art. 288 TUE/ art. 249 TWE



Artykuł 288 TFUE (dawny artykuł 249 TWE)
W celu wykonania kompetencji Unii instytucje przyjmują rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie.
Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.
Decyzja wiąże w całości. Decyzja, która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów.
Zalecenia i opinie nie mają mocy wiążącej.

4.1.1. Wiążące akty prawne



Rozporządzenie

  • ma zasięg ogólny/ wywołuje skutki w stosunku do wszystkich, których potencjalnie może dotyczyć

  • wiąże w całości:




    • nie może być przez państwo zmienione ani uzupełnione, zastępuje prawo krajowe

    • wprowadza jednolite prawo we wszystkich państwach członkowskich




      • bezpośrednio stosowane/ tworzy prawa i obowiązki dla jednostek

  • wymaga ogłoszenia



    • C-161/06 Skoma Lux Skoma-Lux/ organy celne nałożyły na Skoma-Lux grzywnę, zarzucając spółce naruszenie m.in. przepisów rozporządzenia nr 2454/93 opublikowanego w j. czeskim tylko w Internecie




    • C-345/06 Gottfried Heinrich/ nie wpuszczony do samolotu z rakietami tenisowymi/ lista przedmiotów zakazanych na pokładzie samolotu „Pałki: pałki metalowe pokryte skórą, pałki gumowe, kije baseballowe lub podobne przedmioty” określona w niepublikowanym załączniku




  • wchodzi w życie w dacie w nim określonej lub 20 dni od publikacji w Dzienniku Urzędowym UE

Dyrektywa

  • służy zbliżaniu prawa

  • nie wszystkie dyrektywy muszą być ogłaszane

  • wchodzi w życie w dacie określonej w dyrektywie lub 20 dni od publikacji w Dzienniku Urzędowym UE lub notyfikacji adresatowiokres do transpozycji zaczyna biec!

  • wymaga transpozycji

  • skierowana jest do państw członkowskich dlatego są one zobowiązane

  • nie może być skierowana do jednostekstąd brak skutku horyzontalnego

  • może być powołana przeciwko państwu  szerokie pojęcie „państwo członkowskie”



Obowiązkiem organów państwa w okresie transpozycji jest powstrzymanie się od podejmowania działań, które mogłyby poważnie narazić na szwank przewidziane rezultaty dyrektywy

Implementacja/ transpozycja dyrektywy:

dyrektywy muszą być implementowane w wyznaczonym okresie

implementacja musi być:

zupełna (sprawy 239/85 Komisja przeciwko Belgia, 235/84 Komisja przeciwko Włochy),



efektywna (sprawa 14/83 von Colson).

Środki w przypadku braku implementacji lub wadliwej implementacji:
skarga przeciwko państwu członkowskiemu do TSUE (wnosi ją Komisja lub państwo członkowskie; art. 258-260 TFUE)
wyegzekwowanie przez jednostki odnoszące korzyść z dyrektywy (skarga do sądu krajowego):


  • skutek bezpośredni

  • skutek pośredni (wymóg zgodnej interpretacji)

  • odpowiedzialność odszkodowawcza państwa


Norma prawna zawarta w postanowieniu dyrektywy może być bezpośrednio stosowana jeśli:

  • nadaje się do bezpośredniego stosowania (tj. spełnia kryteria bezpośredniej skuteczności)




  • okres transpozycji upłynął




  • brak jest transpozycji, lub nastąpiła zła transpozycja

Decyzja

  • wskazuje adresata:




  • jest aktem konkretno-indywidualnym




  • jest notyfikowana adresatom




  • wiąże tylko adresatów




  • może nałożyć bezpośrednio skuteczne obowiązki na adresata



  • jeśli skierowana jest do państwa członkowskiego:




    • może być powołana przez jednostkę przeciwko państwu

    • nie może wywoływać skutków horyzontalnych




      • nie wskazuje adresata




        • jest aktem konkretnym, lecz nie indywidualnym




        • wywołuje skutki w stosunku do wszystkich, których potencjalnie może dotyczyć/ ma zasięg ogólny




        • ogłaszana w DzU. UE/ wchodzi w życie …




        • podstawowy instrument w dziedzinie WPZiB  Rada i Rada Europejska mogą przyjmować decyzje dotyczące:

        • strategicznych interesów i celów Unii,

        • działań, jakie Unia ma podjąć na poziomie międzynarodowym,

        • stanowisk, jakie Unia ma zająć w zakresie kwestii międzynarodowych,

        • zasad realizowania działań i stanowisk Unii.



4.1.4. Akty niewiążące prawnie



Zalecenia


  • niewiążące akty R, KE lub EBC


Artykuł 292 TFUE

Rada przyjmuje zalecenia. Rada stanowi na wniosek Komisji we wszystkich przypadkach, gdy Traktaty przewidują przyjmowanie aktów przez Radę na wniosek Komisji. Rada stanowi jednomyślnie w dziedzinach, w których jednomyślność wymagana jest do przyjęcia aktu Unii. Komisja, a w szczególnych przypadkach przewidzianych w Traktatach również Europejski Bank Centralny, przyjmują zalecenia.

Przykłady:

Artykuł 60 TFUE: ”Państwa Członkowskie dokładają starań w celu zliberalizowania usług w zakresie wykraczającym poza zobowiązanie wynikające z dyrektyw uchwalonych na podstawie artykułu 59 ustęp 1, jeśli ich ogólna sytuacja gospodarcza i sytuacja w danym sektorze na to pozwalają. W tym celu Komisja kieruje zalecenia do zainteresowanych Państw Członkowskich”

Artykuł 97 TFUE: „Opłaty i należności pobierane przez przewoźnika w związku z przekraczaniem granic niezależnie od ceny transportu nie powinny przekraczać rozsądnego poziomu, przy uwzględnieniu rzeczywistych kosztów efektywnie poniesionych w związku z przekroczeniem granicy. Państwa Członkowskie podejmują starania, aby stopniowo obniżyć te koszty. Komisja może kierować do Państw Członkowskich zalecenia w celu zastosowania niniejszego artykułu.”



  • Skutki prawne zaleceń  322/88 Grimaldi

„nie mogą być ....uważane za nieposiadające skutku prawnego”. Skutek ten polega na tym, iż „sądy krajowe są zobowiązane do wzięcia pod uwagę zaleceń w celu rozstrzygnięcia sporów im przedstawionych, w szczególności gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu implementowania ich lub gdy mają na celu uzupełnienie wiążących postanowień Wspólnoty”.



Opinie

4.2. Akty niewymienione w art. 288 TFUE

Porozumienia międzyinstytucjonalne


Art. 295 TFUEPE, R i KE ”konsultują się wzajemnie oraz za wspólnym porozumieniem ustalają warunki współpracy. W tym celu mogą one, w poszanowaniu Traktatów, zawierać porozumienia międzyinstytucjonalne, które mogą mieć charakter wiążący.”

Art. 17 ust. 1 TUE

Komisja wspiera ogólny interes Unii i podejmuje w tym celu odpowiednie inicjatywy. (…) Podejmuje inicjatywy w zakresie rocznego i wieloletniego programowania Unii w celu osiągnięcia porozumień międzyinstytucjonalnych.


Np. Porozumienie ramowe w sprawie stosunków między PE i KE z 20 października 2010
Porozumienie międzyinstytucjonalne pomiędzy PE, R, K w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami z 2006 r.

Akty nienazwane /nieformalne


/soft law/ np. programy, kodeksy postępowania, obwieszczenia, wytyczne

5. Akty powiązane z prawem Unii

Umowy zawarte między państwami członkowskimi/ na podstawie dawnego art. 293 TWE


Np.

Konwencja brukselska o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych z 1968 r. (zastąpiona rozporządzeniem nr 44/2001)

Konwencja o wzajemnym uznawaniu spółek i osób prawnych z 1968 r.

Konwencja rzymska o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r.

Konwencja arbitrażowa o unikaniu podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków powiązanych przedsiębiorstw z 1990 r.

wiążą państwa członkowskie

nowe państwo członkowskie nie jest automatycznie nimi związane

nie są prawem Unii, ale wchodzą w zakres acquis communautaire

stanowią formę harmonizacji prawa krajowego

mogą wychodzić poza ramy Traktatów, ale muszą być z nim zgodne

nie mogą zmieniać prawa Unii (sprawa 33/64 Torfwerk)

art. 267 TFUE nie jest do nich automatycznie stosowany


Akty przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie

nie są prawem Unii, ale wchodzą w zakres acquis communautaire

o ich skutkach prawnych rozstrzyga prawo międzynarodowe

państwo członkowskie decyduje o procedurze krajowej


Przykład:

Art. 254 TFUE  sędziowie Sądu są mianowani za wspólnym porozumieniem przez rządy państw członkowskich.



DECYZJA PRZEDSTAWICIELI RZĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ

z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie mianowania sędziów Sądu (2010/400/UE)
PRZEDSTAWICIELE RZĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 19,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 254 i 255,

a także mając na uwadze, co następuje (…)



PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Ottó CZÚCZ i Marc van der WOUDE zostają niniejszym mianowani na sędziów Sądu na okres od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r.



Artykuł 2

Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(…)

6. Podział aktów prawa wtórnego na akty ustawodawcze i nieustawodawcze/podustawowe




Akty ustawodawcze (art. 289 TFUE)

  • rozporządzenie, dyrektywa, decyzja przyjmowane w drodze procedury ustawodawczej



procedura ustawodawcza:

  • zwykła/ dawna współdecydowania/ wspólnie przez PE i R na wniosek K

  • specjalna/ dawne p. współpracy, konsultacji, zgody/ PE z udziałem R, R z udziałem PE




  • regulują „istotne elementy” danej dziedziny /art. 290 ust. 1 TFUE/ „istotne elementy” orzecznictwo TSUE, Opinia Służb Prawnych Rady istotne elementy” = określenie materialnego, geograficznego lub czasowego zakresu stosowania aktu, obowiązki, sankcje

  • zasadą inicjatywa prawodawcza Komisja




  • jawne obrady Rady ( art. 16 ust. 8 TUE)




  • wymagają uzasadnienia, ogłoszenia

Akty nieustawodawcze



wykonywanie prawa Unii należy do państw członkowskich


  • delegowane/ co

  • wykonawcze/ jak



Podział wynika z potrzeby uporządkowania procedur komitologicznych
Komitologia – decyzje R 1987, 1999 – komitety doradcze, zarządzające (np. znaczne skutki finansowe rolnictwo, rybołówstwo), regulacyjne (np. ochrona życia ludzi i zwierząt); 2006/512/WE procedura regulacyjna połączona z kontrolą PRAC

Materialnie trudno odróżnić kiedy akt delegowany a kiedy wykonawczy/ w praktyce konieczność uzgadniania K  test :



Co PCz. mają zrobić  a. delegowany

Jak PCz mają zrobić  a. wykonawczy


Akt delegowany (art. 290 TFUE) jest:

  • wydawany na podstawie aktu delegującego kompetencje, który:

  • jest aktem ustawodawczym

  • określa szczegółowe warunki delegowania uprawnień, którymi mogą być:

a) PE lub R może zadecydować o odwołaniu przekazanych uprawnień

b) akt delegowany może wejść w życie tylko wtedy, gdy PE lub R nie wyrażą sprzeciwu w terminie przewidzianym przez akt ustawodawczy


  • aktem:

  • Komisji wydany na podstawie kompetencji delegowanych przez R lub PE

  • podustawowym o zasięgu ogólnym

  • uzupełniającym lub zmieniającym niektóre, inne niż istotne, elementy aktu ustawodawczego

Terminy  orzecznictwo TSUE, Opinia Służ Prawnych Rady

zmienia” usuwa, zastępuje, dodaje

uzupełnia” rozbudowuje, wprowadza dodatkowe, inne niż istotne regulacje, precyzuje przepisy aktu podstawowego/ tu pokrywa się z aktami wykonawczymi/ „Jeżeli konieczne są jednolite warunki wykonywania …..” Regulacje szczegółowe: Komunikat K, PE, R KOM(2009)673; Common Understanding (porozumienie międzyinstytucjonalne) PE, R, K z 3 marca 2011/ doc 8640/11/


Akty wykonawcze (art. 291 TFUE)


  • Nie ma definicji w Traktatach, definicja negatywna




  • Podstawa do wydania – akt wiążący ustawodawczy lub podustawowy




  • Jest aktem prawnym K lub R (w należycie uzasadnionych przypadkach oraz art. 24 i 26 TUE)




  • Celem - wprowadzanie w życie aktu podstawowego bez zmiany jego treści



Stosuje się komitologia/ kontrola PCzs/ – nowe zasady Rozporządzenie PE i R 182/2011 z 16 lutego 2011 ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję


 dwie procedury: doradcza i sprawdzająca
Komitety/ komitologia

  • sprawdzające

    • akty o zasięgu ogólnym, programy o znacznych skutkach, wspólna polityka rolna i rybołówstwa, środowisko, bezpieczeństwo lub ochrona zdrowia lub bezpieczeństwa ludzi, zwierząt lub roślin, wspólna polityka handlowa, podatki

    • QMV/negatywna opinia wiążąca

  • doradcze/ zwykła większość/ opinia niewiążąca

  • odwoławcze








©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość